វចនានុក្រមខ្មែរ

ច្រៀច

សូរឮដោយវត្ថុទទឹកទន់ ដែលជាន់ឬសង្កត់ទៅពៀច។

ច្រៀច ឧទានសព្ទ

[ច្រៀច] chriech

សូរឮដោយវត្ថុទទឹកទន់ ដែលជាន់ឬសង្កត់ទៅពៀច។

ច្រៀប

ដែលស្ងាត់ឈឹងឥតមានឮសូរសព្ទអ្វី, សូន្យឈឹង, ស្ងាត់ច្រៀប។

ច្រៀប គុណកិរិយា

[ច្រៀប] chrieb

ដែលស្ងាត់ឈឹងឥតមានឮសូរសព្ទអ្វី, សូន្យឈឹង, ស្ងាត់ច្រៀប។

ច្រៀវច្រៃ

លឿនលង់ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, លន្លឹមលន្លោច, ត្រដែតត្រដឹង :

ច្រៀវច្រៃ គុណកិរិយា

[ច្រៀវ-ច្រៃ] chrievchrai

លឿនលង់ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, លន្លឹមលន្លោច, ត្រដែតត្រដឹង :

ច្រេច

សូរសម្រែកតូចស្រួយស្រួចដូចយ៉ាងសម្រែកចង្រិតជាដើម។

ច្រេច ឧទានសព្ទ

[ច្រេច] chrech

សូរសម្រែកតូចស្រួយស្រួចដូចយ៉ាងសម្រែកចង្រិតជាដើម។

ច្រេចៗ

(ម.ព. ច្រេច)។

ច្រេចៗ ឧទានសព្ទ

[ច្រេច-ច្រេច] chrechchrech≈

(ម.ព. ច្រេច)។

ច្រេញច្រុញ

ច្រិមច្រុមតិញតុញញញើតញញើមដោយអាការៈមិនស៊ប់ :

ច្រេញច្រុញ កិ., គុ.កិ., គុ.

[ច្រេញ-ច្រុញ] chrenhchronh

ច្រិមច្រុមតិញតុញញញើតញញើមដោយអាការៈមិនស៊ប់ :

ច្រេស

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រើធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់។

ច្រេស នាម

[ច្រេស] chres

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រើធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់។

ច្រេះ

កាប់ឬចាំងរេះត្រង់ទីខាងៗនៃវត្ថុអ្វីមួយដើម្បីឱ្យរបេះបន្តិចម្ដងៗ :

ច្រេះ កិរិយាសព្ទ

[ច្រេះ] chreh

កាប់ឬចាំងរេះត្រង់ទីខាងៗនៃវត្ថុអ្វីមួយដើម្បីឱ្យរបេះបន្តិចម្ដងៗ :

ច្រែង

(ម.ព. កញ្ច្រែង)។

ច្រែង នាម

[ច្រែង] chraeng

(ម.ព. កញ្ច្រែង)។

ច្រែតៗ

សូរសំឡេងសត្វបក្សីឬសូរសម្ដីស្រួយឥតទាក់, ឥតរអាក់រអួល :

ច្រែតៗ ឧទានសព្ទ

[ច្រែត-ច្រែត] chraet

សូរសំឡេងសត្វបក្សីឬសូរសម្ដីស្រួយឥតទាក់, ឥតរអាក់រអួល :

ច្រែស

សូរឮដោយផ្លែចបនិងអំបែងឬដុំក្រួសដែលគេកាប់ប៉ះត្រូវ :

ច្រែស ឧទានសព្ទ

[ច្រែស] chraes

សូរឮដោយផ្លែចបនិងអំបែងឬដុំក្រួសដែលគេកាប់ប៉ះត្រូវ :

ច្រែះ

ស្នឹមលោហជាតិមានដែកជាដើម :

ច្រែះ នាម

[ច្រែះ] chraeah

ស្នឹមលោហជាតិមានដែកជាដើម :

ច្រោក

ដែលមើលថារួចឥតទាក់ :

ច្រោក ឧទានសព្ទ

[ច្រោក] chraok

សូរទឹកស្រក់លើស្លឹកឈើជាដើម។

ច្រោក គុ.កិ., គុ. ១)

[ច្រោក] chraok

ដែលមុតណាស់ :

ច្រោក គុ.កិ., គុ. ២)

[ច្រោក] chraok

ដែលមើលថារួចឥតទាក់ :

ច្រោង

រលើងឫសបះឡើងលើ :

ច្រោង កិ., គុ.កិ. ១)

[ច្រោង] chraong

ដួលឬរលំស្រឡះបះជើង :

ច្រោង កិ., គុ.កិ. ២)

[ច្រោង] chraong

រលើងឫសបះឡើងលើ :

ច្រោះ

រលុះ, ធ្វើឱ្យរលុះ :

ច្រោះ កិរិយាសព្ទ

[ច្រោះ] chraoh

ត្រងសម្រក់យកទឹកថ្លា :

ច្រោះ កិរិយាសព្ទ

[ច្រោះ] chraoh

រលុះ, ធ្វើឱ្យរលុះ :

ច្រំ

ធាក់ប្រមុញ, ធាក់ស្រំផ្ទួនៗ :

ច្រំ កិរិយាសព្ទ

[ច្រំ] chram

ធាក់ប្រមុញ, ធាក់ស្រំផ្ទួនៗ :

ច្រំដែល

ដដែលៗ ដូចមុនដដែល ច្រើនដងច្រើនសា :

ច្រំដែល គុ.កិ., គុ.

