វចនានុក្រមខ្មែរ

ប្រដាប់កិប នាម

[ប្រ-ដាប់-កិប] brodabkeb≈

ឧបករណ៍សម្រាប់កិបក្រដាស ឯកសារផ្សេងៗ ដោយប្រើគ្រាប់កិប (អ្នកខ្លះហៅ ដែកកិប) :

ប្រដាប់ជើង

គ្រឿងអលង្ការមួយប្រភេទធ្វើពីលោហៈសម្រាប់ពាក់លម្អនៅកជើងឆ្វេងស្តាំនៃអ្នករបាំបុរាណខ្មែរ។ ប្រដាប់ជើងមាន កងទងឈូក និងកងញ័រជើង។

ប្រដាប់ជើង នាម

[ប្រ-ដាប់-ជើង] brodabcheung≈

គ្រឿងអលង្ការមួយប្រភេទធ្វើពីលោហៈសម្រាប់ពាក់លម្អនៅកជើងឆ្វេងស្តាំនៃអ្នករបាំបុរាណខ្មែរ។ ប្រដាប់ជើងមាន កងទងឈូក និងកងញ័រជើង។

ប្រដាប់ដៃ

គ្រឿងអលង្ការសម្រាប់ពាក់នៅកដៃឆ្វេងស្តាំរបស់អ្នករបាំបុរាណខ្មែរដូចជា ស្លឹកទេស ចិញ្ចៀនក្រង កងញ័រដៃ កន្ទ្រុំ កងរាក់ កងកន់នៃឈុតសម្លៀកបំពាក់គ្រឿងធំ។

ប្រដាប់ដៃ នាម

[ប្រ-ដាប់-ដៃ] brodabdai≈

គ្រឿងអលង្ការសម្រាប់ពាក់នៅកដៃឆ្វេងស្តាំរបស់អ្នករបាំបុរាណខ្មែរដូចជា ស្លឹកទេស ចិញ្ចៀនក្រង កងញ័រដៃ កន្ទ្រុំ កងរាក់ កងកន់នៃឈុតសម្លៀកបំពាក់គ្រឿងធំ។

ប្រដាប់ភេទ

កេរភេទ ឬកេរខ្មាស។

ប្រដាប់ភេទ នាម

[ប្រ-ដាប់-ភេត] brodabphet≈

កេរភេទ ឬកេរខ្មាស។

ប្រដាល់

ដាល់តប់គ្នាទៅវិញទៅមក។

ប្រដាល់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដាល់] prodal

ដាល់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ដាល់រឿយៗ :

ប្រដាល់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដាល់-ប្រ-តប់] prodal

ដាល់តប់គ្នាទៅវិញទៅមក។

ប្រដិត

ក្លននិងប្រដិត។

ប្រដិត កិ., គុ.កិ.

[ប្រ-ដិត] bradet

ប្រកិត, ដិតតាមជិតជាប់គ្នាមិនដាច់ :

ប្រដិត នាម

[ប្រ-ដិត] bradet

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទបណ្ដាលឱ្យឧច្ចារៈកកើតជាដុំតូចៗរឹងៗ, ច្រើនកើតព្រោះប្រើឥរិយាបថអង្គុយច្រើនពេក :

ប្រដិត នាម

[ក្លន-ប្រ-ដិត] bradet

ក្លននិងប្រដិត។

ប្រដិតប្រជី

ផ្ចិតផ្ចង់, ជាប់មិនដាច់ :

ប្រដិតប្រជី គុណនាម

[ប្រ-ដិត-ប្រ-ជី] brodetbrochi

ដែលយកចិត្តទុកដាក់, ដែលកាន់ការខ្ជាប់ :

ប្រដិតប្រជី គុណកិរិយា

[ប្រ-ដិត-ប្រ-ជី] brodetbrochi

ផ្ចិតផ្ចង់, ជាប់មិនដាច់ :

ប្រដឹស

រនាបដែលត្បាញខ្ទាស់នឹងចម្រឹងញឹក :

ប្រដឹស នាម

[ប្រ-ដឹស] bradoes

រនាបដែលត្បាញខ្ទាស់នឹងចម្រឹងញឹក :

ប្រដឺត

ដែលស្គមតឺតរខឺតធំតែពោះ។

ប្រដឺត គុណនាម

[ប្រ-ដឺត] bradeut

ដែលស្គមតឺតរខឺត :

ប្រដឺត គុណនាម

[ប្រ-ដឺត-ប្រ-ដក់] bradeut

ដែលស្គមតឺតរខឺតធំតែពោះ។

ប្រដុងប្រជា

ជួយទំនុកបម្រុង, ជួយផ្ចុងផ្ដើម :

