វចនានុក្រមខ្មែរ

ប្រសើរ គុណនាម

[ប្រ-សើ] braser

ល្អកន្លង, ប្រពៃពេក, ត្រកាល, ថ្លៃថ្លា, ដែលគួរសរសើរ, គួរស្ងើច :

ប្រសេច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រសាច ថា ប្រសេចប្រសាច គឺប្រសាចច្របូកច្របល់គ្នា; និយាយថា :

ប្រសេច បុព្វបទ

[ប្រ-សេច] pro sech

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រសាច ថា ប្រសេចប្រសាច គឺប្រសាចច្របូកច្របល់គ្នា; និយាយថា :

ប្រស់

ឥសីស័ក្ដិសិទ្ធិ ឬទេវតា ប្រស់មនុស្សឬសត្វដែលស្លាប់ហើយឱ្យរស់ឡើងវិញ (មានតំណាលក្នុងរឿងព្រេងឬក្នុងរឿងប្រតិដ្ឋ)។

ប្រស់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ប្រស់] bros

បង្ខាំងរក្សាទុកឱ្យរស់នៅបានយូរ ដើម្បីនឹងពិឃាតក្នុងថ្ងៃខាងមុខ :

ប្រស់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ប្រស់] bros

(ព.ប្រ.) ស្រោចស្រង់, សង្គ្រោះ, ដោះទុក្ខឱ្យមានជីវិតតទៅទៀតក៏ទុកដូចជាប្រស់ឱ្យរស់ដែរ :

ប្រស់ នាម

[គ្រូ-ប្រស់] bros

(ព.ប្រ.) គ្រូពេទ្យដែលព្យាបាលអ្នកឈឺធ្ងន់គួរស្លាប់ ឱ្យបានជារស់តមកទៀត :

ប្រស់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រោស-ប្រស់] bros

(ព.ប្រ.) សង្គ្រោះឱ្យបានរួចផុតចាកគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ឬឱ្យបានរួចផុតពីទ័លក្រ។

ប្រស់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រោស-ប្រស់] bros

(ព.ប្រ.) ព្រះពុទ្ធទ្រង់ប្រៀនប្រដៅឱ្យមនុស្សលះទិដ្ឋិខុសចេញបាន (ដោយហេតុមនុស្សនោះមានសេចក្ដីប្រមាទជ្រុល ដែលទុកដូចជាស្លាប់ស្រេចទៅហើយ ឱ្យដឹងខុសត្រូវឡើងទុកដូចជារស់ឡើងវិញ; មានរឿង អហឹសបុរស ដែលហៅថា អង្គុលិមាល ជាឧទាហរណ៍។

ប្រស់ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ិ-សី-ប្រស់] bros

ឥសីស័ក្ដិសិទ្ធិ ឬទេវតា ប្រស់មនុស្សឬសត្វដែលស្លាប់ហើយឱ្យរស់ឡើងវិញ (មានតំណាលក្នុងរឿងព្រេងឬក្នុងរឿងប្រតិដ្ឋ)។

ប្រស្ដែង

(ម.ព. ព្រះស្ដែង)។

ប្រស្ដែង នាម

[ប្រ-ស្ដែង] brosdaeng

(ម.ព. ព្រះស្ដែង)។

ប្រស្នា

(ម.ព. បញ្ហា)។

ប្រស្នា នាម

[ប្រ-ស្នា] brosna

(ម.ព. បញ្ហា)។

ប្រស្និត

សម្ដីប្រើភ្លាត់ឃ្លាតចេញមកពីពាក្យ ប្រឆ្ងិត។

ប្រស្និត នាម

[ប្រ-ស្និត] brasnet

សម្ដីប្រើភ្លាត់ឃ្លាតចេញមកពីពាក្យ ប្រឆ្ងិត។

ប្រស្រាវភាជនៈ នាម

[ប្រ-ស្រា-វៈ-ភា-ជៈ-នៈ] brosravpheachoneak

ភាជនៈសម្រាប់បន្ទោបស្សាវៈ (កន្ថោរបត់ជើងតូច)។

ប្រស្រាវភាជន៍

(ម.ព. ប្រស្រាវភាជនៈ)។

ប្រស្រាវភាជន៍ នាម

[ប្រ-ស្រា-វៈ-ភាច] brosreaveakpheach≈

(ម.ព. ប្រស្រាវភាជនៈ)។

ប្រស្រាវៈ

ដូចគ្នានឹង បស្សាវៈ។

ប្រស្រាវៈ នាម

[ប្រ-ស្រា-វៈ] brasraveak

ដូចគ្នានឹង បស្សាវៈ។

ប្រស្រី

(សំនួន.) (ព.ទ្រ.) ហាក់ដូចជាខ្វាក់ភ្នែក :