[ច្រំ-ដែល] chrumdael≈

ដដែលៗ ដូចមុនដដែល ច្រើនដងច្រើនសា :

ឥច្ឆា

បុគ្គលដែលត្រូវឥច្ឆាគ្របសង្កត់ គឺបុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចឥច្ឆាឬដែលល្មោភចង់បានឥតខ្មាស។

ឥច្ឆា នាម

[អ៊ិច-ឆា] ichchha

សេចក្ដីប្រាថ្នា; ការចង់បាន, ចំណង់; សេចក្ដីត្រូវការ; សេចក្ដីលោភ, អភិជ្ឈា :

ឥច្ឆា ន., គុ., កិ.

[អ៊ិច-ឆា] ichchha

ពាក្យនេះ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "ឫស្យា, សេចក្ដីឈ្នានីស, សេចក្ដីច្រណែន, ការរិះគន់គេដោយមានសេចក្ដីច្រណែនឬឈ្នានីស" :

ឥច្ឆា នាម

[អ៊ិច-ឆា-ចា] ichchha

មារយាទឬការប្រព្រឹត្តចិត្តគំនិតប្រកបដោយឥច្ឆា។

ឥច្ឆា នាម

[អ៊ិច-ឆា-ទោស] ichchha

ទោសនៃឥច្ឆា; អ្នកដែលមានឥច្ឆាជាទោស។

ឥច្ឆា នាម

[អ៊ិច-ឆា-ប៉ៈ-កៈ-តៈ-បុក-គល់] ichchha

បុគ្គលដែលត្រូវឥច្ឆាគ្របសង្កត់ គឺបុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចឥច្ឆាឬដែលល្មោភចង់បានឥតខ្មាស។

ឥច្ឆា—

(ម.ព. ឥច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥច្ឆា— នាម

[អ៊ិច-ឆា—] aichchha—≈

(ម.ព. ឥច្ឆា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥច្ឆិតា

សេចក្ដីប្រាថ្នា អ្វីៗដែលត្រូវរកឬដោះស្រាយ។

ឥច្ឆិតា នាម

[អ៊ិច-ឆិ-តា] aichchheta≈

សេចក្ដីប្រាថ្នា អ្វីៗដែលត្រូវរកឬដោះស្រាយ។

ឧច្ច

(ម.ព. ឧច្ចសព្ទ)។

ឧច្ច គុណនាម

[អ៊ុច-ចៈ] uchch

ខ្ពស់; គ្រលួច, ឧត្តម។

ឧច្ច នាម ១)

[អ៊ុច-ចា-សៈ-យៈ-ណៈ] uchch

(ម.ព. ឧច្ចសយនៈ)។

ឧច្ច នាម ២)

[អ៊ុច-ចា-សៈ-យៈ-ណៈ] uchch

(ព.ពុ.) ឈ្មោះសិក្ខាបទទី៨នៃអដ្ឋង្គិកសីល ឬឈ្មោះសិក្ខាបទទី៩នៃសីលដប់ (ហៅឱ្យពេញថា ឧច្ចាសយនមហាសយនៈ) មានការវៀរទីដេកដ៏ខ្ពស់ដ៏ប្រសើរដែលទាស់នឹងបញ្ញត្តិ (ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ ឧច្ចា ក៏បាន) :

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-កុល] uchch

ត្រកូលខ្ពស់, ត្រកូលឧត្តម។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-កូល] uchch

(ម.ព. ឧច្ចកុល)។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-គិ-រី] uchch

ភ្នំខ្ពស់។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-គោត] uchch

គោត្រខ្ពស់, គោត្រឧត្តម ឬឧត្តមគោត្រ។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-គោត] uchch

(ម.ព. ឧច្ចគោត្ត)។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-គ្រឹ-ហ៊ា] uchch

(ម.ព. ឧច្ចគ្រឹះ)។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-គ្រឹះ] uchch

ផ្ទះខ្ពស់។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] uchch

(ម.ព. ឧច្ចគិរី)។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-ព្រឹក] uchch

ដើមឈើខ្ពស់។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-វ័ន] uchch

ព្រៃស្រោង។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-ស័ប] uchch

សូរស្រែកខ្លាំង; សូរហ៊ោ។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចៈ-សៈ-យៈ-ណៈ] uchch

ទីដេកខ្ពស់ (ប្រើជា ឧច្ចសយនា ឬ ឧច្ចាសយនា ក៏បាន)។

ឧច្ច ន., គុ.កិ., គុ.