ប្រដុងប្រជា កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដុង-ប្រ-ជា] bradongbrachea

ជួយទំនុកបម្រុង, ជួយផ្ចុងផ្ដើម :

ប្រដូច

ដូច, ប្រហែលដូច, ដូចជា :

ប្រដូច កិរិយាសព្ទ ១)

[ប្រ-ដូច] bradouch

ប្រៀបឱ្យដូច :

ប្រដូច ធ. ២)

[ប្រ-ដូច] bradouch

ដូច, ប្រហែលដូច, ដូចជា :

ប្រដើស

(ម.ព. ប្រដឹស)។

ប្រដើស នាម

[ប្រ-ដើស] brodaeus

(ម.ព. ប្រដឹស)។

ប្រដេញ

ដេញដោលគ្នាទៅវិញទៅមក, ដេញដោលជជីក, ដេញដោលគ្នារឿយៗ។

ប្រដេញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដេញ] bradenh

ដេញបន្តគ្នា។

ប្រដេញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដេញ-ជើង] bradenh

ដេញជើងមិនលែង។

ប្រដេញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដេញ-ថ្លៃ] bradenh

ដេញដំឡើងថ្លៃដណ្ដើមយកឱ្យបានរាល់ខ្លួន។

ប្រដេញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដេញ-ប្រ-ដោល] bradenh

ដេញដោលគ្នាទៅវិញទៅមក, ដេញដោលជជីក, ដេញដោលគ្នារឿយៗ។

ប្រដែ

ស្ដីប្រដៅឱ្យដឹងខុសត្រូវក្នុងវេលាដែលបុគ្គលបានប្រព្រឹត្តខុសរួចហើយ :

ប្រដែ បុព្វបទ

[ប្រ-ដែ] bradae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រដៅ។

ប្រដែ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដែ-ប្រ-ដៅ] bradae

ស្ដីប្រដៅឱ្យដឹងខុសត្រូវក្នុងវេលាដែលបុគ្គលបានប្រព្រឹត្តខុសរួចហើយ :

ប្រដោត

កាប់គ្នាទៅវិញទៅមក ហាក់ដូចជាមានបំណងនឹងចាប់គ្នាដោត។

ប្រដោត កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដោត] bradaot

តយុទ្ធគ្នាដោយខ្មាំងមិល ហាក់ដូចជាមានបំណងនឹងចាប់គ្នាដោត។

ប្រដោត កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-កាប់-ប្រ-ដោត] bradaot

កាប់គ្នាទៅវិញទៅមក ហាក់ដូចជាមានបំណងនឹងចាប់គ្នាដោត។

ប្រដោល

ដោលគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសម្ដី ឬដោយអ្វីមួយ។

ប្រដោល កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដោល] brodaol

ដោលគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសម្ដី ឬដោយអ្វីមួយ។

ប្រដៅ

ទូន្មាន, ឱ្យឱវាទ, ស្ដីថា, ក្រើនរំលឹក, បង្វឹក :

ប្រដៅ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដៅ] bradav

ទូន្មាន, ឱ្យឱវាទ, ស្ដីថា, ក្រើនរំលឹក, បង្វឹក :

ប្រដំ

(ម.ព. ប្រដំប្រធាក់)។

ប្រដំ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដំ] brodam

ដំគ្នាទៅវិញទៅមក; វាយដំគ្នាទៅវិញទៅមក។

ប្រដំ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ដំ-ប្រ-ធាក់] brodam

ធាក់ច្រំតប់ទះវាយដំគ្នាទៅវិញទៅមក។

ប្រដំ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ធាក់-ប្រ-ដំ] brodam

(ម.ព. ប្រដំប្រធាក់)។

ប្រដំប្រសង

ស្របាលគ្នា, អាយុស្រករគ្នា, មុនក្រោយគ្នាបន្តិចបន្តួច, ដែលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ស្រដៀងគ្នា, ជិតស្មើគ្នា, ដែលលូតលាស់ ឬមានសម្ទុះល្បឿនស្ទើរស្មើគ្នា :

ប្រដំប្រសង គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ដំ-ប្រ-សង] brodambrosong

ស្របាលគ្នា, អាយុស្រករគ្នា, មុនក្រោយគ្នាបន្តិចបន្តួច, ដែលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ស្រដៀងគ្នា, ជិតស្មើគ្នា, ដែលលូតលាស់ ឬមានសម្ទុះល្បឿនស្ទើរស្មើគ្នា :

