វចនានុក្រមខ្មែរ

យ៉!

សូរបន្លឺដោយអស្ចារ្យ, ដោយស្ងើច ឬដោយក្រោធ, ដោយបន្ទោស ... :

យ៉! ឧទានសព្ទ

[យ៉] y≈

សូរបន្លឺដោយអស្ចារ្យ, ដោយស្ងើច ឬដោយក្រោធ, ដោយបន្ទោស ... :

យ៉ង នាម

[យ៉ង] yong

រងខ្សែទ្រ :

យ៉ស នាម

[យ៉ស] yos

សូរសព្ទបន្លឺដេញបង្អើលសត្វបក្សីជាដើម។

យ៉ាក កិរិយាសព្ទ

[យ៉ាក] yeak

លំបាក, ធ្វើបានដោយកម្រ។

យ៉ាក គុណនាម

[យ៉ាក-ចុន] yeak

ដែលទ័លក្រ, ក្រីក្រ, ខ្សត់ទ្រព្យ។

យ៉ាង នាម

[យ៉ាង-ណា] yang

បែបណា, ទំនងណា, ភាពណា, មុខណា។

យ៉ាដាំ

ជ័រជន្លាត់ដៃដែលផ្សំធ្វើជាថ្នាំមានសម្បុរខ្មៅ ក្លិនស្អុយឆួល។

យ៉ាដាំ នាម

[យ៉ា-ដាំ] yeadam

ជ័រជន្លាត់ដៃដែលផ្សំធ្វើជាថ្នាំមានសម្បុរខ្មៅ ក្លិនស្អុយឆួល។

យ៉ាន័ត្ថុ

ថ្នាំផង់សម្រាប់ស្រូប ឬផ្លុំដោយបំពង់តូច ឱ្យចូលតាមរន្ធច្រមុះ ឱ្យកណ្ដាស់ធូរមុខធូរមាត់ ឬកែរោគផ្ដាសាយជាដើម។

យ៉ាន័ត្ថុ នាម

[យ៉ា-ណាត់] yeanoattho

ថ្នាំផង់សម្រាប់ស្រូប ឬផ្លុំដោយបំពង់តូច ឱ្យចូលតាមរន្ធច្រមុះ ឱ្យកណ្ដាស់ធូរមុខធូរមាត់ ឬកែរោគផ្ដាសាយជាដើម។

យ៉ាបឆា

គ្រោតគ្រាត, មិនសុភាពរាបសា, ច្រឡោងខាម, ថោកទាប :

យ៉ាបឆា គុណនាម

[យ៉ាប-ឆា] yeabochha

គ្រោតគ្រាត, មិនសុភាពរាបសា, ច្រឡោងខាម, ថោកទាប :

យ៉ាប់ គុ.កិ., កិ.

[យ៉ាប់] yabb

ដែលនឿយហត់ខ្លាំង; ដែលធ្ងន់ហួសកម្លាំង :

យ៉ាប់យ៉ឺន

ដែលដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស, ដែលលំបាកខ្លាំង :

យ៉ាប់យ៉ឺន គុ.កិ., កិ.

[យ៉ាប់-យ៉ឺន] yeabayeun

ដែលដុនដាប, ត្រដាបត្រដួស, ដែលលំបាកខ្លាំង :

យ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

[យ៉ាវ] yav

(ម.ព. យឺត)។

ឈ្មោះនំចិនមួយបែប ជានំដែលគេធ្វើទុកឱ្យជាគ្រឿងសម្គាល់នូវរឿងរ៉ាវនៃមនុស្សក្បត់ផែនដីម្នាក់ឈ្មោះ ខ្វៃ ដែលរាជការសឹកចិនក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ បានចាប់យកមកធ្វើទារុណកម្ម ដោយអារសាច់ទាំងរស់ ចម្រាញ់ធ្វើជានំឱ្យឈ្មោះ ខ្វៃ ស៊ីសាច់របស់វា ហើយគេឱ្យជាងឆ្លាក់ថ្មធ្វើជារូបវាទុកនៅទីមួយ

