Khmer Dictionary

កើន កិ., គុ.

[កើន] kern

រកស៊ីមួយឆ្នាំបានចម្រើនឡើងបន្តិច។

កើប

កាយប្រមូលដាក់ល្អី ដាក់កញ្ជើជាដើម :

កើប កិរិយាសព្ទ

[កើប] kerb

កាយប្រមូលដាក់ល្អី ដាក់កញ្ជើជាដើម :

កើយ

ដែលពកពយញោចសាច់ទៅខាងក្រោយ :

កើយ កិរិយាសព្ទ

[កើយ] kery

ផ្ទាប់ក្បាលទៅលើខ្នើយវេលាដែលដេក។

កើយ នាម

[កើយ] kery

រានចំពីខាងមុខគេហដ្ឋានសម្រាប់ចម្លងរបស់ទាំងឡាយពីផ្ទះដាក់ទៅលើយានជំនិះដែលខ្ពស់ឬទទួលរបស់ទាំងនោះអំពីយានជំនិះខ្ពស់ដាក់មកក្នុងផ្ទះវិញ។

កើយ គុណនាម

[កើយ] kery

ដែលពកពយញោចសាច់ទៅខាងក្រោយ :

កើល

(ព.ប្រ.) ទញ់ទាល់សម្ដី :

កើល កិរិយាសព្ទ ១)

[កើល] kerl

កឿង, កល់ទាល់នឹងដី នឹងគល់ ឬនឹងដង្គត់ :

កើល កិរិយាសព្ទ ២)

[កើល] kerl

(ព.ប្រ.) ទញ់ទាល់សម្ដី :

កើលប្រើស

ឈ្មោះរោគសើស្បែកមួយយ៉ាង ច្រើនកើតត្រង់ក្បាល ជួនកាលរាលមកដល់កញ្ចឹងក ឬមុខក៏មាន, កាលបើកេះ ឬចុចឱ្យបែក រមែងចេញទឹកហូររងៃរមាស់, ជារោគរឹងរបឹងពិបាកព្យាបាលណាស់។

កើលប្រើស នាម

[កើល-ប្រើស] kerlbrus

ឈ្មោះរោគសើស្បែកមួយយ៉ាង ច្រើនកើតត្រង់ក្បាល ជួនកាលរាលមកដល់កញ្ចឹងក ឬមុខក៏មាន, កាលបើកេះ ឬចុចឱ្យបែក រមែងចេញទឹកហូររងៃរមាស់, ជារោគរឹងរបឹងពិបាកព្យាបាលណាស់។

កឿង

កើល :

កឿង កិរិយាសព្ទ

[កឿង] koeang

កើល :

កៀក

ឱបដោយដៃម្ខាង :

កៀក កិរិយាសព្ទ

[កៀក] kiek

ឱបដោយដៃម្ខាង :

កៀកកិត

នៅក្បែរគ្នា, ប្រកៀកប្រកិតគ្នា, ស្ថិតនៅជិតស្ទើរជាប់គ្នា :

កៀកកិត កិរិយាសព្ទ

[កៀក-កិត] kiekket≈

នៅក្បែរគ្នា, ប្រកៀកប្រកិតគ្នា, ស្ថិតនៅជិតស្ទើរជាប់គ្នា :

កៀង

ប្រមូលនាំទៅ, ប្រមូលនាំមក :

កៀង កិរិយាសព្ទ

[កៀង] kieng

ប្រមូលនាំទៅ, ប្រមូលនាំមក :

កៀច

ក្រាញ, ទម្រន់ :

កៀច កិ., គុ.

[កៀច] kiech

ក្រាញ, ទម្រន់ :

កៀត

ឈ្មោះដងរែកម្យ៉ាងមានតម្ពក់ តម្ពក់នោះហៅថា កៀត :

កៀត នាម ១)

[កៀត] kiet

ផ្នោះសម្រាប់ឱ្យកូនក្មេងតូចកាន់ដើរ :

កៀត នាម ២)

[កៀត] kiet

ឈ្មោះដងរែកម្យ៉ាងមានតម្ពក់ តម្ពក់នោះហៅថា កៀត :

កៀន

ឈ្មោះក្អមតូចៗធ្វើនៅភូមិកៀន ក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង, សម្រាប់ដាក់ស្ករត្នោត :

កៀន នាម ១)

[កៀន] kien

ញោចឬឈូងតូច :

កៀន នាម ២)

