វចនានុក្រមខ្មែរ

(សេ.ហិ.) ដំណើរការឬស៊េរីនៃសកម្មភាពដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កើត និងបន្ថែមតម្លៃទៅលើការផលិត ឬការកែច្នៃផលិតផលនៅគ្រប់ដំណាក់កាលនៃខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មទាំងមូល :

ខ្សែច្រវាក់តម្លៃ នាម

[ខ្សែ-ច្រ-វ៉ាក់-ដំ-ឡៃ] khsaechrovakdamlai≈

(សេ.ហិ.) ដំណើរការឬស៊េរីនៃសកម្មភាពដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បង្កើត និងបន្ថែមតម្លៃទៅលើការផលិត ឬការកែច្នៃផលិតផលនៅគ្រប់ដំណាក់កាលនៃខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មទាំងមូល :

ខ្សែឆៀង

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់ឆៀងពីស្មាម្ខាងទៅចង្កេះប៉ែកម្ខាងទៀត :

ខ្សែឆៀង នាម

[ខ្សែ-ឆៀង] khsaechhieng≈

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់ឆៀងពីស្មាម្ខាងទៅចង្កេះប៉ែកម្ខាងទៀត :

ខ្សែជីវិត នាម

[ខ្សែ-ជី-វិត] khsaechivit≈

រយៈកាលបន្តបន្ទាប់គ្នានៃជីវិត។

ខ្សែជើង

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់លម្អនៅកជើង :

ខ្សែជើង នាម

[ខ្សែ-ជើង] khsaecheung≈

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់លម្អនៅកជើង :

ខ្សែដៃ

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់លម្អនៅកដៃ :

ខ្សែដៃ នាម

[ខ្សែ-ដៃ] khsaedai≈

គ្រឿងអលង្ការដែលធ្វើពីមាស ប្រាក់ ជាដើម ដោយមានរចនាជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗឬមានដាំត្បូង សម្រាប់ពាក់លម្អនៅកដៃ :

ខ្សែតី

រំពាត់វេញជាខ្សែមានដង ប្រើសម្រាប់វាយដេញសត្វពាហនៈឬធ្វើទារុណកម្មមនុស្ស។ នៅសម័យដើម ខ្សែតីច្រើនធ្វើពីផ្ដៅ ស្បែកគោឬស្បែកក្របីមូរហើយហាលឱ្យក្រៀម : ជួនហៅ រំពាត់ខ្សែតី ក៏បាន :

ខ្សែតី នាម

[ខ្សែ-តី] khsaetei≈

រំពាត់វេញជាខ្សែមានដង ប្រើសម្រាប់វាយដេញសត្វពាហនៈឬធ្វើទារុណកម្មមនុស្ស។ នៅសម័យដើម ខ្សែតីច្រើនធ្វើពីផ្ដៅ ស្បែកគោឬស្បែកក្របីមូរហើយហាលឱ្យក្រៀម : ជួនហៅ រំពាត់ខ្សែតី ក៏បាន :

ខ្សែត្រូពិក

ខ្សែស្របដែលមានរយៈទទឹង ២៣ដឺក្រេ ២៧មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ :

ខ្សែត្រូពិក នាម

[ខ្សែ-ត្រូ-ពិច] khsaetrupich≈

ខ្សែស្របដែលមានរយៈទទឹង ២៣ដឺក្រេ ២៧មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ :

ខ្សែត្រៀម

ខ្សែទីតាំងកងទ័ពនៅសមរភូមិដែលតែងតែត្រៀមប្រយុទ្ធ :

ខ្សែត្រៀម នាម

[ខ្សែ-ត្រៀម] khsaetriem≈

ខ្សែទីតាំងកងទ័ពនៅសមរភូមិដែលតែងតែត្រៀមប្រយុទ្ធ :

ខ្សែបណ្ដោយ

ខ្សែបណ្ដោយដែលកាត់តាមមន្ទីរសង្កេតគ្រិនវិចនៃប្រទេសអង់គ្លេសហើយត្រូវបានសន្មតជាខ្សែបណ្ដោយដែលមានរយៈបណ្ដោយ ០ដឺក្រេ។

