វចនានុក្រមខ្មែរ

រ នាម

[រ] ro≈

តួព្យញ្ជនៈទី២៧នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ, ជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងសេសវគ្គឬអវគ្គ។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [r] ជាព្យញ្ជនៈជើងធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរលំហូរ ឃោសៈ។

រ នាម

[រ] ro≈

បង្គោល, ឃ្នង, របងបោះរាំងក្នុងទឹកជាគ្រឿងការពារសត្វទឹកដែលសាហាវ មិនឱ្យចូលមកបាន :

រក កិរិយាសព្ទ ១)

[រក] rk

សង្វាតឬស្វែងឱ្យចួប, ឱ្យប្រទះ, ឱ្យឃើញ, ឱ្យបានដូចបំណង :

រក កិរិយាសព្ទ ២)

[រក] rk

ពឹងគេ, ស្ដីគេ :

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ខុស-រក-ត្រូវ] rk

ពិនិត្យឱ្យឃើញខុសត្រូវ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ខ្យល់-រក-ដង់-ហើម] rk

(ម.ព. រកខ្យល់)។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-គ្នា] rk

ស្វែងឱ្យបានគ្នា, ស្វែងឱ្យបានចួបគ្នា។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ដើម-រក-ចុង] rk

ពិនិត្យសង្កេតឱ្យឃើញដើម ឃើញចុង។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ទោស] rk

សង្កេតឱ្យឃើញទោស។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ប្រ-ពន់] rk

ស្វែងឱ្យបានប្រពន្ធ, ស្ដីប្រពន្ធ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ប្រាក់-គេ] rk

សុំប្រាក់គេ; ខ្ចីប្រាក់គេ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ពុត] rk

សង្កេត, ពិនិត្យឱ្យឃើញពុត; ដេញពុត។

រក នាម

[រក-ពុត-ធោ] rk

លាន់មាត់រកព្រះពុទ្ធថា ពុទ្ធោ!, ពុទ្ធោ ពុទ្ធោ!, ឱពុទ្ធោ!, ឱពុទ្ធោ ពុទ្ធោ!, ពុទ្ធោអើយ!, :

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-មុក] rk

សង្កេតឬបញ្ជាក់ ឱ្យឃើញមុខ, ឱ្យស្គាល់មុខ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ស៊ី] rk

ប្រកបកិច្ចការឱ្យបានទ្រព្យធន, ប្រឹងធ្វើរបរចិញ្ចឹមជីវិត។

រក កិរិយាសព្ទ

[រក-ហែត] rk

សន្សំ, ពិនិត្យ, សង្កេត, ស្វែងឱ្យឃើញហេតុ ឬ ឱ្យកើតបានជារឿង, ឱ្យឃើញដំណើរ។

រក កិរិយាសព្ទ

[រាវ-រក] rk

ស្វែងរក, រកអ្វីដែលបានបាត់នៅក្នុងទឹក (ទន្លេ, បឹង,...) :

រកកល់

ជិតនឹង, រៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

រកកល់ គុណកិរិយា

[រក-កល់] rokokol

ជិតនឹង, រៀបនឹង, ស្ទើរនឹង :

រកខ្យល់

(ព.ប្រ.) រកកលនឹងដួលរលំឬក្ស័យធន។

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ១)

[រក-ខ្យល់] rkakhayl≈

ត្រដរប្រឹងឱ្យមានខ្យល់ដង្ហើម, ខំប្រឹងត្រដរដកដង្ហើម។

រកខ្យល់ កិរិយាសព្ទ ២)

[រក-ខ្យល់] rkakhayl≈

(ព.ប្រ.) រកកលនឹងដួលរលំឬក្ស័យធន។

រកតែ

ឱ្យតែ; នាំឱ្យតែ, ទាល់តែ, ត្រាតែ :

រកតែ ឈ.

