វចនានុក្រមខ្មែរ

ង នាម

[ង] ngo≈

តួព្យញ្ជនៈទី៥នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [ŋ] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់ច្រមុះ សូរស្ទះ ឃោសៈ។

ង គុណនាម

[ង] ngo≈

ដែលមានរំពត់ខាងគល់ ឬខាងចុងងើយស្ទើតឡើង :

ងក់ នាម

[ងក់] ngok

ឈើក្ងុក ឬ ដែកមូលក្រវង់ មានខ្សែធំ ឬ ព្រ័ត្រត្រកួញ ចងភ្ជាប់មាំ សម្រាប់វាយជែងដំរីឱ្យបោល។

ងក់ កិរិយាសព្ទ

[ងក់] ngok

ឱន, បង្អោនក្បាលចុះហើយងើយឡើង :

ងក់ កិរិយាសព្ទ

[ងក់-ងើក-ងក់-ងើក] ngok

ងក់ផ្ងាក់ផ្ងើករឿយៗ។

ងក់ កិរិយាសព្ទ

[អង់-គុយ-ងក់] ngok

អង្គុយកុក។

ងងក់

ដែលងក់រឿយៗ :

ងងក់ គុណកិរិយា

[ង-ងក់] ngongok

ដែលងក់រឿយៗ :

ងងល់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ងងឹត :

ងងល់ បុព្វបទ

[ង-ងល់] ngongol

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ងងឹត :

ងងាស

ដែលមានដំណើរងើបងើយគគាត :

ងងាស គុ.កិ., គុ.

[ង-ងាស] ngongeas

ដែលមានដំណើរងើបងើយគគាត :

ងងិះងងុះ

ដែលសម្ដែងអាការៈរឹងរូស ឱ្យសំឡេងងងិះងងុះមិនចង់ធ្វើតាមបង្គាប់ :

ងងិះងងុះ គុ.កិ., គុ.

[ង-ងិស-ង-ងុះ] ngongisngonguh

ដែលសម្ដែងអាការៈរឹងរូស ឱ្យសំឡេងងងិះងងុះមិនចង់ធ្វើតាមបង្គាប់ :

ងងីសងងាស

ដែលមានដំណើរងីសងាសមិនរៀបរយ, ដែលទទីសទទាសនាំឱ្យទើសទែង :

ងងីសងងាស គុណកិរិយា

[ង-ងីស-ង-ងាស] ngongisngongeas

ដែលមានដំណើរងីសងាសមិនរៀបរយ, ដែលទទីសទទាសនាំឱ្យទើសទែង :

ងងីសងងូស

(ម.ព. ងងិះងងុះ)។

ងងីសងងូស គុ.កិ., គុ.

[ង-ងីស-ង-ងូស] ngongisngongus≈

(ម.ព. ងងិះងងុះ)។

ងងឹត

ភ្នែកដែលអន់ភ្លឺ ឬ មិនសូវភ្លឺ ឬក៏ ភ្នែកខ្វាក់ (ពាក្យគួរសម)។

ងងឹត គុណនាម ១)

[ង-ងឹត] ngonguet

ទីទៃពីភ្លឺ, ដែលឥតមានពន្លឺ :

ងងឹត គុណនាម ២)

[ង-ងឹត] ngonguet

ដែលទើសគំនិតគិតមិនយល់ :

ងងឹត គុណនាម

[ង-ងឹត-ចាក់-ភ្នែក-មិន-យល់] ngonguet

(សំនួន.) ងងឹតខ្លាំង ងងឹតស្លុង ងងឹតរកមើលអ្វីក៏មិនឃើញ។

ងងឹត នាម

[ង-ងឹត-ភ្នែក] ngonguet

(ម.ព. ភ្នែកងងឹត)។

ងងឹត នាម

[ភ្នែក-ង-ងឹត] ngonguet

ភ្នែកដែលអន់ភ្លឺ ឬ មិនសូវភ្លឺ ឬក៏ ភ្នែកខ្វាក់ (ពាក្យគួរសម)។

ងងុយ

មានអាការៈដេកមិនលក់; មិនបានដេកឬដេកមិនបានគ្រប់គ្រាន់ :

ងងុយ កិរិយាសព្ទ

[ង-ងុយ] ngonguy

ជ្រប់ងក់ចង់ដេក។

ងងុយ នាម

[ង-ងុយ] ngonguy

សេចក្ដីសម្រាក កើតដោយរួយស្រយង់ស្រយុតទន់ក្នុងកាយនាំឱ្យចង់ដេក :

ងងុយ កិ., គុ.

[អត់-ង-ងុយ] ngonguy

មានអាការៈដេកមិនលក់; មិនបានដេកឬដេកមិនបានគ្រប់គ្រាន់ :

ងងុល

ដែលសំយុងមុខជជ្រុលមិនងើប :

ងងុល គុ.កិ., គុ., កិ.

