ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

កៅឡាក់

គ្រាប់ផ្លែឈើមួយប្រភេទ មានប្រភពពីបណ្ដាប្រទេសនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង មានពណ៌ក្រហមក្រមៅ ប្រើជាអាហារបាន។

កៅឡាក់ នាម

[កៅ-ឡាក់] kaulak

ប្រដាប់មានភ្លៅសណ្ឋានខូងជុំវិញវិលបានធូរស្រួល សម្រាប់ស៊កខ្សែឬពួរទាញអ្វីៗយោងឡើងឬសម្រូតចុះបានដោយងាយ។

កៅឡាក់ នាម

[កៅ-ឡាក់] kaulak

គ្រាប់ផ្លែឈើមួយប្រភេទ មានប្រភពពីបណ្ដាប្រទេសនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង មានពណ៌ក្រហមក្រមៅ ប្រើជាអាហារបាន។

កៅឡាំង

ប្រភេទដីឥដ្ឋសម្យ៉ាងសម្រាប់ប្រើក្នុងការផលិតកុលាលភាជន៍ និង សម្រាប់ប្រើនៅក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រ :

កៅឡាំង នាម

[កៅ-ឡាំង] kavlaamng

ប្រភេទដីឥដ្ឋសម្យ៉ាងសម្រាប់ប្រើក្នុងការផលិតកុលាលភាជន៍ និង សម្រាប់ប្រើនៅក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រ :

កៅឡៅ នាម

[កៅ-ឡៅ] kaulau

ផ្ទះមានថ្នាក់ខ្ពស់សម្រាប់នៅ ឬសម្រាប់បរិភោគភោជនាហារ :

កៅឡៅ នាម

[កៅ-ឡៅ] kaulau

ឈ្មោះនំម្យ៉ាង :

កៅអី

តាំងសម្រាប់អង្គុយ, សម្រាប់ដេក, គ្រឿងសង្ហារិមមួយប្រភេទមានជើងបួន មានឬគ្មានបង្អែកសម្រាប់អង្គុយ :

កៅអី នាម

[កៅ-អី] kauaei

តាំងសម្រាប់អង្គុយ, សម្រាប់ដេក, គ្រឿងសង្ហារិមមួយប្រភេទមានជើងបួន មានឬគ្មានបង្អែកសម្រាប់អង្គុយ :

កៅអូវ

ឈ្មោះលេខធំ, លេខខ្ពស់ក្នុងល្បែងធួ, អាប៉ោង, ដែលដាក់ត្រូវ ១សងវិញ ជា ៣ជា ៤។ បើធ្វើការរកស៊ីប្រកប, ចំណេញធំ ក៏ហៅថាត្រូវ កៅអូវ ដែរ។

កៅអូវ នាម

[កៅ-អូវ] kauov

ឈ្មោះលេខធំ, លេខខ្ពស់ក្នុងល្បែងធួ, អាប៉ោង, ដែលដាក់ត្រូវ ១សងវិញ ជា ៣ជា ៤។ បើធ្វើការរកស៊ីប្រកប, ចំណេញធំ ក៏ហៅថាត្រូវ កៅអូវ ដែរ។

កៅអៀក

ឈ្មោះឱសថមួយប្រភេទជាបន្ទះ សម្រាប់បិទបំបាត់ការឈឺចាប់ឬបិទការពារមុខរបួសជាដើម។

កៅអៀក នាម

[កៅ-អៀក] kavaiek

ឈ្មោះឱសថមួយប្រភេទជាបន្ទះ សម្រាប់បិទបំបាត់ការឈឺចាប់ឬបិទការពារមុខរបួសជាដើម។

កៅឳ នាម

[កៅ-អូវ] kavaouv

(ម.ព. កៅអូវ)។

កំចាយ

ឈ្មោះភ្នំមួយក្នុងខេត្តកំពត ក្នុងពួកភ្នំបូកគោ :

