វចនានុក្រមខ្មែរ

ជ័យ នាម

[ជៈ-យៈ-វាត] chey

តន្ត្រីប្រគំសូមជ័យ, ការប្រគំសូមជ័យ, គ្រឿងប្រគំយកជ័យជម្នះ។

ជ័យ នាម

[ជៈ-យៈ-ស័ង] chey

ស័ង្ខសម្រាប់ផ្លុំយកជ័យ។

ជ័យ នាម

[ជៈ-យៈ-ស័ប] chey

សំឡេងហ៊ោយកជ័យ, សំឡេងស្រែក បន្លឺថា ឈ្នះហើយ! ឬ ឈ្នះហើយៗ!

ជ័យ នាម

[ជៈ-យៈ-ស្ថាន] ឬ [ជៃ-ស្ថាន] chey

(ម.ព. ជយដ្ឋាន)។

ជ័យ នាម

[ជៈ-យៈ-ស័ង] chey

(ម.ព. ជយសង្ខ)។

ជ័យ នាម

[ជៈ-យោ-បាយ] chey

ឧបាយ, ល្បិចឱ្យមានជ័យ, ឱ្យឈ្នះ។

ជ័យ នាម

[ជៃ] chey

ឈ្មោះពរមួយយ៉ាងសម្រាប់សូត្រចម្រើនសិរីសួស្ដី ក្នុងមង្គលការសម័យបុរាណ :

ជ័យជម្នះ

ជោគជ័យ, ការឈ្នះក្នុងការប្រយុទ្ធឬប្រឡងប្រជែងណាមួយ :

ជ័យជម្នះ នាម

[ជៃ-ជំ-នះ] cheychomnes

ជោគជ័យ, ការឈ្នះក្នុងការប្រយុទ្ធឬប្រឡងប្រជែងណាមួយ :

ជ័យភណ្ឌ

ទ្រព្យសម្បត្តិឬរបស់ដែលរឹបអូសបានពីសត្រូវពេលមានសឹកសង្គ្រាម។

ជ័យភណ្ឌ នាម

[ជៃ-យៈ-ភ័ន] cheyyeakphno≈

ទ្រព្យសម្បត្តិឬរបស់ដែលរឹបអូសបានពីសត្រូវពេលមានសឹកសង្គ្រាម។

ជ័យលាភី

រង្វាន់ដែលទទួលបានពីការប្រឡងប្រជែង :

ជ័យលាភី នាម ១)

[ជៃ-លា-ភី] cheyleaphi≈

អ្នកទទួលជ័យជម្នះពីការប្រឡងប្រជែង :

ជ័យលាភី នាម ២)

[ជៃ-លា-ភី] cheyleaphi≈

រង្វាន់ដែលទទួលបានពីការប្រឡងប្រជែង :

ជ័យសួស្ដិ៍

ឈ្មោះរបៀបមង្គលការកូនប្រុសស្រីមួយបែប ដែលមានពិធីហូតដាវងាឡើងហាក់ដូចជាប្រហាររូបសាមីខ្លួនកូនប្រុស នៅវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបសំពះផ្ទឹមគ្នា ក្នុងកាលជាទីបញ្ចប់កិច្ចមង្គលការឱ្យពរចងដៃ, អ្នកដែលរាំហូតដាវនោះស្រែកសួរអ្នកទាំងអស់ថា ជ័យហោង? អ្នកឯទៀតឆ្លើយឡើងថា ជ័យ! អ្នករាំ

ជ័យសួស្ដិ៍ នាម

[ជៃ-សួស] cheysuos≈

ឈ្មោះរបៀបមង្គលការកូនប្រុសស្រីមួយបែប ដែលមានពិធីហូតដាវងាឡើងហាក់ដូចជាប្រហាររូបសាមីខ្លួនកូនប្រុស នៅវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបសំពះផ្ទឹមគ្នា ក្នុងកាលជាទីបញ្ចប់កិច្ចមង្គលការឱ្យពរចងដៃ, អ្នកដែលរាំហូតដាវនោះស្រែកសួរអ្នកទាំងអស់ថា ជ័យហោង? អ្នកឯទៀតឆ្លើយឡើងថា ជ័យ! អ្នករាំ

