វចនានុក្រមខ្មែរ

ឋ

តួព្យញ្ជនៈទី១២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៣។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [tʰ] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ឋ នាម

[ឋ] tha≈

តួព្យញ្ជនៈទី១២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៣។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [tʰ] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ឋបនកម្ម

កម្មគឺការតម្កល់ទុកនូវអ្វីៗ; អំពើដែលគេរៀបចំតាក់តែងឡើង, ការធ្វើអ្វីមួយឱ្យកើតឡើងហើយតម្កល់តាំងទុកឱ្យបានឋិតថេរតទៅ :

ឋបនកម្ម នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណៈ-កាំ] thabanokamm

កម្មគឺការតម្កល់ទុកនូវអ្វីៗ; អំពើដែលគេរៀបចំតាក់តែងឡើង, ការធ្វើអ្វីមួយឱ្យកើតឡើងហើយតម្កល់តាំងទុកឱ្យបានឋិតថេរតទៅ :

ឋបនករ

អ្នកដំឡើងគ្រឿងយន្ត គ្រឿងចក្រ ឬគ្រឿងបង្គុំជាដើម។

ឋបនករ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណៈ-ក] thakbaknakka≈

អ្នកដំឡើងគ្រឿងយន្ត គ្រឿងចក្រ ឬគ្រឿងបង្គុំជាដើម។

ឋបនភណ្ឌ

គ្រឿងសម្រាប់ផ្គុំដំឡើង គ្រឿងតុបតែងក្នុងគេហដ្ឋាន :

ឋបនភណ្ឌ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណៈ-ភ័ន] thakbaknakphno≈

គ្រឿងសម្រាប់ផ្គុំដំឡើង គ្រឿងតុបតែងក្នុងគេហដ្ឋាន :

ឋបនាការ

ការដែលឋិត, ដែលតាំង, ដែលតម្កល់នៅ :

ឋបនាការ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណា-កា] thoboneakar

ការដែលឋិត, ដែលតាំង, ដែលតម្កល់នៅ :

ឋបនីយ

ការបម្រុងទុក ការត្រៀមទុក :

ឋបនីយ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-នី] thakbakni≈

ការបម្រុងទុក ការត្រៀមទុក :

ឋបនីយភណ្ឌ

របស់, ទ្រព្យ ដែលគួរតម្កល់ទុក, គួរតាំងទុក, ដែលត្រូវទុកដាក់ :

ឋបនីយភណ្ឌ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-ភ័ន] thoboniyphon

របស់, ទ្រព្យ ដែលគួរតម្កល់ទុក, គួរតាំងទុក, ដែលត្រូវទុកដាក់ :

ឋបនីយវត្ថុ

វត្ថុដែលគួរតាំងទុក, ដែលត្រូវតម្កល់ទុក :

ឋបនីយវត្ថុ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-វ័ត-ថុ] thoboniyvottho

វត្ថុដែលគួរតាំងទុក, ដែលត្រូវតម្កល់ទុក :

ឋបនោកាស

កន្លែងទំនេរសម្រាប់ដាក់, សម្រាប់ទុករបស់ផ្សេងៗ :

ឋបនោកាស នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណោ-កាស] thabanoukas

កន្លែងទំនេរសម្រាប់ដាក់, សម្រាប់ទុករបស់ផ្សេងៗ :

ឋបនោបាយ

ឧបាយ, គំនិត, ចេះទុក ចេះដាក់ ... :

ឋបនោបាយ នាម

[ឋៈ-ប៉ៈ-ណោ-បាយ] thabanoubay

ឧបាយ, គំនិត, ចេះទុក ចេះដាក់ ... :

ឋាន នាម ១)

[ឋាន] than

ទី, កន្លែង, តំបន់, ប្រទេស, ទីតាំង, ទីតម្កល់។ល។ :

ឋាន នាម ២)

[ឋាន] than

តួផ្ទៃរាបដែលលាបថ្នាំឆ្លាស់ពណ៌ :

ឋាន នាម ៣)

[ឋាន] than

តួផ្ទៃគ្រឿងរចនា ត្រង់ដែលរាប ដែលរលីង :

