វចនានុក្រមខ្មែរ

ជ នាម

[ជ] cho≈

តួព្យញ្ជនៈទី៨នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៣ក្នុងវគ្គទី២។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [c] ជាព្យញ្ជនៈក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ សិថិល អឃោសៈ។

ជក់

ស្លុងអារម្មណ៍ ជាប់អារម្មណ៍ :

ជក់ នាម

[ជក់] jouk

ប្រដាប់ធ្វើដោយរោមសត្វឬសរសៃសំបកឈើ សម្រាប់គូរ, សម្រាប់សរសេរ, សម្រាប់លាបថ្នាំទឹក។

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់] jouk

បឺតស្រូបផ្សែង :

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់] jouk

បឺតខ្យល់ :

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់] jouk

ស្រូប បឺតវត្ថុរាវខ្លះ :

ជក់ នាម

[ជក់] jouk

សរសៃតូចៗនៃសំបកផ្លែដូងឬស្រទបគល់ធាងត្នោត ដែលគេទាញចេញបន្ទាប់ពីដំឱ្យទក់ សម្រាប់កែច្នៃជាសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ :

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់] jouk

ជាប់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំង, វក់ឬងប់នឹងអ្វីមួយ :

ជក់ កិ., គុ.កិ.

[ជក់-ចិត] jouk

ស្លុងចិត្ត ដក់ចិត្ត ជាប់ចិត្ត :

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់-ភ្នែក] jouk

ខំសម្លឹងមើលអ្វីមួយជាប់សឹងមិនដាក់ភ្នែក :

ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់-អា-រ៉ម់] jouk

ស្លុងអារម្មណ៍ ជាប់អារម្មណ៍ :

ជក់មាត់

(សំនួន.) ជ្រុលមាត់ឬជាប់មាត់និយាយស្ដីបន្តអ្វីមួយ :

ជក់មាត់ គុណកិរិយា ១)

[ជក់-មាត់] chkameat≈

ដែលត្រូវមាត់ ជាប់មាត់នឹងរសជាតិអ្វីមួយ :

ជក់មាត់ កិ., គុ.កិ. ២)

[ជក់-មាត់] chkameat≈

(សំនួន.) ជ្រុលមាត់ឬជាប់មាត់និយាយស្ដីបន្តអ្វីមួយ :

ជគត

សត្វលោក, មហាជន ...។ ពាក្យនេះប្រទះឃើញជាញឹកញយនៅសិលាចារឹកសម័យមហានគរ (នគរធំ, នគរវត្ត)។

ជគត នាម

[ជៈ-គត់] chokot

សត្វលោក, មហាជន ...។ ពាក្យនេះប្រទះឃើញជាញឹកញយនៅសិលាចារឹកសម័យមហានគរ (នគរធំ, នគរវត្ត)។

ជង នាម

[ជង] jorng

មនុស្សជាតិមួយនៅក្នុងដែនកម្ពុជា (ពួកស្ទៀង)។

ជង ឧទានសព្ទ

[អា-ជង] jorng

ពាក្យជេរបន្ថោកបន្ទាប ប្រដូចទៅនឹងជង។ អាជងក្ង! ពាក្យជេរប្រដូចថា ក្ង ឥតឱនលំទោនដូចជាជង។

ជង់

អន្ទាក់តឿឥតដង មានជើងស្រួច សម្រាប់ដោតនឹងដី :

ជង់ កិរិយាសព្ទ

[ជង់] chong

ដោតតាមបណ្ដោយខ្លួនចុះទល់ពីក្រោម :

ជង់ នាម

[ជង់] chong

អន្ទាក់តឿឥតដង មានជើងស្រួច សម្រាប់ដោតនឹងដី :

ជង្គង់

អវយវៈត្រង់ប្រជុំភ្លៅនិងស្មង :

ជង្គង់ នាម

[ជង់-គង់] jkong

អវយវៈត្រង់ប្រជុំភ្លៅនិងស្មង :

ជង្ឃ

ស្មងជើង។

ជង្ឃ នាម

[ជ័ង-ឃៈ] ឬ [ជង់] chongkhor

ស្មងជើង។

ជង្ឃមគ្គ

ផ្លូវជើង (ព.កា.), ហៅ ជង្ឃមាគ៌ា ក៏បាន។

ជង្ឃមគ្គ នាម

[ជ័ង-ឃៈ-មាក់] chongkhomokk

ផ្លូវជើង (ព.កា.), ហៅ ជង្ឃមាគ៌ា ក៏បាន។

ជង្ឃមាគ៌ា

(ម.ព. ជង្ឃមគ្គ)។

ជង្ឃមាគ៌ា នាម

[ជ័ង-ឃៈ-មា-គា] chongkhomeakrea

(ម.ព. ជង្ឃមគ្គ)។

ជង្ឃា

(ម.ព. ជង្ឃ)។

ជង្ឃា នាម

[ជង់-ឃា] chongkhea

(ម.ព. ជង្ឃ)។

ជង្ហុក

ដីដែលរូងខូងជារណ្ដៅដោយទឹកហូរច្រោះជាដើម :