[ង-ងុល] ngongul

ដែលសំយុងមុខជជ្រុលមិនងើប :

ងងុះ

ដែលធ្វើការមមឹះហើយនិយាយគ្នារហ៊ឹមៗ មិនសូវដាច់សូរ :

ងងុះ គុណកិរិយា

[ង-ងុះ] ngonguh

ដែលធ្វើការមមឹះហើយនិយាយគ្នារហ៊ឹមៗ មិនសូវដាច់សូរ :

ងងូស

ងូសៗរឿយៗ :

ងងូស ឧទានសព្ទ

[ង-ងូស] ngongus

ងូសៗរឿយៗ :

ងងើល គុ.កិ., គុ.

[ង-ងើល] ngongaul

ដែលមានកិរិយាងើបងើយបន្តិចហើយជជើល, រលះរលាំង ឥតក្រែង ឥតអៀន ឥតខ្មាស :

ងង៉ើល

(ម.ព. ងងើល)។

ងង៉ើល គុ.កិ., គុ.

[ង-ង៉ើល] ngongaeul≈

(ម.ព. ងងើល)។

ងង៉េស

សូរសំឡេងដែលឮង៉េសៗរឿយៗ :

ងង៉េស ឧទានសព្ទ

[ង-ង៉េស] ngonges

សូរសំឡេងដែលឮង៉េសៗរឿយៗ :

ងប់

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រពុល, ស្លឹកប្រើធ្វើជាថ្នាំស្រឡាបរំងាប់ចំហាយគ្រុនក្ដៅ ឬ ធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់ក៏បាន :

ងប់ កិ., គុ.

[ងប់] ngob

ជ្រប់ងោង; មុខរឹង :

ងប់ នាម

[ងប់] ngob

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកក្រពុល, ស្លឹកប្រើធ្វើជាថ្នាំស្រឡាបរំងាប់ចំហាយគ្រុនក្ដៅ ឬ ធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់ក៏បាន :

ងប់ងុល

ជាប់ជំពាក់ចិត្តនឹងអ្វីមួយមិនងាយរសាយ :

ងប់ងុល កិ., គុ.កិ.

[ងប់-ងុល] ngbangul≈

ជាប់ជំពាក់ចិត្តនឹងអ្វីមួយមិនងាយរសាយ :

ងរ

(ម.ព. ងរង៉ក់)។

ងរ កិរិយាសព្ទ

[ង] ngor

សម្ដែងអាការៈមាយា មិនចង់និយាយស្ដីឆ្លងឆ្លើយនឹងគេ :

ងរ កិ., គុ.

[ង-ង៉ក់] ngor

ងរដោយសម្ដែងអាការៈអាក់អន់ចិត្តតិចតួច :

ងរ កិ., គុ.

[ង៉ក់-ង] ngor

(ម.ព. ងរង៉ក់)។

ងា កិរិយាសព្ទ

[ងា] ngea

លើកដៃឡើងជន្ល ឬលើកដៃវាសវង់លំនាំគុន :

ងាក

បែរចិត្ត, បែរគំនិត។

ងាក កិរិយាសព្ទ

[ងាក] ngeak

បែរបញ្ឆៀង, បែរខាង :

ងាក កិរិយាសព្ទ

[ងាក-គំ-និត] ngeak

(ម.ព. ងាកចិត្ត)។

ងាក កិរិយាសព្ទ

[ងាក-ចិត] ngeak

បែរចិត្ត, បែរគំនិត។

ងាប់

ផុត, ទាល់អស់ផ្លូវគិតតទៅទៀត។ (ព.គ.) ថា :

ងាប់ កិ., គុ. ១)

[ងាប់] ngeab

ស្លាប់, គាំង; និយាយចំពោះតែអនុបាទិន្នករូប មានឈើនិងគ្រឿងចក្រជាដើម :

ងាប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ងាប់] ngeab

ស្លាប់ (ប្រើចំពោះសត្វតិរច្ឆាននិងចំពោះឧបាទិន្នករូបមានមនុស្សជាដើម គឺជាពាក្យទ្រគោះ) :

ងាប់ កិរិយាសព្ទ

[ងាប់-គំ-និត] ngeab

ផុត, ទាល់អស់ផ្លូវគិតតទៅទៀត។ (ព.គ.) ថា :

ងាយ

ដែលមិនក្រ, មិនពិបាក គឺដែលស្រួល, ដែលស្រណុក, ធ្វើឆាប់កើត, រកឆាប់បានជាដើម :

ងាយ គុ.កិ., គុ.

[ងាយ] ngeay

ដែលមិនក្រ, មិនពិបាក គឺដែលស្រួល, ដែលស្រណុក, ធ្វើឆាប់កើត, រកឆាប់បានជាដើម :

ងាយរងគ្រោះ

ដែលងាយប្រឈមទៅនឹងការវាយប្រហារឬការគំរាមកំហែងលើរាងកាយឬខាងផ្លូវចិត្ត ជាដើម :

ងាយរងគ្រោះ គុណនាម

[ងាយ-រង-គ្រោះ] ngeayrngokroeah≈

ដែលងាយប្រឈមទៅនឹងការវាយប្រហារឬការគំរាមកំហែងលើរាងកាយឬខាងផ្លូវចិត្ត ជាដើម :

ងារ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ការ :

ងារ នាម ១)