ប្រស្រី នាម

[ប្រ-ស្រី] brosri≈

ផ្នែកជារង្វង់មូលប៉ោងដែលមានពណ៌ ស្ថិតនៅក្នុងកែវភ្នែកព័ទ្ធជុំវិញកូនក្រមុំ :

ប្រស្រី នាម

[ខ្វាក់-ប្រ-ស្រី] khveakbrosri≈

(សំនួន.) (ព.ទ្រ.) ហាក់ដូចជាខ្វាក់ភ្នែក :

ប្រស្រ័យ

រាប់អាន; រាប់រក, រាក់ទាក់, សំណេះសំណាល :

ប្រស្រ័យ នាម a

[ប្រ-ស្រៃ] brasrai

សេចក្ដីស្នេហា, ស្រឡាញ់, រាប់អាន; សេចក្ដីគោរព; ដំណើរត្រូវអធ្យាស្រ័យគ្នា :

ប្រស្រ័យ កិ., គុ.កិ. b

[ប្រ-ស្រៃ] brasrai

រាប់អាន; រាប់រក, រាក់ទាក់, សំណេះសំណាល :

ប្រសៗ

(ម.ព. ប្រស)។

ប្រសៗ ឧទានសព្ទ

[ប្រស-ប្រស] barsbars≈

(ម.ព. ប្រស)។

ប្រហក

ស៊កបន្លួញបញ្ចូលក្នុងដំណាប់ ឬស៊កស្នូលអ្វីមួយក្នុងបំពង់, ក្នុងប្រហោង។

ប្រហក កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហក] brahok

ស៊កបន្លួញបញ្ចូលក្នុងដំណាប់ ឬស៊កស្នូលអ្វីមួយក្នុងបំពង់, ក្នុងប្រហោង។

ប្រហប់

ច្រកឬស៊ងមានសណ្ឋានដូចជាទ្វារជ្រលមចង្អៀត ឬជ្រៅ :

ប្រហប់ នាម

[ប្រ-ហប់] brohba≈

ច្រកឬស៊ងមានសណ្ឋានដូចជាទ្វារជ្រលមចង្អៀត ឬជ្រៅ :

ប្រហាក់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនាំមុខពាក្យ ប្រហែល ថា ប្រហាក់ប្រហែល គឺប្រហែលដោយស្រពេចស្រពឹល។

ប្រហាក់ បុព្វបទ

[ប្រ-ហាក់] brahak

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនាំមុខពាក្យ ប្រហែល ថា ប្រហាក់ប្រហែល គឺប្រហែលដោយស្រពេចស្រពឹល។

ប្រហាត

ឈ្មោះត្រីរំឥលមួយប្រភេទ។

ប្រហាត គុណនាម

[ប្រ-ហាត] brohat

ភ្លាវលាយជូរ, ភ្លាវបាត់រសកំណើត :

ប្រហាត នាម

[ប្រ-ហាត-មាត់] brohat

ភ្លាវមាត់។

ប្រហាត នាម

[ប្រ-ហាត] brohat

ឈ្មោះត្រីរំឥលមួយប្រភេទ។

ប្រហារ

វាយនឹងដំបង។

ប្រហារ នាម ១)

[ប្រ-ហា] broha

ការទះ, តប់, ទាត់ធាក់, វាយ, សំពង, កាប់, ចាក់ ...។

ប្រហារ កិរិយាសព្ទ ២)

[ប្រ-ហា] broha

កាប់, សម្លាប់។

ប្រហារ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហា-ជី-វិត] broha

សម្លាប់។

ប្រហារ កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហា-ដោយ-ដំ-បង] broha

វាយនឹងដំបង។

ប្រហារទាន

ការឱ្យនូវប្រហារ គឺការធ្វើនូវប្រហារ មាន ទះ, តប់ ជាដើម។

ប្រហារទាន នាម

[ប្រ-ហា-រ៉ៈ-ទាន] broharotean

ការឱ្យនូវប្រហារ គឺការធ្វើនូវប្រហារ មាន ទះ, តប់ ជាដើម។

ប្រហាំង

ឈ្មោះសំណមួយប្រភេទមានសាច់រឹង :