ជង្ហុក នាម

[ជង់-ហ៊ុក] chonghuk

ដីដែលរូងខូងជារណ្ដៅដោយទឹកហូរច្រោះជាដើម :

ជច់

ដែលគ្រេច, ពាប់, ដាប, ស្រុញ។

ជច់ គុណនាម

[ជច់] choch

ដែលគ្រេច, ពាប់, ដាប, ស្រុញ។

ជជីក

ទទូចសួរ, សួរឈ្លេចឈ្លី, សួររកបាតរកជម្រៅឱ្យឃើញឫសឃើញគល់ :

ជជីក កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជីក] chochik

ទទូចសួរ, សួរឈ្លេចឈ្លី, សួររកបាតរកជម្រៅឱ្យឃើញឫសឃើញគល់ :

ជជុះ

ដែលមិនស្របច្បាប់ :

ជជុះ កិរិយាសព្ទ

[ជ-ជុះ] chochuh

រលាស់ឱ្យជ្រុះ, រំសោះរលាក់ទង្គិចជម្រុះ :

ជជុះ គុណនាម ១)

[ជ-ជុះ] chochuh

ដែលប្រើរួចហើយ :

ជជុះ គុណនាម ២)

[ជ-ជុះ] chochuh

ដែលមិនស្របច្បាប់ :

ជជុះជជាយ

រលាស់ដាក់ចោលរាត់រាយ ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ជជុះជជាយ កិរិយាសព្ទ

[ជ-ជុះ-ជ-ជាយ] chochuhchocheay

រលាស់ដាក់ចោលរាត់រាយ ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ជជួរ

ស្លុយជាយជជួរស្ទើរនឹងអូសដី។

ជជួរ គុណកិរិយា

[ជ-ជួ] chochuor

ដែលស្រុង, ស្លុយហៀរកែង :

ជជួរ គុណកិរិយា

[ជ-ជួ-ជ-ជាយ] chochuor

ស្លុយជាយជជួរស្ទើរនឹងអូសដី។

ជជើល

ងងើល, ចចើស :

ជជើល គុ.កិ., គុ.

[ជ-ជើល] chochaul

ងងើល, ចចើស :

ជជែក

ជជែកឆ្ការដៃវាសវែកចេញក្រៅ។

ជជែក កិរិយាសព្ទ

[ជ-ជែក] chocheaek

និយាយពិគ្រោះគ្នាឱ្យឃើញសេចក្ដីប្រាកដ។

ជជែក កិរិយាសព្ទ

[ជ-ជែក-វែក-ដៃ] chocheaek

ជជែកឆ្ការដៃវាសវែកចេញក្រៅ។

ជជ្រក

ទៅរកញឹកញាប់ឥតអៀនខ្មាស :

ជជ្រក កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជ្រក] chochrok

ទៅរកញឹកញាប់ឥតអៀនខ្មាស :

ជជ្រកមមក

ជជ្រករុកចូល, ជជ្រកឱនក្បាលចូល :

ជជ្រកមមក កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជ្រក-ម-មក] chochrokmomok

ជជ្រករុកចូល, ជជ្រកឱនក្បាលចូល :

ជជ្រុលជជ្រក

ជ្រុលៗ ជ្រកៗ ងេកងោកពានត្រោកពានព្រៃ :

ជជ្រុលជជ្រក កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជ្រុល-ជ-ជ្រក] chochrulchochrok

ជ្រុលៗ ជ្រកៗ ងេកងោកពានត្រោកពានព្រៃ :

ជជ្រុលជជ្រួស

ជ្រុលៗ ជ្រួសៗ។

ជជ្រុលជជ្រួស កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជ្រុល-ជ-ជ្រួស] chochrulchochruos

ជ្រុលៗ ជ្រួសៗ។

ជជ្រុលមមុល

ជ្រុលៗត្បុលចូល, មមុលជ្រុលៗចូល។

ជជ្រុលមមុល កិ., គុ.កិ.