ខ្សែបណ្ដោយ នាម

[ខ្សែ-បន់-ដោយ] khsaebnodaoy≈

កន្លះរង្វង់សន្មតនៃផែនដី ដែលភ្ជាប់ប៉ូលទាំងពីរ។

ខ្សែបណ្ដោយ នាម

[ខ្សែ-បន់-ដោយ-គ្រិន-វិច] khsaebnodaoykrinvich≈

ខ្សែបណ្ដោយដែលកាត់តាមមន្ទីរសង្កេតគ្រិនវិចនៃប្រទេសអង់គ្លេសហើយត្រូវបានសន្មតជាខ្សែបណ្ដោយដែលមានរយៈបណ្ដោយ ០ដឺក្រេ។

ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន

ខ្សែឬគំនូសស្នាមដែលគូសខណ្ឌចែកដែនដីរវាងប្រទេសនិងប្រទេស, តំបន់ដែលជាដែនកំណត់ព្រំប្រទល់ពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ :

ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន នាម

[ខ្សែ-បន់-ទាត់-ព្រំ-ដែន] khsaebnoteatprumdaen≈

ខ្សែឬគំនូសស្នាមដែលគូសខណ្ឌចែកដែនដីរវាងប្រទេសនិងប្រទេស, តំបន់ដែលជាដែនកំណត់ព្រំប្រទល់ពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ :

ខ្សែបម្រើ

កីឡាករបាល់ទាត់បីឬបួននាក់ រាយគ្នាជាខ្សែ ហើយមានតួនាទីបញ្ជូនបាល់ទៅឱ្យខ្សែប្រយុទ្ធ។

ខ្សែបម្រើ នាម

[ខ្សែ-បំ-រ៉ើ] khsaebamraeu≈

កីឡាករបាល់ទាត់បីឬបួននាក់ រាយគ្នាជាខ្សែ ហើយមានតួនាទីបញ្ជូនបាល់ទៅឱ្យខ្សែប្រយុទ្ធ។

ខ្សែបាតដៃ

ស្នាមគំនូសពីកំណើតដែលមានលើបាតដៃមនុស្សនិងសត្វមួយចំនួន :

ខ្សែបាតដៃ នាម

[ខ្សែ-បាត-ដៃ] khsaebatdai≈

ស្នាមគំនូសពីកំណើតដែលមានលើបាតដៃមនុស្សនិងសត្វមួយចំនួន :

ខ្សែបាស

ឈ្មោះខ្សែអំបោះឆៅ សម្រាប់ទាក់ចងរុំសាកសពតាមកិច្ច តាមក្បួនយោគី។

ខ្សែបាស នាម

[ខ្សែ-បាស] khsaebas

ឈ្មោះខ្សែអំបោះឆៅ សម្រាប់ទាក់ចងរុំសាកសពតាមកិច្ច តាមក្បួនយោគី។

ខ្សែបូ

យកកន្ត្រៃកាត់ចំកណ្ដាលខ្សែបូ ជានិមិត្តរូបនៃការសម្ពោធសមិទ្ធផលអ្វីមួយ។

ខ្សែបូ នាម

[ខ្សែ-បូ] khsaebou≈

សំពត់ព័ណ៌មានចងបូឬលាតដែលចងសន្ធឹងនៅមាត់ទ្វារធំឬនៅមាត់ច្រកនៃពិធីសម្ពោធបើកអគារថ្មីថ្មោងជាដើម។

ខ្សែបូ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ខ្សែ-បូ] katkhsaebou≈

យកកន្ត្រៃកាត់ចំកណ្ដាលខ្សែបូ ជានិមិត្តរូបនៃការសម្ពោធសមិទ្ធផលអ្វីមួយ។

ខ្សែប្រយុទ្ធ

កីឡាករបាល់ទាត់ពីរឬបីនាក់ រាយគ្នាជាខ្សែ ហើយមានតួនាទីទាត់បាល់បញ្ចូលទីក្រុមម្ខាងទៀត។

ខ្សែប្រយុទ្ធ នាម

[ខ្សែ-ប្រ-យ៉ុត] khsaebroyot≈

កីឡាករបាល់ទាត់ពីរឬបីនាក់ រាយគ្នាជាខ្សែ ហើយមានតួនាទីទាត់បាល់បញ្ចូលទីក្រុមម្ខាងទៀត។

