ម នាម
[ម] mo≈
តួព្យញ្ជនៈទី២៥នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [m] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់ច្រមុះ សូរស្ទះ ឃោសៈ។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ម] mo≈
តួព្យញ្ជនៈទី២៥នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [m] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់ច្រមុះ សូរស្ទះ ឃោសៈ។
[មក] mor
ឃ្លាតពីទីខាងនាយអាយ, ឃ្លាតពីទីនោះ ចូលដល់ទីនេះ, វិលត្រឡប់វិញ :
[មៈ-ក] mokor
ឈ្មោះត្រីសមុទ្រមួយប្រភេទ មានខ្លួនធំ ក្បាលខ្លីក្រមុប ធ្មេញនឹងចង្កូមស្ញាញគួរស្បើម (មានតំណាលក្នុងរឿងរ៉ាវពីព្រេងនាយ) ; ខ្មែរហៅសំដៅ ត្រីថ្ករ ក៏មាន, ច្រើននិយាយថា ឆ្លាមមករ។
រសនៃផ្កា, ទឹកដមផ្កា; ទឹកឃ្មុំ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ) :
[មៈ-កៈ-រ៉ន់] mokorontor
រសនៃផ្កា, ទឹកដមផ្កា; ទឹកឃ្មុំ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ) :
(ម.ព. មករៈ)។
[មៈ-កៈ-រ៉ៈ-រា-សី] meakkakrakreasei≈
(ម.ព. មករៈ)។
ឈ្មោះខែទី ១តាមសុរិយគតិមាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបមករ។
[មៈ-កៈ-រ៉ា] meakara
ឈ្មោះខែទី ១តាមសុរិយគតិមាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបមករ។
មករឬរាសីមករ គឺឈ្មោះខែទី ១០នៃសុរិយគតិ, មានថ្ងៃ ៣១:
[មៈ-កៈ-រ៉ៈ] mokareak
មករឬរាសីមករ គឺឈ្មោះខែទី ១០នៃសុរិយគតិ, មានថ្ងៃ ៣១:
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងរាជឆ្ពឹសឬរាជព្រឹក្ស :
[មៈ-កា] moka
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងរាជឆ្ពឹសឬរាជព្រឹក្ស :
ឈ្មោះនិគ្គហិតដែលពោលឮសូរសំឡេងជាអក្សរ ម ប្រកបខាងចុង (អ័ម, អាម) ដូចជា កំ, តំ (ក័ម, ត័ម) កាំ, ចាំ (ក័ម, ច័ម ឬ កាម, ចាម) ជាដើម។
[មៈ-កា-រ៉ន់-តៈ] ឬ [មៈ-កា-រ៉ន់] mokaron
ឈ្មោះនិគ្គហិតដែលពោលឮសូរសំឡេងជាអក្សរ ម ប្រកបខាងចុង (អ័ម, អាម) ដូចជា កំ, តំ (ក័ម, ត័ម) កាំ, ចាំ (ក័ម, ច័ម ឬ កាម, ចាម) ជាដើម។
គ្រឿងប្រដាប់ធ្វើដោយមាសសុទ្ធ មានរាងក្រឡូម មានកំពូល រំលេចដោយក្បាច់រចនាដ៏វិចិត្រ ដាំត្បូង សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យទ្រង់ពាក់ព្រះសិរ, រាប់បញ្ចូលក្នុងរាជកកុធភណ្ឌ :
[មៈ-កុត] mokod
គ្រឿងប្រដាប់ធ្វើដោយមាសសុទ្ធ មានរាងក្រឡូម មានកំពូល រំលេចដោយក្បាច់រចនាដ៏វិចិត្រ ដាំត្បូង សម្រាប់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យទ្រង់ពាក់ព្រះសិរ, រាប់បញ្ចូលក្នុងរាជកកុធភណ្ឌ :
