ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

បំភាន់ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភាន់] bamphean

ធ្វើឱ្យភាន់ :

បំភាយ

ធ្វើឱ្យភាយចេញ, ធ្វើឱ្យសាយភាយ :

បំភាយ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភាយ] bampheay

ធ្វើឱ្យភាយចេញ, ធ្វើឱ្យសាយភាយ :

បំភាំង

ធ្វើឱ្យភាំងស្មារតី, ធ្វើឱ្យវង្វេងស្មារតី។

បំភាំង កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភាំង] bampheaumng

ធ្វើឱ្យភាំងស្មារតី, ធ្វើឱ្យវង្វេងស្មារតី។

បំភិត

ធ្វើឱ្យភិត (ឱ្យខ្លាច) ; ច្រើននិយាយថា បំភិតបំភ័យ ឬ បំភ័យបំភិត គឺធ្វើឱ្យភ័យខ្លាំង។

បំភិត កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភិត] bamphit

ធ្វើឱ្យភិត (ឱ្យខ្លាច) ; ច្រើននិយាយថា បំភិតបំភ័យ ឬ បំភ័យបំភិត គឺធ្វើឱ្យភ័យខ្លាំង។

បំភ័ន្ត កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភាន់] bamphoantor

(ម.ព. បំភាន់)។

បំភ័យ

ធ្វើឱ្យភ័យ, ធ្វើហេតុដែលមិនគួរភ័យឱ្យក្លាយទៅជាគួរភ័យ :

បំភ័យ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភៃ] bamphey

ធ្វើឱ្យភ័យ, ធ្វើហេតុដែលមិនគួរភ័យឱ្យក្លាយទៅជាគួរភ័យ :

បំភ្លាង គុណកិរិយា

[បំ-ភ្លាង] bamphleang

(ព.បុ.) បណ្ដើរ : មើលបំភ្លាង, និយាយបំភ្លាង គឺមើលបណ្ដើរ និយាយបណ្ដើរ :

បំភ្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លាត់] bamphleat

ធ្វើឱ្យភ្លាត់ ឱ្យទាញចេញ។

បំភ្លាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[បំ-ភ្លាំង] bamphleang

ធ្វើឱ្យភ្លាំងស្មារតី។

បំភ្លាំង បុព្វបទ ២)

[បំ-ភ្លាំង] bamphleang

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បំភ្លេច, បំភ្លាត់។

បំភ្លាំង កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លាត់-បំ-ភ្លាំង] bamphleang

ធ្វើឱ្យភ្លាត់ភ្លាំង។

បំភ្លឺ

ញ៉ាំងលោកឱ្យភ្លឺ ឱ្យរុងរឿង ឱ្យប្រកបដោយសុចរិតយុត្តិធម៌, ឱ្យបានសុខស្ងប់ :

បំភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លឺ] bamphlueu

ធ្វើឱ្យភ្លឺ គឺអុជភ្លើង, លើកភ្លើង, ទ្រោលភ្លើងឱ្យភ្លឺ ឬនិយាយពន្យល់ឱ្យភ្លឺគំនិតប្រាជ្ញា :

បំភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លឺ-ជាត] bamphlueu

(ព.ប្រ.) គឺញ៉ាំងជាតិរបស់ខ្លួនឱ្យភ្លឺ ឱ្យប្រព្រឹត្តទៀងត្រង់ ឱ្យកាន់សុចរិតយុត្តិធម៌ (ព.ផ្ទ.) បំព្រៃជាតិ)។

បំភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លឺ-ប្រ-ទេស] bamphlueu

ធ្វើប្រទេសរបស់ខ្លួនឱ្យភ្លឺលូតលាស់ចម្រើន ឱ្យរុងរឿង ឱ្យថ្កើងថ្កាន។

បំភ្លឺ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លឺ-លោក] bamphlueu

ញ៉ាំងលោកឱ្យភ្លឺ ឱ្យរុងរឿង ឱ្យប្រកបដោយសុចរិតយុត្តិធម៌, ឱ្យបានសុខស្ងប់ :

បំភ្លូក

(ព.ប្រ.) និយាយឬធ្វើអ្វីៗគំហុកហាក់ដូចជារទេះភ្លូក :

បំភ្លូក កិរិយាសព្ទ ១)