[រក-តែ] rokotae

ឱ្យតែ; នាំឱ្យតែ, ទាល់តែ, ត្រាតែ :

រកម

(ម.ព. ល្កម)។

រកម គុណនាម

[រក-ម] rokmor

(ម.ព. ល្កម)។

រកា នាម

[រ-កា] roka

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ សន្តាននឹងគ ដើមមានបន្លាធំៗរង្វើលៗ ផ្លែតូចៗខ្លីៗជាងផ្លែគ មានប៉ុយសាច់ម៉ដ្ឋត្រសុសសម្បុរសស្រអាប់ :

រកា នាម

[រ-កា] roka

ឈ្មោះឆ្នាំទី ១០(មាន់) :

រកាដែក

ឈ្មោះឈើរកាមានបន្លាសុទ្ធតែដែកដុះនៅឋាននរក សម្រាប់ពួកនិរយបាលកំហែងឱ្យសត្វនរកដែលមានបាបប្រតោងឡើង ព្រោះកាលនៅជាមនុស្សជាអ្នកលួចប្រពន្ធឬលួចប្ដីគេ(ពោលតាមគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនា)។

រកាដែក នាម

[រ-កា-ដែក] rokadaek

ឈ្មោះឈើរកាមានបន្លាសុទ្ធតែដែកដុះនៅឋាននរក សម្រាប់ពួកនិរយបាលកំហែងឱ្យសត្វនរកដែលមានបាបប្រតោងឡើង ព្រោះកាលនៅជាមនុស្សជាអ្នកលួចប្រពន្ធឬលួចប្ដីគេ(ពោលតាមគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនា)។

រកាំ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ធាងវែងៗ មានបន្លារឹង ស្លឹកស្រដៀងនឹងផ្ដៅសោម :

រកាំ គុណនាម a

[រ-កំា] rokam

ដែលរកៀសៗក្នុងភ្នែកមើលចំពន្លឺពុំបាន :

រកាំ កិរិយាសព្ទ b

[រ-កំា] rokam

រកៀសៗក្នុងភ្នែក :

រកាំ កិរិយាសព្ទ

[រ-កំា-ចិត] rokam

រង្កៀសចិត្ត; ក្រំចិត្ត។

រកាំ នាម

[រ-កំា] rokam

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ធាងវែងៗ មានបន្លារឹង ស្លឹកស្រដៀងនឹងផ្ដៅសោម :

រកាំរកូស

មានមោះមៃនឹងគ្នាមិនសូវស្រាក; ដែលចេះតែប្រដាក់ប្រទុក្ខ, រើរុះ, រអាក់រអួល មិនជាប្រក្រតី :

រកាំរកូស កិ., គុ.

[រ-កំា-រ-កូស] rokamrokous

មានមោះមៃនឹងគ្នាមិនសូវស្រាក; ដែលចេះតែប្រដាក់ប្រទុក្ខ, រើរុះ, រអាក់រអួល មិនជាប្រក្រតី :

រកឹក

សូរឮដោយសើចញាប់រន្ថាន់តែតិចៗ :

រកឹក គុណកិរិយា ១)

[រ-កឹក] rokeouk

សូរឮកឹកៗរឿយៗ :

រកឹក គុណកិរិយា ២)

[រ-កឹក] rokeouk

សូរឮដោយសើចញាប់រន្ថាន់តែតិចៗ :

រកឹង

ដែលមើលទៅឃើញឆ្កឹងៗរាយៗរង្វើលៗ :

រកឹង គុណនាម

[រ-កឹង] rokoeng

ដែលមើលទៅឃើញឆ្កឹងៗរាយៗរង្វើលៗ :

រកូត

ដែលរាយគ្នារង្វើលៗ មើលទៅឃើញខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះ :

រកូត គុណនាម

[រ-កូត] rokot

ដែលរាយគ្នារង្វើលៗ មើលទៅឃើញខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះ :

រកៀស

កកិតរឿយៗ ដូចជាកៀសក្នុងភ្នែកដោយមានកម្ទេចល្អិតចូល :

រកៀស កិរិយាសព្ទ

[រ-កៀស] rokies

កកិតរឿយៗ ដូចជាកៀសក្នុងភ្នែកដោយមានកម្ទេចល្អិតចូល :

រកេត

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រកូត ថា រកេតរកូត រកូតតូចខ្លះធំខ្លះខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះចម្រុះគ្នាមិនរៀបរយ :

រកេត បុព្វបទ

[រ-កេត] roket

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រកូត ថា រកេតរកូត រកូតតូចខ្លះធំខ្លះខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះចម្រុះគ្នាមិនរៀបរយ :

