វចនានុក្រមខ្មែរ

រេចនកម្ម

ការបញ្ចុះថ្នាំឱ្យបាត់ទល់អាចម៍ :

រេចនកម្ម នាម

[រេ-ចៈ-ណៈ-កាំ] rechnokomm

ការបញ្ចុះថ្នាំឱ្យបាត់ទល់អាចម៍ :

រេញ

ដែលមានថ្នាំងញឹក :

រេញ គុណនាម ១)

[រេញ] renh

ទេញ, ក្រិស លូតលាស់ចម្រើនមិនរួច :

រេញ គុណនាម ២)

[រេញ] renh

ដែលមានថ្នាំងញឹក :

រេញៗ

(ម.ព. រិញៗ)។

រេញៗ គុណនាម

[រេញ-រេញ] renh

(ម.ព. រិញៗ)។

រេណបថ

(ម.ព. អយបថ)។

រេណបថ នាម

[រេ-ណៈ-បត់] renakbta≈

(ម.ព. អយបថ)។

រេណុ

លំអង, ល្អង; លម្អិត; ផង់; ធូលី; កេសរផ្កា :

រេណុ នាម

[រេ-នុ] reno

លំអង, ល្អង; លម្អិត; ផង់; ធូលី; កេសរផ្កា :

រេណូ

(ម.ព. រេណុ)។

រេណូ នាម

[រេ-នូ] renu≈

(ម.ព. រេណុ)។

រេទីន នាម

[រេ-ទីន] retin≈

ស្រទាប់ក្នុងបង្អស់នៃគ្រាប់ភ្នែកហើយនៅលើនោះ មានកោសិការួសនឹងពន្លឺពីរបែបគឺ កោសិកាកោន និងកោសិកាដំបង។

រេប័ស

ទាប, ថោក; ថោកទាប, ថោកថយ, ថយថោក; កាច, កោងកាច, អាក្រក់, គំរក់, ជួជាតិ; កំណាញ់ :

រេប័ស គុណនាម

[រេ-បុ័ស] reboas

ទាប, ថោក; ថោកទាប, ថោកថយ, ថយថោក; កាច, កោងកាច, អាក្រក់, គំរក់, ជួជាតិ; កំណាញ់ :

រេផៈ

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទមានរូបសណ្ឋានដូច្នេះ (៌) សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត ដាក់លើអក្សរតួចុងឱ្យអក្សរតួដើមបន្ទាត់នោះមានសូរសំឡេងញ័រ, ដូចជា :

រេផៈ នាម ១)

[រេ-ផៈ] rephak

អក្សរ រ; ពាក្យ។

រេផៈ នាម ២)

[រេ-ផៈ] rephak

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទមានរូបសណ្ឋានដូច្នេះ (៌) សម្រាប់ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត ដាក់លើអក្សរតួចុងឱ្យអក្សរតួដើមបន្ទាត់នោះមានសូរសំឡេងញ័រ, ដូចជា :

រេពល

(ម.ព. រេហ៍ពល)។

រេពល នាម

[រេ-ពល់] repol

(ម.ព. រេហ៍ពល)។

រេល

ពំនូក ឬគំនរ ដែលទ្រេល :

រេល កិ., គុ.កិ.

[រេល] rel

ជ្រុលជ្រាល អំពីគំនរ, អំពីពំនូក; ទ្រេល; រណែល :

រេល នាម

[រេល] rel

ពំនូក ឬគំនរ ដែលទ្រេល :

រេវតី

ឈ្មោះផ្កាយឫក្សទី ២៧មានពួកផ្កាយ ៣២ដួងប្រជុំគ្នា មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងសម្ភោរ :

រេវតី នាម

[រេ-វៈ-តី] revotey

ឈ្មោះផ្កាយឫក្សទី ២៧មានពួកផ្កាយ ៣២ដួងប្រជុំគ្នា មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងសម្ភោរ :

រេសិចស្យុង

ការកាត់ឬច្រឹបតាមវិធីវេជ្ជសាស្ត្រនូវផ្នែកសរីរាង្គខាងក្នុងណាមួយឬសរីរាង្គទាំងមូលបន្ទាប់មកត្រូវដេរភ្ជិតឬដេរតភ្ជាប់ឱ្យមានដំណើរការឡើងវិញ។

រេសិចស្យុង នាម

[រេ-សិច-ស្យុង] resechsyung≈

ការកាត់ឬច្រឹបតាមវិធីវេជ្ជសាស្ត្រនូវផ្នែកសរីរាង្គខាងក្នុងណាមួយឬសរីរាង្គទាំងមូលបន្ទាប់មកត្រូវដេរភ្ជិតឬដេរតភ្ជាប់ឱ្យមានដំណើរការឡើងវិញ។

