វចនានុក្រមខ្មែរ

តតូង

សូរតូងៗ រឿយៗ។

តតូង ឧទានសព្ទ

[ត-តូង] totoung

សូរតូងៗ រឿយៗ។

តតូងតតាង

សូរឮដោយចាប់បោះ, ទម្លាក់អ្វីៗ ខ្ជីខ្ជាតាមតែរួចពីដៃ។

តតូងតតាង កិ., គុ.កិ.

[ត-តូង-ត-តាង] totoungtotang

ធ្វើតូងតាងខ្លាំងៗ។

តតូងតតាង ឧទានសព្ទ

[ត-តូង-ត-តាង] totoungtotang

សូរឮដោយចាប់បោះ, ទម្លាក់អ្វីៗ ខ្ជីខ្ជាតាមតែរួចពីដៃ។

តតេងតតាង

តេងតាងពីសពាស, តេងតាងខ្លាំង។

តតេងតតាង កិ., គុ.កិ.

[ត-តេង-ត-តាង] tatengtatang

តេងតាងពីសពាស, តេងតាងខ្លាំង។

តតេះតតោះ

តេះតោះរឿយៗមិនលែង :

តតេះតតោះ កិ., គុ.កិ.

[ត-តេះ-ត-តោះ] tatehtataoh

តេះតោះរឿយៗមិនលែង :

តតេះតតះ

តេះតះរឿយៗ, តេះតះខ្លាំង :

តតេះតតះ កិ., គុ.កិ.

[ត-តេះ-ត-តះ] totehtotah

តេះតះរឿយៗ, តេះតះខ្លាំង :

តតែងតតោង

ដែលតែងតោងរឿយៗ។

តតែងតតោង គុ.កិ., គុ.

[ត-តែង-ត-តោង] tataengtataong

ដែលតែងតោងរឿយៗ។

តតែតតោ

ដែលតែតោរឿយៗ :

តតែតតោ គុ.កិ., គុ.

[ត-តែ-ត-តោ] totaetotao

ដែលតែតោរឿយៗ :

តតែលតតោល

ដែលតែលតោលខ្លាំង។

តតែលតតោល គុ.កិ., គុ.

[ត-តែល-ត-តោល] totaeltotaol

ដែលតែលតោលខ្លាំង។

តតះ

តះៗ ញញាក់ញញ័រ។

តតះ គុណកិរិយា

[ត-តះ] totah

តះៗ ញញាក់ញញ័រ។

តត្រំតត្រើយ

ការសង់ផ្ទះខ្លះ ដែលអ្នកសង់មានជីវភាពខ្វះខាត នឹងបង្អូសពេលយូរ :

តត្រំតត្រើយ គុណនាម

[ត-ត្រំ-ត-ត្រើយ] totramtotraeuy

ដែលឈឺត្រាំត្រែងក្រជាសះស្បើយ, នៅឈឺ រ៉ាំរ៉ៃមិនស្លាប់មិនរស់ :

តត្រំតត្រើយ នាម

[ត-ត្រំ-ត-ត្រើយ] totramtotraeuy

ការសង់ផ្ទះខ្លះ ដែលអ្នកសង់មានជីវភាពខ្វះខាត នឹងបង្អូសពេលយូរ :

តថនិយម

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិដែលចាត់ទុកថា មានពិភពសច្ចៈមួយដែលមានអត្ថិភាពមិនចំណុះមនុស្ស ប៉ុន្តែគេអាចយល់ដឹងបានតាមរយៈបញ្ញានិងប្រត្យក្សារម្មណ៍ :

តថនិយម នាម

[តៈ-ថៈ-និ-យំ] takthakniyum≈

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិដែលចាត់ទុកថា មានពិភពសច្ចៈមួយដែលមានអត្ថិភាពមិនចំណុះមនុស្ស ប៉ុន្តែគេអាចយល់ដឹងបានតាមរយៈបញ្ញានិងប្រត្យក្សារម្មណ៍ :

តថភាព

ភាពពិតជាក់ស្ដែង :