រក៍ កិរិយាសព្ទ

[រ] rok

រក។ ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយរំហ័ស :

រក្ខិតសព

សពដែលគេរក្សាទុក។

រក្ខិតសព នាម

[រ័ក-ខិ-តៈ-សប់] rkakhetaksba≈

សពដែលគេរក្សាទុក។

រក្ស

ការកាន់សិក្ខា, អ្នកកាន់សិក្ខា (អ្នកប្រព្រឹត្តតាមសិក្ខាបទ)។

រក្ស កិរិយាសព្ទ

[រ័ក] roksar

រក្សា។

រក្ស នាម

[រ័ក] roksar

ខ្មែរប្រើពាក្យនេះរួមចូលនឹងសព្ទដទៃឱ្យជាបទសមាស ជាឋានន្តររបស់មន្ត្រី ឬ ជានាទីជាតំណែងណាមួយ។

រក្ស នាម ១)

[គៈ-ទា-នុ-រ័ក] roksar

អ្នករក្សាដំបង។

រក្ស នាម ២)

[គៈ-ទា-នុ-រ័ក] roksar

ឋានន្តរសម្រាប់អភិបាលខេត្តបាត់ដំបង, សំដៅសេចក្ដីថា "អ្នករក្សាខេត្តបាត់ដំបង"។

រក្ស នាម

[គ្រឹ-ហា-នុ-រ័ក] roksar

ការរក្សាគ្រឹហា, អ្នករក្សាផ្ទះ, អ្នកចាំផ្ទះ។

រក្ស នាម

[ធៈ-នា-នុ-រ័ក] roksar

ការរក្សាទ្រព្យ, អ្នករក្សាទ្រព្យ។

រក្ស នាម

[ធៈ-នា-ភិ-រ័ក] roksar

(ម.ព. ធនានុរក្ស)។

រក្ស នាម

[ធ័ម-មា-នុ-រ័ក] roksar

ការរក្សាធម៌, អ្នកកាន់តាមធម៌។

រក្ស នាម

[វា-ចា-នុ-រ័ក] roksar

ការរក្សាសម្ដី, អ្នករក្សាសម្ដី, អ្នកប្រយ័ត្នសម្ដី, ប្រយ័ត្នមាត់។

រក្ស នាម

[វិ-នៈ-យា-នុ-រ័ក] roksar

ការរក្សាវិន័យ, ការកាន់ច្បាប់, អ្នកកាន់ច្បាប់។

រក្ស នាម

[ស័ច-ចា-នុ-រ័ក] roksar

ការកាន់ពាក្យពិត, អ្នកកាន់ពាក្យសត្យ។

រក្ស នាម

[ស័ត-ត្យា-នុ-រ័ក] roksar

(ម.ព. សច្ចានុរក្ស)។

រក្ស នាម

[សិក-ខា-នុ-រ័ក] roksar

ការកាន់សិក្ខា, អ្នកកាន់សិក្ខា (អ្នកប្រព្រឹត្តតាមសិក្ខាបទ)។

រក្សា

អ្នកកាន់ការរាជការក្នុងទីប្រជុំសង្កាត់ (អភិបាលស្រុក)។

រក្សា កិរិយាសព្ទ

[រ័ក-សា] reksa

ថែ, ថែទាំ; បីបាច់, ចិញ្ចឹម; កាន់; កាន់កាប់; ការពារ; ប្រយ័ត្ន :

រក្សា នាម ១)

[រ័ក-សា-ភិ-បាល] reksa

អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាដោយការប្រយ័ត្ន។

រក្សា នាម ២)

[រ័ក-សា-ភិ-បាល] reksa

ខ្មែរប្រើពាក្យនេះជាឋានន្តរសម្រាប់នាយសង្កាត់ :