[អ៊ុច-ចា-សៈ-ណៈ] uchch

អាសនៈខ្ពស់ (និយាយក្លាយជា ឱច្ចាសន៍ ក៏មាន, ច្រើនប្រើជា គុ.កិ. ឬ គុ. សំដៅសេចក្ដីថា “ខ្ពស់, ខ្ពស់ជាង” :

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចាស] uchch

(ម.ព. ឧច្ចាសនៈ)។

ឧច្ច នាម

[អ៊ុច-ចា-ស័ប] uchch

(ម.ព. ឧច្ចសព្ទ)។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ] uchchar

លាមក, វច្ចៈ (ព.សា.) អាចម៍)។

ឧច្ចារ នាម

[ទល់-អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ] uchchar

ទល់លាមក។

ឧច្ចារ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោ-អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ] uchchar

បត់ជើងធំ។

ឧច្ចារ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ទោ-អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-ប៉័ស-សា-វ៉ៈ] uchchar

បត់ជើងធំតូច។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-កិច] uchchar

កិច្ចដោយឧច្ចារៈ គឺការបន្ទោឧច្ចារៈ។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ាត់-ឋាន] uchchar

ទីសម្រាប់បន្ទោឧច្ចារៈ; បង្គន់បត់ជើងធំ, វច្ចដ្ឋាន, វច្ចកុដិ។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-ទ្វា] uchchar

(ម.ព. ឧច្ចារមគ្គ)។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-ម័ក] uchchar

ទ្វារបាត ឬទ្វារធំ។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-រោក] uchchar

រោគរាករូស; រោគដែលបណ្ដាលពីឧច្ចារៈ (មានក្លន, ប្រដិតជាដើម)។

ឧច្ចារ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ-ស្ថាន] uchchar

(ម.ព. ឧច្ចារដ្ឋាន)។

ឧច្ចារៈ

(ម.ព. ឧច្ចារ)។

ឧច្ចារៈ នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ] auchcharak≈

(ម.ព. ឧច្ចារ)។

ឧច្ចារ—

(ម.ព. ឧច្ចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧច្ចារ— នាម

[អ៊ុច-ចា-រ៉ៈ—] auchcharak—≈

(ម.ព. ឧច្ចារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧច្ចាវច

ខ្ពស់និងទាប។

ឧច្ចាវច នាម

[អ៊ុច-ចា-វៈ-ចៈ] auchchaveakchak≈

ខ្ពស់និងទាប។

ឧច្ចាវចភាព

ដំណើរប្រែប្រួល ដំណើរជោរនាចនៃទឹក។

ឧច្ចាវចភាព នាម

[អ៊ុច-ចា-វៈ-ចៈ-ភាប] auchchaveakchakpheab≈

ដំណើរប្រែប្រួល ដំណើរជោរនាចនៃទឹក។

ឧច្ចិនកម្ម

ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរូបមនុស្សដើម្បីឋានៈអ្វីមួយ :

ឧច្ចិនកម្ម នាម ១)

[អ៊ុច-ចិ-ណៈ-កាំ] uchchenkomm

ការជ្រើសរើស, ការជ្រើសតាំង, ការសម្រិតសម្រាំង :

ឧច្ចិនកម្ម នាម ២)

[អ៊ុច-ចិ-ណៈ-កាំ] uchchenkomm

ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសរូបមនុស្សដើម្បីឋានៈអ្វីមួយ :

ឧច្ច—

(ម.ព. ឧច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧច្ច— នាម

[អ៊ុច-ចៈ—] auchchak—≈

(ម.ព. ឧច្ច) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧច្ឆត្ត

(ជីវ.) ដែលមានផ្កាជាចង្កោមៗ។

ឧច្ឆត្ត គុណនាម

[អ៊ុច-ឆាត់] auchchhat≈

ដែលខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលឧត្តុង្គឧត្តម។

ឧច្ឆត្ត គុណនាម

[អ៊ុច-ឆាត់] auchchhat≈

(ជីវ.) ដែលមានផ្កាជាចង្កោមៗ។

ឧច្ឆត្តកូល

(ជីវ.) ក្រុមរុក្ខជាតិដែលមានផ្កាជាចង្កោមៗ។

ឧច្ឆត្តកូល នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-កូល] auchchhattakkoul≈

ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ឬត្រកូលឧត្តុង្គឧត្តម។

ឧច្ឆត្តកូល នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-កូល] auchchhattakkoul≈

(ជីវ.) ក្រុមរុក្ខជាតិដែលមានផ្កាជាចង្កោមៗ។

ឧច្ឆត្តជាតិ

ជាតិខ្ពង់ខ្ពស់ :

ឧច្ឆត្តជាតិ នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-ជាត] auchchhattakcheat≈

ជាតិខ្ពង់ខ្ពស់ :

ឧច្ឆត្តបុស្ប

ផ្កាឈើមានរាងកញ្ឆាញដូចជាឆត្រ។

ឧច្ឆត្តបុស្ប នាម

[អ៊ុច-ឆាត់-តៈ-បុស] auchchhattakbos≈

ផ្កាឈើមានរាងកញ្ឆាញដូចជាឆត្រ។