[ជ-ជ្រុល-ម-មុល] chochrulmomul

ជ្រុលៗត្បុលចូល, មមុលជ្រុលៗចូល។

ជញ្ជក់

ទំពាលេបបណ្ដើរជញ្ជក់មាត់បណ្ដើរ។

ជញ្ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជក់] chonhchok

ស្រូប, បឺត ឱ្យជក់ចូល :

ជញ្ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជក់-មាត់] chonhchok

ធ្វើមាត់ជក់ៗ ជិបៗ ដោយរំភើបចិត្តនឹងអ្វីមួយ :

ជញ្ជក់ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ជញ់-ជក់-មាត់] chonhchok

ទំពាលេបបណ្ដើរជញ្ជក់មាត់បណ្ដើរ។

ជញ្ជាត់

ចាប់ត្រីដោយឈ្នាង, ដោយកញ្ច្រែង :

ជញ្ជាត់ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជាត់] chonhcheat

ចាប់ត្រីដោយឈ្នាង, ដោយកញ្ច្រែង :

ជញ្ជាត់ព្រលឹង

យកឈ្នាងជញ្ជាត់គោក ស្រែកហៅព្រលឹងបណ្ដើរ រួចហើយយកឈ្នាងនិងច្រែងមកកាយកៀរប្រមូល ឬបក់បោយទៅលើមនុស្សឈឺ ឬមនុស្សមានភ័យអាសន្នតក់ស្លុតខ្លាំងដោយហេតុភេទ ឬគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយដែលគេហៅថា លស់ព្រលឹង ជាពិធីឧបកិច្ចហៅព្រលឹងឱ្យចូលមកឋិតនៅក្នុងរូបកាយមនុស្សនោះវិញ :

ជញ្ជាត់ព្រលឹង កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជាត់-ព្រ-លឹង] chonhcheatprolueng

យកឈ្នាងជញ្ជាត់គោក ស្រែកហៅព្រលឹងបណ្ដើរ រួចហើយយកឈ្នាងនិងច្រែងមកកាយកៀរប្រមូល ឬបក់បោយទៅលើមនុស្សឈឺ ឬមនុស្សមានភ័យអាសន្នតក់ស្លុតខ្លាំងដោយហេតុភេទ ឬគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយដែលគេហៅថា លស់ព្រលឹង ជាពិធីឧបកិច្ចហៅព្រលឹងឱ្យចូលមកឋិតនៅក្នុងរូបកាយមនុស្សនោះវិញ :

ជញ្ជាន់

ជាន់រឿយៗដដែលៗ។

ជញ្ជាន់ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជាន់] chonhchorn

ជាន់រឿយៗដដែលៗ។

ជញ្ជាន់ស្លាញ

ផ្ទួនៗ, ថែមៗ, ដដែលៗ :

ជញ្ជាន់ស្លាញ គុ.កិ., គុ.

[ជញ់-ជាន់-ស្លាញ] chonhcheanslanh

ផ្ទួនៗ, ថែមៗ, ដដែលៗ :

ជញ្ជាប កិរិយាសព្ទ ១)

[ជញ់-ជាប] chonhcheab

ញេញៗនឹងធ្មេញឱ្យជ្រាបរសជាតិ, ជញ្ជក់តិចៗឱ្យជ្រាបរសជាតិ :

ជញ្ជាប គុណកិរិយា ២)

[ជញ់-ជាប] chonhcheab

បន្តិចៗតាមជំនឿន :

ជញ្ជាប កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ជញ់-ជាប-ជញ់-ជាប] chonhcheab

ស៊ីសំរៀមៗមិនប្រញឹកប្រញាប់ពេក។

ជញ្ជាប់

ជញ្ជក់, ត្រឹបយករសជាតិ :

ជញ្ជាប់ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជាប់] chonhcheab

ជញ្ជក់, ត្រឹបយករសជាតិ :

ជញ្ជាំង

(ច្ប.) របងឬជញ្ជាំងខណ្ឌកម្មសិទ្ធិផ្សេងពីគ្នាដែលនៅសងខាងរបងឬជញ្ជាំងនោះ។

ជញ្ជាំង នាម

[ជញ់-ជាំង] chonhcheang

របាំងគេហដ្ឋានដែលបាំងជុំវិញផ្ទះ ឬខណ្ឌខាងក្នុងផ្ទះចែកឱ្យមានជាបន្ទប់។

ជញ្ជាំង នាម

[ជញ់-ជាំង-អ័ត-ឍៈ-សិត] chonhcheang

(ច្ប.) របងឬជញ្ជាំងខណ្ឌកម្មសិទ្ធិផ្សេងពីគ្នាដែលនៅសងខាងរបងឬជញ្ជាំងនោះ។

ជញ្ជាំងភ្លើង

(ប.ព.) ប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព (ហាដវែរ សុសវែរ) ដែលត្រួតពិនិត្យលំហូរទិន្នន័យពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀត ឬពីបណ្ដាញកុំព្យូទ័រមួយទៅបណ្ដាញកុំព្យូទ័រមួយទៀត ឬពីអ៊ីនធឺណិត ប្រឆាំងនឹងអាក់សេសខុសច្បាប់ពីខាងក្រៅ ឬប្រឆាំងនឹងការខូចហាដវែរនៅកន្លែងណាមួយ។

