វចនានុក្រមខ្មែរ

ក នាម

[ក] ka≈

តួព្យញ្ជនៈទី១នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី១ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [k] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ សិថិល អឃោសៈ។

ក កិរិយាសព្ទ

[ក] ka≈

តាំងផ្ដើម, តាំងធ្វើ :

ក នាម ១)

[ក] ka≈

អវយវៈដែលតពីក្បាលទៅស្មាឬទៅខ្លួននៃមនុស្សសត្វ :

ក នាម ២)

[ក] ka≈

កន្លែងដែលតជាប់ពីមាត់ដបជាដើមចុះទៅទល់នឹងក្អេងក៏ហៅ ក ដែរ :

ក នាម ៣)

[ក] ka≈

ផ្នែកនៃដៃឬជើងដែលតភ្ជាប់ពីប្រអប់ដៃទៅកំភួនដៃឬពីប្រអប់ជើងទៅកំភួនជើង :

ក នាម ៤)

[ក] ka≈

ជាយអាវខាងលើនៅជុំវិញកឬត្រង់កន្លែងស៊កក្បាលបាន :

ក នាម ៥)

[ក] ka≈

ផ្នែកដែលតភ្ជាប់ពីដៃចង្កូតទៅតួកង់ឬម៉ូតូ :

ក នាម ៦)

[ក] ka≈

ទងខាងដើមកួរស្រូវក៏ហៅ ក ដែរ :

ក នាម ៧)

[ក] ka≈

ផ្នែកស្ដួចដែលតភ្ជាប់ទៀបកោះទៅនឹងផ្ទៃដីគោក :

កក គុ.កិ., គុ.

[កក] kork

កុះករ, តាន់តាប់, ជុំជិត, កុញ, ត្រៀបត្រា :

កក គុណកិរិយា

[កក-កុញ] kork

ច្រើនត្រៀបត្រា ច្រើនកុះករ ណែនណាន់តាន់តាប់ :

កក កិរិយាសព្ទ

[កក-ស្ទះ] kork

មិនអាចផ្លាស់ទី រំកិល ងាក កម្រើក ឬធ្វើចលនាបាន ដោយសារមានរបស់គរជាប់បន្តគ្នាឬមនុស្សច្រើនណែនណាន់តាន់តាប់ :

កក កិរិយាសព្ទ

[កក] kork

ប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬទៅជារឹង :

កក គុណនាម

[កក] kork

ដែលកក ដែលប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬរឹង :

កក គុណនាម

[កក] kork

ដែលត្រជាក់ មិនក្ដៅ (ចំណីអាហារ) :

កករ

ចិត្តសៅហ្មងហាក់ដូចជាមានកករ។

កករ នាម ១)

[ក-ក] kokor

ផង់ឬកម្ទេចល្អិត ដែលនៅក្នុងសភាវៈរាវ មានទឹក, សុរា, ប្រេងជាដើម :

កករ នាម ២)

[ក-ក] kokor

(គីមី.) កាកសំណល់នៃសារធាតុមិនរលាយនៅក្នុងសូលុយស្យុងមួយ :

កករ គុណនាម ៣)

[ក-ក] kokor

ដែលមានសភាពមិនជ្រះថ្លា :

កករ នាម

[ក-ក] kokor

សភាពមិនជ្រះថ្លានៃចិត្ត :

កករ នាម

[ក-ក-ចិត] kokor

ចិត្តសៅហ្មងហាក់ដូចជាមានកករ។

កកាត

ដែលនៅសល់តិច, ដែលនៅសល់រលាបៗ :

កកាត គុណកិរិយា

[ក-កាត] kokat

ដែលនៅសល់តិច, ដែលនៅសល់រលាបៗ :

កកាយ

កាយរឿយៗ; ជីកដីជារន្ធ, ជារូង, ជារង, ជារណ្ដៅដោយដៃ (មនុស្ស), ដោយជើង (សត្វ) :

កកាយ កិរិយាសព្ទ

[ក-កាយ] korkay

កាយរឿយៗ; ជីកដីជារន្ធ, ជារូង, ជារង, ជារណ្ដៅដោយដៃ (មនុស្ស), ដោយជើង (សត្វ) :

កកិចកកុច

ដែលមានចិត្តវៀច, មានគំនិតគេចកែ :

កកិចកកុច គុណនាម

[ក-កិច-ក-កុច] kokechkokuch

ដែលមានចិត្តវៀច, មានគំនិតគេចកែ :

កកិត

ពាល់, ដដុសឬប៉ះយ៉ាងស្រាល។

កកិត កិរិយាសព្ទ

[ក-កិត] korkirt

ពាល់, ដដុសឬប៉ះយ៉ាងស្រាល។

កកិល

ទៅដោយគូទពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :

កកិល កិរិយាសព្ទ

[ក-កិល] korkirl

ទៅដោយគូទពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :

កកូរ

ឈ្មោះសម្លខ្មែរមួយប្រភេទ :

កកូរ កិរិយាសព្ទ

[ក-កូ] koko

កូរញយៗ :

