វចនានុក្រមខ្មែរ

កក្អៀច គុណកិរិយា

[ក-ក្អៀច] kokaiech

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យចុះឱ្យប្លែក ឱ្យច្រើនឡើង (ដង្កូវ) :

កខិកកខក់

សូរឮដោយឈ្លក់ទឹក, ដោយរង្គោះ។

កខិកកខក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ក-ខិក-ក-ខក់] kokhekkokhokk

ឈ្លក់; រង្គោះ។

កខិកកខក់ ឧទានសព្ទ ២)

[ក-ខិក-ក-ខក់] kokhekkokhokk

សូរឮដោយឈ្លក់ទឹក, ដោយរង្គោះ។

កខិបកខុប

ដែលមានចិត្តអរ ព្រោះបានរបស់ជាទីគាប់ចិត្ត :

កខិបកខុប គុ.កិ., គុ.

[ក-ខិប-ក-ខុប] kokhirbkokhub

ដែលមានចិត្តអរ ព្រោះបានរបស់ជាទីគាប់ចិត្ត :

កខឹក

ខឹកៗ ច្រើនដងមិនដាច់សូរ ហើយញាប់រន្ថាន់ (សើច) :

កខឹក គុ.កិ., ឧ.

[ក-ខឹក] korkhoek

ខឹកៗ ច្រើនដងមិនដាច់សូរ ហើយញាប់រន្ថាន់ (សើច) :

កខុប

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ រូបដូចកន្លាតតែនៅក្នុងទឹក។

កខុប នាម

[ក-ខុប] korkhub

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ រូបដូចកន្លាតតែនៅក្នុងទឹក។

កខូស

(ម.ព. រខូស)។

កខូស ឧទានសព្ទ

[ក-ខូស] kakhous≈

(ម.ព. រខូស)។

កខ្វក់

ដែលគគ្រិចមិនស្អាត, ដែលស្មោកគ្រោក។

កខ្វក់ គុណនាម

[ក-ខ្វក់] korkhvok

ដែលគគ្រិចមិនស្អាត, ដែលស្មោកគ្រោក។

កខ្វិក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ កខ្វក់ :

កខ្វិក បុព្វបទ

[ក-ខ្វិក] korkhvek

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ កខ្វក់ :

កខ្វេសកខ្វាស

ដែលមានដំណើរខ្វេសខ្វាសរឿយៗ :

កខ្វេសកខ្វាស គុ.កិ., គុ.

[ក-ខ្វេស-ក-ខ្វាស] kokhveskokhvas

ដែលមានដំណើរខ្វេសខ្វាសរឿយៗ :

កង គុ.កិ., គុ.

[កង] korng

ដែលឮស៊ានរំពង, អឺងកង :

កង កិរិយាសព្ទ

[កង] korng

ចាប់ត្រកង; ធ្វើឱ្យមូលជាវង់ :

កង នាម

[កង] korng

នាមរនាប់សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់ទៅនឹងចំនួននៃអ្វីៗដែលមានបរិមាណល្មមត្រកង, ល្មមក្រសោបបាន :

កង នាម

[កង] korng

ពួក, ក្រុម, សង្កាត់, ចង្កោម :

កង នាម

[កង-កំ-ឡាំង] korng

ក្រុមមនុស្សដែលមានភារកិច្ចការពារសុវត្ថិភាពឬសន្តិសុខ :

កង នាម

[កង-កំ-ឡាំង-ប្រ-ដាប់-អា-វុត] korng

បន្សំរវាងកងទ័ពជើងគោក ជើងទឹក និងជើងអាកាសរបស់ប្រជាជាតិមួយ :

កង នាម

[កង-កាំ-ភ្លើង-ធំ] korng

ក្រុមទាហានដែលមានជំនាញ និងទទួលភារកិច្ចបញ្ជាកាំភ្លើងធំ :

កង នាម

[កង-នា-វា] korng

អង្គភាពកងទ័ពដែលជាផ្នែកមួយនៃកងទ័ពជើងទឹក មានជំនាញខាងនាវាចរណ៍។

កង នាម

[កង-រាច-អា-វុត-ហ័ត] korng

ផ្នែកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែលមានស្វ័យភាពក្នុងកិច្ចអនុវត្តច្បាប់លើពលរដ្ឋស៊ីវិលនិងយោធា :