រេស៊ីស្ទីវីតេ

រង្វាស់សមត្ថភាពរបស់សារធាតុមួយដើម្បីទប់នឹងលំហូរចរន្តអគ្គិសនី។ រេស៊ីស្ទីវីតេតាងដោយអក្សរ p មានខ្នាតគិតជា អូម ម៉ែត្រ (Ω.m)។

រេស៊ីស្ទីវីតេ នាម

[រេ-ស៊ី-ស្ទី-វី-តេ] resistivite≈

រង្វាស់សមត្ថភាពរបស់សារធាតុមួយដើម្បីទប់នឹងលំហូរចរន្តអគ្គិសនី។ រេស៊ីស្ទីវីតេតាងដោយអក្សរ p មានខ្នាតគិតជា អូម ម៉ែត្រ (Ω.m)។

រេហ៍ពល

ពួកយោធា, ពួកទាហាន, កងទ័ព :

រេហ៍ពល នាម

[រេ-ពល់] rehapol

ពួកយោធា, ពួកទាហាន, កងទ័ព :

រេះ កិរិយាសព្ទ

[រេះ] reh

(ម.ព. រែះ)។

រែក

ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទ ស្រដៀងនឹងចត្រង្គ ខុសគ្នាតែឈ្មោះកូន និងការឈ្នះចាញ់, មានបែបឱ្យស៊ីរែកទាំងពីរខាង ឬបើអ្នកម្ខាងទាល់ច្រក ត្រូវអ្នកម្ខាងកៀរក្រសោបស៊ីបានទាំងអស់ :

រែក កិរិយាសព្ទ ១)

[រែក] reaek

នាំយកអ្វីៗដែលពាក់ព្យួរនៅចុងដងរែកមានទម្ងន់ស្មើភាគគ្នាទាំងពីរខាង ដោយដាក់ដងរែកលើស្មាម្ខាង :

រែក កិរិយាសព្ទ ២)

[រែក] reaek

(ព.ប្រ.) មិនលម្អៀងទៅរកម្ខាងៗ :

រែក កិរិយាសព្ទ ៣)

[រែក] reaek

រះទាំងពីរខាង :

រែក កិរិយាសព្ទ

[រែក-ពុន] reaek

(ព.ប្រ.) ទទួលរ៉ាប់រងការងារ ឬទទួលបន្ទុកកិច្ចការណាមួយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ :

រែក នាម

[រែក] reaek

ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទ ស្រដៀងនឹងចត្រង្គ ខុសគ្នាតែឈ្មោះកូន និងការឈ្នះចាញ់, មានបែបឱ្យស៊ីរែកទាំងពីរខាង ឬបើអ្នកម្ខាងទាល់ច្រក ត្រូវអ្នកម្ខាងកៀរក្រសោបស៊ីបានទាំងអស់ :

រែង

ចាប់គ្រលែងអង្រង់ឱ្យលេចជ្រុះចេញតាមប្រហោងច្រែងឬកាតៅជាដើម :

រែង គុណកិរិយា

[រែង] reaeng

រមែង, តែង; រមែងតែ, តែងតែ, ធ្លាប់តែ, ច្រើនតែ, សឹងតែ :

រែង កិរិយាសព្ទ

[រែង] reaeng

ចងក្រងឱ្យកើតបានជារបែង :

រែង កិរិយាសព្ទ

[រែង] reaeng

ចាប់គ្រលែងអង្រង់ឱ្យលេចជ្រុះចេញតាមប្រហោងច្រែងឬកាតៅជាដើម :

រែងតែ

(ម.ព. រែង)។

រែងតែ គុណកិរិយា

[រែង-តែ] rengtae≈

(ម.ព. រែង)។

រែម

(ប.ព.) មេម៉ូរីដែលស៊ីភីយូ ហាដវែរ ឬកម្មវិធីណាមួយអាចអានឬសរសេរទិន្នន័យបណ្ដោះអាសន្ន។

រែម នាម

[រែម] rem≈

(ប.ព.) មេម៉ូរីដែលស៊ីភីយូ ហាដវែរ ឬកម្មវិធីណាមួយអាចអានឬសរសេរទិន្នន័យបណ្ដោះអាសន្ន។

រែះ កិរិយាសព្ទ

[រែះ] reaeeah

ជ្រែះ, ធ្វើឱ្យដាច់ ឱ្យរបេះ បន្តិចៗ ដោយដែកមានមុខមុត :

