វចនានុក្រមខ្មែរ

គ្រោង

ដែលខ្ពស់ស្រោងហួសខ្នាត, ដែលខ្ពស់ចង្គ្រោង :

គ្រោង កិរិយាសព្ទ

[គ្រោង] krong

ប្រុងទុក, រៀបចំទុកជាមុន :

គ្រោង កិរិយាសព្ទ

[គ្រោង-ទុក] krong

រៀបចំផែនការទុកជាមុនយ៉ាងម៉ត់ចត់ក្នុងការធ្វើអ្វីមួយ :

គ្រោង នាម

[គ្រោង] krong

រាង, សណ្ឋាន :

គ្រោង គុណនាម

[គ្រោង] krong

ដែលធំជាងគេ; ឈ្មោះចាន ឈ្មោះក្ដាម ឈ្មោះកុក… ដែលមានរាងធំ :

គ្រោង គុណនាម

[គ្រោង] krong

ដែលខ្ពស់ស្រោងហួសខ្នាត, ដែលខ្ពស់ចង្គ្រោង :

គ្រោងឆ្អឹង

(ម.ព. គ្រោង{¥¥}២{££}) :

គ្រោងឆ្អឹង នាម ១)

[គ្រោង-ឆ្អឹង] krongchhaoeng≈

រចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងដែលទ្រទ្រង់រាងកាយមនុស្ស សត្វទាំងមូល :

គ្រោងឆ្អឹង នាម ២)

[គ្រោង-ឆ្អឹង] krongchhaoeng≈

(ម.ព. គ្រោង២) :

គ្រោត

ដែលមិនពីរោះពិសា ទ្រគោះ អសុរោះ សោះកក្រោះ :

គ្រោត គុណនាម

[គ្រោត] krout

ដែលមិនម៉ដ្ឋ, មិនល្អិត, គ្រើមៗ :

គ្រោត គុណនាម

[គ្រោត-គ្រាត] krout

ដែលមិនពីរោះពិសា ទ្រគោះ អសុរោះ សោះកក្រោះ :

គ្រោះ

គុណ; ទោស; សុខ; ទុក្ខ; ថ្នាំងថ្នាក់ ដែលកើតមានក្នុងកាលម្ដងៗ តាមដំណើរអំពើអាក្រក់ល្អរបស់បុគ្គលរាល់រូប :

គ្រោះ នាម

[គ្រោះ] krouh

គុណ; ទោស; សុខ; ទុក្ខ; ថ្នាំងថ្នាក់ ដែលកើតមានក្នុងកាលម្ដងៗ តាមដំណើរអំពើអាក្រក់ល្អរបស់បុគ្គលរាល់រូប :

គ្រោះជា

ចួនជា, លោជាប្រទះទៅលើស្រួល :

គ្រោះជា ឈ.

[គ្រោះ-ជា] kruoh

ចួនជា, លោជាប្រទះទៅលើស្រួល :

គ្រោះថ្នាក់

ហេតុការណ៍អាក្រក់ ដែលកើតឡើងភ្លាមៗឬដោយចៃដន្យ :

គ្រោះថ្នាក់ នាម

[គ្រោះ-ថ្នាក់] krosthnak

ហេតុការណ៍អាក្រក់ ដែលកើតឡើងភ្លាមៗឬដោយចៃដន្យ :

គ្រោះថ្នាក់ការងារ

គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើងក្នុងពេលបំពេញការងារ ឬក្នុងពេលធ្វើដំណើរទៅមកបំពេញការងារ :

គ្រោះថ្នាក់ការងារ នាម

[គ្រោះ-ថ្នាក់-កា-ងា] kroeahthneakkangea≈

គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើងក្នុងពេលបំពេញការងារ ឬក្នុងពេលធ្វើដំណើរទៅមកបំពេញការងារ :

គ្រោះមហន្តរាយ

ការខូចខាតដ៏ធំធេង (ទ្រព្យសម្បត្តិ ជីវិតមនុស្ស សត្វ...) ដែលបង្កឡើងដោយធម្មជាតិឬដោយមនុស្ស។

គ្រោះមហន្តរាយ នាម

[គ្រោះ-មៈ-ហន់-តៈ-រ៉ាយ] kroeahmeakhnotakray≈

ការខូចខាតដ៏ធំធេង (ទ្រព្យសម្បត្តិ ជីវិតមនុស្ស សត្វ...) ដែលបង្កឡើងដោយធម្មជាតិឬដោយមនុស្ស។

គ្រោះរញ្ជួយដី

បាតុភូតធម្មជាតិដែលបង្កឡើងជាការញ័រកក្រើកនៃផ្ទៃដីដោយការបញ្ចេញថាមពលភ្លាមៗពីស្រទាប់សិលាក្រោមផ្ទៃដី :

គ្រោះរញ្ជួយដី នាម

[គ្រោះ-រុញ-ជួយ-ដី] kroeahrunhchuoydei≈

បាតុភូតធម្មជាតិដែលបង្កឡើងជាការញ័រកក្រើកនៃផ្ទៃដីដោយការបញ្ចេញថាមពលភ្លាមៗពីស្រទាប់សិលាក្រោមផ្ទៃដី :

គ្រោះរាំងស្ងួត

ការខូចខាតផលដំណាំបណ្ដាលមកពីកង្វះកំណកអាកាស កង្វះសំណើមក្នុងដីជាពិសេស កង្វះទឹកភ្លៀងរយៈពេលយូរនៃតំបន់ណាមួយ។

គ្រោះរាំងស្ងួត នាម

[គ្រោះ-រាំង-ស្ងួត] kroeahreaumngsnguot≈

ការខូចខាតផលដំណាំបណ្ដាលមកពីកង្វះកំណកអាកាស កង្វះសំណើមក្នុងដីជាពិសេស កង្វះទឹកភ្លៀងរយៈពេលយូរនៃតំបន់ណាមួយ។