កង នាម

[កង-អន់-តៈ-រ៉ា-គំ] korng

កងកម្លាំងដែលមានភារកិច្ចជួយសម្របសម្រួលក្នុងបញ្ហាសន្តិសុខឬគ្រោះអាសន្នណាមួយ :

កង នាម

[កង] korng

ប្រដាប់មានវង់មូលសម្រាប់ពាក់ប្រហក :

កង នាម

[កង-ក] korng

គ្រឿងអលង្ការម៉្យាងសម្រាប់ពាក់នៅនឹងក មានសណ្ឋានជារង្វង់ធ្វើពីវត្ថុធាតុផ្សេងៗ :

កង នាម

[កង-កន់] korng

គ្រឿងប្រដាប់ដែលធ្វើពីមាស, ប្រាក់ ឬស្ពាន់ មានរង្វង់មូលសម្រាប់ស៊កបញ្ចូលត្រង់ដើមដៃឬកជើង :

កង នាម

[កង-ទង-ឈូក] korng

គ្រឿងអលង្ការមួយប្រភេទធ្វើពីលោហៈដែលផ្នែកខាងចុងទាំងពីរខាងទល់មុខគ្នារចនាដូចផ្កាឈូកក្រពុំសម្រាប់ពាក់នៅកជើងនៃអ្នករបាំបុរាណខ្មែរ ហើយក៏មានពាក់នៅកដៃផងដែរ :

កង នាម

[កង-ទ្រ-នាប់] korng

កងទ្រនាប់ដាក់ចន្លោះក្បាលខ្ចៅសម្រាប់រឹតបន្តឹងខ្ចៅ :

កង នាម

[កង-រាក់] korng

កងដៃមួយប្រភេទ ដែលមានមុខកាត់បីជ្រុងរាងដូចទ្រនុងខ្នងសត្វពស់ដោយមានឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញី។

កង នាម

[កង-រឹត] korng

ប្រដាប់រឹតបន្តឹងសាច់ក្រណាត់ មានសណ្ឋានជារង្វង់ប្រើក្នុងការដេរប៉ាក់ :

កង នាម

[កង] korng

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប លញ់ជារាងកង បង់ខ្លាញ់ រួចយកទៅជ្រលក់ទឹកស្ករត្នោតរំងាស់លាយល្ងសពីលើ។

កងកេង

(ម.ព. កេងកង{¥¥}១{££})។

កងកេង នាម

[កង-កេង] korngkeng

(ម.ព. កេងកង១)។

កងគ្រាប់

ផ្នែកមេកានិកសម្រាប់ទ្រទ្រង់ផ្នែកមួយទៀតដែលមានចលនារង្វិលជុំវិញអ័ក្ស ដើម្បីជួយសម្រួលចលនានិងកាត់បន្ថយការកកិត។

កងគ្រាប់ នាម

[កង-គ្រាប់] kngokreab≈

ផ្នែកមេកានិកសម្រាប់ទ្រទ្រង់ផ្នែកមួយទៀតដែលមានចលនារង្វិលជុំវិញអ័ក្ស ដើម្បីជួយសម្រួលចលនានិងកាត់បន្ថយការកកិត។

កងចល័ត

ក្រុមយុវជននៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហមដែលអាចចល័តពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយសម្រាប់ការងារបង្កបង្កើនផល។

កងចល័ត នាម

[កង-ចៈ-ឡាត់] kngochaklat≈

ក្រុមយុវជននៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហមដែលអាចចល័តពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយសម្រាប់ការងារបង្កបង្កើនផល។

កងចៅ

ពួកស្ត្រីខ្ញុំរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ធ្វើការពួកបាវ (ស្ត្រីទាំងនេះ កាលពីបុរាណ គេជ្រើសរើសយកតែកូនចៅពលឬរបឹប)។

កងចៅ នាម

[កង-ចៅ] korngchau

ពួកស្ត្រីខ្ញុំរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ធ្វើការពួកបាវ (ស្ត្រីទាំងនេះ កាលពីបុរាណ គេជ្រើសរើសយកតែកូនចៅពលឬរបឹប)។