ប្រហាំង នាម

[ប្រ-ហាំង] brahang

ឈ្មោះសំណមួយប្រភេទមានសាច់រឹង :

ប្រហិត

ប្រហិតមានទឹក។

ប្រហិត នាម

[ប្រ-ហិត] brohet

គ្រឿងផ្សំច្រើនមុខជាជំនួយអាហារឱ្យមានរសឆ្ងាញ់។ ខ្មែរយើងប្រើជាឈ្មោះម្ហូបធ្វើដោយត្រីឬសាច់ចិញ្ច្រាំឬបុកគ្រលុកជាមួយនឹងគ្រឿងផ្សំច្រើនប្រភេទ មានលាយម្សៅខ្សាយខ្លះផង ហើយពូតជាដុំតូចៗ រួចចៀននឹងខ្លាញ់ឬស្ល :

ប្រហិត នាម

[ប្រ-ហិត-គោក] brohet

ប្រហិតឥតទឹក។

ប្រហិត នាម

[ប្រ-ហិត-ទឹក] brohet

ប្រហិតមានទឹក។

ប្រហុក

ត្រីដែលទុកឱ្យហើមសាច់ ហើយបុកគ្រលុកលាយនឹងអំបិលឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ផ្អាប់ក្នុងពាងទុកប្រកបការជាម្ហូបផ្សេងៗ។

ប្រហុក នាម

[ប្រ-ហុក] brohokk

ត្រីដែលទុកឱ្យហើមសាច់ ហើយបុកគ្រលុកលាយនឹងអំបិលឱ្យល្មមដល់ការ ហើយដាក់ផ្អាប់ក្នុងពាងទុកប្រកបការជាម្ហូបផ្សេងៗ។

ប្រហុកខ្ទិះ

ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ជ្រូកចិញ្ច្រាំលាយជាមួយប្រហុក ឆាច្របល់ជាមួយគ្រឿងផ្សំដទៃទៀត ហើយមានដាក់ខ្ទិះដូង :

ប្រហុកខ្ទិះ នាម

[ប្រ-ហុក-ខ្ទិះ] brohokkhtieah≈

ឈ្មោះម្ហូបមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ជ្រូកចិញ្ច្រាំលាយជាមួយប្រហុក ឆាច្របល់ជាមួយគ្រឿងផ្សំដទៃទៀត ហើយមានដាក់ខ្ទិះដូង :

ប្រហួរ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រហែក ថា :

ប្រហួរ កិរិយាសព្ទ ១)

[ប្រ-ហួ] brohuor

ដណ្ដើមគ្នាហួរ, ហួរប្រជែងគ្នា, ហួរខ្ទេចខ្ទី។

ប្រហួរ គុណនាម

[ប្រ-ហួ] brohuor

ដែលរហែករយះរយាយ ឬដែលចាស់រយាក។

ប្រហួរ បុព្វបទ ២)

[ប្រ-ហួ] brohuor

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រហែក ថា :

ប្រហើរ

ឈ្ងុយស្បើយ យ៉ាងដូចក្លិនស្លឹកតើយ, ស្លឹកម្លូទេស ជាដើម :

ប្រហើរ នាម

[ប្រ-ហើ] brohaeur

ឈ្មោះសម្លមួយបែបបង់គ្រឿងមានស្លឹកគ្រៃនិងមើមខ្ជាយជាប្រធាន មានក្លិនប្រហើរ : (ទីទៃពីសម្លម្ជូរ) :

ប្រហើរ គុណនាម

[ប្រ-ហើ] brohaeur

ឈ្ងុយស្បើយ យ៉ាងដូចក្លិនស្លឹកតើយ, ស្លឹកម្លូទេស ជាដើម :

ប្រហេត

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រហាត ថា :

ប្រហេត បុព្វបទ

[ប្រ-ហេត] brahet

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រហាត ថា :

ប្រហែក

ចាប់ហែកគ្នាឬហែករបស់គ្នាទៅវិញទៅមករយះរយាយ :