តថភាព នាម

[តៈ-ថៈ-ភាប] takthakpheab≈

ភាពពិតជាក់ស្ដែង :

តថរស

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកបញ្ហាឬព្រឹត្តិការណ៍ពិតមកបង្ហាញ :

តថរស នាម

[តៈ-ថៈ-រស់] takthakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកបញ្ហាឬព្រឹត្តិការណ៍ពិតមកបង្ហាញ :

តថាគត

ប្រើជាបុរិសសព្វនាមផ្ទាល់ព្រះអង្គ ជាជំនួសពាក្យថា "ខ្ញុំ, អញ "ក៏បាន :

តថាគត នាម ១)

[តៈ-ថា-គត់] tothakot

ព្រះនាមវិសេសនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ :

តថាគត នាម ២)

[តៈ-ថា-គត់] tothakot

ប្រើជាបុរិសសព្វនាមផ្ទាល់ព្រះអង្គ ជាជំនួសពាក្យថា "ខ្ញុំ, អញ "ក៏បាន :

តថានុរូប

ដ៏សមគួរដល់ប្រការនោះ, ដែលមានទំនងដូចគ្នា, ដែលមានសភាពស្មើគ្នា :

តថានុរូប គុណនាម

[តៈ-ថា-នុ-រូប] tathanurub

ដ៏សមគួរដល់ប្រការនោះ, ដែលមានទំនងដូចគ្នា, ដែលមានសភាពស្មើគ្នា :

តថ្លៃ

សុំបញ្ចុះតម្លៃ, សុំបន្ថយទំហំការងារ :

តថ្លៃ កិរិយាសព្ទ

[ត-ថ្លៃ] tathley≈

សុំបញ្ចុះតម្លៃ, សុំបន្ថយទំហំការងារ :

តទល់

និយាយសើរើរកខុសរកត្រូវទល់មុខគ្នា, លើកទ័ពឬពួកកងទៅមកប្រឈមទល់គ្នា។

តទល់ កិរិយាសព្ទ

[ត-ទល់] tatlo≈

និយាយសើរើរកខុសរកត្រូវទល់មុខគ្នា, លើកទ័ពឬពួកកងទៅមកប្រឈមទល់គ្នា។

តទៅ

រៀងទៅ, ដរាបទៅ។

តទៅ គុណកិរិយា

[ត-ទៅ] tatov≈

រៀងទៅ, ដរាបទៅ។

តនយា

កូនស្រី (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

តនយា នាម

[តៈ-ណៈ-យ៉ា] tanoyea

កូនស្រី (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

តនុ

តូច, តិច, ល្វតល្វៃ, ល្មមល្មៃ; ល្អិត។

តនុ នាម

[តៈ-នុ] tonu

ខ្លួន, កាយ, រូបកាយ ... (សម្រាប់ប្រើក្នុងក្បួនលេខអត្តៈ)។

តនុ គុណនាម

[តៈ-នុ] tonu

តូច, តិច, ល្វតល្វៃ, ល្មមល្មៃ; ល្អិត។

តនុកម្ម

ការធ្វើឱ្យថយចុះ ឬកាន់តែថយចុះ។

តនុកម្ម នាម

[តៈ-នុ-កាំ] taknukaam≈

ការធ្វើឱ្យថយចុះ ឬកាន់តែថយចុះ។

តនុជ

កូន (ទាំងប្រុស ទាំងស្រី)។

តនុជ នាម

[តៈ-ណុច] tanuch

កូន (ទាំងប្រុស ទាំងស្រី)។

តនុភាព

ភាពកម្រ, ភាពនៃការធ្វើឱ្យថយចុះ។

តនុភាព នាម

[តៈ-នុ-ភាប] taknupheab≈

ភាពកម្រ, ភាពនៃការធ្វើឱ្យថយចុះ។

តន់

ថ្លៃ, តូចថ្លៃ :

តន់ គុណនាម

[តន់] ton

ថ្លៃ, តូចថ្លៃ :

