Khmer Dictionary

ធ្លក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទពួកចំបក់ ផ្លែទុំសាច់ម៉ដ្ឋស្រដៀងនឹងក្រមួនមាត់ ក្លិនក្រអូបល្ងាន់ មានម្លប់ក្រាស់ជិតត្រឈៃ។

ធ្លក នាម

[ធ្លក] thlok

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទពួកចំបក់ ផ្លែទុំសាច់ម៉ដ្ឋស្រដៀងនឹងក្រមួនមាត់ ក្លិនក្រអូបល្ងាន់ មានម្លប់ក្រាស់ជិតត្រឈៃ។

ធ្លា

ទីលានជាលំហ :

ធ្លា នាម ១)

[ធ្លា] thlea

ផ្លូវធំដែលបររទេះបាន :

ធ្លា នាម ២)

[ធ្លា] thlea

ទីលានជាលំហ :

ធ្លាក់

របូតមាត់ចេញសម្ដីប្រាប់ការណ៍ពិត :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លាក់] tlek

មិនបានជោគជ័យក្នុងការប្រឡង, ការប្រកួត ជាដើម :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ធ្លាក់] tlek

បាត់បង់ឋានៈ តំណែងឬអំណាច ជាដើម :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ធ្លាក់] tlek

របូតពីលើជ្រុះចុះមកក្រោម :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លាក់-ខ្លួន] tlek

(ព.ប្រ.) ក្លាយជា, ប្រែជា អន់ខ្សោយជាងពីមុន :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លាក់-ថ្លើម-ក្ដុក] tlek

(សំនួន.) តក់ស្លុតឬរន្ធត់យ៉ាងខ្លាំង ដោយក្ដីសោកស្ដាយហួសប្រមាណ :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លាក់-ទឹក] tlek

(សំនួន.) (ព.សា) បរាជ័យ ដួលរលំ ខាតបង់ ក្ស័យធន (ជាពិសេសជំនួញ) :

ធ្លាក់ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លាក់] tlek

របូតមាត់ចេញសម្ដីប្រាប់ការណ៍ពិត :

ធ្លាក់ភ្នែក

(សំនួន.) ដែលធ្ងន់ភ្នែកពព្រឹម បើកភ្នែកស្ទើរមិនរួច ដោយសារសេពគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជោកជាំ :

ធ្លាក់ភ្នែក គុណកិរិយា

[ធ្លាក់-ភ្នែក] thleakphnek≈

(សំនួន.) ដែលធ្ងន់ភ្នែកពព្រឹម បើកភ្នែកស្ទើរមិនរួច ដោយសារសេពគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជោកជាំ :

ធ្លាក់ស

អាការៈធ្លាក់រំអិលពណ៌សតាមផ្លូវបន្តពូជរបស់ស្ត្រីក្នុងចន្លោះពេលមានរដូវ ពេលមានគភ៌ ពេលបំបៅកូន និងក្រោយពេលអស់រដូវ។

ធ្លាក់ស នាម

[ធ្លាក់-ស] thleaksa≈

អាការៈធ្លាក់រំអិលពណ៌សតាមផ្លូវបន្តពូជរបស់ស្ត្រីក្នុងចន្លោះពេលមានរដូវ ពេលមានគភ៌ ពេលបំបៅកូន និងក្រោយពេលអស់រដូវ។

ធ្លាប់

តែងតែបានសុខស្រួល។

ធ្លាប់ ធ.

[ធ្លាប់] thlorb

តែង, តែងតែ, រមែង, ដែលមានទម្លាប់ :

ធ្លាប់ ធ.

[ធ្លាប់-តែ] thlorb

បានធ្វើច្រើនដងពីមុនមកហើយ ហើយទង្វើនោះប្រព្រឹត្តទៅដដែលៗ ជាប់ជាទម្លាប់។

ធ្លាប់ ធ.

[ធ្លាប់-តែ] thlorb

តែងតែនិយាយត្រង់។

ធ្លាប់ ធ.

[ធ្លាប់-តែ] thlorb

តែងតែបានសុខស្រួល។

ធ្លាយ

ចង្កោមផ្លែដូង, ផ្លែត្នោត, ទន្សែជាដើម :

ធ្លាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ធ្លាយ] tleay

រហែក, ធ្លុះ, របើក ដោយមានកម្លាំងខ្លាំងឬមានទម្ងន់មកពិតប៉ះច្រាន :

ធ្លាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ធ្លាយ] tleay

បញ្ចេញវាចាប្រាប់អាថ៌កំបាំង :

ធ្លាយ នាម

[ធ្លាយ] tleay

ចង្កោមផ្លែដូង, ផ្លែត្នោត, ទន្សែជាដើម :

ធ្លាំង

លែងខ្លួនមានតែសម្លៀក។

ធ្លាំង គុណកិរិយា

[ធ្លាំង] thleang

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ស្រាត, ពាក្យលែងខ្លួនឱ្យជាក់ស្ដែង :