ប្រឋមក្សត្រិយ៍

ក្សត្រដំបូង, ស្ដេចមុនគេ។

ប្រឋមក្សត្រិយ៍ នាម

[ប្រ-ថំ-មៈ-ក្ស័ត] brothammeakkast≈

ក្សត្រដំបូង, ស្ដេចមុនគេ។

ប្រឋមសម្ពោធិកថា

កថាដែលរៀបរាប់អំពីការត្រាស់ដឹងធម៌ជាដំបូងរបស់ព្រះពុទ្ធគោតមបរមគ្រូនៃយើង។

ប្រឋមសម្ពោធិកថា នាម

[ប្រ-ថំ-មៈ-សំ-ពោ-ធិ-កៈ-ថា] brothammeaksampothikaktha≈

កថាដែលរៀបរាប់អំពីការត្រាស់ដឹងធម៌ជាដំបូងរបស់ព្រះពុទ្ធគោតមបរមគ្រូនៃយើង។

ប្រឌិដ្ឋ

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ប្រតិដ្ឋ អានតាមទម្លាប់ថា ប្រឌិត។

ប្រឌិដ្ឋ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ឌិត] brordeut

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី ប្រតិដ្ឋ អានតាមទម្លាប់ថា ប្រឌិត។

ប្រឌិត

(ម.ព. ប្រតិដ្ឋ)។

ប្រឌិត កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ឌិត] brodit≈

(ម.ព. ប្រតិដ្ឋ)។

ប្រឌិតកថា

(ម.ព. និទានកថា{¥¥}២{££})។

ប្រឌិតកថា នាម

[ប្រ-ឌិត-កៈ-ថា] broditkaktha≈

(ម.ព. និទានកថា២)។

ប្រណម

ការលើកកម្បង់អញ្ជលីសំពះ, ការលើកម្រាមដៃទាំង ១០ធ្វើឱ្យជាក្រពុំ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន។

ប្រណម ន., កិ.

[ប្រ-ណំ] branam

ការលើកកម្បង់អញ្ជលីសំពះ, ការលើកម្រាមដៃទាំង ១០ធ្វើឱ្យជាក្រពុំ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន។

ប្រណម្យ

លើកកម្បង់អញ្ជលីសំពះ។

ប្រណម្យ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ណំ] pronom

លើកកម្បង់អញ្ជលីសំពះ។

ប្រណាក

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែក សម្រាប់ឆាកស្លាជាដើម។

ប្រណាក នាម

[ប្រ-ណាក] branak

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែក សម្រាប់ឆាកស្លាជាដើម។

ប្រណាប់ប្រធាន

មុខងារនៃពាក្យក្នុងល្បះ ឬប្រយោគដែលតាមធម្មតាជាមុខងាររបស់កិរិយាសព្ទ :

ប្រណាប់ប្រធាន នាម

[ប្រ-ណាប់-ប្រ-ធាន] bronabbrothean≈

មុខងារនៃពាក្យក្នុងល្បះ ឬប្រយោគដែលតាមធម្មតាជាមុខងាររបស់កិរិយាសព្ទ :

ប្រណាម

បណ្ដេញ។

ប្រណាម នាម a

[ប្រ-ណាម] branam

ការបង្អោនកាយឬបង្អោនកាយវាចាចិត្តគោរព; ការបណ្ដេញ, ការច្រានចេញ។

ប្រណាម កិរិយាសព្ទ b

[ប្រ-ណាម] branam

បណ្ដេញ។

ប្រណាលី

បំពង់, លូ, ប្រឡាយ ឬ ចង្អូរសម្រាប់បង្ហូរទឹក :

ប្រណាលី នាម

[ប្រ-ណា-លី] bronali≈

បំពង់, លូ, ប្រឡាយ ឬ ចង្អូរសម្រាប់បង្ហូរទឹក :

ប្រណាំង

ប្រណាំងបុណ្យភ័ព្វគ្នា។

ប្រណាំង កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ណាំង] bronang

ប្រឹងដណ្ដើមយកឈ្នះគ្នាដោយល្បឿន, ដោយកម្លាំង :

ប្រណាំង កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ណាំង-ប្រ-ជែង] bronang

ដណ្ដើមជែងយកមុខ, យកឈ្នះ។

ប្រណាំង កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ណាំង-វា-ស្នា] bronang

ប្រណាំងបុណ្យភ័ព្វគ្នា។

ប្រណិងប្រណុង

ដែលកំពីកំពួរ, រដុបរដៀន, រយីករយាក មិនចុះបែបមិនចុះរបៀប :

ប្រណិងប្រណុង គុ.កិ., គុ.