ឋាន នាម

[ទា-រក់-កាត់-ឋាន] than

ទីកន្លែងមើលថែក្មេងតូចៗ ចាប់ពីអាយុប្រហែល៣ខែដល់១ឆ្នាំកន្លះ :

ឋានគណិត

បច្ចេកទេសក្នុងការវាស់ កំណត់ទីតាំង និងសណ្ឋាននៃដី។

ឋានគណិត នាម

[ឋាន-គៈ-និត] thankeaknit≈

បច្ចេកទេសក្នុងការវាស់ កំណត់ទីតាំង និងសណ្ឋាននៃដី។

ឋាននាម

(ម.ព. ស្ថាននាម)។

ឋាននាម នាម

[ឋាន-នាម] thanneam≈

(ម.ព. ស្ថាននាម)។

ឋាននាមវិទ្យា

(ម.ព. ស្ថាននាមវិទ្យា)។

ឋាននាមវិទ្យា នាម

[ឋាន-នាម-វិត-ទ្យា] thanneamvittyea≈

(ម.ព. ស្ថាននាមវិទ្យា)។

ឋានន្តរ

លំដាប់នៃទី, មុខងារ, ងារ, ថ្នាក់ងារ, ថ្នាក់ស័ក្ដិយស :

ឋានន្តរ នាម

[ឋា-ណន់-តៈ-រ៉ៈ] ឬ [ឋា-ណន់-ដ] thanntor

លំដាប់នៃទី, មុខងារ, ងារ, ថ្នាក់ងារ, ថ្នាក់ស័ក្ដិយស :

ឋានន្តរនាម

នាមសម្គាល់ងារឬឋានន្តរសក្ដិ :

ឋានន្តរនាម នាម

[ឋា-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-នាម] thannotakrakneam≈

នាមសម្គាល់ងារឬឋានន្តរសក្ដិ :

ឋានន្តរសក្ដិ

អំណាចតាមមុខងារ, បណ្ដាស័ក្ដិធំតូចតាមមុខងារ :

ឋានន្តរសក្ដិ នាម

[ឋា-ណន់-តៈ-រ៉ៈ-ស័ក] thannotakrakska≈

អំណាចតាមមុខងារ, បណ្ដាស័ក្ដិធំតូចតាមមុខងារ :

ឋានបទ្ម

ពាក្យនេះខ្មែរយើងពីបុរាណ ប្រើជាឈ្មោះក្បាច់ត្របកឈូកផ្កាប់ផ្ងារ ដែលរចនាធ្វើជាជើង, ជាទ្រនាប់ ទ្រព្រះពុទ្ធរូបឬទេវរូប; ត្របកឈូកដែលសំយុងចុះមកក្រោម ហៅថា ឈូកផ្កាប់; ដែលផ្ងារឡើង ហៅថា ឈូកផ្ងារ; ទោះមានតែឈូកផ្កាប់ ឬមានតែឈូកផ្ងារក្ដី ឬក៏មានគ្រប់ទាំងផ្កាប់ទាំងផ្ងារក្ដី ហៅថា

ឋានបទ្ម នាម

[ឋា-ណៈ-បត់] thanbot

ពាក្យនេះខ្មែរយើងពីបុរាណ ប្រើជាឈ្មោះក្បាច់ត្របកឈូកផ្កាប់ផ្ងារ ដែលរចនាធ្វើជាជើង, ជាទ្រនាប់ ទ្រព្រះពុទ្ធរូបឬទេវរូប; ត្របកឈូកដែលសំយុងចុះមកក្រោម ហៅថា ឈូកផ្កាប់; ដែលផ្ងារឡើង ហៅថា ឈូកផ្ងារ; ទោះមានតែឈូកផ្កាប់ ឬមានតែឈូកផ្ងារក្ដី ឬក៏មានគ្រប់ទាំងផ្កាប់ទាំងផ្ងារក្ដី ហៅថា

ឋានប្បភេទ

សេចក្ដីផ្សេងនៃទី, នៃហេតុ, នៃដំណើរ; ការចែក, បំបែកហេតុឬដំណើរ រាប់ជាចំនួនប៉ុណ្ណេះប៉ុណ្ណោះ :