[បំ-ភ្លូក] bamphluk

ធ្វើឱ្យភ្លូក, គំហុកឱ្យភ្លូក :

បំភ្លូក កិរិយាសព្ទ ២)

[បំ-ភ្លូក] bamphluk

(ព.ប្រ.) និយាយឬធ្វើអ្វីៗគំហុកហាក់ដូចជារទេះភ្លូក :

បំភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លេច] bamphlech

ធ្វើឱ្យភ្លេច, នាំឱ្យភ្លេចនឹកមិនឃើញ។

បំភ្លេច កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លេច-បំ-ភ្លាំង] bamphlech

ធ្វើឱ្យភ្លេចភាំងស្មារតី។

បំភ្លៃ

បញ្ចូលថែម, កែមផ្សំ, លស់រំលងខ្លះមិនរៀបរៀងតាមលំដាប់ :

បំភ្លៃ កិរិយាសព្ទ

[បំ-ភ្លៃ] bom phley

បញ្ចូលថែម, កែមផ្សំ, លស់រំលងខ្លះមិនរៀបរៀងតាមលំដាប់ :

បំសុកូលិកង្គៈ

អង្គរបស់ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់ឬប្រើប្រាស់នូវចីវរដែលប្រឡាក់អាចម៍ដី ខ្ទុះឈាមគួរខ្ពើម ... ឈ្មោះធុតង្គទី១ក្នុងពួកធុតង្គទាំង ១៣; (ព.ពុ.)។

បំសុកូលិកង្គៈ នាម

[ប័ង-សុ-កូ-លិ-ក័ង-គៈ] bamsokoulikngkeak

អង្គរបស់ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់ឬប្រើប្រាស់នូវចីវរដែលប្រឡាក់អាចម៍ដី ខ្ទុះឈាមគួរខ្ពើម ... ឈ្មោះធុតង្គទី១ក្នុងពួកធុតង្គទាំង ១៣; (ព.ពុ.)។

បះ កិរិយាសព្ទ ១)

[បះ] bah

ហើបខ្ពស់ម្ខាងជាងម្ខាងឬងើបហើបឡើង, កម្រើកងើបឡើង :

បះ កិរិយាសព្ទ ២)

[បះ] bah

ផ្អើលជ្រួលជ្រើមធ្វើអំពើអ្វីមួយ ដែលទាស់ខុសនឹងច្បាប់បញ្ញត្តសម្រាប់ប្រទេស ត្រាតែរដ្ឋាភិបាលប្រើការបម្រាប :

បះ កិរិយាសព្ទ

[ដួល-បះ-ជើង] bah

ដួលច្រោងជើងបះឡើងលើ។

បះ កិរិយាសព្ទ

[បះ-ជើង] bah

(សំនួន.) ខូចខាត បាត់បង់ ឬបរាជ័យក្នុងមុខជំនួញឬការងារអ្វីមួយ :

បះបោរ

បះរជើបរជោររឹងទទឹងរបែររបោរមិនព្រមប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តរបស់រាជការ។

បះបោរ កិ., គុ.

[បះ-បោ] bahbaor

បះរជើបរជោររឹងទទឹងរបែររបោរមិនព្រមប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តរបស់រាជការ។

ប៉ នាម

[ប៉] b

ក៏គឺតួ ប នុះឯងគ្រាន់តែដាក់ មូសិកទន្ត (៉) នេះពីលើឱ្យមានសំឡេងតូចឆ្មារបន្ថើរបន្តិចជាង ប ប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីមានតែសំឡេង ប៉ អានថា ប៉ៈ គ្មានសំឡេង ប ថា បៈ ទេ, ទោះបីផ្សំជាមួយនឹងព្យញ្ជនៈឯទៀតដែលមានបង្គាប់ឱ្យផ្សំបាន ក៏នៅតែមានសំឡេងថា ប៉ៈ ដែរ ដូចជា ប្ដៈ, ប្យ

ប៉ក ឧទានសព្ទ

[ប៉ក] bok

សូរឮដោយវាយ, គោះឬដោយធ្លាក់មកត្រូវអ្វីមួយដែលរឹងស្រួយ :

ប៉ក់

សូរឮដោយធ្លាក់ឬគោះអ្វីៗដែលមានសាច់រឹងហាប់ស្រាលឬស្ដើង :