[ម] mo≈
(ម.ព. ម៏)។
ជនអ្នកលុបគុណគេ, មនុស្សរមិលគុណ :
[មាក់-ខៈ-ជន់] mokkhochon
ជនអ្នកលុបគុណគេ, មនុស្សរមិលគុណ :
ឈ្មោះសំពត់អន្លូញសូត្រមួយប្រភេទ ស្ត្រីខ្មែរត្បាញចាក់ជាក្រឡាល្អិតៗ លាយព័ណ៌ក្រហមនិងខ្មៅឆ្លាស់គ្នាស្រដៀងនឹងសម្បុរគ្រាប់អង្ក្រេមអង្ក្រមទុំ :
[មៈ-ក្លាំ] moklam
ឈ្មោះសំពត់អន្លូញសូត្រមួយប្រភេទ ស្ត្រីខ្មែរត្បាញចាក់ជាក្រឡាល្អិតៗ លាយព័ណ៌ក្រហមនិងខ្មៅឆ្លាស់គ្នាស្រដៀងនឹងសម្បុរគ្រាប់អង្ក្រេមអង្ក្រមទុំ :
ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់សំពត់យកព័ណ៌ខ្មៅ; ខ្លឹមមានសម្បុរខ្មៅ សាច់រឹងប្រើធ្វើជាការឈើរាយរងបាន :
[មៈ-ក្លឿ] mokloea
ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់សំពត់យកព័ណ៌ខ្មៅ; ខ្លឹមមានសម្បុរខ្មៅ សាច់រឹងប្រើធ្វើជាការឈើរាយរងបាន :
សម្ដីអ្នកមគធៈ, សម្ដីរបស់ជនជាតិមគធៈ។
[មៈ-គៈ-ធៈ-ពាក] mokothopeakyor
សម្ដីអ្នកមគធៈ, សម្ដីរបស់ជនជាតិមគធៈ។
ភាសាអ្នកមគធៈ។ មគធភាសានេះចែកជា ២យ៉ាង គឺ ទេសិយា ភាសាសម្រាប់និយាយស្ដីជាប្រក្រតី របស់អ្នកប្រទេសមគធៈ គឺសម្ដីសម្រាប់ស្រុក; តន្តី ឬ តន្តីភាសា សម្ដីដែលមានរបៀបទៀងទាត់តាមដំណើរវេយ្យាករណ៍, ជាភាសាសម្រាប់ប្រើតែក្នុងគម្ពីរក្បួនច្បាប់, លុះតែហាត់រៀនឱ្យចេះវេយ្យាករណ៍ ទើបអាចដឹងសេ
[មៈ-គៈ-ធៈ-ភា-សា] mokothopheasa
ភាសាអ្នកមគធៈ។ មគធភាសានេះចែកជា ២យ៉ាង គឺ ទេសិយា ភាសាសម្រាប់និយាយស្ដីជាប្រក្រតី របស់អ្នកប្រទេសមគធៈ គឺសម្ដីសម្រាប់ស្រុក; តន្តី ឬ តន្តីភាសា សម្ដីដែលមានរបៀបទៀងទាត់តាមដំណើរវេយ្យាករណ៍, ជាភាសាសម្រាប់ប្រើតែក្នុងគម្ពីរក្បួនច្បាប់, លុះតែហាត់រៀនឱ្យចេះវេយ្យាករណ៍ ទើបអាចដឹងសេ
ដែនមគធៈ, ប្រទេសមគធៈ។
[មៈ-គៈ-ធៈ-រ័ត] mokothorodthor
ដែនមគធៈ, ប្រទេសមគធៈ។
ព្រះរាជាក្នុងដែនមគធៈក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាពីសម័យពុទ្ធកាល មានក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះជារាជធានី។
[មៈ-គៈ-ធៈ-រាច] meakkeaktheakreach≈
ព្រះរាជាក្នុងដែនមគធៈក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាពីសម័យពុទ្ធកាល មានក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះជារាជធានី។
(ម.ព. មគធរដ្ឋ)។
[មៈ-គៈ-ធៈ-រាស] meakkeaktheakreas≈
(ម.ព. មគធរដ្ឋ)។
ភាសារបស់ពួកជនជាតិនោះហៅថា មគធពាក្យ, មគធភាសា ឬ មាគធិកា, មាគធី, មាគធីភាសា "សម្ដីអ្នកមគធៈ"។
[មៈ-គៈ-ធៈ] mokotheak