ឋានប្បភេទ នាម

[ឋា-ណាប់-ប៉ៈ-ភេត] thanbbophet

សេចក្ដីផ្សេងនៃទី, នៃហេតុ, នៃដំណើរ; ការចែក, បំបែកហេតុឬដំណើរ រាប់ជាចំនួនប៉ុណ្ណេះប៉ុណ្ណោះ :

ឋានភាព

ភាពនៃឋានៈ, ដំណើរទំនង, លក្ខណៈ, ជាន់ថ្នាក់ :

ឋានភាព នាម

[ឋា-ណៈ-ភាប] thanopheap

ភាពនៃឋានៈ, ដំណើរទំនង, លក្ខណៈ, ជាន់ថ្នាក់ :

ឋានលេខា

ការកត់ត្រាដោយលម្អិតនិងជាក់លាក់អំពីទីភូមិសាស្ត្រ។

ឋានលេខា នាម

[ឋាន-លេ-ខា] thanlekha≈

ការកត់ត្រាដោយលម្អិតនិងជាក់លាក់អំពីទីភូមិសាស្ត្រ។

ឋានលេខាសាស្ត្រ

បច្ចេកទេសប្រើសម្រាប់តាងលើប្លង់នូវទម្រង់ផ្សេងៗគ្នានៅលើផ្ទៃដីដូចជា ភ្នំ ទំនាប និងអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិឬសិប្បនិម្មិត។

ឋានលេខាសាស្ត្រ នាម

[ឋាន-លេ-ខា-សាស] thanlekhasas≈

បច្ចេកទេសប្រើសម្រាប់តាងលើប្លង់នូវទម្រង់ផ្សេងៗគ្នានៅលើផ្ទៃដីដូចជា ភ្នំ ទំនាប និងអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិឬសិប្បនិម្មិត។

ឋានវតី

របងព័ទ្ធជុំវិញដី។

ឋានវតី នាម

[ឋា-ណៈ-វៈ-តី] thanakveaktei≈

របងព័ទ្ធជុំវិញដី។

ឋានវិទ្យា

មែកធាងមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈធរណីមាត្រដែលមិនរងឥទ្ធិពលនៃការផ្លាស់ប្ដូររូបរាងនិងទំហំនៃរូបធររណីមាត្រនានា។

ឋានវិទ្យា នាម

[ឋាន-វិត-ទ្យា] thanvittyea≈

មែកធាងមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈធរណីមាត្រដែលមិនរងឥទ្ធិពលនៃការផ្លាស់ប្ដូររូបរាងនិងទំហំនៃរូបធររណីមាត្រនានា។

ឋានសួគ៌

ស្ថានដែលបរិបូណ៌ដោយកាមគុណ ៥មានរូបជាដើម, ទីដែលបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីសុខ, ច្រើនហៅ ឋានរបស់ទេវតាមាន ៦ជាន់គឺ ឋានចាតុម្មហារាជិការ, តាវត្តិង្ស, យាមា, តុសិតា, និម្មានរតី និងឋានបរនិម្មិតវសវតី។

ឋានសួគ៌ នាម

[ឋាន-សួ] thansuokr

ស្ថានដែលបរិបូណ៌ដោយកាមគុណ ៥មានរូបជាដើម, ទីដែលបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីសុខ, ច្រើនហៅ ឋានរបស់ទេវតាមាន ៦ជាន់គឺ ឋានចាតុម្មហារាជិការ, តាវត្តិង្ស, យាមា, តុសិតា, និម្មានរតី និងឋានបរនិម្មិតវសវតី។

ឋានានុក្រម

តំណែងនៃសមណស័ក្ដិថ្នាក់តូចជាងទីរាជាគណៈ តាមលំដាប់ចុះមក :

ឋានានុក្រម នាម ១)

[ឋា-ណា-នុ-ក្រំ] thaneanukrom

លំដាប់ទី, លំដាប់មុខងារ។

ឋានានុក្រម នាម ២)

[ឋា-ណា-នុ-ក្រំ] thaneanukrom

តំណែងនៃសមណស័ក្ដិថ្នាក់តូចជាងទីរាជាគណៈ តាមលំដាប់ចុះមក :

ឋានានុរូប

ដែលសមគួរតាមទី, តាមមុខងារ ...; ដំណើរសមគួរល្មមតាមទី, តាមជាន់ថ្នាក់ :

ឋានានុរូប គុ., ន.