ជ័យស្រី

ជម្នះនិងសិរី, ស្រីសួស្ដីព្រោះមានជម្នះ។

ជ័យស្រី នាម

[ជៃ-ស្រី] cheysri≈

ជម្នះនិងសិរី, ស្រីសួស្ដីព្រោះមានជម្នះ។

ជ័រ

ជ័រសម្រាប់ដុសលុបស្នាម, គំនូស, អក្សរ ដែលគូស, ដែលសរសេរដោយខ្មៅដៃ ឬដោយទឹកសរសេរ, ហៅ កៅស៊ូលុប ក៏បាន។

ជ័រ នាម

[ជ័រ] choar

ខ្លាញ់រុក្ខជាតិ, លតាជាតិ ឬតិណជាតិចំពូកខ្លះ មានសម្បុរផ្សេងៗ មានលក្ខណៈស្អិត។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-កៅ-ស៊ូ] choar

ជ័រដែលយកបានពីដើមកៅស៊ូ :

ជ័រ នាម

[ជ័រ-ក្រាក់] choar

ជ័រដែលចេញ ព្រោះកម្ដៅភ្លើងឆេះរណ្ដៅជ័រ កាលនៅក្ដៅរាវថ្លា លុះអស់អំណាចក្ដៅក៏កករឹងក្ដាំង។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-ចុង] choar

ជ័រដែលហូរចេញឯងអំពីឈើផ្ចឹកជាដើម កករឹងស្រួយ។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-ចេក] choar

ទឹកសុក្កៈ (ពាក្យបញ្ជៀស ដោយប្រដូចនឹងជ័រនៃចេក)។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-ឆក់] choar

ជ័រមានពិស សម្រាប់លាបគ្រឿងប្រហារមានព្រួញជាដើម។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-ទឹក] choar

ជ័រដែលចេញអំពីរណ្ដៅជ័រនៅក្រោមដើមត្រាចឬដើមឈើទាល មានលក្ខណៈរាវ, ជ្រាយ, ទន់។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-បាម] choar

ជ័រដែលគេស្ល ឬដែលគេដំឱ្យបែកសាច់ស្អិតខ្លាំង សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វបក្សី។

ជ័រ នាម

[ជ័រ-លុប] choar

ជ័រសម្រាប់ដុសលុបស្នាម, គំនូស, អក្សរ ដែលគូស, ដែលសរសេរដោយខ្មៅដៃ ឬដោយទឹកសរសេរ, ហៅ កៅស៊ូលុប ក៏បាន។

ជ្រក កិរិយាសព្ទ

[ជ្រក] chrok

ចូលពឹងអាស្រ័យក្នុងម្លប់; ពឹងពាក់អាស្រ័យដោយសារបុណ្យអំណាច។

ជ្រកកោន

ស្នាក់អាស្រ័យ ពឹងពាក់អាស្រ័យ :

ជ្រកកោន កិរិយាសព្ទ

[ជ្រក-កោន] chorkkaon≈

ស្នាក់អាស្រ័យ ពឹងពាក់អាស្រ័យ :

ជ្រកមមក

ដើរជ្រករុករុលចូលក្នុងទីកៀនកោះ :

ជ្រកមមក កិរិយាសព្ទ

[ជ្រក-ម-មក] chrokmomok

ដើរជ្រករុករុលចូលក្នុងទីកៀនកោះ :

ជ្រក់

ស្ដី, ជេរ, បន្ទោសញយៗ ទាល់តែជ្រេញចិត្តគំនិត។

ជ្រក់ នាម a

[ជ្រក់] chrok

របស់បរិភោគធ្វើដោយបន្លែ ឬ ដោយផ្កាឈើ, ផ្លែឈើដាក់ទឹកដាក់អំបិល ត្រាំទុកឱ្យមានរសជូរ :