ធ្លាំង កិរិយាសព្ទ

[លែង-ខ្លួន-ធ្លាំង] thleang

លែងខ្លួនមានតែសម្លៀក។

ធ្លីង

ចងរួបជើងទាំង ២ដោយទន្លីង :

ធ្លីង កិរិយាសព្ទ

[ធ្លឹង] thling

ចងរួបជើងទាំង ២ដោយទន្លីង :

ធ្លុង

ដែលច្រហឥតមានអ្វីទើស :

ធ្លុង នាម

[ធ្លុង] thlung

តួសរសៃខ្មាញ់ដែលត្រកួញឬធ្លូញ :

ធ្លុង គុណកិរិយា

[ត្រូវ-ធ្លុង-គ្នា] thlung

(ម.ព. ធ្លុងមួយ)។

ធ្លុង គុណកិរិយា

[ធ្លុង-មួយ] thlung

(ព.ប្រ.) គឺរួមគំនិតគ្នា, វេញគំនិតចូលគ្នាដូចគេវេញខ្សែបញ្ចូលធ្លុង។

ធ្លុង គុ., គុ.កិ.

[ធ្លុង] thlung

ដែលច្រហឥតមានអ្វីទើស :

ធ្លុញ

(ម.ព. ធ្លូញ{¥¥}១{££})។

ធ្លុញ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លុញ] thlunh

(ម.ព. ធ្លូញ១)។

ធ្លុះ

ត្រាស់ដឹង។

ធ្លុះ គុណនាម a

[ធ្លុះ] thluh

ដែលមានប្រហោងរហូតទៅម្ខាង :

ធ្លុះ កិ., គុ.កិ. b

[ធ្លុះ] thluh

(ព.ប្រ.) ដឹងច្បាស់, ទាយមិនខុស, ដោយដឹងច្បាស់, ដែលទាយមិនខុស :

ធ្លុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ធ្លុះ-ធ្លាយ] thluh

ធ្លុះត្រាតែធ្លាយ។

ធ្លុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ធ្លុះ-ធ្លាយ] thluh

(ព.ប្រ.) ចេះ ឬ យល់ឥតទើសទាល់ :

ធ្លុះ កិរិយាសព្ទ

[ក្រ-ឡេក-ធ្លុះ] thluh

ក្រឡេកឃើញហេតុ, ឃើញសេចក្ដីកំបាំងច្បាស់ប្រាកដ។

ធ្លុះ កិរិយាសព្ទ

[ចាក់-ធ្លុះ] thluh

ត្រាស់ដឹង។

ធ្លូ

ដែលមើលទៅឃើញទ្រលូ :

ធ្លូ គុណនាម

[ធ្លូ] thlu

ដែលមើលទៅឃើញទ្រលូ :

ធ្លូញ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យខុស, ពាក្យឃ្វាងឱ្យប្រាកដ :

ធ្លូញ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លូញ] thlunh

ត្រកួញខ្សែ, ហប់ខ្សែ (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក), អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ធ្លុញ។

ធ្លូញ គុ., គុ.កិ.

[ធ្លូញ] thlunh

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យខុស, ពាក្យឃ្វាងឱ្យប្រាកដ :

ធ្លួង

ដែលច្រហគ្រហួងឥតមានអ្វីទើស :

ធ្លួង គុ., គុ.កិ.

[ធ្លួង] thluong

ដែលច្រហគ្រហួងឥតមានអ្វីទើស :

ធ្លែរ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យលៀនឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ធ្លែរ គុ., គុ.កិ.

[ធ្លែ] thleaer

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យលៀនឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ធ្លែល

(ម.ព. ធ្លែរ)។

ធ្លែល គុ., គុ.កិ.

[ធ្លែល] thlel≈

(ម.ព. ធ្លែរ)។

ធ្លោ

លឿនទៅមុខឬទៅលើ ដូចគេលោខ្លួនទៅដោយជាក់ច្បាស់ :

ធ្លោ គុណកិរិយា

[ធ្លោ] thlo

លឿនទៅមុខឬទៅលើ ដូចគេលោខ្លួនទៅដោយជាក់ច្បាស់ :

ធ្លោយ

ធ្វេស, ប្រហែស, ភ្លាំងភ្លាត់ស្មារតី, ភ្លាំងភ្លាត់គំនិត :

ធ្លោយ កិរិយាសព្ទ

[ធ្លោយ] thlouy

ធ្វេស, ប្រហែស, ភ្លាំងភ្លាត់ស្មារតី, ភ្លាំងភ្លាត់គំនិត :

ធ្លះ

ទឹកជ្រលក់មានព័ណ៌ខៀវ ធ្វើពីមរលាយនឹងទឹកដាក់កំបោរ-ស :

ធ្លះ នាម

[ធ្លះ] thleah

ទឹកជ្រលក់មានព័ណ៌ខៀវ ធ្វើពីមរលាយនឹងទឹកដាក់កំបោរ-ស :

ធ្វើ

លះអ្វីៗដល់អ្នកដទៃ :

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ] tver

សម្រេចអំពើ គឺសម្រេចកិច្ចការធុរៈអ្វីៗ :

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-កិច] tver

រៀបពិធីតាមជំនឿ :

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-កិច] tver

(សំនួន.) បង្កភាពវឹកវរ ចលាចល ភាពជ្រួលច្របល់ :

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-កិច] tver

(សំនួន.) (ម.ព. ធ្វើព្យុះធ្វើភ្លៀង)។

ធ្វើ កិ., គុ.កិ.