រៃ កិរិយាសព្ទ

[រៃ] rey

ច្រាកប្រាក់កាសឬវត្ថុអ្វីៗឱ្យចេញរាល់គ្នាមានកំណត់ឬឱ្យចេញស្មើភាគគ្នា :

រៃ នាម

[រៃ] rey

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានស្លាប, នៅអាស្រ័យនឹងដើមឈើខ្ពស់ៗ, យំបញ្ចេញសូរសព្ទឮហួសមាឌ :

រៃទឹក

ឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះក្នុងទឹកដែលមានដីខ្សាច់ ឬថ្មលាយបែកជាគុម្ពតូចធំ; គេច្រើនយកឫសប្រើជាថ្នាំចាញ់ (ថ្នាំស្ងោរផឹករម្ងាប់រោគចាញ់)។

រៃទឹក នាម

[រៃ-ទឹក] reytuek

ឈើតូចមួយប្រភេទ ដុះក្នុងទឹកដែលមានដីខ្សាច់ ឬថ្មលាយបែកជាគុម្ពតូចធំ; គេច្រើនយកឫសប្រើជាថ្នាំចាញ់ (ថ្នាំស្ងោរផឹករម្ងាប់រោគចាញ់)។

រោក

(ម.ព. រោគ{¥¥}២{££})។

រោក នាម

[រោក] rouk

(ម.ព. រោគ២)។

រោគ

ឈ្មោះឈើតូចដើមស្ទើរជាវល្លិច្រើនដុះលើដំបូក; មាន ២ប្រភេទ គឺ រោគស, រោគក្រហម គេច្រើនប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគឫសដូងវិលជាដើម (សរសេរជា រោក ក៏មាន)។

រោគ នាម

[រោគ] rok

ការឈឺចាប់, ការឈឺចាក់ដោត, ជំងឺ, អាពាធ, អាម័យ :

រោគ កិរិយាសព្ទ

[កើត-រោក] rok

(ព.ប្រ.) ឈឺចិត្ត; កើតទាស់ទែងគ្នា។

រោគ នាម

[រោ-គ័ក-ក្សែម] rok

សេចក្ដីក្សេមចាករោគ, ដំណើរជាពីឈឺ។

រោគ នាម

[រោ-គ័ក-ក្សៃ] rok

ដំណើរអស់រោគហើយ; ការស្បើយរោគ។

រោគ នាម

[រោ-គ័ក-និ-ទាន] rok

ឈ្មោះតម្រាពេទ្យបុរាណនិយាយអំពីកំណើតរោគ និងការប្រកបថ្នាំបំបាត់រោគផ្សេងៗ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-និត] rok

លំនៅរោគ, សំបុករោគ :

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ព្យា-បាល] rok

ការរក្សារោគ, ការថែជំងឺ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ព្យា-ប៉ា-ឡៈ-កៈ] rok

អ្នកថែជំងឺ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ព្យា-បាល] rok

(ម.ព. រោគព្យាបាលកៈ)។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ភូ] rok

កន្លែងកើតរោគ (រាងកាយ)។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-រាជ] rok

ស្តេចរោគ គឺរោគរបេង, វណរោគ។

រោគ គុណកិរិយា

[រោ-គៈ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] rok

លក្ខណៈ, អាការៈរបស់រោគ។

រោគ គុណនាម

[រោ-គៈ-លឹង] rok

(ម.ព. រោគលក្ខណៈ)។

រោគ នាម

[រោក-សង់-ផ្ទះ] rok

(ព.ប្រ.) រោគដែលកើតនៅយូរតត្រំតត្រើយ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សន់-និ-បាត] rok

ប្រទេសជាទីប្រជុំនៃរោគ (រាងកាយ) ; ការប្រជុំនៃរោគ, ដំណើរកុះកុមនៃរោគ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សៈ-មុត-ឋាន] rok

ទីតាំងនៃរោគ, កំណើតរោគ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សៈ-មុត-ឋាន-សាស] rok

ក្បួនឬតម្រាប្រាប់កំណើតជំងឺផ្សេងៗ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សៈ-មុត-ទា-យៈ] rok

ដូចគ្នានឹង រោគសន្និបាត ដែរ។

រោគ កិរិយាសព្ទ

[រោ-គៈ-សាន] rok

ការរម្ងាប់រោគ, ដំណើរស្បើយរោគ។

រោគ កិរិយាសព្ទ

[រោ-គៈ-សាន-តិ-ភាប] rok

(ម.ព. រោគសាន្ត)។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សាស] rok

ក្បួនឬវិទ្យាពេទ្យស្ដីពីមូលហេតុនិងអាការៈរោគផ្សេងៗ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-សិល-ប៉ៈ] rok