ប្រហែក កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហែក] brohaek

ហែកគ្នា ឬហែករបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។

ប្រហែក កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហែក-ប្រ-ហួ] brohaek

ចាប់ហែកគ្នាឬហែករបស់គ្នាទៅវិញទៅមករយះរយាយ :

ប្រហែង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រហោង ថា :

ប្រហែង បុព្វបទ

[ប្រ-ហែង] brahaeng

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រហោង ថា :

ប្រហែល

ដែលស្មើគ្នា, ដែលដូចគ្នា :

ប្រហែល គុណកិរិយា ១)

[ប្រ-ហែល] prohel

(ម.ព. យ៉ាង, ម.ព. ជា២) :

ប្រហែល គុណកិរិយា ២)

[ប្រ-ហែល] prohel

ប្រមាណជា, ស្មានជា, ទំនងជា :

ប្រហែល គុ.កិ., គុ. ៣)

[ប្រ-ហែល] prohel

ដែលស្មើគ្នា, ដែលដូចគ្នា :

ប្រហែលដូច

ស្រដៀង, ប្រហែលនឹង, ដូចគ្នា។

ប្រហែលដូច គុណកិរិយា

[ប្រ-ហែល-ដូច] brohaeldouch≈

ស្រដៀង, ប្រហែលនឹង, ដូចគ្នា។

ប្រហែលដូចជា

ហាក់ដូចជា. ប្រដូច, អាចដូចគ្នានឹង ...។

ប្រហែលដូចជា នាម

[ប្រ-ហែល-ដូច-ជា] brohaeldouchchea≈

ហាក់ដូចជា. ប្រដូច, អាចដូចគ្នានឹង ...។

ប្រហែស

(ព.ទ.បុ.) តែប្រហែសរមែងតែបាត់ បើប្រយ័ត្នតែងតែគង់។

ប្រហែស កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហែស] brohaes

ធ្វេសស្មារតី, មិនសូវប្រយ័ត្ន, បណ្ដែតបណ្ដោយ។

ប្រហែស កិរិយាសព្ទ

[ធ្វេស-ប្រ-ហែស] brohaes

(ម.ព. ប្រហែសធ្វេស)។

ប្រហែស កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហែស-ធ្វេស] brohaes

បណ្ដែតបណ្ដោយមិនសូវនឹកនា។

ប្រហែស កិរិយាសព្ទ

[ប្រ-ហែស-ធ្វេស] brohaes

(ព.ទ.បុ.) តែប្រហែសរមែងតែបាត់ បើប្រយ័ត្នតែងតែគង់។

ប្រហោង

(ព.ប្រ.) ចន្លោះទោស គឺឱកាសឬចន្លោះនៃទោសដែលល្មមឱ្យគេចាប់ថ្នាក់បាន។

ប្រហោង នាម

[ប្រ-ហោង] brohaong

ទីទៃពីតាន់ គឺចន្លោះ, រន្ធ, រូង, ព្រង់, ប្រឡោះ។

ប្រហោង នាម

[ប្រ-ហោង-ទោស] brohaong

(ព.ប្រ.) ចន្លោះទោស គឺឱកាសឬចន្លោះនៃទោសដែលល្មមឱ្យគេចាប់ថ្នាក់បាន។

ប្រហោងខ្មៅ

កន្លែងមួយនៅក្នុងលម្ហមានកម្លាំងទំនាញយ៉ាងខ្លាំង ដែលសូម្បីតែពន្លឺក៏មិនអាចគេចផុតបានដែរ។ ទំនាញរបស់ប្រហោងខ្មៅខ្លាំងណាស់ ពីព្រោះរូបធាតុទាំងអស់ជាពិសេសកម្ទេចផ្កាយ ត្រូវបានស្រូបចូលក្នុងលម្ហដ៏តូចមួយនោះ។

ប្រហោងខ្មៅ នាម

[ប្រ-ហោង-ខ្មៅ] brohaongkhmov≈

កន្លែងមួយនៅក្នុងលម្ហមានកម្លាំងទំនាញយ៉ាងខ្លាំង ដែលសូម្បីតែពន្លឺក៏មិនអាចគេចផុតបានដែរ។ ទំនាញរបស់ប្រហោងខ្មៅខ្លាំងណាស់ ពីព្រោះរូបធាតុទាំងអស់ជាពិសេសកម្ទេចផ្កាយ ត្រូវបានស្រូបចូលក្នុងលម្ហដ៏តូចមួយនោះ។