[ធ្វើ-ហី] tver

(សំនួន.) ព្រងើយ កន្តើយ ដោយមិនយកចិត្តទុកដាក់ :

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-អោយ-ល្អិត-ល្អន់] tver

ធ្វើឱ្យល្អិតប៉ន់, ឱ្យល្អិតខ្ទេចខ្ទី។

ធ្វើ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-អំ-ណោយ] tver

លះអ្វីៗដល់អ្នកដទៃ :

ធ្វើខ្លួន

តែងខ្លួន; លេងខ្លួន, ស្អិតស្អាងខ្លួនមិនសូវស្រាក :

ធ្វើខ្លួន កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-ខ្លួន] thveukhluon≈

តែងខ្លួន; លេងខ្លួន, ស្អិតស្អាងខ្លួនមិនសូវស្រាក :

ធ្វើគត

(រ.ស.) ឬ (ស.ស.) ធ្វើឃាត, សម្លាប់។

ធ្វើគត កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-គត់] thveukta≈

(រ.ស.) ឬ (ស.ស.) ធ្វើឃាត, សម្លាប់។

ធ្វើទុក្ខ

ធ្វើទុក្ខរំអុកឱ្យព្រួយម្នេញជានិច្ច។

ធ្វើទុក្ខ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-ទុក] thvertuk

ធ្វើឱ្យលំបាក, ធ្វើឱ្យចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត, នាំឱ្យមានកង្វល់ :

ធ្វើទុក្ខ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-ទុក-បុក-ម្នេញ] thvertuk

ធ្វើទុក្ខរំអុកឱ្យព្រួយម្នេញជានិច្ច។

ធ្វើធ្មេញលេញល័ក្ដ

ធ្វើធ្មេញបំពេញល័ក្ដ។ ជាពាក្យបរិវារសព្ទនិយាយឱ្យពីរោះស្ដាប់។

ធ្វើធ្មេញលេញល័ក្ដ នាម

[ធ្វើ-ធ្មេញ-លេញ-ល័ក] thveuthmenhlenhlka≈

ធ្វើធ្មេញបំពេញល័ក្ដ។ ជាពាក្យបរិវារសព្ទនិយាយឱ្យពីរោះស្ដាប់។

ធ្វើមុខ

សម្ដែងទឹកមុខទៅតាមស្ថានភាពបែបណាមួយ ដូចជា កាច ស្លូត រីករាយ ទុក្ខព្រួយ ឬមិនពេញចិត្ត ជាដើម។

ធ្វើមុខ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-មុក] thvermuk

តុបតែងមុខដោយប្រើគ្រឿងសម្អាង; វះកាត់កែទម្រង់មុខ។

ធ្វើមុខ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-មុក] thvermuk

សម្ដែងទឹកមុខទៅតាមស្ថានភាពបែបណាមួយ ដូចជា កាច ស្លូត រីករាយ ទុក្ខព្រួយ ឬមិនពេញចិត្ត ជាដើម។

ធ្វេស

ធ្លោយ, ប្រហែស :

ធ្វេស កិរិយាសព្ទ

[ធ្វេស] thves

ធ្លោយ, ប្រហែស :

ធ្វេសទ្វេ

ធ្វេសពីរដង គឺធ្វេសហើយធ្វេសទៀតដល់ពីរដង ឬធ្វេសច្រើនដង។ ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ, ដូចជា :

ធ្វេសទ្វេ កិរិយាសព្ទ

[ធ្វេស-ទ្វេ] thvestve

ធ្វេសពីរដង គឺធ្វេសហើយធ្វេសទៀតដល់ពីរដង ឬធ្វេសច្រើនដង។ ច្រើនប្រើក្នុងកាព្យ, ដូចជា :

ឥធលោក

សុខក្នុងលោកនេះ គឺសុខសម្រាប់ជាតិនេះ។

ឥធលោក នាម

[អ៊ិ-ធៈ-លោក] itholouk

លោកនេះ, ដលោក (ជាគូគ្នានឹង បរលោក "លោកខាងមុខ") :

ឥធលោក នាម

[អ៊ិ-ធៈ-លោ-ក័ត-តៈ-ភាប] itholouk

អត្តភាពក្នុងលោកនេះ គឺជាតិនេះ។

ឥធលោក នាម

[អ៊ិ-ធៈ-លោ-កៈ-សុក] itholouk

សុខក្នុងលោកនេះ គឺសុខសម្រាប់ជាតិនេះ។