រក្សា នាម

[រ័ក-សា-ធិ-ក្រឹត] reksa

អ្នកកាន់ការរាជការក្នុងទីប្រជុំសង្កាត់ (អភិបាលស្រុក)។

រក្សាទុក

ទុកដាក់ឯកសារសាជាថ្មីដោយដូរឈ្មោះ ឬទីតាំង ឬប្រភេទ។

រក្សាទុក កិរិយាសព្ទ

[រ័ក-សា-ទុក] rkasatuk≈

(ប.ព.) ទុកដាក់ឯកសារឬព័ត៌មានត្រង់ទីតាំងដើម។

រក្សាទុក កិរិយាសព្ទ

[រ័ក-សា-ទុក-ជា] rkasatukchea≈

ទុកដាក់ឯកសារសាជាថ្មីដោយដូរឈ្មោះ ឬទីតាំង ឬប្រភេទ។

រក្សាព្រះអង្គ

ឈ្មោះក្រុមទាហានសម្រាប់រក្សាព្រះអង្គព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិត :

រក្សាព្រះអង្គ នាម

[រ័ក-សា-ព្រះ-អង់] roksapreahaangkor

ឈ្មោះក្រុមទាហានសម្រាប់រក្សាព្រះអង្គព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិត :

រក្សាសិទ្ធិ

ការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញាឬរក្សាភាពស្របច្បាប់នូវរាល់ស្នាដៃនានា របស់អ្នកនិពន្ធនិងម្ចាស់ស្នាដៃ :

រក្សាសិទ្ធិ នាម

[រ័ក-សា-សិត] rkasaset≈

ការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញាឬរក្សាភាពស្របច្បាប់នូវរាល់ស្នាដៃនានា របស់អ្នកនិពន្ធនិងម្ចាស់ស្នាដៃ :

រក្សាស្រុក

ឈ្មោះក្រុមទាហានសម្រាប់ការពារកម្ពុជរដ្ឋ :

រក្សាស្រុក នាម

[រ័ក-សា-ស្រុក] roksasrok

ឈ្មោះក្រុមទាហានសម្រាប់ការពារកម្ពុជរដ្ឋ :

រខក គុណកិរិយា

[រ-ខក] rokhok

សូរឮខកៗព្រោះរលុង :

រខក់

ដែលរលុងឬរង្គោះមិនណែន :

រខក់ គុណនាម

[រ-ខក់] rokhak

ដែលរលុងឬរង្គោះមិនណែន :

រខាក

តាករ៉ាក, រហែករហោក :

រខាក គុណនាម

[រ-ខាក] rohkhak

តាករ៉ាក, រហែករហោក :

រខិករខក់

ដែលរលុង ឬរង្គោះរង៉ិករង៉ក់ :

រខិករខក់ គុណនាម

[រ-ខិក-រ-ខក់] rokhekrokhak

ដែលរលុង ឬរង្គោះរង៉ិករង៉ក់ :

រខិញ

(ព.ប្រ.) របិញរបុញ :

រខិញ បុព្វបទ ១)

[រ-ខិញ] rokhenh

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រខុញ ថា រខិញរខុញ រខុញក្រៃពេក, រខុញច្រើនអន្លើ។

រខិញ បុព្វបទ ២)

[រ-ខិញ] rokhenh

(ព.ប្រ.) របិញរបុញ :

រខិត

រលាត់, ប៉ះពាល់ត្រូវដល់មានស្នាម; រលស់បន្តិចបន្តួច :

រខិត កិរិយាសព្ទ

[រ-ខិត] rokhet

រលាត់, ប៉ះពាល់ត្រូវដល់មានស្នាម; រលស់បន្តិចបន្តួច :

រខិន

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរលឿងលាយសម្បុរខ្មៅផ្អុចៗ :

រខិន នាម

[រ-ខិន] rokhen

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរលឿងលាយសម្បុរខ្មៅផ្អុចៗ :

រខឺត

តូចខ្ពស់ស្តឺត, ស្តឺតកំប្រេវ :

រខឺត គុណនាម

[រ-ខឺត] rokheut

តូចខ្ពស់ស្តឺត, ស្តឺតកំប្រេវ :

រខុញ

ដែលមានស្នាមដោយអន្លើៗមិនរាប, មិនរលីង :

រខុញ គុណនាម

[រ-ខុញ] rokhonh

ដែលមានស្នាមដោយអន្លើៗមិនរាប, មិនរលីង :

រខូស

សូរឮខូសៗរឿយៗ :

រខូស គុណកិរិយា

[រ-ខូស] rokhous

សូរឮខូសៗរឿយៗ :

រខេក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រខាក ថា រខេករខាក ដែលរខាកក្រៃពេក :