គ្រៅ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ គ្រឿង ថា គ្រឿងគ្រៅ គឺ គ្រឿងច្រើនមុខផ្សំគ្នាជាពួកមួយ :

គ្រៅ បុព្វបទ

[គ្រៅ] krov≈

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ គ្រឿង ថា គ្រឿងគ្រៅ គឺ គ្រឿងច្រើនមុខផ្សំគ្នាជាពួកមួយ :

គ្រំ

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីក្អែក សម្បុរសលាយខ្មៅ ពព្រុះ មានក្លិនឆ្អេះបន្តិច :

គ្រំ នាម

[គ្រំ] krum

ឈ្មោះខ្យងមួយពួក :

គ្រំ នាម

[គ្រំ] krum

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីក្អែក សម្បុរសលាយខ្មៅ ពព្រុះ មានក្លិនឆ្អេះបន្តិច :

គ្លុយកូស

(ជីវ.) ស្ករម្យ៉ាងដែលជាប្រភពថាមពលនៃសរីរាង្គមានជីវិតនិងជាធាតុផ្សំមួយនៃអ៊ីដ្រូកាបួជាច្រើន។

គ្លុយកូស នាម

[គ្លុយ-កូស] kluykous≈

(ជីវ.) ស្ករម្យ៉ាងដែលជាប្រភពថាមពលនៃសរីរាង្គមានជីវិតនិងជាធាតុផ្សំមួយនៃអ៊ីដ្រូកាបួជាច្រើន។

គ្លុយស៊ីដ

(ជីវ.) សារធាតុស្ករជាកាបូនអ៊ីដ្រាត។

គ្លុយស៊ីដ នាម

[គ្លុយ-ស៊ីត] kluysit≈

(ជីវ.) សារធាតុស្ករជាកាបូនអ៊ីដ្រាត។

គ្វាម

ដំណើរ; បទ; បែបបទ (របស់គាថា, ពាក្យកាព្យ) :

គ្វាម នាម

[គ្វាម] kveam

ដំណើរ; បទ; បែបបទ (របស់គាថា, ពាក្យកាព្យ) :

គ្វីនទីលាន

ចំនួន ១០០០ក្វាទ្រីលាន ស្មើនឹង ១ម៉ឺនបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១៨)។

គ្វីនទីលាន គុណនាម

[គ្វីន-ទី-លាន] kvintilean≈

ចំនួន ១០០០ក្វាទ្រីលាន ស្មើនឹង ១ម៉ឺនបកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១៨)។

ឧគ្គហនិមិត្ត

គ្រឿងសម្គាល់ដែលអ្នកចម្រើនកសិណកម្មដ្ឋានសង្កេតយកបាន គឺរូបកសិណដែលជាក់ច្បាស់ដល់ដួងចិត្តនៃយោគីទោះធ្មេចភ្នែកទៅក៏នៅតែឃើញជាក់ច្បាស់ដូចកាលដែលបើកភ្នែកសម្លឹង :

ឧគ្គហនិមិត្ត នាម

[អ៊ុក-គៈ-ហៈ-និ-មិត] ukkohonimitt

គ្រឿងសម្គាល់ដែលអ្នកចម្រើនកសិណកម្មដ្ឋានសង្កេតយកបាន គឺរូបកសិណដែលជាក់ច្បាស់ដល់ដួងចិត្តនៃយោគីទោះធ្មេចភ្នែកទៅក៏នៅតែឃើញជាក់ច្បាស់ដូចកាលដែលបើកភ្នែកសម្លឹង :

ឧគ្ឃោសនសព្ទ

(ម.ព. ឧគ្ឃោសនាសព្ទ)។

ឧគ្ឃោសនសព្ទ នាម

[អ៊ុក-ឃោ-សៈ-ណៈ-ស័ប] aukkhosaknaksba≈

(ម.ព. ឧគ្ឃោសនាសព្ទ)។

ឧគ្ឃោសនា

ការស្រែកប្រកាស, ការប្រកាសសេចក្ដីពេញសំឡេង :

ឧគ្ឃោសនា នាម

[អ៊ុក-ឃោ-សៈ-ណា] ukkhousonea

ការស្រែកប្រកាស, ការប្រកាសសេចក្ដីពេញសំឡេង :

ឧគ្ឃោសនាសព្ទ

អាការៈនៃឧគ្ឃោសនា។

ឧគ្ឃោសនាសព្ទ នាម

[អ៊ុក-ឃោ-សៈ-ណា-ស័ប] aukkhosaknasba≈

សូរសព្ទនៃឧគ្ឃោសនា (ប្រើជា ឧគ្ឃោសនសព្ទ ក៏បាន)។

ឧគ្ឃោសនាសព្ទ នាម

[អ៊ុក-ឃោ-សៈ-ណា-កា] aukkhosaknaka≈

អាការៈនៃឧគ្ឃោសនា។

ឫគ្វេទ

ឈ្មោះគម្ពីរវេទទី ១ក្នុងវេទទាំង ៣ឬទាំង ៤របស់ ពួកព្រាហ្មណិក ជាគម្ពីរសម្ដែងសេចក្ដីសរសើរពួកទេវតា ...។

ឫគ្វេទ នាម

[រឹក-វេ-ទៈ] ឬ [រឹក-វេត] rykvet

ឈ្មោះគម្ពីរវេទទី ១ក្នុងវេទទាំង ៣ឬទាំង ៤របស់ ពួកព្រាហ្មណិក ជាគម្ពីរសម្ដែងសេចក្ដីសរសើរពួកទេវតា ...។