[កៀន] kien

កន្លៀត :

កៀន នាម

[កៀន] kien

ឈ្មោះក្អមតូចៗធ្វើនៅភូមិកៀន ក្នុងស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង, សម្រាប់ដាក់ស្ករត្នោត :

កៀនស្វាយ

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅខាងទិសអាគ្នេយ៍ក្រុងភ្នំពេញ, នៅក្នុងខេត្តកណ្ដាល។

កៀនស្វាយ នាម

[កៀន-ស្វាយ] kiensvay

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅខាងទិសអាគ្នេយ៍ក្រុងភ្នំពេញ, នៅក្នុងខេត្តកណ្ដាល។

កៀប

រឹតដោយតង្កៀប :

កៀប កិរិយាសព្ទ

[កៀប] kieb

រឹតដោយតង្កៀប :

កៀរ

(ភូមិ.) ប្រមូលនិងនាំយកទៅដោយបង្ខំនូវប្រជាជនពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតក្នុងប្រទេសឬឆ្លងប្រទេស។

កៀរ កិរិយាសព្ទ ១)

[កៀ] kier

ជូត, ប្រមូលដោយខ្នៀរ; ប្រមូលនាំយកទៅ។

កៀរ កិរិយាសព្ទ ២)

[កៀ] kier

(ភូមិ.) ប្រមូលនិងនាំយកទៅដោយបង្ខំនូវប្រជាជនពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតក្នុងប្រទេសឬឆ្លងប្រទេស។

កៀរគរ

និយាយបញ្ចុះបញ្ចូលផ្សែផ្សំពីនេះខ្លះ ពីនោះខ្លះ ដើម្បីឱ្យគេចុះចូលមកខាងខ្លួន :

កៀរគរ កិរិយាសព្ទ ១)

[កៀ-គ] kierkor

កៀរឱ្យបានជាគំនរ, ប្រមូលឱ្យបានច្រើន :

កៀរគរ កិរិយាសព្ទ ២)

[កៀ-គ] kierkor

និយាយបញ្ចុះបញ្ចូលផ្សែផ្សំពីនេះខ្លះ ពីនោះខ្លះ ដើម្បីឱ្យគេចុះចូលមកខាងខ្លួន :

កៀវ

គ្រឿងប្រដាប់ពាក់ជុក។

កៀវ កិរិយាសព្ទ

[កៀវ] kiev

ព័ន្ធកៀកដោយជើងមិនឱ្យឃ្លាតពីចង្កេះ ឬពីអ្វីដែលព័ន្ធកៀកនោះ។

កៀវ នាម

[កៀវ] kiev

គ្រឿងប្រដាប់ពាក់ជុក។

កៀស

និយាយបញ្ឆិតបញ្ឆៀងពីនេះបន្តិច ពីនោះបន្តិច។

កៀស កិរិយាសព្ទ

[កៀស] kies

ឆ្កឹះ, ឆ្កៀសដោយខ្នៀស :

កៀស កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-កៀស] kies

និយាយបញ្ឆៀងឱ្យដឹងខ្លួន។

កៀស កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-កៀស] kies

និយាយបញ្ឆិតបញ្ឆៀងពីនេះបន្តិច ពីនោះបន្តិច។

កេកៗ

សូរឮដោយសម្រែកសត្វ មានសេក ជាដើម។

កេកៗ ឧទានសព្ទ

[កេក-កេក] kek

សូរឮដោយសម្រែកសត្វ មានសេក ជាដើម។

កេង

កាង គឺស៊ីឆ្អែតតឹង :

កេង កិរិយាសព្ទ

[កេង] keng

កាត់តម្រួយដេញរកគំនិតគ្នា។ ពាក្យនេះច្រើននិយាយតែក្នុងការលេងល្បែងស៊ីសង :

កេង គុ.កិ., គុ.

[កេង] keng

កាង គឺស៊ីឆ្អែតតឹង :

កេងកង

ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទ មានក្នុងរឿងព្រេងខ្មែរថា ជាបាពស់ឯទៀតទាំងអស់ :

កេងកង នាម

[កេង-កង] kengkang

ឈ្មោះសត្វបក្សីមួយប្រភេទ មានចំពុះធំមិនសមនឹងមាឌខ្លួន :

កេងកង នាម

[កេង-កង] kengkang

ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទ មានក្នុងរឿងព្រេងខ្មែរថា ជាបាពស់ឯទៀតទាំងអស់ :

កេងកាង

ដែលមានដំណើរតេងតាង :

កេងកាង គុ.កិ., គុ.