កកូរ នាម

[ក-កូ] koko

ឈ្មោះសម្លខ្មែរមួយប្រភេទ :

កកូរកកាយ

(ព.ប្រ.) សើរើ ជ្រៀតជ្រែក បង្ករឿងដែលស្ងប់ហើយឱ្យផុសឡើងវិញ :

កកូរកកាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ក-កូ-ក-កាយ] kakoukakay≈

សសោះជ្រាវរាវរកអ្វីមួយ :

កកូរកកាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ក-កូ-ក-កាយ] kakoukakay≈

(ព.ប្រ.) សើរើ ជ្រៀតជ្រែក បង្ករឿងដែលស្ងប់ហើយឱ្យផុសឡើងវិញ :

កកេបកកាប

ដែលកខ្វេសកខ្វាសដោយខំប្រឹងដើរឬប្រឹងឡើងឱ្យបានឆាប់ :

កកេបកកាប គុណកិរិយា

[ក-កេប-ក-កាប] korkebkorkab

ដែលកខ្វេសកខ្វាសដោយខំប្រឹងដើរឬប្រឹងឡើងឱ្យបានឆាប់ :

កកេរ

ខាំរឿយៗ ដើម្បីឱ្យដាច់ :

កកេរ កិរិយាសព្ទ

[ក-កេ] kokae

ខាំរឿយៗ ដើម្បីឱ្យដាច់ :

កកេះ

កេះរឿយៗ ដោយក្រចកជាដើម។

កកេះ កិរិយាសព្ទ

[ក-កេះ] korkeh

កេះរឿយៗ ដោយក្រចកជាដើម។

កកែកកកោក

សម្ដីនិយាយគ្នាឮសូរកោកៗ ច្រើនដង។

កកែកកកោក គុ.កិ., ន.

[ក-កែក-ក-កោក] korkaekkorkaok

សម្ដីនិយាយគ្នាឮសូរកោកៗ ច្រើនដង។

កកែកករ

សម្ដីនិយាយមិនច្បាស់លាស់ យ៉ាងដូចក្មេងតូចដែលទើបចេះស្ដី :

កកែកករ គុ.កិ., ន.

[ក-កែ-ក-ក] kokaekokor

សម្ដីនិយាយមិនច្បាស់លាស់ យ៉ាងដូចក្មេងតូចដែលទើបចេះស្ដី :

កកែងកកោង

កិរិយាពុំគប្បី, កោង, ព្រហើន, ឥតមានលំអុតលំឱន។

កកែងកកោង គុ., ន.

[ក-កែង-ក-កោង] kokaengkokoang

កិរិយាពុំគប្បី, កោង, ព្រហើន, ឥតមានលំអុតលំឱន។

កកែប

អវយវៈសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ នៅត្រង់គន្លាក់កែងជើងខាងក្រោយគល់ក្រចកជាខាងក្រោមកែបទាំងគូ :

កកែប នាម

[ក-កែប] kokaeb

អវយវៈសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ នៅត្រង់គន្លាក់កែងជើងខាងក្រោយគល់ក្រចកជាខាងក្រោមកែបទាំងគូ :

កកោក

សូរនិយាយខ្លាំងឥតក្រែងដែលឮកោកៗ :

កកោក គុ.កិ., ឧ.

[ក-កោក] kokoak

សូរនិយាយខ្លាំងឥតក្រែងដែលឮកោកៗ :

កកោស

កោសដោយធ្វេសប្រហែសឥតមានបំណងនឹងធ្វើឱ្យវត្ថុមួយនិងវត្ថុមួយរបករបោចខូចខាតឡើយ។

កកោស កិរិយាសព្ទ

[ក-កោស] korkaos

កោសដោយធ្វេសប្រហែសឥតមានបំណងនឹងធ្វើឱ្យវត្ថុមួយនិងវត្ថុមួយរបករបោចខូចខាតឡើយ។

កកោះ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមពណ៌ក្រមៅ ប្រើការធ្វើសសរផ្ទះ, ក្ដារក្រាលឬក្ដារងឿ។

កកោះ នាម

[ក-កោះ] kokoh

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមពណ៌ក្រមៅ ប្រើការធ្វើសសរផ្ទះ, ក្ដារក្រាលឬក្ដារងឿ។

កក់

ឈ្មោះប្រដាប់ម្យ៉ាងមានសណ្ឋានដូចផ្លែឈូកសម្រាប់ងូតទឹក :

កក់ កិរិយាសព្ទ

[កក់] korkk

ជម្រះសក់ឱ្យស្អាត :

កក់ កិរិយាសព្ទ

[កក់] korkk

ធ្វើឱ្យទទឹកជោក :

កក់ កិរិយាសព្ទ

[កក់] korkk

បញ្ចាំទុកមុន, ឱ្យមុនជាការបញ្ចាំចិត្ត :

កក់ នាម

[កក់] korkk

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយពួក សម្រាប់ប្រើធ្វើកន្ទេល :

កក់ នាម

[កក់] korkk

ឈ្មោះប្រដាប់ម្យ៉ាងមានសណ្ឋានដូចផ្លែឈូកសម្រាប់ងូតទឹក :