ឈ្មោះដែនធំមួយក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ពីក្នុងពុទ្ធកាល, មានក្រុងរាជគ្រឹះជារាជធានី លុះតបន្ទាប់មក មានក្រុងបាដលិបុត្រ ជារាជធានី; ក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះ សំដៅត្រង់ប្រទេសឥណ្ឌាដែលហៅថា ប៊ិហារ (ពិហារ) ជាដែន មគធៈ ក្នុងសម័យបុរាណ។
[មៈ-គៈ-ធៈ] mokotheak
ជាតិមនុស្សអ្នកដែននោះក៏ហៅថា មគធៈ ដែរ :
[មៈ-គៈ-ធៈ] mokotheak
ភាសារបស់ពួកជនជាតិនោះហៅថា មគធពាក្យ, មគធភាសា ឬ មាគធិកា, មាគធី, មាគធីភាសា "សម្ដីអ្នកមគធៈ"។
ពាក្យសម្រាប់ហៅលោកុត្តរធម៌ដែលចែកជាមគ្គ ៤មានសោតាបត្តិមគ្គជាដើម មានអរហត្តមគ្គជាទីបំផុតនិងផល ៤មានសោតាបត្តិផលជាដើម មានអរហត្តផលជាទីបំផុត (ព.ពុ.)។
[ម័ក] mokk
ផ្លូវ; ផ្លូវប្រតិបត្តិ; លំអាន; ទ្វារ ...។
[ទ្វា-ម័ក] mokk
ទ្វារដែលជាផ្លូវបន្ទោឧច្ចារៈ ឬបស្សាវៈ។
[ម័ក-គៈ-ចិត] mokk
ចិត្តដែលប្រកបដោយលោកុត្តរមគ្គ (ព.ពុ.)។
[ម័ក-គ័ញ-ញាន] mokk
ប្រាជ្ញាដែលឃើញអរិយមគ្គ (ព.ពុ.)។
[ម័ក-ផល់] mokk
ពាក្យសម្រាប់ហៅលោកុត្តរធម៌ដែលចែកជាមគ្គ ៤មានសោតាបត្តិមគ្គជាដើម មានអរហត្តមគ្គជាទីបំផុតនិងផល ៤មានសោតាបត្តិផលជាដើម មានអរហត្តផលជាទីបំផុត (ព.ពុ.)។
អ្នកសម្ដែងផ្លូវ គឺអ្នកនាំផ្លូវ :
[ម័ក-គៈ-ទេស] mokkotesok
អ្នកសម្ដែងផ្លូវ គឺអ្នកនាំផ្លូវ :
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
[ម័ក-គៈ-ទេ-សិ-កា] mkakeakteseka≈
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
ការជ្រើសរើស, ការរើសសម្រាំង; ការស្វែង :
[ម័ក-គៈ-នៈ-កាំ] mokkonokamm
ការជ្រើសរើស, ការរើសសម្រាំង; ការស្វែង :
អ្នកនាំផ្លូវ; អ្នកដឹកនាំ, អ្នកប្រាប់ផ្លូវល្អផ្លូវអាក្រក់ ឬផ្លូវខុសផ្លូវត្រូវ។
[ម័ក-គៈ-នា-យក់] mokkoneayok
អ្នកនាំផ្លូវ; អ្នកដឹកនាំ, អ្នកប្រាប់ផ្លូវល្អផ្លូវអាក្រក់ ឬផ្លូវខុសផ្លូវត្រូវ។
(ម.ព. មគ្គនាយក)។
[ម័ក-គៈ-នា-យិ-កា] mkakeakneayika≈
(ម.ព. មគ្គនាយក)។
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
[ម័ក-គុត-ទេស] mkakuttes≈
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
ភាពជាអ្នកដឹកនាំ :
[ម័ក-គុត-ទេស-ភាប] mkakuttespheab≈
ភាពជាអ្នកដឹកនាំ :
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
[ម័ក-គុត-ទេ-សិ-កា] mkakutteseka≈
(ម.ព. មគ្គទេសក៍)។
(ម.ព. មឃវ័ត)។
[មៈ-ឃៈ-វា] mokhovea
(ម.ព. មឃវ័ត)។
(ម.ព. មឃវ័ត)។
[មៈ-ឃៈ-វាន] meakkheakvean≈
(ម.ព. មឃវ័ត)។
ព្រះឥន្ទ្រ។