កងឈ្លប

ក្រុមស៊ើបការណ៍នៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម។

កងឈ្លប នាម

[កង-ឈ្លប] kngochhlba≈

ក្រុមស៊ើបការណ៍នៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម។

កងទ័ព

អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងដែនអាកាស។

កងទ័ព នាម

[កង-ទាប់] korngtoap

ក្រុមមនុស្សត្រៀមច្បាំងនឹងសត្រូវ, សេនារេហ៍ពលដែលមានកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ មាតុភូមិ រកសន្តិសុខជូនប្រជាជននិងស្រុកទេស។

កងទ័ព នាម

[កង-ទាប់-ជើង-គោក] korngtoap

អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការនៅលើដែនគោក :

កងទ័ព នាម

[កង-ទាប់-ជើង-ទឹក] korngtoap

អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការនៅលើដែនទឹក ដែនសមុទ្រជាដើម :

កងទ័ព នាម

[កង-ទាប់-អា-កាស] korngtoap

អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងដែនអាកាស។

កងពល

អង្គភាពយោធាដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធការងារតាមការកំណត់របស់ក្រសួងការពារជាតិ :

កងពល នាម

[កង-ពល់] korngpol

អង្គភាពយោធាដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធការងារតាមការកំណត់របស់ក្រសួងការពារជាតិ :

កងពលតូច

កងប្រដាប់អាវុធ ដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងពលធំ។

កងពលតូច នាម

[កង-ពល់-តូច] kngoplotouch≈

កងប្រដាប់អាវុធ ដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងពលធំ។

កងពលធំ

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ជាងគេ។

កងពលធំ នាម

[កង-ពល់-ធំ] kngoplothum≈

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ជាងគេ។

កងព័ន្ធ

ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាសសម្គាល់ដោយទង់ជ័យចងបោះនៅទូក ទូកនោះចងពួរបោះយុថ្កានៅកណ្ដាលស្នាមប្រណាំងទូក-ង ដើម្បីឱ្យទូក-ងដែលប្រណាំងគ្នា ១អុំខាងក្នុង ១អុំខាងក្រៅ។

កងព័ន្ធ នាម

[កង-ពាន់] korngpoan

ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាសសម្គាល់ដោយទង់ជ័យចងបោះនៅទូក ទូកនោះចងពួរបោះយុថ្កានៅកណ្ដាលស្នាមប្រណាំងទូក-ង ដើម្បីឱ្យទូក-ងដែលប្រណាំងគ្នា ១អុំខាងក្នុង ១អុំខាងក្រៅ។

កងមាស

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅតាមទន្លេមេគង្គ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។

កងមាស នាម

[កង-មាស] kongmeas

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅតាមទន្លេមេគង្គ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។

កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ

កងទ័ពទាំងបីប្រភេទ ដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាអគ្គមេបញ្ជាការ :

កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ នាម

[កង-យោ-ធៈ-ពល់-ខេ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ភូ-មិន] kngoyotheakplokhemakrakphumin≈

កងទ័ពទាំងបីប្រភេទ ដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាអគ្គមេបញ្ជាការ :

កងវរសេនាតូច

កងប្រដាប់អាវុធ ដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងវរសេនាធំ :

កងវរសេនាតូច នាម

[កង-វៈ-រៈ-សេ-ណា-តូច] kngoveakreaksenatouch≈

កងប្រដាប់អាវុធ ដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងវរសេនាធំ :

កងវរសេនាធំ

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងពលតូច។

កងវរសេនាធំ នាម

[កង-វៈ-រៈ-សេ-ណា-ធំ] kngoveakreaksenathum≈

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងពលតូច។

កងសោយ

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយយ៉ាង :

កងសោយ នាម

[កង-សោយ] korngsaoy

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយយ៉ាង :

កងអនុសេនាតូច

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងអនុសេនាធំ។

កងអនុសេនាតូច នាម

[កង-អៈ-នុ-សេ-ណា-តូច] kngoaaknusenatouch≈

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងអនុសេនាធំ។

កងអនុសេនាធំ

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងវរសេនាតូច។

កងអនុសេនាធំ នាម

[កង-អៈ-នុ-សេ-ណា-ធំ] kngoaaknusenathum≈

កងប្រដាប់អាវុធដែលមានឋានានុក្រមបន្ទាប់ក្រោមកងវរសេនាតូច។

កង់

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទមានសណ្ឋានដូចកង់ :