[ងា] ngea

មុខការ, ទីតំណែងរាជការតាមបណ្ដាស័ក្ដិ, តាមក្រសួង, បណ្ដាស័ក្ដិ, យសស័ក្ដិ, ឋានន្តរ :

ងារ នាម ២)

[ងា] ngea

ការដែលចែកដោយមុខ, ដោយឡែក ក៏ហៅថា ងារ ដែរ :

ងារ នាម

[ងា] ngea

ភាគដីល្មមកម្លាំងបុរសធ្វើមួយពេលហើយការ :

ងារ បុព្វបទ

[ងា] ngea

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ការ :

ងាវ នាម

[ងាវ] ngeav

លៀសសមុទ្រមួយប្រភេទ ក្នុងពួកគ្រែង :

ងាស កិរិយាសព្ទ

[ងាស] ngeas

គ្រវាសចេញ :

ងាស់

និយាយស្ដីគាំងៗ មិនរាបសា។

ងាស់ កិ., គុ.

[ងាស់] ngeas

ទាស់សរសៃ, ស្លាក់ខ្យល់គាំងម្ដងៗ :

ងាស់ នាម

[កា-ងា-ងាស់] ngeas

ការងារដែលគាំងប្រព្រឹត្តទៅមិនស្រួល។

ងាស់ នាម

[គំ-និត-ងាស់] ngeas

ទញ់គំនិតគិតឃើញខ្លះ ទេខ្លះ។

ងាស់ កិរិយាសព្ទ

[ងាស់-គំ-និត] ngeas

(ម.ព. គំនិតងាស់)។

ងាស់ កិរិយាសព្ទ

[ងាស់-សំ-ដី] ngeas

និយាយស្ដីគាំងៗ មិនរាបសា។

ងាំង គុណកិរិយា

[ងាំង] ngeang

ដែលក្រហមចាស់ :

ងាំង នាម

[ងាំង] ngeang

ឈ្មោះត្រីអណ្ដែងមួយប្រភេទមានសាច់ហាប់ ក្បាលធំទ្រងាង ផ្សេងគ្នាពីត្រីអណ្ដែងទន់ :

ងាំៗ គុណកិរិយា

[ងាំ-ងាំ] ngoam

ថាមិនច្បាស់ :

ងីក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយពាក្យ ងាក :

ងីក បុព្វបទ

[ងីក] ngik

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយពាក្យ ងាក :

ងីងើ

ដែលគ្រលៀសរេទៅរេមក :

ងីងើ គុ.កិ., គុ.

[ងី-ងើ] nginger

ដែលគ្រលៀសរេទៅរេមក :

ងីវ

របាំចិន, ល្ខោនចិន :

ងីវ នាម

[ងីវ] ngiv

របាំចិន, ល្ខោនចិន :

ងីសងាស

ដែលមិនរៀបរយ, ដែលទទីសទទាស នាំឱ្យទើសទែង ទាសទៅទាសមកច្រើនដង ខុសផ្លូវ ខុសគន្លង :

ងីសងាស គុណនាម

[ងីស-ងាស] ngisngeas≈

ដែលមិនរៀបរយ, ដែលទទីសទទាស នាំឱ្យទើសទែង ទាសទៅទាសមកច្រើនដង ខុសផ្លូវ ខុសគន្លង :

ងឹល

សូរឮដោយឆ្កែគ្រហឹម :

ងឹល ឧទានសព្ទ

[ងឹល] nguel

សូរឮដោយឆ្កែគ្រហឹម :

ងឺៗ

សូរគ្រហឹមស្រាលៗ។

ងឺៗ ឧទានសព្ទ

[ងឺ-ងឺ] ngueu

សូរគ្រហឹមស្រាលៗ។

ងុមៗ ឧទានសព្ទ

[ងុម-ងុម] ngumngum≈

(ម.ព. ង៉ុមៗ)។

ងុរងក់

ចាស់ជរាគ្រាំគ្រាខ្លាំង, ដែលទ្រមខ្លាំងមានដំណើរជជ្រុលជជ្រក :

ងុរងក់ គុណនាម

[ងុល-ងក់] ngurngok

ចាស់ជរាគ្រាំគ្រាខ្លាំង, ដែលទ្រមខ្លាំងមានដំណើរជជ្រុលជជ្រក :

ងូងៗ

សូរគងធំ; សូរកន្លង់ហើរជាដើម។

ងូងៗ ឧទានសព្ទ

[ងូង-ងូង] ngung

សូរគងធំ; សូរកន្លង់ហើរជាដើម។

ងូត

ស្រោចទឹកជម្រះកាយខ្លួនឯង :

ងូត កិ., ន.

[ងូត] ngut

ស្រោចទឹកជម្រះកាយខ្លួនឯង :

ងូសៗ

សូរមនុស្សនិយាយគ្នាតិចៗ :

ងូសៗ ឧទានសព្ទ

[ងូស-ងូស] ngus

សូរមនុស្សនិយាយគ្នាតិចៗ :

ងើត

ប្រើជាបរិវារសព្ទជាមួយនឹងពាក្យ អើត ក៏មាន :

ងើត កិរិយាសព្ទ ១)

[ងើត] ngaut

អើត :