កំចាយ នាម

[កំ-ចាយ] kamchay

ឈ្មោះភ្នំមួយក្នុងខេត្តកំពត ក្នុងពួកភ្នំបូកគោ :

កំចាយមារ នាម

[កំ-ចាយ-មា] komjaymear

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តព្រៃវែង :

កំចោក

ធ្វើឱ្យក្ដៅក្រហាយ, កម្ចាត់កម្ចាយ។

កំចោក កិរិយាសព្ទ

[កំ-ចោក] komchaok

ធ្វើឱ្យក្ដៅក្រហាយ, កម្ចាត់កម្ចាយ។

កំចោករោក កិរិយាសព្ទ

[កំ-ចោក-រ៉ោក] kamchaokrok

កំចោកខ្លាំង។

កំញម

កម្លោចអ្វីៗដែលឆេះភ្លើង ហើយមិនទាន់សុសទៅជាផេះ (របស់ស្ដើង របស់ស្រាល)។

កំញម នាម

[កំ-ញ៉ម] kamnhom

កម្លោចអ្វីៗដែលឆេះភ្លើង ហើយមិនទាន់សុសទៅជាផេះ (របស់ស្ដើង របស់ស្រាល)។

កំញាន

ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ហៅថា ស្លាកំញាន។

កំញាន នាម

[កំ-ញ៉ាន] komnhean

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានជ័រក្រអូប; ជ័រនោះក៏ហៅថា កំញាន ដែរ។

កំញាន នាម

[កំ-ញ៉ាន] komnhean

ឈ្មោះស្លាមួយប្រភេទ ហៅថា ស្លាកំញាន។

កំញើញ

សម្ដែងកិរិយាគំរាម ធ្វើអាការៈសម្បើមគួរឱ្យខ្លាចឱ្យសម្បើម។

កំញើញ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ញ៉ើញ] komnhaunh

សម្ដែងកិរិយាគំរាម ធ្វើអាការៈសម្បើមគួរឱ្យខ្លាចឱ្យសម្បើម។

កំដរ

ធ្វើឱ្យបានជាគ្នា :

កំដរ កិ., គុ.កិ.

[កំ-ដ] komdor

ធ្វើឱ្យបានជាគ្នា :

កំដឹង កិរិយាសព្ទ

[កំ-ដឹង] kamdoeng

ចំពាក់បំណុលគេ :

កំណក

សំរាមដែលអណ្ដែតតាមទឹកហូរនាំយកមកពូនជាគំនរកកកុញក្នុងទីមួយ។

កំណក នាម

[កំ-ណក] kamnok

វត្ថុរាវដែលកកខាប់ខន់ :

កំណក នាម

[កំ-ណក-សំ-រ៉ាម] kamnok

សំរាមដែលអណ្ដែតតាមទឹកហូរនាំយកមកពូនជាគំនរកកកុញក្នុងទីមួយ។

កំណកឈាម

ឈាមខន់, ដុំឈាមដែលបានមកពីការកក សម្រាប់បិទសរសៃឈាមដាច់ឬរបួស និង បញ្ឈប់លំហូរឈាម។

កំណកឈាម នាម

[កំ-ណក-ឈាម] kamnkachheam

ឈាមខន់, ដុំឈាមដែលបានមកពីការកក សម្រាប់បិទសរសៃឈាមដាច់ឬរបួស និង បញ្ឈប់លំហូរឈាម។

កំណកអាកាស

ទម្រង់ផ្សេងៗរបស់ទឹកនៅក្នុងបរិយាកាសជាលក្ខណៈរឹងឬរាវដែលធ្លាក់មកលើផ្ទៃផែនដី ឬភាយចេញពីផែនដីដូចជា ភ្លៀង ទឹកកកសំឡី ព្រិល ទឹកសន្សើម អព្ទជាដើម។

កំណកអាកាស នាម

[កំ-ណក-អា-កាស] kamnkaaakas

ទម្រង់ផ្សេងៗរបស់ទឹកនៅក្នុងបរិយាកាសជាលក្ខណៈរឹងឬរាវដែលធ្លាក់មកលើផ្ទៃផែនដី ឬភាយចេញពីផែនដីដូចជា ភ្លៀង ទឹកកកសំឡី ព្រិល ទឹកសន្សើម អព្ទជាដើម។