ខ្សែប្រយោល នាម

[ខ្សែ-ប្រ-យ៉ោល] khsaebroyaol≈

(ម.ព. ប្រយោល១)។

ខ្សែពាន

ខ្សែឬចម្រៀកស្បែក សម្រាប់ទាក់រហាត់ឬរ៉កឬក៏គ្រឿងចក្រឱ្យវិល។

ខ្សែពាន នាម

[ខ្សែ-ពាន] khsaepean≈

ខ្សែឬចម្រៀកស្បែក សម្រាប់ទាក់រហាត់ឬរ៉កឬក៏គ្រឿងចក្រឱ្យវិល។

សំណុំរឿងរ៉ាវដែលមានទាំងរូបថតផ្ដិតជាប់នៅក្នុងចម្រៀកភាគក្រដាសរឹងរលោងវែង ដូចជាខ្សែ សម្រាប់បញ្ចាំងរបស់ភាពយន្ត ឬ សំណុំរឿងរ៉ាវឬព្រឹត្តិការណ៍ដែលថតដោយកាមេរ៉ា ក្នុងទម្រង់ជារូបភាពមានចលនា សម្រាប់ចាក់បញ្ចាំងក្នុងទូរទស្សន៍ឬនៅរោងភាពយន្ត។

ខ្សែភាពយន្ត នាម

[ខ្សែ-ភាប-យន់] khsaepheabyn≈

សំណុំរឿងរ៉ាវដែលមានទាំងរូបថតផ្ដិតជាប់នៅក្នុងចម្រៀកភាគក្រដាសរឹងរលោងវែង ដូចជាខ្សែ សម្រាប់បញ្ចាំងរបស់ភាពយន្ត ឬ សំណុំរឿងរ៉ាវឬព្រឹត្តិការណ៍ដែលថតដោយកាមេរ៉ា ក្នុងទម្រង់ជារូបភាពមានចលនា សម្រាប់ចាក់បញ្ចាំងក្នុងទូរទស្សន៍ឬនៅរោងភាពយន្ត។

ខ្សែភ្លើង

ខ្សែសម្រាប់ចម្លងចរន្តអគ្គិសនី :

ខ្សែភ្លើង នាម

[ខ្សែ-ភ្លើង] khsaephleung≈

ខ្សែសម្រាប់ចម្លងចរន្តអគ្គិសនី :

ខ្សែរយៈ

បណ្ដាញនៃមនុស្សមួយក្រុមដែលមានទំនាក់ទំនងទៅមកជាប់លាប់ ស៊ីចង្វាក់គ្នា។

ខ្សែរយៈ នាម

[ខ្សែ-រ-យៈ] khsaeroyeak

បណ្ដាញនៃមនុស្សមួយក្រុមដែលមានទំនាក់ទំនងទៅមកជាប់លាប់ ស៊ីចង្វាក់គ្នា។

ខ្សែរឹត

ខ្សែដែលយឺតធ្វើពីកៅស៊ូមានតម្ពក់នៅខាងចុងសងខាង ប្រើសម្រាប់ចងរឹតអ្វីមួយឱ្យតឹងមិនឱ្យជ្រុះឬធ្លាក់។ ជួនហៅថា ខ្សែយឺត ផងដែរ :

ខ្សែរឹត នាម

[ខ្សែ-រឹត] khsaeroet≈

ខ្សែដែលយឺតធ្វើពីកៅស៊ូមានតម្ពក់នៅខាងចុងសងខាង ប្រើសម្រាប់ចងរឹតអ្វីមួយឱ្យតឹងមិនឱ្យជ្រុះឬធ្លាក់។ ជួនហៅថា ខ្សែយឺត ផងដែរ :

ខ្សែរូត

បន្ទះក្រណាត់ពីរផ្នែកមានធ្មេញជ័រឬដែកសងខាងស៊ីគ្នា ដែលមានភ្ជាប់ដោយតម្ពក់សម្រាប់រូតបិទឬបើកប្រឡោះនៃសម្លៀកបំពាក់ កាបូប វ៉ាលិស ជាដើម :

ខ្សែរូត នាម

[ខ្សែ-រូត] khsaerut≈

បន្ទះក្រណាត់ពីរផ្នែកមានធ្មេញជ័រឬដែកសងខាងស៊ីគ្នា ដែលមានភ្ជាប់ដោយតម្ពក់សម្រាប់រូតបិទឬបើកប្រឡោះនៃសម្លៀកបំពាក់ កាបូប វ៉ាលិស ជាដើម :