ប៉ក់ ឧទានសព្ទ

[ប៉ក់] bak

សូរឮដោយធ្លាក់ឬគោះអ្វីៗដែលមានសាច់រឹងហាប់ស្រាលឬស្ដើង :

ប៉ក់ៗ ឧទានសព្ទ

[ប៉ក់-ប៉ក់] bkabka

(ម.ព. ប៉ក់)។

ប៉ង កិរិយាសព្ទ

[ប៉ង] bong

មានបំណង គឺផ្គងចំណង់ទុក :

ប៉ង់កាត

ផ្លាកធ្វើពីឈើឬក្រដាសក្រាស់។ល។ ដែលនៅលើនោះមានសរសេរអក្សរសម្រាប់លើកបង្ហាញព័ត៌មានទាក់ទងនឹងអ្វីមួយ។

ប៉ង់កាត នាម

[ប៉ង់-កាត] bngokat

ផ្លាកធ្វើពីឈើឬក្រដាសក្រាស់។ល។ ដែលនៅលើនោះមានសរសេរអក្សរសម្រាប់លើកបង្ហាញព័ត៌មានទាក់ទងនឹងអ្វីមួយ។

ប៉ង់ស្មង់

លាបថ្នាំរបួសឬដំបៅ និងរុំដោយក្រណាត់ឬបង់រុំ :

ប៉ង់ស្មង់ កិរិយាសព្ទ

[ប៉ង់-ស្មង់] bngosamng

លាបថ្នាំរបួសឬដំបៅ និងរុំដោយក្រណាត់ឬបង់រុំ :

ប៉ច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពៀច ពៀចប៉ច គឺពៀចផតវៀចវ៉ច។

ប៉ច បុព្វបទ

[ប៉ច] bach

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ពៀច ពៀចប៉ច គឺពៀចផតវៀចវ៉ច។

ប៉ន់

ដែលខ្ទេចមិនសល់, ដែលទក់សព្វ :

ប៉ន់ គុណនាម

[ប៉ន់] ban

ដែលខ្ទេចមិនសល់, ដែលទក់សព្វ :

ប៉បិល គុណកិរិយា

[ប៉-បិល] babel

(ម.ព. ប៉ប្រិល)។

ប៉ប៉ក

ឈ្មោះសំពត់អន្លូញអំបោះមួយបែប អន្ទងស ចាក់ខ្មៅ សាច់គ្រើម :

ប៉ប៉ក នាម

[ប៉-ប៉ក] bapak

ឈ្មោះសំពត់អន្លូញអំបោះមួយបែប អន្ទងស ចាក់ខ្មៅ សាច់គ្រើម :

ប៉ប៉ប់

ញ័រមាត់ឮសូរប៉ប់ៗ ដោយរងាខ្លាំង ឬដោយខឹងខ្លាំង។

ប៉ប៉ប់ ឧទានសព្ទ

[ប៉-ប៉ប់] bopob

សូរឮប៉ប់ៗ ឬប៉ាប់ៗច្រើនដង។

ប៉ប៉ប់ កិរិយាសព្ទ

[ញ័រ-មាត់-ប៉-ប៉ប់] bopob

ញ័រមាត់ឮសូរប៉ប់ៗ ដោយរងាខ្លាំង ឬដោយខឹងខ្លាំង។

ប៉ប៉ាច់ គុណនាម ១)

[ប៉-ប៉ាច់] bopach

ដែលជ្រាយពពុលជាន់ទៅរអិលឮសូរប៉ាច់ៗ :

ប៉ប៉ាច់ បុព្វបទ ២)

[ប៉-ប៉ាច់] bopach

ពាក្យប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប៉ប៉ិច :

ប៉ប៉ាច់ គុ., គុ.កិ. ៣)

[ប៉-ប៉ាច់] bopach

ដែលពោលប៉ាច់ៗថែមហើយថែមទៀតញឹកញយ :

ប៉ប៉ាច់ គុ., គុ.កិ.

[ប៉-ប៉ាច់-ប៉-ពូ] bopach

ប៉ប៉ាច់រអ៊ូរទាំមិនសូវស្រាក :

ប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោច គុ., គុ.កិ.