កំណកំណើត នាម

[កំ-ណ-កំ-ណើត] kamnakamnaeut

ការកកើតឡើងដំបូង :

កំណត់

សេចក្ដីដែលកត់, ដែលសម្គាល់ទុកជានឹង, ជាកម្រិត, ទុកជាប្រាកដ :

កំណត់ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ណត់] komnot

កត់សម្គាល់ :

កំណត់ នាម

[កំ-ណត់] komnot

សេចក្ដីដែលកត់, ដែលសម្គាល់ទុកជានឹង, ជាកម្រិត, ទុកជាប្រាកដ :

កំណត់ត្រា

ការកត់ត្រា, អ្វីៗដែលគេកត់ត្រាទុកជាព័ត៌មានឬឯកសារអំពីព្រឹត្តិការណ៍ រឿងរ៉ាវ ឬបញ្ហាផ្សេងៗ :

កំណត់ត្រា នាម

[កំ-ណត់-ត្រា] kamntatrea

ការកត់ត្រា, អ្វីៗដែលគេកត់ត្រាទុកជាព័ត៌មានឬឯកសារអំពីព្រឹត្តិការណ៍ រឿងរ៉ាវ ឬបញ្ហាផ្សេងៗ :

កំណត់ទូត

លិខិតទាក់ទងផ្លូវការរវាងក្រសួងការបរទេសនិងក្រសួងការបរទេសរបស់រដ្ឋនានាឬជាលិខិតទាក់ទងរបស់ស្ថាប័ននៃរដ្ឋមួយជាមួយស្ថានទូតបរទេសនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ដើម្បីជាការជូនដំណឹងនិងសហប្រតិបត្តិការផ្សេងៗទៀត។

កំណត់ទូត នាម

[កំ-ណត់-ទូត] kamntatut

លិខិតទាក់ទងផ្លូវការរវាងក្រសួងការបរទេសនិងក្រសួងការបរទេសរបស់រដ្ឋនានាឬជាលិខិតទាក់ទងរបស់ស្ថាប័ននៃរដ្ឋមួយជាមួយស្ថានទូតបរទេសនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ដើម្បីជាការជូនដំណឹងនិងសហប្រតិបត្តិការផ្សេងៗទៀត។

កំណត់និយម

លទ្ធិទស្សនវិជ្ជាដែលយល់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់ ជាពិសេសអំពើទាំងឡាយរបស់មនុស្សមានចំណងទាក់ទងគ្នា ហើយកំណត់ដោយខ្សែច្រវាក់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានពីមុន។

កំណត់និយម នាម

[កំ-ណត់-និ-យំ] kamntaniyum

លទ្ធិទស្សនវិជ្ជាដែលយល់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់ ជាពិសេសអំពើទាំងឡាយរបស់មនុស្សមានចំណងទាក់ទងគ្នា ហើយកំណត់ដោយខ្សែច្រវាក់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានពីមុន។

កំណត់ហេតុ នាម

[កំ-ណត់-ហែត] komnothet

សេចក្ដីដែលកត់សម្គាល់ហេតុ។

កំណប់ នាម

[កំ-ណប់] kamnob

របស់ដែលកប់ទុក :

កំណល់

ទ្រនឹបគ្រូព្យាបាលជំងឺ :

កំណល់ នាម

[កំ-ណល់] kamnal

ប្រដាប់សម្រាប់កល់ :

កំណល់ នាម

[កំ-ណល់] kamnal

ទ្រនឹបគ្រូព្យាបាលជំងឺ :

កំណាច ន., គុ.