ខ្សែលោហិត

ញាតិសន្តានរួមលោហិត។

ខ្សែលោហិត នាម

[ខ្សែ-លោ-ហិត] khsaelohet≈

ញាតិសន្តានរួមលោហិត។

ខ្សែសង្វារ

(ម.ព. ខ្សែឆៀង និង សង្វារ)។

ខ្សែសង្វារ នាម

[ខ្សែ-សង់-វ៉ា] khsaesngova≈

(ម.ព. ខ្សែឆៀង និង សង្វារ)។

ខ្សែសម្ពាធ

ខ្សែបន្ទាត់ដែលគូសនៅលើផែនទីអាកាសធាតុ តាងចំណុចទាំងឡាយដែលមានសម្ពាធបរិយាកាសស្មើគ្នា។

ខ្សែសម្ពាធ នាម

[ខ្សែ-សំ-ពាត] khsaesampeat≈

ខ្សែបន្ទាត់ដែលគូសនៅលើផែនទីអាកាសធាតុ តាងចំណុចទាំងឡាយដែលមានសម្ពាធបរិយាកាសស្មើគ្នា។

ខ្សែសយ

សរសៃខ្សែមាស ឬប្រាក់ សម្រាប់ដេរប៉ាក់ជាគ្រឿងលម្អ។

ខ្សែសយ នាម

[ខ្សែ-សយ] khsaesoy

សរសៃខ្សែមាស ឬប្រាក់ សម្រាប់ដេរប៉ាក់ជាគ្រឿងលម្អ។

ខ្សែសំឡេង

បន្ទះសាច់ដុំយឺតមួយគូនៅផ្នែកមួយនៃបំពង់ក មានតួនាទីក្នុងការបន្លឺសូរ :

ខ្សែសំឡេង នាម

[ខ្សែ-សំ-ឡេង] khsaesamleng≈

បន្ទះសាច់ដុំយឺតមួយគូនៅផ្នែកមួយនៃបំពង់ក មានតួនាទីក្នុងការបន្លឺសូរ :

ខ្សែស្រប

រង្វង់សន្មតដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ។

ខ្សែស្រប នាម

[ខ្សែ-ស្រប] khsaesarb≈

រង្វង់សន្មតដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ។

ខ្សែស្រឡាយ

(ម.ព. សែស្រឡាយ) :

ខ្សែស្រឡាយ នាម

[ខ្សែ-ស្រ-ឡាយ] khsaesrolay≈

(ម.ព. សែស្រឡាយ) :

ខ្សែអេក្វាទ័រ

(ភូមិ.) រង្វង់សន្មតដែលមានរយៈចម្ងាយស្មើគ្នាពីប៉ូលទាំងពីរ ហើយដែលចែកផែនដីជាអឌ្ឍគោលពីរស្មើគ្នា (អឌ្ឍគោលត្បូង អឌ្ឍគោលជើង)។

ខ្សែអេក្វាទ័រ នាម

[ខ្សែ-អេ-ក្វា-ទ័រ] khsaeaekveatro≈

(ភូមិ.) រង្វង់សន្មតដែលមានរយៈចម្ងាយស្មើគ្នាពីប៉ូលទាំងពីរ ហើយដែលចែកផែនដីជាអឌ្ឍគោលពីរស្មើគ្នា (អឌ្ឍគោលត្បូង អឌ្ឍគោលជើង)។

ខ្សោយ

ដែលមានកម្លាំងតិច :

ខ្សោយ គុណនាម

[ខ្សោយ] khsoy

ដែលមានកម្លាំងតិច :

ខ្សោះ

ដែលស្ងួតសោះ, ផ្អោះឥតរសជាតិ, ឥតឆ្ងាញ់ពីសា :

ខ្សោះ គុណនាម

[ខ្សោះ] khsaoh

ដែលស្ងួតសោះ, ផ្អោះឥតរសជាតិ, ឥតឆ្ងាញ់ពីសា :

ខៗ

សូរឮដោយសត្វ មានអណ្ដើកឬពស់ជាដើមបញ្ចេញខ្យល់ឱ្យសំឡេង :

ខៗ ឧទានសព្ទ

[ខ-ខ] kh

សូរឮដោយសត្វ មានអណ្ដើកឬពស់ជាដើមបញ្ចេញខ្យល់ឱ្យសំឡេង :