យ៉ាវឆាខ្វៃ នាម

[យ៉ាវ-ឆា-ខ្វៃ] yeavchhakhvei

ឈ្មោះនំចិនមួយបែប ជានំដែលគេធ្វើទុកឱ្យជាគ្រឿងសម្គាល់នូវរឿងរ៉ាវនៃមនុស្សក្បត់ផែនដីម្នាក់ឈ្មោះ ខ្វៃ ដែលរាជការសឹកចិនក្នុងបុរាណសម័យព្រេងនាយ បានចាប់យកមកធ្វើទារុណកម្ម ដោយអារសាច់ទាំងរស់ ចម្រាញ់ធ្វើជានំឱ្យឈ្មោះ ខ្វៃ ស៊ីសាច់របស់វា ហើយគេឱ្យជាងឆ្លាក់ថ្មធ្វើជារូបវាទុកនៅទីមួយ

យ៉ាវហន

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាង ពណ៌ស្រដៀងនឹងសម្លការី ស្រូបឬជ្រលក់នឹងនំបញ្ចុកឬគុយទាវ ឬក៏មីក៏បានតាមចំណូលចិត្ត។

យ៉ាវហន នាម

[យ៉ាវ-ហន] yavhno≈

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាង ពណ៌ស្រដៀងនឹងសម្លការី ស្រូបឬជ្រលក់នឹងនំបញ្ចុកឬគុយទាវ ឬក៏មីក៏បានតាមចំណូលចិត្ត។

យ៉ាវហេ

ឈ្មោះផ្អកម្យ៉ាងធ្វើពីបង្គាស្រស់លាយមេដំបែ ច្របល់ជាមួយទឹកខ្ញី និងទឹករំដេង...ផ្អាប់ទុក ទើបចាវជាមួយបបរអង្ករដំណើបនិងស្ករត្នោតផ្អាប់ទុកមួយរយៈទៀត :

យ៉ាវហេ នាម

[យ៉ាវ-ហេ] yavhe≈

ឈ្មោះផ្អកម្យ៉ាងធ្វើពីបង្គាស្រស់លាយមេដំបែ ច្របល់ជាមួយទឹកខ្ញី និងទឹករំដេង...ផ្អាប់ទុក ទើបចាវជាមួយបបរអង្ករដំណើបនិងស្ករត្នោតផ្អាប់ទុកមួយរយៈទៀត :

យ៉ាអួ

ទឹកដោះគោជូរមួយប្រភេទ។ ជួនគេហៅ យ៉ាគត តាមភាសាអង់គ្លេសផងដែរ :

យ៉ាអួ នាម

[យ៉ា-អួ] yaauo≈

ទឹកដោះគោជូរមួយប្រភេទ។ ជួនគេហៅ យ៉ាគត តាមភាសាអង់គ្លេសផងដែរ :

យ៉ឺរ

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺរ គុណកិរិយា

[យ៉ឺ] yueur

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺល

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ឺល គុណកិរិយា

[យ៉ីល] yeil≈

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ុងចិត្ត

(សំនួន.) ដែលធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

យ៉ុងចិត្ត គុណកិរិយា

[យ៉ុង-ចិត្ត] yongchett≈

(សំនួន.) ដែលធ្លាក់ទឹកចិត្ត។

យ៉ូយ!

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង ឬដោយភ័យស្លន់ខ្លាំង :

យ៉ូយ! នាម

[យ៉ូយ] youy≈

សូរស្រែកដោយឈឺខ្លាំង ឬដោយភ័យស្លន់ខ្លាំង :

យ៉ើ!

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធឬស្ដីបន្ទោសជាដើម :

យ៉ើ! នាម

[យ៉ើ] yaeu≈

សូរលាន់មាត់ដោយក្រោធឬស្ដីបន្ទោសជាដើម :

យ៉ើរ

ដែលឆក់ឬទាញកន្ត្រាក់ឡើងខ្ពស់ត្រដែត :

យ៉ើរ គុណកិរិយា

[យ៉ើ] yaur

ដែលឆក់ឬទាញកន្ត្រាក់ឡើងខ្ពស់ត្រដែត :

យ៉ើល

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ើល គុណកិរិយា

[យ៉ើល] yaeul≈

(ម.ព. យ៉ើរ)។

យ៉ើះ! នាម

[យ៉ើះ] yaeuah≈

(ម.ព. យើ!)។

យ៉េៈយ៉ុ

សូរសំឡេងកូនតូចដែលកំពុងរៀនស្ដីមិនទាន់ច្បាស់ជាថាអ្វីនៅឡើយ :

យ៉េៈយ៉ុ នាម

[យ៉េ-យ៉ុ] yeeakyo

សូរសំឡេងកូនតូចដែលកំពុងរៀនស្ដីមិនទាន់ច្បាស់ជាថាអ្វីនៅឡើយ :