កង់ នាម

[កង់] kongg

(ព.សា.) យានកង់ពីរដែលអាចប្រព្រឹត្តទៅមុខបានដោយសារឈ្នាន់, ច្រវាក់, ថាស ជាដើមដែលដាក់ទាក់ទងគ្នាជាមួយនឹងដុំនៃកង់ក្រោយនិងដុំកណ្ដាល; ទោចក្រយាន។

កង់ នាម

[កង់] kongg

ប្រដាប់រទេះមានវង់ព័ទ្ធជុំវិញចុងកាំ :

កង់ នាម

[កង់] kongg

អ្វីៗដែលកាត់ជាកំណាត់ ជាដុំខ្លីៗ :

កង់ នាម

[កង់] kongg

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទមានសណ្ឋានដូចកង់ :

កង់ឌុប

(ព.សា.) មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយកង់យកថ្លៃឈ្នួល :

កង់ឌុប នាម

[កង់-ឌុប] kngodub≈

(ព.សា.) មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយកង់យកថ្លៃឈ្នួល :

កង់ទីន

(ម.ព. អាហារដ្ឋាន)។

កង់ទីន នាម

[កង់-ទីន] kngotin≈

(ម.ព. អាហារដ្ឋាន)។

កង់បី

(ព.សា.) មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយម៉ូតូមានកង់បីយកថ្លៃឈ្នួល។

កង់បី នាម ១)

[កង់-បី] kngobei≈

(ព.សា.) មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយរ៉ឺម៉កដែលអូសដោយម៉ូតូដឹកអ្នកដំណើរយកថ្លៃឈ្នួល។ ថ្វីបើចំនួនកង់មានដល់ទៅបួន តែគេនៅតែហៅថាកង់បីដដែល :

កង់បី នាម ២)

[កង់-បី] kngobei≈

(ព.សា.) មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយម៉ូតូមានកង់បីយកថ្លៃឈ្នួល។

កង់យោង

កង់លោហៈមួយបែបភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ាស៊ីនសម្រាប់បង្កើនកម្លាំងវិលឱ្យបានខ្លាំង :

កង់យោង នាម

[កង់-យោង] kngoyong≈

កង់លោហៈមួយបែបភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ាស៊ីនសម្រាប់បង្កើនកម្លាំងវិលឱ្យបានខ្លាំង :

កង់រវៃ

ឧបករណ៍ដែលមានរាងជារង្វង់ អាចវិលលើអ័ក្សមួយសម្រាប់រវៃអ្វីមួយឱ្យដំណើរការ។

កង់រវៃ នាម

[កង់-រ-វៃ] kngorovey≈

ឧបករណ៍ដែលមានរាងជារង្វង់ អាចវិលលើអ័ក្សមួយសម្រាប់រវៃអ្វីមួយឱ្យដំណើរការ។

កង់សឺគួរ

(សំនួន.) មនុស្សឬរបស់បម្រុងដែលគេយកមកប្រើតែពេលគេត្រូវការ :

កង់សឺគួរ នាម ១)

[កង់-សឺ-កួ] kngoseukuo≈

កង់ដែលទុកបម្រុងសម្រាប់ប្ដូរពេលបែកឬពេលខូច :

កង់សឺគួរ នាម ២)

[កង់-សឺ-កួ] kngoseukuo≈

(សំនួន.) មនុស្សឬរបស់បម្រុងដែលគេយកមកប្រើតែពេលគេត្រូវការ :

កង្កាញ់

(ម.ព. អង្កាញ់{¥¥}២{££}{¥¥}៣{££})។

កង្កាញ់ កិរិយាសព្ទ

[កង់-កាញ់] kngokanh≈

(ម.ព. អង្កាញ់២៣)។

កង្កុញ

(ម.ព. អង្កុញ)។

កង្កុញ កិរិយាសព្ទ

[កង់-កុញ] korngkunh

(ម.ព. អង្កុញ)។

កង្កួច

ស្រែករកគ្នា (ដំរី) :

កង្កួច កិរិយាសព្ទ

[កង់-កួច] kongkuoch

ស្រែករកគ្នា (ដំរី) :

កង្កួញ

ក្ដាប់ដៃ, ក្ដាប់ប្រមោយ ដោយបួងដៃ ឬប្រមោយឡើង។

កង្កួញ កិរិយាសព្ទ

[កង់-កួញ] kongkuonh

ក្ដាប់ដៃ, ក្ដាប់ប្រមោយ ដោយបួងដៃ ឬប្រមោយឡើង។