[កេង-កាង] kengkang

ដែលមានដំណើរតេងតាង :

កេងចំណេញ

គៃបំបាត់ដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

កេងចំណេញ កិរិយាសព្ទ

[កេង-ចំ-ណេញ] kengchamnenh≈

គៃបំបាត់ដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

កេងប្រវ័ញ្ច

យកចំណេញដោយគៃបន្លំ, គៃបំបាត់ដោយបញ្ឆោតឬឧបាយកលផ្សេងៗ ដើម្បីយកប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

កេងប្រវ័ញ្ច កិរិយាសព្ទ

[កេង-ប្រ-វ៉ាញ់] kengbrovanh≈

យកចំណេញដោយគៃបន្លំ, គៃបំបាត់ដោយបញ្ឆោតឬឧបាយកលផ្សេងៗ ដើម្បីយកប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

កេណ្ឌ

(ម.ព. កែន និង កំណែន)។

កេណ្ឌ កិរិយាសព្ទ

[កែន] kend

(ម.ព. កែន និង កំណែន)។

កេតនភណ្ឌ

របស់ដែលទុកដូចជាទង់សម្រាប់ជាតិ ឬសម្រាប់ប្រទេស, វត្ថុដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម; និមិត្តរូប :

កេតនភណ្ឌ នាម

[កេ-តៈ-ណៈ-ភាន់] ketnophon

របស់ដែលទុកដូចជាទង់សម្រាប់ជាតិ ឬសម្រាប់ប្រទេស, វត្ថុដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម; និមិត្តរូប :

កេតុ

ឈ្មោះថ្មមានពន្លឺភ្លឺខ្លាំងដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាសមកលើផែនដី :

កេតុ នាម

[កែត] keto

ទង់; រស្មី។

កេតុ នាម

[កែត] keto

ឈ្មោះផ្កាយប្រចាំរាសីក្នុងនព្វគ្រោះ។

កេតុ នាម

[កែត] keto

ឈ្មោះថ្មមានពន្លឺភ្លឺខ្លាំងដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាសមកលើផែនដី :

កេតុមាលា

របៀបរស្មី។ ព្រះនាមស្ដេច ១អង្គ សោយរាជ្យនៅនគរធំ គឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២: ព្រះកេតុមាលា។ យកព្រះនាមនេះមកដាក់ជាឈ្មោះមន្ទីរពេទ្យធំមួយនៅក្រុងភ្នំពេញ :

កេតុមាលា នាម

[កេ-តុ-មា-លា] ketomealea

របៀបរស្មី។ ព្រះនាមស្ដេច ១អង្គ សោយរាជ្យនៅនគរធំ គឺព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២: ព្រះកេតុមាលា។ យកព្រះនាមនេះមកដាក់ជាឈ្មោះមន្ទីរពេទ្យធំមួយនៅក្រុងភ្នំពេញ :

កេរ

ដំណែល, សម្បាច់របស់ដូនតា ឬមាតាបិតា ជាដើម :

កេរ នាម

[កេ] ke

ដំណែល, សម្បាច់របស់ដូនតា ឬមាតាបិតា ជាដើម :

កេរកាល

ឈ្មោះសាស្ត្រាច្បាប់ចាស់មួយ មានពាក្យប្រដៅជាដំបូន្មានផ្សេងៗ :

កេរកាល នាម

[កេ-កាល] kekal

ឈ្មោះសាស្ត្រាច្បាប់ចាស់មួយ មានពាក្យប្រដៅជាដំបូន្មានផ្សេងៗ :

កេរភេទ

កេរខ្មាស, ប្រដាប់ភេទ, អង្គជាត។

កេរភេទ នាម

[កេ-ភេត] kephet≈

កេរខ្មាស, ប្រដាប់ភេទ, អង្គជាត។

កេរាដិកជន

ជនដែលផ្គាប់ផ្គុនរណេបរណឺបអែបអប និយាយស្របចាក់បណ្ដោយតាមទាំងខុសទាំងត្រូវ ដើម្បីឱ្យកើតសុខនិងប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនតែម៉្យាង មិនអើពើចំពោះប្រយោជន៍ជាសាធារណៈ។