[ប៉-ប៉ាច់-ប៉-ប៉ោច] bapachapapaoch

ដែលពោលប៉ាច់ៗប៉ោចៗ មិនដាច់សូរ :

ប៉ប៉ាប់ ឧទានសព្ទ

[ប៉-ប៉ាប់] babab

(ម.ព. ប៉ប៉ប់)។

ប៉ប៉ិកប៉ប៉ាក់ គុណកិរិយា

[ប៉-ប៉ិក-ប៉-ប៉ាក់] bopekbopak

ដែលទទឹក, សើម, ប្រឡាក់ជានិច្ច :

ប៉ប៉ិច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប៉ប៉ាច់ :

ប៉ប៉ិច បុព្វបទ

[ប៉-ប៉ិច] bopech

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប៉ប៉ាច់ :

ប៉ប៉ិល កិរិយាសព្ទ

[ប៉-ប៉ិល] bopel

(ម.ព. ប៉ប្រិល)។

ប៉ប៉ិលប៉ប៉ូច គុណនាម

[ប៉-ប៉ិល-ប៉-ប៉ូច] bopelbopouch

ដែលខិលណាស់, ខិលខូចឬខូចខិល, ក្រមាច់ក្រមើម :

ប៉ប៉ុក

ននៀលឬក្រាប, ដេក នៅទីមានផង់ធូលី :

ប៉ប៉ុក កិរិយាសព្ទ

[ប៉-ប៉ុក] bopok

ននៀលឬក្រាប, ដេក នៅទីមានផង់ធូលី :

ប៉ប៉ុប ឧទានសព្ទ

[ប៉-ប៉ុប] bapob

សូរឮប៉ុបៗរឿយៗ :

ប៉ប៉ែះ គុណកិរិយា

[ប៉-ប៉ែះ] bopaeah

ដែលបញ្ចេញសម្ដីបែះៗរឿយៗ :

ប៉ប៉ោច

ដែលបញ្ចេញសម្ដីប៉ោចៗ រឿយៗ :

ប៉ប៉ោច គុណកិរិយា

[ប៉-ប៉ោច] bopaoch

ដែលបញ្ចេញសម្ដីប៉ោចៗ រឿយៗ :

ប៉ប៉ៅ

ឈ្មោះខ្លែងបង្ហើរលេងមួយបែបមានសណ្ឋានស្ទើរ ៤ជ្រុង ក៏គឺខ្លែង ប៉័កប៉ៅ ឬ ប៉ាក់ប៉ៅ នុះឯង។

ប៉ប៉ៅ នាម

[ប៉-ប៉ៅ] bopau

ឈ្មោះខ្លែងបង្ហើរលេងមួយបែបមានសណ្ឋានស្ទើរ ៤ជ្រុង ក៏គឺខ្លែង ប៉័កប៉ៅ ឬ ប៉ាក់ប៉ៅ នុះឯង។

ប៉ប៉ះ

ធ្វើឱ្យប៉ះ; ផ្សែផ្សំ (ម.ប្រ.)។

ប៉ប៉ះ កិរិយាសព្ទ

[ប៉-ប៉ះ] bopah

ធ្វើឱ្យប៉ះ; ផ្សែផ្សំ (ម.ប្រ.)។

ប៉ប៉ះប៉ប៉ុន កិរិយាសព្ទ

[ប៉-ប៉ះ-ប៉-ប៉ុន] bopahpopon

ប៉ះផ្សែផ្សំឱ្យតែកើតការ។

ប៉ប៉ះប៉ប៉ុន កិរិយាសព្ទ

[រក-ស៊ី-ប៉-ប៉ះ-ប៉-ប៉ុន] bopahpopon

រកស៊ីអំប៉េះអំប៉ោះប៉ះប៉ុន។

ប៉ប់ ឧទានសព្ទ

[ប៉ប់] bab

សូរឮដោយទះឬតប់មាត់ឬក៏ញ័ររណ្ដំបបូរមាត់ជាដើម :

ប៉ប្ដៀច

សើមជោរ, សើមអៀច ៗ។ ពាក្យប៉ប្ដៀច និង ប៉ផ្អៀច មានន័យដូចគ្នា។

ប៉ប្ដៀច គុ., គុ.កិ.

[ប៉-ប្ដៀច] babdiech

សើមជោរ, សើមអៀច ៗ។ ពាក្យប៉ប្ដៀច និង ប៉ផ្អៀច មានន័យដូចគ្នា។