ជញ្ជាំងភ្លើង នាម

[ជញ់-ជាំង-ភ្លើង] chnhocheaumngphleung≈

(ប.ព.) ប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព (ហាដវែរ សុសវែរ) ដែលត្រួតពិនិត្យលំហូរទិន្នន័យពីកុំព្យូទ័រមួយទៅកុំព្យូទ័រមួយទៀត ឬពីបណ្ដាញកុំព្យូទ័រមួយទៅបណ្ដាញកុំព្យូទ័រមួយទៀត ឬពីអ៊ីនធឺណិត ប្រឆាំងនឹងអាក់សេសខុសច្បាប់ពីខាងក្រៅ ឬប្រឆាំងនឹងការខូចហាដវែរនៅកន្លែងណាមួយ។

ជញ្ជីង

ប្រដាប់សម្រាប់ថ្លឹង, ត្រាជូ។

ជញ្ជីង នាម

[ជញ់-ជីង] chonhching

ប្រដាប់សម្រាប់ថ្លឹង, ត្រាជូ។

ជញ្ជីងទូទាត់

(សេ.ហិ.) ឯកសារផ្នែកគណនេយ្យដែលបង្ហាញការទូទាត់រវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយ ឬរវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសច្រើន ក្នុងកាលកំណត់មួយជាក់លាក់ :

ជញ្ជីងទូទាត់ នាម

[ជញ់-ជីង-ទូ-ទាត់] chnhochingtuteat≈

(សេ.ហិ.) ឯកសារផ្នែកគណនេយ្យដែលបង្ហាញការទូទាត់រវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយ ឬរវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសច្រើន ក្នុងកាលកំណត់មួយជាក់លាក់ :

ជញ្ជឹង

រិះគិត, ត្រិះរិះ, ពិចារណា, រំពឹង, សម្រឹងទ្រឹងគិត។

ជញ្ជឹង កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជឹង] chonhchueng

រិះគិត, ត្រិះរិះ, ពិចារណា, រំពឹង, សម្រឹងទ្រឹងគិត។

ជញ្ជូន

ច្រើនបកច្រើនសា, ដែលទៅមកញឹកញយច្រើនជើង :

ជញ្ជូន កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជូន] jenh jun

នាំយកអ្វីៗពីទី១ទៅទី១(ចំពោះតែរបស់ច្រើន)។

ជញ្ជូន គុណកិរិយា

[ជញ់-ជូន-ជើង] jenh jun

ច្រើនបកច្រើនសា, ដែលទៅមកញឹកញយច្រើនជើង :

ជញ្ជួច

ផ្លុំស្នែងធ្វើសំឡេងឱ្យរនរន្ថាន់ :

ជញ្ជួច កិរិយាសព្ទ ១)

[ជញ់-ជួច] chonhchuoch

ដាក់ប្រមោយក្នុងមាត់បញ្ចេញសម្រែកឱ្យរនរន្ថាន់ដូចសម្រែកក្រៀល :

ជញ្ជួច កិរិយាសព្ទ ២)

[ជញ់-ជួច] chonhchuoch

ផ្លុំស្នែងធ្វើសំឡេងឱ្យរនរន្ថាន់ :

ជញ្ជួយ

កក្រើក, រង្គើដោយទាញ, ដោយអង្រួនឬដោយខ្យល់បក់។

ជញ្ជួយ កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជួយ] chonhchuoy

កក្រើក, រង្គើដោយទាញ, ដោយអង្រួនឬដោយខ្យល់បក់។

ជញ្ជែង

ចឹក, ខាំ, ហែក ប្រជែងគ្នា :

ជញ្ជែង កិរិយាសព្ទ

[ជញ់-ជែង] chonhcheaeng

ចឹក, ខាំ, ហែក ប្រជែងគ្នា :

ជញ្ជ្រាំង

គល់ស្រូវទុំដែលគេច្រូតទុកឱ្យសល់ :