វិជ្ជាបំបាត់រោគ, ចំណេះផ្សេងៗ សម្រាប់ពេទ្យ, វិជ្ជាពេទ្យ។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ហា-រិន] rok

អ្នកកម្ចាត់ឬបំបាត់រោគ (ពេទ្យ)។

រោគ នាម

[រោ-គៈ-ហា-រី] rok

(ម.ព. រោគហារិន)។

រោគ នាម

[រោគ] rok

ឈ្មោះឈើតូចដើមស្ទើរជាវល្លិច្រើនដុះលើដំបូក; មាន ២ប្រភេទ គឺ រោគស, រោគក្រហម គេច្រើនប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគឫសដូងវិលជាដើម (សរសេរជា រោក ក៏មាន)។

រោគបុរស

កាមរោគ (រោគស្វាយ, ប្រមេះ)។

រោគបុរស នាម

[រោក-បុ-រ៉ស់] rokborsa≈

កាមរោគ (រោគស្វាយ, ប្រមេះ)។

រោគរាតត្បាត

រោគរាលដាល, រោគឆ្លងពីមួយទៅមួយ ដូចយ៉ាងអាសន្នរោគនិងអុតជាដើម។

រោគរាតត្បាត នាម

[រោក-រាត-ត្បាត] rokreattbat≈

រោគរាលដាល, រោគឆ្លងពីមួយទៅមួយ ដូចយ៉ាងអាសន្នរោគនិងអុតជាដើម។

រោគវិនិច្ឆ័យ

ការវិនិច្ឆ័យរោគ, ការពិនិត្យជំងឺ, ទំនាយរបស់ពេទ្យអំពីអាការៈរោគតាមមូលហេតុដែលបណ្ដាលឡើង :

រោគវិនិច្ឆ័យ នាម

[រោក-វិ-និច-ឆៃ] rokvinichchhai≈

ការវិនិច្ឆ័យរោគ, ការពិនិត្យជំងឺ, ទំនាយរបស់ពេទ្យអំពីអាការៈរោគតាមមូលហេតុដែលបណ្ដាលឡើង :

រោគសញ្ញា

សញ្ញាឬអាការៈបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីឬមានជំងឺ ឬការផ្លាស់ប្ដូរផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបណ្ដាលមកពីជំងឺជាក់លាក់ណាមួយ :

រោគសញ្ញា នាម

[រោក-ស័ញ-ញ៉ា] roksnhonha≈

សញ្ញាឬអាការៈបង្ហាញពីភាពមិនប្រក្រតីឬមានជំងឺ ឬការផ្លាស់ប្ដូរផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបណ្ដាលមកពីជំងឺជាក់លាក់ណាមួយ :

រោគស្ត្រី

(ម.ព. រោគបុរស)។

រោគស្ត្រី នាម

[រោក-ស្ត្រី] rokstri≈

(ម.ព. រោគបុរស)។

រោគស្ត្រីវិទ្យា

វេជ្ជវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់ស្ត្រី និងវិធីសាស្ត្រព្យាបាល :

រោគស្ត្រីវិទ្យា នាម

[រោក-ស្ត្រី-វិត-ទ្យា] rokstrivittyea≈

វេជ្ជវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីសរីរាង្គបន្តពូជរបស់ស្ត្រី និងវិធីសាស្ត្រព្យាបាល :

រោគា

ជំងឺផ្សេងៗ, ជំងឺច្រើនយ៉ាង។

រោគា នាម

[រោ-គា] roukea

រោគទាំងឡាយ :

រោគា នាម

[រោ-គា-ព្យា-ធិ] roukea

ជំងឺផ្សេងៗ, ជំងឺច្រើនយ៉ាង។

រោគាពាធ

ជំងឺដែលឈឺចាក់ដោតក្នុងរាងកាយ :

រោគាពាធ នាម

[រោ-គា-ពាត] roukeapeath

ជំងឺដែលឈឺចាក់ដោតក្នុងរាងកាយ :

រោគាយតនៈ

ទីអាស្រ័យរបស់រោគ, លំនៅរោគ (រាងកាយ)។

រោគាយតនៈ នាម

[រោ-គា-យៈ-តៈ-ណៈ] roukeayotoneak

ទីអាស្រ័យរបស់រោគ, លំនៅរោគ (រាងកាយ)។

រោគិនី

(ម.ព. រោគី)។