កេរាដិកជន នាម

[កេ-រ៉ា-ដិ-កៈ-ជន់] keradekjon

ជនដែលផ្គាប់ផ្គុនរណេបរណឺបអែបអប និយាយស្របចាក់បណ្ដោយតាមទាំងខុសទាំងត្រូវ ដើម្បីឱ្យកើតសុខនិងប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនតែម៉្យាង មិនអើពើចំពោះប្រយោជន៍ជាសាធារណៈ។

កេរ្តិ៍

សេចក្ដីសរសើរ, ការល្បី, ការល្បីលេចឮ, ខ្ចរខ្ចាយ :

កេរ្តិ៍ នាម

[កេ] ke

សេចក្ដីសរសើរ, ការល្បី, ការល្បីលេចឮ, ខ្ចរខ្ចាយ :

កេល

វិលវង់, សៀរ :

កេល កិរិយាសព្ទ

[កេល] kel

ទាត់រំកិលកោយនឹងចំហៀងមេជើង, ដោយកែងជើងជាប់នឹងដី ដើម្បីឱ្យបានទៅជិតដៀប រួចទើបទាត់តម្រូវជាឯក្រោយ (ល្បែងអង្គញ់)។

កេល គុណកិរិយា

[កេល] kel

វិលវង់, សៀរ :

កេលកុង

ដែលវៀច, ដែលកោង, ដែលបត់បែន :

កេលកុង គុណនាម

[កេល-កុង] kelkong≈

ដែលវៀច, ដែលកោង, ដែលបត់បែន :

កេវ

បំពត់ប្រជុំឱ្យចុងទាំងពីរខាងជួបគ្នា ដើម្បីឱ្យមានរាងជាកន្ទោង ឬជាត្រួយ, ជាសាជី :

កេវ កិរិយាសព្ទ

[កេវ] kev

បំពត់ប្រជុំឱ្យចុងទាំងពីរខាងជួបគ្នា ដើម្បីឱ្យមានរាងជាកន្ទោង ឬជាត្រួយ, ជាសាជី :

កេស

(សំនួន.) (ម.ព. គាស់កេស)។

កេស នាម

[កែស] kes

សក់, សក់ទាំងឡាយ (ប្រើក្នុងរាជសព្ទ) :

កេស នាម

[កេះ] kes

ឡាំងឬប្រអប់ធំៗធ្វើពីឈើ ក្រដាស ឬលោហធាតុ :

កេស គុណនាម

[គាស់-កេះ] kes

(សំនួន.) ថ្មោង ថ្មីសន្លាងទើបផ្ញើមកពីស្រុកនាយ ដែលទើបគាស់ចេញពីកេស :

កេស គុណនាម

[បក-កេះ] kes

(សំនួន.) (ម.ព. គាស់កេស)។

កេសរ

លំអងផ្កា, កេសរផ្កា។ សំណុំរោមវែងៗ ត្រង់កសត្វចតុប្បាទ មានសីហៈជាដើម។

កេសរ នាម

[កែ-ស] kesar

លំអងផ្កា, កេសរផ្កា។ សំណុំរោមវែងៗ ត្រង់កសត្វចតុប្បាទ មានសីហៈជាដើម។

កេសរកូល

រុក្ខជាតិម៉ូណូកូទីលេដុង ដែលមានស្លឹករាងដូចផ្លែដាវនិងមានផ្កាពណ៌ស្រស់ឆើត។

កេសរកូល នាម

[កែ-ស-កូល] kaesakoul≈

រុក្ខជាតិម៉ូណូកូទីលេដុង ដែលមានស្លឹករាងដូចផ្លែដាវនិងមានផ្កាពណ៌ស្រស់ឆើត។

កេសរសីហៈ

សីហៈដែលមានកេសរ គឺសំណុំរោមវែងៗ ត្រង់ក ហៅ កេសររាជសីហ៍ ក៏បាន គឺកេសរសីហៈជាស្ដេចនៃម្រឹគទាំងពួង។

កេសរសីហៈ នាម

[កេ-ស-សី-ហៈ] kesorseyhak

សីហៈដែលមានកេសរ គឺសំណុំរោមវែងៗ ត្រង់ក ហៅ កេសររាជសីហ៍ ក៏បាន គឺកេសរសីហៈជាស្ដេចនៃម្រឹគទាំងពួង។

កេសា

(ម.ព. កេស{¥¥}១{££})។

កេសា នាម

[កេ-សា] ឬ [កែ-សា] kesa]rue[kaesa≈

(ម.ព. កេស១)។