[មៈ-ឃៈ-វ័ត] mokhovoat
ព្រះឥន្ទ្រ។
(ម.ព. មឃវ័ត)។
[មៈ-ឃៈ-វ័ន] meakkheakvno≈
(ម.ព. មឃវ័ត)។
ឈ្មោះមាណពមួយរូបក្នុងរឿងពុទ្ធសាសនា បានបំពេញវគ្គបទ ៧យ៉ាង ដើម្បីបានកើតជា ព្រះឥន្ទ តាមរឿងជាតកដំណាលថា មឃមាណពនេះ មានប្រពន្ធ ៤នាក់គឺ នាងសុជាត, សុនន្ទា, សុចិត្រា, សុធម្មា។
[មៈ-ឃៈ-មា-នប់] meakkheakmeanba≈
ឈ្មោះមាណពមួយរូបក្នុងរឿងពុទ្ធសាសនា បានបំពេញវគ្គបទ ៧យ៉ាង ដើម្បីបានកើតជា ព្រះឥន្ទ តាមរឿងជាតកដំណាលថា មឃមាណពនេះ មានប្រពន្ធ ៤នាក់គឺ នាងសុជាត, សុនន្ទា, សុចិត្រា, សុធម្មា។
សរសៃឆ្មារដែលពីងពាងបញ្ចេញពីគូទ ហើយព័ទ្ធត្រដាងប្រទាក់ជាក្រឡាដូចសំណាញ់ សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វល្អិតមានរុយជាដើម យកធ្វើជាចំណីរបស់វា។
[មង] mong
ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានក្រឡាដូចសំណាញ់ មានខ្សែរនងវែងចងកំសួលបណ្ដែតបង្ហែរង្វើលៗសម្រាប់ដាក់ក្នុងទឹកជ្រៅឱ្យជាប់ត្រី។
[មង-ពីង-ពាង] mong
សរសៃឆ្មារដែលពីងពាងបញ្ចេញពីគូទ ហើយព័ទ្ធត្រដាងប្រទាក់ជាក្រឡាដូចសំណាញ់ សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វល្អិតមានរុយជាដើម យកធ្វើជាចំណីរបស់វា។
ភាពជាអ្នកខ្មូរមុខឬមូរមុខ, ការឱនមុខជ្រប់ដោយអៀនខ្មាស, ដំណើរអឹមអៀមអៀនប្រៀន, ដំណើរមិនអង់អាច :
[ម័ង-កុ-ភាប] mongkupheap
ភាពជាអ្នកខ្មូរមុខឬមូរមុខ, ការឱនមុខជ្រប់ដោយអៀនខ្មាស, ដំណើរអឹមអៀមអៀនប្រៀន, ដំណើរមិនអង់អាច :
ដែលមានមង្កុភាព :
[ម័ង-កុ-ភូត] mongkuphut
ដែលមានមង្កុភាព :
(ម.ព. មង្កុភូត)។
[ម័ង-កុ-ភូ-តា] mngokophuta≈
(ម.ព. មង្កុភូត)។
ការស្រោចទឹកជាមង្គល, ការស្រោចទឹកឱ្យមានមង្គល។
[មង់-គល់] mongkol
សេចក្ដីចម្រើន; សេចក្ដីសុខ; ហេតុដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីសុខចម្រើន; ស្រីសួស្ដី។
[មង់-គៈ-លៈ-កៈ-ថា] mongkol
(ម.ព. មង្គលវាទ)។
[មង់-គល់-កា] mongkol
ការជាមង្គល; ខ្មែរហៅចំពោះតែ "ការអាពាហ៍ពិពាហ៍" :
[មង់-គៈ-លៈ-វាត] mongkol
ពាក្យជាមង្គល, ពាក្យឱ្យពរ។
[មង់-គៈ-លៈ-សូត] mongkol
ឈ្មោះព្រះសូត្រមួយជាពុទ្ធភាសិតសម្ដែងអំពីមង្គល ៣៨ប្រការ, ពួកពុទ្ធសាសនិកតែងសូត្រក្នុងវេលាធ្វើកិច្ចជាមង្គលណាមួយ (ព.ពុ.)។
[មង់-គៈ-លា-ភិ-សែក] mongkol
ការស្រោចទឹកជាមង្គល, ការស្រោចទឹកឱ្យមានមង្គល។
ឋានន្តរជាសមណស័ក្ដិរាជាគណៈថ្នាក់ខ្ពស់ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; ជួនកាលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិត ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានតាំងដល់ទីជាសម្ដេចក៏មាន :