តន័យ

កូនប្រុស (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

តន័យ នាម

[តៈ-ណៃ] toney

កូនប្រុស (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

តន្តិភាសា

ភាសាដែលមានរបៀប, ភាសាដែលមានក្បួនវេយ្យាករណ៍ជាគោល ដូចជាភាសាសំស្ក្រឹត និងបាលីជាដើម :

តន្តិភាសា នាម

[តន់-តី-ភា-សា] tantipheasa

ភាសាដែលមានរបៀប, ភាសាដែលមានក្បួនវេយ្យាករណ៍ជាគោល ដូចជាភាសាសំស្ក្រឹត និងបាលីជាដើម :

តន្តី

ដែលមានគំនិត ឬ រចនាបថបែបប្រពៃណី ដែលអាចទទួលយកបាន ឬ ដែលអាចប្រើប្រាស់បានរយៈពេលយូរ :

តន្តី គុណនាម

[តន់-តី] tnotei≈

ដែលមានគំនិត ឬ រចនាបថបែបប្រពៃណី ដែលអាចទទួលយកបាន ឬ ដែលអាចប្រើប្រាស់បានរយៈពេលយូរ :

តន្ត្រី

គ្រឿងភ្លេងខ្សែ, គ្រឿងភ្លេងដេញ ដំ ផ្លុំ កូត :

តន្ត្រី នាម

[ដន់-ត្រី] dontrey

គ្រឿងភ្លេងខ្សែ, គ្រឿងភ្លេងដេញ ដំ ផ្លុំ កូត :

តន្ត្រីករ

អ្នកដែលមានវិជ្ជាជីវៈឬជំនាញខាងតន្ត្រី អ្នកលេងភ្លេង។ បើស្ត្រីជា តន្ត្រីការិនី :

តន្ត្រីករ នាម

[ដន់-ត្រី-ក] dnotrika≈

អ្នកដែលមានវិជ្ជាជីវៈឬជំនាញខាងតន្ត្រី អ្នកលេងភ្លេង។ បើស្ត្រីជា តន្ត្រីការិនី :

តន្ត្រីការិនី

(ម.ព. តន្ត្រីករ)។

តន្ត្រីការិនី នាម

[ដន់-ត្រី-កា-រិ-នី] dnotrikarini≈

(ម.ព. តន្ត្រីករ)។

តន្ត្រំ

ដាក់ជើងច្រំខ្លាំងៗ :

តន្ត្រំ កិ., គុ.កិ.

[តន់-ត្រំ] tontrum

ដាក់ជើងច្រំខ្លាំងៗ :

តន្ថើន

ដែលវាយកញ្ជ្រោក, ដែលបង្កើនសង្វាក់ខ្លាំងឡើង ញាប់ឡើង។

តន្ថើន គុណកិរិយា

[តន់-ថើន] tanthaun

ផ្ទួនៗ, ថែមរឿយៗ :

តន្ថើន គុណកិរិយា

[តន់-ថើន] tanthaun

ដែលវាយកញ្ជ្រោក, ដែលបង្កើនសង្វាក់ខ្លាំងឡើង ញាប់ឡើង។

តប កិរិយាសព្ទ

[តប] torb

ឆ្លើយវិញ, ឆ្លើយស្នង, សងវិញ, តវិញ :

តបកថា

ការសម្ដែង ឬថ្លែងអំពីតបធម៌។

តបកថា នាម

[តៈ-ប៉ៈ-កៈ-ថា] tabakatha

ការសម្ដែង ឬថ្លែងអំពីតបធម៌។

តបកម្ម

អំពើនៃការសង្រួមចិត្តយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ក្នុងការធ្វើចិត្តឱ្យស្ងប់ :

តបកម្ម នាម

[តៈ-ប៉ៈ-កាំ] takbakkaam≈

ស្ថានភាពដែលមនុស្សមិនមានលុយច្រើនក្នុងការចំណាយ ដោយសារតែមានស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមិនល្អ។