ជ្រក់ កិរិយាសព្ទ b

[ជ្រក់] chrok

ធ្វើជ្រក់; ផ្សំគ្រឿងម្ហូបដែលហៅថា ជ្រក់។

ជ្រក់ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រក់] chrok

(ព.ប្រ.) ពោលពាក្យបៀតបៀនស្ដីបន្ទោសញយៗ :

ជ្រក់ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រក់-ជ្រិញ] chrok

ស្ដី, ជេរ, បន្ទោសញយៗ ទាល់តែជ្រេញចិត្តគំនិត។

ជ្រក់ក្រៅឆ្នាំង

ឈ្មោះសម្លម៉្យាង ដោយប្រើទឹកក្ដៅដាំពុះ ផ្សំជាមួយគ្រឿងឆ្អិន មានត្រីងៀត, សាច់គោ ស៊ុត និងបន្លែ។

ជ្រក់ក្រៅឆ្នាំង នាម

[ជ្រក់-ក្រៅ-ឆ្នាំង] chorkkrovchhneaumng≈

ឈ្មោះសម្លម៉្យាង ដោយប្រើទឹកក្ដៅដាំពុះ ផ្សំជាមួយគ្រឿងឆ្អិន មានត្រីងៀត, សាច់គោ ស៊ុត និងបន្លែ។

ជ្រង កិរិយាសព្ទ

[ជ្រង] chrong

លើកកើចសក់ឱ្យឈរ, ឱ្យត្រង់ឡើង :

ជ្រង នាម

[ជ្រង] chrong

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ :

ជ្រង គុណនាម

[ជ្រង] chrong

បែបភាពសក់ដែលកាត់ឈរក៏ហៅថា សក់ជ្រង ដែរ :

ជ្រងក់

ដែលអង្គុយឬឈរឈ្ងោកទៅខាងក្រោម :

ជ្រងក់ គុណកិរិយា

[ជ្រ-ងក់] chrongok

ដែលអង្គុយឬឈរឈ្ងោកទៅខាងក្រោម :

ជ្រងោ

ដែលនៅនឹងកណ្ដាលវាលឥតរបាំង :

ជ្រងោ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-ងោ] chrongou

ដែលនៅនឹងកណ្ដាលវាលឥតរបាំង :

ជ្រងំ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-ងំ] chrongum

ដែលឈឹងសូន្យ ឬស្ងាត់សូន្យ :

ជ្រង់

ឈរ ឬអង្គុយសំកុករង់ចាំ :

ជ្រង់ កិ., គុ.កិ.

[ជ្រង់] chrong

ឈរ ឬអង្គុយសំកុករង់ចាំ :

ជ្រញ់

ឈើមូលឬកំណាត់ឈើ សម្រាប់ទ្រាប់ត្រី, សាច់ ឬបន្លែជាដើម ដែលត្រូវកាប់, ត្រូវចិញ្ច្រាំ។

ជ្រញ់ នាម

[ជ្រញ់] chronh

ឈើមូលឬកំណាត់ឈើ សម្រាប់ទ្រាប់ត្រី, សាច់ ឬបន្លែជាដើម ដែលត្រូវកាប់, ត្រូវចិញ្ច្រាំ។

ជ្រនង់

ឈើស្រួចសម្រាប់ដោតជង់សាច់, ជង់ត្រី; ឬសាច់ដែលគេដោតជង់ (ម.ប្រ.), ច្រើនប្រើតែ ច្រនួច ឬ ជ្រនួច។

ជ្រនង់ នាម

[ជ្រ-នង់] chronong

ឈើស្រួចសម្រាប់ដោតជង់សាច់, ជង់ត្រី; ឬសាច់ដែលគេដោតជង់ (ម.ប្រ.), ច្រើនប្រើតែ ច្រនួច ឬ ជ្រនួច។