កក់ក្ដៅ

ដែលជឿជាក់ ដែលទុកចិត្ត :

កក់ក្ដៅ កិរិយាសព្ទ ១)

[កក់-ក្ដៅ] kkakdav≈

ក្ដៅល្មម ក្ដៅស្រួល :

កក់ក្ដៅ កិ., គុ.កិ. ២)

[កក់-ក្ដៅ] kkakdav≈

(ព.ប្រ.) ពេញចិត្ត រីករាយ, សង្ឃឹម ជឿជាក់ ទុកចិត្ត :

កក់ក្ដៅ គុណនាម

[កក់-ក្ដៅ] kkakdav≈

ដែលជឿជាក់ ដែលទុកចិត្ត :

កក្កដ

ឈ្មោះខែទី ៤នៃសុរិយគតិ, មាន ៣១ថ្ងៃ។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កក្កដា រាប់ជាខែ ទី ៧។

កក្កដ នាម

[ក័ក-កៈ-ដៈ] kakkakdak

ឈ្មោះខែទី ៤នៃសុរិយគតិ, មាន ៣១ថ្ងៃ។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កក្កដា រាប់ជាខែ ទី ៧។

កក្កដា

ឈ្មោះខែទី ៧តាមសុរិយគតិ មាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបក្ដាម។

កក្កដា នាម

[ក័ក-កៈ-ដា] kkakakda≈

ឈ្មោះខែទី ៧តាមសុរិយគតិ មាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបក្ដាម។

កក្រិត

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យខ្មៅឱ្យប្លែកឡើង :

កក្រិត គុណកិរិយា

[ក-ក្រិត] korkrirt

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យខ្មៅឱ្យប្លែកឡើង :

កក្រើក

កក្រើកខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់ខ្លាំង។

កក្រើក កិរិយាសព្ទ

[ក-ក្រើក] kokreuk

កម្រើក, រញ្ជួយ, របើកឡើង។

កក្រើក កិរិយាសព្ទ

[ក-ក្រើក-ញាប់-ញ័រ] kokreuk

កក្រើកញ័រយ៉ាងញាប់សព្វអន្លើ។

កក្រើក កិរិយាសព្ទ

[ក-ក្រើក-រំ-ជួល] kokreuk

កក្រើករញ្ជួយជ្រួលច្របល់។

កក្រើក កិរិយាសព្ទ

[ក-ក្រើក-រំ-ពើក] kokreuk

កក្រើកខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់ខ្លាំង។

កក្រោះ

ដែលឥតរសជាតិ :

កក្រោះ គុណនាម

[ក-ក្រោះ] korkroh

ដែលឥតរសជាតិ :

កក្លាក់

ច្រើននិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ហៀរ :

កក្លាក់ គុណកិរិយា

[ក-ក្លាក់] korklak

ច្រើននិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ហៀរ :

កក្លូក

ដែលរាវខ្លាំង, ដែលមានទឹកច្រើន :

កក្លូក គុណកិរិយា

[ក-ក្លូក] kakluk≈

ដែលរាវខ្លាំង, ដែលមានទឹកច្រើន :

កក្អាក

ដែលឮសូរក្អាកៗច្រើនដង (សើច) :

កក្អាក គុណកិរិយា

[ក-ក្អាក] kokaak

ដែលឮសូរក្អាកៗច្រើនដង (សើច) :

កក្អាកកក្អាយ

ក្អាកក្អាយខ្លាំង, សប្បាយរីករាយខ្លាំង។

កក្អាកកក្អាយ គុ., គុ.កិ.

[ក-ក្អាក-ក-ក្អាយ] kakaakkakaay≈

ក្អាកក្អាយខ្លាំង, សប្បាយរីករាយខ្លាំង។

កក្អាយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ កក្អាក :

កក្អាយ បុព្វបទ

[ក-ក្អាយ] kok'ay

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ កក្អាក :

កក្អិច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កក្អៀក ថា កក្អិចកក្អៀក គឺ ឮសូរមាត់សើចច្រើនពុំដាច់សូរ :

កក្អិច គុណកិរិយា

[ក-ក្អិច] korkaech

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យមាត់ឱ្យប្លែកឡើង (ត្រី) :

កក្អិច បុព្វបទ

[ក-ក្អិច] korkaech

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កក្អៀក ថា កក្អិចកក្អៀក គឺ ឮសូរមាត់សើចច្រើនពុំដាច់សូរ :

កក្អិល

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ, សម្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :

កក្អិល គុ.កិ., គុ.

[ក-ក្អិល] kok'uel

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ, សម្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :

កក្អឹក

ក្អឹកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

កក្អឹក គុ.កិ., គុ.

[ក-ក្អឹក] kokaoek

ក្អឹកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

កក្អៀក

ក្អៀកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

កក្អៀក គុ.កិ., ឧ.

[ក-ក្អៀក] kork'eak

ក្អៀកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

កក្អៀច

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យចុះឱ្យប្លែក ឱ្យច្រើនឡើង (ដង្កូវ) :