យ៉ៃ

សូរសម្រែកស្រួចដែលមនុស្សចាស់ឬក្មេងស្រែកដោយភ័យស្លន់ :

យ៉ៃ នាម

[យ៉ៃ] yey

រង្វេលដែកឆ្មារ សម្រាប់កម្រើកគ្រលែងជាជំនួយនាំគ្រឿងចក្រនាឡិកា ដែលឥតប៉ោលឱ្យដើរ :

យ៉ៃ នាម

[យ៉ៃ] yey

សូរសម្រែកស្រួចដែលមនុស្សចាស់ឬក្មេងស្រែកដោយភ័យស្លន់ :

យ័ន្ត

គំនូសដែលគូសគូរប្រទាក់ឆ្វាក់លើសំពត់សឬក្រដាសជាដើម ដោយសូត្រសែកគាថាអាគមផង ឬសរសេរតួអក្សរគាថាអាគមត្រង់ចន្លោះៗក្រឡាឬនៅត្រង់ជ្រុងៗរាប់ថាជារបាំងជាគ្រឿងការពារ រារាំងសត្រូវឬអន្តរាយផ្សេងៗ តាមដោយជំនឿអ្នកដែលរាប់អានទុកចិត្តថាជារបស់ស័ក្ដិសិទ្ធ :

យ័ន្ត នាម

[យ័ន] yoantor

គំនូសដែលគូសគូរប្រទាក់ឆ្វាក់លើសំពត់សឬក្រដាសជាដើម ដោយសូត្រសែកគាថាអាគមផង ឬសរសេរតួអក្សរគាថាអាគមត្រង់ចន្លោះៗក្រឡាឬនៅត្រង់ជ្រុងៗរាប់ថាជារបាំងជាគ្រឿងការពារ រារាំងសត្រូវឬអន្តរាយផ្សេងៗ តាមដោយជំនឿអ្នកដែលរាប់អានទុកចិត្តថាជារបស់ស័ក្ដិសិទ្ធ :

យ័ន្ត្រ

(ម.ព. យ័ន្ត)។

យ័ន្ត្រ នាម

[យ័ន] yn≈

(ម.ព. យ័ន្ត)។

យ័រ!

សម្ដីបន្លឺឡើងដោយសើច, ដោយប្លែកចិត្ត :

យ័រ! នាម

[យ៉] y≈

សម្ដីបន្លឺឡើងដោយសើច, ដោយប្លែកចិត្ត :

ឧយ្យាន

(ម.ព. ឧយ្យានបាល)។

ឧយ្យាន នាម

[អ៊ុយ-យាន] uyyean

ឧទ្យាន។ ខ្មែរប្រើជាឧទ្យាន តាមលំអានពាក្យស្រួលហៅ សេចក្ដីក៏សំដៅថា ឧយ្យាន នោះដដែល :

ឧយ្យាន នាម

[អ៊ុយ-យា-នៈ-បាល] uyyean

អ្នករក្សា ឬ អ្នកថែឧទ្យាន។

ឧយ្យាន នាម

[អ៊ុយ-យា-នៈ-ប៉ា-ឡៈ-កា] uyyean

(ម.ព. ឧយ្យានបាល)។

ឧយ្យាមភាព

ភាវៈនៃព្យាយាម, សេចក្ដីខំប្រឹង, វីរិយភាព :

ឧយ្យាមភាព នាម

[អ៊ុយ-យា-មៈ-ភាប] uyyeamopheap

ភាវៈនៃព្យាយាម, សេចក្ដីខំប្រឹង, វីរិយភាព :

ឧយ្យោគ

ការខំស្វែង ការបន្ត។

ឧយ្យោគ នាម

[អ៊ុយ-យោក] auyyok≈

ការខំស្វែង ការបន្ត។

ឧយ្យោធិក

ទីដែលគេកំពុងច្បាំងគ្នា, សមរភូមិ, រណដ្ឋាន, រណភូមិ, យុទ្ធដ្ឋាន :

ឧយ្យោធិក នាម

[អ៊ុយ-យោ-ធិ-កៈ] ឬ [អ៊ុយ-យោ-ធិក] uyyouthik

ទីដែលគេកំពុងច្បាំងគ្នា, សមរភូមិ, រណដ្ឋាន, រណភូមិ, យុទ្ធដ្ឋាន :