ជ្រនីក

ប្រដាប់សម្រាប់ជីក, ច្រើនធ្វើដោយកំណាត់ឈើ ឬ គល់ឫស្សី, ប្រើជាជំនួសចបជីក។

ជ្រនីក នាម

[ជ្រ-នីក] chronik

ប្រដាប់សម្រាប់ជីក, ច្រើនធ្វើដោយកំណាត់ឈើ ឬ គល់ឫស្សី, ប្រើជាជំនួសចបជីក។

ជ្រនួច

(ម.ព. ច្រនួច)។

ជ្រនួច នាម

[ជ្រ-នួច] chronuoch

(ម.ព. ច្រនួច)។

ជ្រនៀង

(ម.ព. ច្រនៀង)។

ជ្រនៀង នាម

[ជ្រ-នៀង] chronieng

(ម.ព. ច្រនៀង)។

ជ្រប កិរិយាសព្ទ

[ជ្រប] chrob

ទ្រោប (ម.ប្រ.)។

ជ្រប់

ឱនងប់ដោយកើតទុក្ខខ្លាំងឬដោយឈឺក្បាល :

ជ្រប់ កិ., គុ.កិ.

[ជ្រប់] jrob

ឱនងប់ដោយកើតទុក្ខខ្លាំងឬដោយឈឺក្បាល :

ជ្រប់មុខ

ទម្លាក់មុខជ្រប់, ស្រពាប់ស្រពោន មិនស្រស់ស្រាយ មិនរីករាយតាមរយៈទឹកមុខ :

ជ្រប់មុខ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រប់-មុក] chorbmuk≈

ទម្លាក់មុខជ្រប់, ស្រពាប់ស្រពោន មិនស្រស់ស្រាយ មិនរីករាយតាមរយៈទឹកមុខ :

ជ្រមីស

ស្ងួតស្ងប់, ក្រៀមក្រំ :

ជ្រមីស គុណនាម

[ជ្រ-មីស] chromis

ស្ងួតស្ងប់, ក្រៀមក្រំ :

ជ្រមុជ

ចាប់សង្កត់ជម្រុលឱ្យមុជ។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច] chromuch

ចាប់សង្កត់ឱ្យមុជ។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មិន] chromuch

ចាប់ឈ្លីញក់ញីឱ្យមុជដោយការប្រឡែងលេង។ ប្រើប្រាស់ញីញក់ឥតប្រណី, ឥតថ្នម។

ជ្រមុជ គុណកិរិយា

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មឹន] chromuch

(ម.ព. ជ្រមុជជ្រមិន)។

ជ្រមុជ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-មុច-ជ្រ-មុល] chromuch

ចាប់សង្កត់ជម្រុលឱ្យមុជ។

ជ្រមុជទឹក

ពិធីលាងឬជម្រះបាបដោយមុជក្បាលចូលក្នុងទឹក។ កិច្ចនេះធ្វើចំពោះតែអ្នកទើបចូលសាសនាគ្រិស្តដំបូង :

ជ្រមុជទឹក នាម

[ជ្រ-មុច-ទឹក] chromuchtoek≈

ពិធីលាងឬជម្រះបាបដោយមុជក្បាលចូលក្នុងទឹក។ កិច្ចនេះធ្វើចំពោះតែអ្នកទើបចូលសាសនាគ្រិស្តដំបូង :

ជ្រមូស

ដែលស្ងួតស្ងប់, ព្រលូស, ប្រឡាក់ប្រឡូស, ពភ្លក់ :

ជ្រមូស គុណនាម

[ជ្រ-មូស] chromus

ដែលស្ងួតស្ងប់, ព្រលូស, ប្រឡាក់ប្រឡូស, ពភ្លក់ :

ជ្រលក់

ជ្រមុជក្នុងទឹកទទេឬទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ ដើម្បីឱ្យទទឹក, ឱ្យដិត :