[ប្រ-ណិង-ប្រ-ណុង] branengbranong

ដែលកំពីកំពួរ, រដុបរដៀន, រយីករយាក មិនចុះបែបមិនចុះរបៀប :

ប្រណិត

(ម.ព. ប្រណីត)។

ប្រណិត គុណនាម

[ប្រ-ណិត] bronuet

(ម.ព. ប្រណីត)។

ប្រណិធាន

តាំងសំបូងសង្រូងដោយពាក្យពិត; តាំងប្រកាសពាក្យស្បថ។

ប្រណិធាន នាម

[ប្រ-ណិ-ធាន] bronethean

ការតាំងសេចក្ដីប្រាថ្នា :

ប្រណិធាន កិរិយាសព្ទ

[តាំង-ស័ច-ចា-ប្រ-ណិ-ធាន] bronethean

តាំងសំបូងសង្រូងដោយពាក្យពិត; តាំងប្រកាសពាក្យស្បថ។

ប្រណិធិ

ការតាំងសេចក្ដីប្រាថ្នា, ការតម្កល់, ការប្រយ័ត្ន :

ប្រណិធិ នាម

[ប្រ-ណិ-ធិ] branethi

ការតាំងសេចក្ដីប្រាថ្នា, ការតម្កល់, ការប្រយ័ត្ន :

ប្រណិប័តន៍

សម្ដែងសេចក្ដីគោរព, គំនាប់, ឱនសំពះ។

ប្រណិប័តន៍ នាម a

[ប្រ-ណិ-ប័ត] broneboaton

ការសម្ដែងសេចក្ដីគោរព, ការគំនាប់, ការឱនសំពះ។

ប្រណិប័តន៍ កិរិយាសព្ទ b

[ប្រ-ណិ-ប័ត] broneboaton

សម្ដែងសេចក្ដីគោរព, គំនាប់, ឱនសំពះ។

ប្រណី

សេចក្ដីអនុគ្រោះលោះលា។

ប្រណី កិរិយាសព្ទ a

[ប្រ-ណី] braney

ថ្នមដោយអាណិត, តាំងសេចក្ដីអនុគ្រោះលោះលា។

ប្រណី នាម b

[ប្រ-ណី] braney

សេចក្ដីអនុគ្រោះលោះលា។

ប្រណីត

ដែលឧត្តម, ថ្លៃថ្លា, ផ្ចិតផ្ចង់, ស្រស់បញ្ចង់, រលើបរលង់, ឆើតឆាយ; ឆ្ងាញ់ពីសា :

ប្រណីត គុណនាម

[ប្រ-ណិត] broneit

ដែលឧត្តម, ថ្លៃថ្លា, ផ្ចិតផ្ចង់, ស្រស់បញ្ចង់, រលើបរលង់, ឆើតឆាយ; ឆ្ងាញ់ពីសា :

ប្រណីតប្រណម្យ

ផ្ចង់កាយគោរព, លើកដៃប្រណម្យដោយផ្ចិតផ្ចង់; ផ្ចិតផ្ចង់អស់ពីចិត្ត (សរសេរជា ប្រណិត ក៏បាន)។

ប្រណីតប្រណម្យ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ណិត-ប្រ-ណំ] bronetbronam≈

ផ្ចង់កាយគោរព, លើកដៃប្រណម្យដោយផ្ចិតផ្ចង់; ផ្ចិតផ្ចង់អស់ពីចិត្ត (សរសេរជា ប្រណិត ក៏បាន)។

ប្រណីតភាព

ភាពស្រស់បញ្ចង់, ភាពរលើបរលង់, ភាពឆើតឆាយ, ភាពថ្លៃថ្លា, ... (សម្លៀកបំពាក់និងគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ) ; ភាពឆ្ងាញ់ពីសា, ភាពមានឱជារស (ភោជនាហារ) :

ប្រណីតភាព នាម

[ប្រ-ណី-តៈ-ភាប] braneitapheap

ភាពស្រស់បញ្ចង់, ភាពរលើបរលង់, ភាពឆើតឆាយ, ភាពថ្លៃថ្លា, ... (សម្លៀកបំពាក់និងគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ) ; ភាពឆ្ងាញ់ពីសា, ភាពមានឱជារស (ភោជនាហារ) :

ប្រណីតាហារ

អាហារដ៏ប្រណីត, ម្ហូបចំណីដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ពីសាដែលគេរៀបតាក់តែងក្នុងពិធីមង្គលផ្សេងៗ :

ប្រណីតាហារ នាម

[ប្រ-ណី-តា-ហា] broneitahar

អាហារដ៏ប្រណីត, ម្ហូបចំណីដែលមានឱជារសឆ្ងាញ់ពីសាដែលគេរៀបតាក់តែងក្នុងពិធីមង្គលផ្សេងៗ :