[កំ-ណាច] kamnach

មនុស្សឬសត្វដែលកាច; កាច :

កំណាច់ នាម

[កំ-ណាច់] kamnach

អ្វីៗដែលគេកាច់ :

កំណាញ់

ការកាញ់គ្នេរ; ដែលហួងហែងទ្រព្យរបស់ទុកមិនចាយ មិនប្រើ ឬមិនឱ្យសាធារណ៍ទូទៅដល់អ្នកឯទៀត :

កំណាញ់ ន., គុ.

[កំ-ណាញ់] kamnanh

ការកាញ់គ្នេរ; ដែលហួងហែងទ្រព្យរបស់ទុកមិនចាយ មិនប្រើ ឬមិនឱ្យសាធារណ៍ទូទៅដល់អ្នកឯទៀត :

កំណាត់

សំពត់ចាស់ដាច់ដាចសម្រាប់ជូតអ្វីៗ ជាសំពត់ថយថោក។ ឯសំពត់ថ្មីដែលគេកាត់ហើយ ហៅតាមខ្នាតនោះថា សំពត់ ១អាវ, សំពត់ ១ត្បូង ឬហៅថា សំពត់ ១ម៉ែត្រ, សំពត់ប្រវែង ២ម៉ែត្រ; បើសំពត់វែងហៅថា សំពត់មួយកី, មួយផាប់; ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណ ពុំដែលហៅសំពត់ថ្មីដែលគេកាត់ហើយនោះថា កំណាត់ ឡើយ, ហៅ កំ

កំណាត់ នាម

[កំ-ណាត់] komnat

អ្វីៗដែលគេកាត់ឬដាច់ដាច :

កំណាត់ នាម

[កំ-ណាត់] komnat

សំពត់ចាស់ឬសំពត់ដែលប្រឡាក់, សៅហ្មង ដែលគេលែងប្រើស្លៀកដណ្ដប់ហើយ សម្រាប់គ្រាន់តែជូតអ្វីៗប៉ុណ្ណោះ :

កំណាត់ នាម

[កំ-ណាត់-សំ-ពត់] komnat

សំពត់ចាស់ដាច់ដាចសម្រាប់ជូតអ្វីៗ ជាសំពត់ថយថោក។ ឯសំពត់ថ្មីដែលគេកាត់ហើយ ហៅតាមខ្នាតនោះថា សំពត់ ១អាវ, សំពត់ ១ត្បូង ឬហៅថា សំពត់ ១ម៉ែត្រ, សំពត់ប្រវែង ២ម៉ែត្រ; បើសំពត់វែងហៅថា សំពត់មួយកី, មួយផាប់; ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណ ពុំដែលហៅសំពត់ថ្មីដែលគេកាត់ហើយនោះថា កំណាត់ ឡើយ, ហៅ កំ

កំណាន់

របស់ដែលធ្លាប់ប្រកាន់; មុខងារដែលធ្លាប់ប្រកាន់ :

កំណាន់ នាម

[កំ-ណាន់] komnan

របស់ដែលធ្លាប់ប្រកាន់; មុខងារដែលធ្លាប់ប្រកាន់ :

កំណាព្យ

ពាក្យកាព្យ, អត្ថបទពាក្យចួន ផ្ទួន រណ្ដំ ណែងណង ប្រកបដោយរូបារម្មណ៍រស់រវើក :

កំណាព្យ នាម

[កំ-ណាប] kamnap

ពាក្យកាព្យ, អត្ថបទពាក្យចួន ផ្ទួន រណ្ដំ ណែងណង ប្រកបដោយរូបារម្មណ៍រស់រវើក :

កំណាយ

ការកាយ, ការជីកកាយដីដើម្បីស្វែងរកវត្ថុបុរាណដែលកប់ក្នុងដី :

កំណាយ នាម

[កំ-ណាយ] kamnay

ការកាយ, ការជីកកាយដីដើម្បីស្វែងរកវត្ថុបុរាណដែលកប់ក្នុងដី :