តបកម្ម នាម

[តៈ-ប៉ៈ-កាំ] takbakkaam≈

អំពើនៃការសង្រួមចិត្តយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ក្នុងការធ្វើចិត្តឱ្យស្ងប់ :

តបត

(ម.ព. តប)។

តបត កិរិយាសព្ទ

[តប-ត] tbata≈

(ម.ព. តប)។

តបធម៌

ធម៌សម្រាប់ប្រព្រឹត្តដើម្បីដុតបំផ្លាញគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត។

តបធម៌ នាម

[តៈ-ប៉ៈ-ធ័រ] tobothomr

ធម៌សម្រាប់ប្រព្រឹត្តដើម្បីដុតបំផ្លាញគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត។

តបស្សិនី

(ម.ព. តបស្សី)។

តបស្សិនី គុ., ន.

[តៈ-ប៉័ស-សិ-នី] takbsaseni≈

(ម.ព. តបស្សី)។

តបស្សី

អ្នកមានតបៈ, អ្នកកាន់តបៈ។

តបស្សី គុ., ន.

[តៈ-ប៉័ស-សី] tabassei

អ្នកមានតបៈ, អ្នកកាន់តបៈ។

តបោធន

អ្នកមានតបៈជាទ្រព្យ (តាបស)។

តបោធន នាម

[តៈ-ប៉ោ-ធន់] tobaothon

អ្នកមានតបៈជាទ្រព្យ (តាបស)។

តបោធនា

(ម.ព. តបោធន)។

តបោធនា នាម

[តៈ-ប៉ោ-ធៈ-នា] takbaotheaknea≈

(ម.ព. តបោធន)។

តបះ នាម

[តៈ-ប៉ះ] tabah

(ម.ព. តបៈ)។

តបៈ នាម

[តៈ-ប៉ៈ] tabak

ការប្រព្រឹត្តកាន់វត្តយ៉ាងតឹងដើម្បីធ្វើកាយនិងចិត្តឱ្យស្ងប់។

តប់

(ម.ព. តប់)។

តប់ កិរិយាសព្ទ

[តប់] tab

វាយដោយដៃក្ដាប់ :

តប់ កិរិយាសព្ទ

[វាយ-តប់] tab

(ម.ព. តប់)។

តប់កមល

មានចិត្តដូចគេតប់ឱ្យក្រំ, ឱ្យឈឺចាប់។

តប់កមល កិរិយាសព្ទ

[តប់-កៈ-ម៉ល់] tabakamol

មានចិត្តដូចគេតប់ឱ្យក្រំ, ឱ្យឈឺចាប់។

តប់ប្រមល់

(ព.សា.) តប់ប្រមល់ទាល់គំនិត នឹករកព្រះពុទ្ធគុណពុំឃើញ :

តប់ប្រមល់ កិរិយាសព្ទ

[តប់-ប្រ-ម៉ល់] tababramol

ព្រួយចិត្ត, ចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត, អផ្សុកធុញទ្រាន់ :

តប់ប្រមល់ កិរិយាសព្ទ

[តប់-ប្រ-ម៉ល់-ទល់-ពុត-ធោ] tababramol

(ព.សា.) តប់ប្រមល់ទាល់គំនិត នឹករកព្រះពុទ្ធគុណពុំឃើញ :

តពោក

(ព.បុ.) ប៉ែកអវយវៈមនុស្ស ឬសត្វចំពួកខ្លះ ពីត្រឹមក្រោមចង្កេះចុះមកទល់នឹងទ្វារឧច្ចារៈ (ត្រគាក)។ (ព. អា) ស្ត្រីយោនី។

តពោក នាម

[តៈ-ពោក] topouk

(ព.បុ.) ប៉ែកអវយវៈមនុស្ស ឬសត្វចំពួកខ្លះ ពីត្រឹមក្រោមចង្កេះចុះមកទល់នឹងទ្វារឧច្ចារៈ (ត្រគាក)។ (ព. អា) ស្ត្រីយោនី។

តភ្ជាប់

(ប.ព.) ភ្ជាប់របស់ពីរឬច្រើនចូលគ្នា។