ឱ្យ

(ម.ព. ឱ្យនាម)។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ] oy

អញ្ញត្រសព្ទ ដោយអនុវត្តតាមការពិភាក្សាហើយសម្រេចនៃគណៈកម្មការរៀបរៀងវចនានុក្រមខ្មែរគ្រាដំបូងបំផុតក្នុងកាល ព.ស. ២៤៥៩គ.ស. ១៩១៥ថាត្រូវប្រើជា ឱ្យ យ៉ាងនេះ មិនយល់ព្រមឱ្យប្រើជា ឱយ ឬ អោយ ឡើយ) :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ] oy

ប្រើ, បង្គាប់, ញ៉ាំង :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កាន់-កា] oy

ឱ្យទទួលកាន់មុខការ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កា] oy

ប្រាប់ដំណើរការណ៍, ប្រាប់រឿងហេតុ :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ដំ-ណឹង] oy

ប្រាប់ដំណឹង។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-តំ-រួយ] oy

ប្រាប់តម្រួយ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-នាម] oy

សន្មតនាម ឬ តាំងឈ្មោះ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-នៃ] oy

ពន្យល់។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-អ៊ុ-បាយ] oy

ប្រាប់ឧបាយ។

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-អំ-ណាច] oy

បើកអំណាច, ប្រគល់អំណាច។ល :

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ឈ្មោះ] oy

(ម.ព. ឱ្យនាម)។

ឱ្យការ

ផ្ដល់ព័ត៌មាន តម្រុយ ឬដំណឹងដល់នរណាម្នាក់។

ឱ្យការ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-កា] aaoyka≈

ផ្ដល់ព័ត៌មាន តម្រុយ ឬដំណឹងដល់នរណាម្នាក់។

ឱ្យជើង

លើកជើងហុចបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តចំពោះមុខដោយសេចក្ដីព្រហើនមើលងាយ :

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ១)

[អោយ-ជើង] aaoycheung≈

ហុចជើងម្ខាងឱ្យចាប់ :

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ២)

[អោយ-ជើង] aaoycheung≈

លើកជើងហុចបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តចំពោះមុខដោយសេចក្ដីព្រហើនមើលងាយ :

ឱ្យដៃ

ហុចដៃបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តដោយសេចក្ដីមើលងាយ ឬក៏ហុចដៃចំអកឡកឱ្យគ្នា :

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ១)

[អោយ-ដៃ] aaoydai≈

បើកដៃឱ្យហ៊ានធ្វើ :

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ២)

[អោយ-ដៃ] aaoydai≈

ហុចដៃបញ្ជោះឬបញ្ឈឺចិត្តដោយសេចក្ដីមើលងាយ ឬក៏ហុចដៃចំអកឡកឱ្យគ្នា :

យ៉! ឧទានសព្ទ

យ៉ង នាម

យ៉ស នាម

យ៉ាក កិរិយាសព្ទ

យ៉ាក គុណនាម

យ៉ាក នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាង នាម

យ៉ាដាំ នាម

យ៉ាន័ត្ថុ នាម

យ៉ាប នាម

យ៉ាបកា នាម

យ៉ាបឆា គុណនាម

យ៉ាប់ គុ.កិ., កិ.

យ៉ាប់យ៉ឺន គុ.កិ., កិ.

យ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

យ៉ាវឆាខ្វៃ នាម

យ៉ាវហន នាម

យ៉ាវហេ នាម

យ៉ាអួ នាម

យ៉ឺរ គុណកិរិយា

យ៉ឺល គុណកិរិយា

យ៉ុងចិត្ត គុណកិរិយា

យ៉ូយ! នាម

យ៉ើ! នាម

យ៉ើរ គុណកិរិយា

យ៉ើល គុណកិរិយា

យ៉ើះ! នាម

យ៉េៈយ៉ុ នាម

យ៉ៃ នាម

យ៉ៃ នាម

យ័ន្ត នាម

យ័ន្ត្រ នាម

យ័រ! នាម

ឧយ្យាន នាម

ឧយ្យាន នាម

ឧយ្យាន នាម

ឧយ្យាមភាព នាម

ឧយ្យោគ នាម

ឧយ្យោធិក នាម

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យការ កិរិយាសព្ទ

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ១)

ឱ្យជើង កិរិយាសព្ទ ២)

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ១)

ឱ្យដៃ កិរិយាសព្ទ ២)