ជ្រលក់ កិរិយាសព្ទ

[ជ្រ-លក់] chrolok

ជ្រមុជក្នុងទឹកទទេឬទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ ដើម្បីឱ្យទទឹក, ឱ្យដិត :

ជ្រលង

ច្រកជ្រៅជាផ្លូវទឹកមានភ្នំទាំងពីរខាង ឬ ប្រឡាយ ស្នាមផ្លូវដើរ ឬផ្លូវទឹក :

ជ្រលង នាម

[ជ្រ-លង] chrolong

ច្រកជ្រៅជាផ្លូវទឹកមានភ្នំទាំងពីរខាង ឬ ប្រឡាយ ស្នាមផ្លូវដើរ ឬផ្លូវទឹក :

ជ្រលម

ដែលមានរាងសណ្ឋានតូចរួមម្ខាង ដោយជមឬដោយធម្មតាស្រាប់ (រាងត្រយូងចេក) :

ជ្រលម គុណនាម

[ជ្រ-លម] chrolom

ដែលមានរាងសណ្ឋានតូចរួមម្ខាង ដោយជមឬដោយធម្មតាស្រាប់ (រាងត្រយូងចេក) :

ជ្រលិះ

ជ្រិះ, វិះ, ទៀបនឹងត្រូវ :

ជ្រលិះ គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-លិស] chrolis

ជ្រិះ, វិះ, ទៀបនឹងត្រូវ :

ជ្រលួស

ជ្រួស, ហួស, ទាសខុសពីផ្លូវពីដំណើរ :

ជ្រលួស កិ., គុ.កិ.

[ជ្រ-លួស] chroluos

ជ្រួស, ហួស, ទាសខុសពីផ្លូវពីដំណើរ :

ជ្រលៀក

ស្រទៀក, ចំអៀក, ដែលយឺតយូរពន់ពេក :

ជ្រលៀក គុណកិរិយា

[ជ្រ-លៀក] chroliek

ដែលដេកស្ដូកស្ដឹងរហិតរហៃ ព្រោះអស់កម្លាំង, ឬព្រោះមានជំងឺធ្ងន់នៅសល់តែដង្ហើមបន្តិចៗ :

ជ្រលៀក គុ.កិ., គុ.

[ជ្រ-លៀក] chroliek

ស្រទៀក, ចំអៀក, ដែលយឺតយូរពន់ពេក :

ជ្រលែង

ពាក្យទំនៀម។

ជ្រលែង គុណនាម

[ជ្រ-លែង] chroleaeng

ពាក្យសម្រាប់ហៅគោដែលកើតពីមេកូនស្រុក បាពូជល្បាយ, ជាគោមានកម្លាំងច្រើន មានល្បឿន ប៉ុន្តែមានពុតត្បុតកិច្ចកលរបិញរបុញពិបាកប្រើ :

ជ្រលែង គុណនាម

[ជ្រ-លែង] chroleaeng

ពាក្យទំនៀម។

ជ្រហម

ដែលមានអាការៈព្រនម :

ជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ម] chrohom

ដែលមានអាការៈព្រនម :

ជ្រហិតជ្រហម

ដែលបះមុខបះក្រោយ ជជ្រុលជជ្រក, ទ្រោបទ្រាប :

ជ្រហិតជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ិត-ជ្រ-ហ៊ម] chrohetchroham

ដែលបះមុខបះក្រោយ ជជ្រុលជជ្រក, ទ្រោបទ្រាប :

ជ្រហឹតជ្រហម

(ម.ព. ជ្រហិតជ្រហម)។

ជ្រហឹតជ្រហម គុណកិរិយា

[ជ្រ-ហ៊ឹត-ជ្រ-ហ៊ម] chrohoetchrohmo≈

(ម.ព. ជ្រហិតជ្រហម)។

ជ្រាក

ដែលមិនហាប់, មិនណែន :

ជ្រាក គុណនាម

[ជ្រាក] chreak

ដែលមិនហាប់, មិនណែន :