កំណារ

របស់សម្រាប់ការខ្លួន (ម.ប្រ.)។

កំណារ នាម

[កំ-ណា] komnar

របស់សម្រាប់ការខ្លួន (ម.ប្រ.)។

កំណិន

ការកិន, ដំណើរដែលកិន, អំពើដែលសង្កត់ឱ្យបែក, ឱ្យល្អិត, ឱ្យរាបស្មើ :

កំណិន នាម

[កំ-ណិន] kamnen

ការកិន, ដំណើរដែលកិន, អំពើដែលសង្កត់ឱ្យបែក, ឱ្យល្អិត, ឱ្យរាបស្មើ :

កំណុំ

ចំណុចដែលបាច់ពន្លឺជួបគ្នាក្រោយពេលមានចំណាំងផ្លាតនិងចំណាំងបែរ។

កំណុំ នាម

[កំ-ណុំ] kamnoam

ចំណុចដែលបាច់ពន្លឺជួបគ្នាក្រោយពេលមានចំណាំងផ្លាតនិងចំណាំងបែរ។

កំណួច

(ព.ប្រ.) លាក់ពុត, លាក់កលល្បិច។

កំណួច នាម

[កំ-ណួច] kamnuoch

ការកួច; ចំណងដែលចងកួច :

កំណួច កិរិយាសព្ទ

[លាក់-កំ-ណួច] kamnuoch

(ព.ប្រ.) លាក់ពុត, លាក់កលល្បិច។

កំណើត

មនុស្សមិនមានសេចក្ដីចម្រើន ដោយប្រយោជន៍គ្រប់យ៉ាង :

កំណើត នាម

[កំ-ណើត] komnert

ជាតិ, ដំណើរដែលកើត; កាលវេលាដែលកើត; ទីតំបន់ដែលកើត :

កំណើត នាម

[កំ-ណើត-កូន] komnert

កំឡុងពេលមានគភ៌ក្នុងផ្ទៃរហូតដល់ទារកកើត :

កំណើត នាម

[មៈ-នុស-អិត-កំ-ណើត] komnert

មនុស្សមិនមានសេចក្ដីចម្រើន ដោយប្រយោជន៍គ្រប់យ៉ាង :

កំណើន

(ភូមិ.) ការកើនចំនួនប្រជាជនសរុបដែលជាលទ្ធផលរវាងការកើត ការស្លាប់ និងបម្លាស់លំនៅ ក្នុងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់និងក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។

កំណើន នាម

[កំ-ណើន] komnern

ការដែលបានកើនឡើងលើសពីចំនួនដើម :

កំណើន នាម

[កំ-ណើន-ធ័ម-មៈ-ជាត] komnern

(ភូមិ.) កំណើនប្រជាជនដោយចំនួនអ្នកកើតលើសចំនួនអ្នកស្លាប់។

កំណើន នាម

[កំ-ណើន-ប្រ-ជា-ជន់] komnern

(ភូមិ.) ការកើនចំនួនប្រជាជនសរុបដែលជាលទ្ធផលរវាងការកើត ការស្លាប់ និងបម្លាស់លំនៅ ក្នុងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់និងក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។

កំណើនសេដ្ឋកិច្ច

កំណើនទំនិញនិងសេវាកម្មដែលផលិតដោយប្រជាជនម្នាក់ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ :

កំណើនសេដ្ឋកិច្ច នាម

[កំ-ណើន-សេត-ឋៈ-កិច] kamnaeunsetthakkech

កំណើនទំនិញនិងសេវាកម្មដែលផលិតដោយប្រជាជនម្នាក់ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ :

កំណើល

ការដែលកើលឬកល់នឹងដីជាដើម; ទីដីឬអ្វីៗដែលនាំឱ្យកើល :

កំណើល នាម

[កំ-ណើល] komnaeul

ការដែលកើលឬកល់នឹងដីជាដើម; ទីដីឬអ្វីៗដែលនាំឱ្យកើល :

កំណៀង នាម

[កំ-ណៀង] komnieng

ការកៀង, ការប្រមូល :

កំណៀច នាម

[កំ-ណៀច] kamniech

ការកៀច, ការក្រាញ :