[មង់-គល់-ទេ-ពា-ចា] mongkolotepeacharyor
ឋានន្តរជាសមណស័ក្ដិរាជាគណៈថ្នាក់ខ្ពស់ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; ជួនកាលព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិត ទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានតាំងដល់ទីជាសម្ដេចក៏មាន :
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
[មង់-គល់-បុ-រី] mongkolobori
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
មង្គលនៃការសាបព្រោះដំណាំស្រូវ, ឬឈើបន្លែ ឈើហូបផ្លែផ្សេងៗ។ មង្គលវប្បៈនេះ គឺសំដៅយកព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងប្រារព្ធធ្វើពិធីនេះរៀងរាល់ឆ្នាំ។
[ម័ង-គៈ-លៈ-វ៉ាប់-បៈ] mngokeakleakvabbak≈
មង្គលនៃការសាបព្រោះដំណាំស្រូវ, ឬឈើបន្លែ ឈើហូបផ្លែផ្សេងៗ។ មង្គលវប្បៈនេះ គឺសំដៅយកព្រះរាជពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័ល ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងប្រារព្ធធ្វើពិធីនេះរៀងរាល់ឆ្នាំ។
ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងព្រូសឬព្រហូត ផ្លែចេញផ្ទាល់ពីមែកនិងដើម (ដូចល្វា), ផ្លែមូលៗសំបកក្រាស់ សម្បុរក្រហមចាស់មានរសចត់, សាច់ខាងក្នុងជាក្លែបៗ សម្បុរស មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ សម្រាប់បរិភោគជាអាហារ; មានសម្បូណ៌នៅដែនកម្ពុជាក្រោមក្នុងតំបន់ខ្លះដោយអន្លើៗក្នុងកម
[មង់-ឃុត] mongkhut
ឈ្មោះឈើដំណាំមួយប្រភេទស្លឹកស្រដៀងនឹងព្រូសឬព្រហូត ផ្លែចេញផ្ទាល់ពីមែកនិងដើម (ដូចល្វា), ផ្លែមូលៗសំបកក្រាស់ សម្បុរក្រហមចាស់មានរសចត់, សាច់ខាងក្នុងជាក្លែបៗ សម្បុរស មានរសផ្អែមលាយជូរបន្តិចៗ សម្រាប់បរិភោគជាអាហារ; មានសម្បូណ៌នៅដែនកម្ពុជាក្រោមក្នុងតំបន់ខ្លះដោយអន្លើៗក្នុងកម
ចម្បាំងសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាចម្បាំងឬដូចជាសង្គ្រាម។
[ម័ច-ចុ] mochcho
មរណៈ; សេចក្ដីស្លាប់។
[ម័ច-ចុ-ភ័យ] mochcho
ដំណើរខ្លាចសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីខ្លាចស្លាប់។
[ម័ច-ចុ-រាច] mochcho
ស្ដេចសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាស្ដេច; ព្រះយមរាជ។
[ម័ច-ចុ-សង់-គ្រាម] mochcho
ចម្បាំងសេចក្ដីស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ដែលទុកដូចជាចម្បាំងឬដូចជាសង្គ្រាម។
ពួកត្រីទាំងពួង។