[ឋា-ណា-នុ-រូប] thaneanurub

ដែលសមគួរតាមទី, តាមមុខងារ ...; ដំណើរសមគួរល្មមតាមទី, តាមជាន់ថ្នាក់ :

ឋានីយ

ទីសម្រាប់សម្នាក់, ទីសំចត, ទីចត, ដំណាក់សម្រាប់ឈប់សម្រាក, សម្រាប់ដាក់រទេះជាដើម; ភូមិ, ស្រុក។ល។ :

ឋានីយ នាម

[ឋា-នី] ឬ [ឋា-ណី] thaniy

ទីសម្រាប់សម្នាក់, ទីសំចត, ទីចត, ដំណាក់សម្រាប់ឈប់សម្រាក, សម្រាប់ដាក់រទេះជាដើម; ភូមិ, ស្រុក។ល។ :

ឋានៈ

ងារ, មុខងារ, ថ្នាក់ងារ, ថ្នាក់ស័ក្ដិយស :

ឋានៈ នាម

[ឋា-ណៈ] thanak

ហេតុ, ដំណើរ, ទំនង :

ឋានៈ នាម

[ឋា-ណៈ] thanak

ងារ, មុខងារ, ថ្នាក់ងារ, ថ្នាក់ស័ក្ដិយស :

ឋិត

តម្កល់, តាំង, តាំងនៅ, នៅ, ឈរ ... (ពាក្យខ្ពស់ច្រើនប្រើ ស្ថិត ជាង ឋិត) :

ឋិត កិរិយាសព្ទ

[ឋិត] thet

តម្កល់, តាំង, តាំងនៅ, នៅ, ឈរ ... (ពាក្យខ្ពស់ច្រើនប្រើ ស្ថិត ជាង ឋិត) :

ឋិតថេរ

ដែលមានជាប់យូរមកហើយ មិនដែលដាច់, មិនដែលឈប់ :

ឋិតថេរ គុណនាម

[ឋិត-ថេ] thetther

ដែលឋិតនៅយូរ, អង្វែង; ដែលតាំងនៅមាំមួន, ខ្ជាប់ខ្ជួន; ដែលជាប់បានយូរ; ស្ថាពរ :

ឋិតថេរ គុណកិរិយា

[ឋិត-ថេ] thetther

ដែលមានជាប់យូរមកហើយ មិនដែលដាច់, មិនដែលឈប់ :

ឋិតថេរចីរកាល

កាល, គ្រាដែលឋិតថេរយឺនយូរ។

ឋិតថេរចីរកាល នាម

[ឋិត-ថេ-ចេ-រ-កាល] thetthercheirokal

កាល, គ្រាដែលឋិតថេរយឺនយូរ។

ឋិតិ

បញ្ជី។

ឋិតិ នាម ១)

[ឋិ-តិ] thete

ទីតាំង, ជីវិត, ដំណើររស់នៅ; ដំណើរតាំងនៅនៃចិត្ត ...។

ឋិតិ នាម ២)

[ឋិ-តិ] thete

បញ្ជី។

ឋិតិកាល

កាល, គ្រាដែលតាំងនៅ; កាលនៃការឋិតនៅ ...។

ឋិតិកាល នាម

[ឋិ-តិ-កាល] thetekal

កាល, គ្រាដែលតាំងនៅ; កាលនៃការឋិតនៅ ...។

ឋិតិភាព

ភាវៈនៃការឋិតនៅ, ដំណើរដែលឋិតនៅ ...។

ឋិតិភាព នាម

[ឋិ-តិ-ភាប] thetepheap

ភាវៈនៃការឋិតនៅ, ដំណើរដែលឋិតនៅ ...។