ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

រោយ នាម

[រោយ] rouy

ជម្រុះបង្ហើរកម្ទេច, សម្ដី, កំញម ឱ្យខ្ចាត់ចេញដោយឡែក :

រោយ កិរិយាសព្ទ ២)

[រោយ] rouy

សង្កត់ម្សៅឱ្យចេញជាសរសៃ, ជាដុំតូចៗតាមប្រហោង ប្រដាប់សម្រាប់ប្រកបការ :

រោយ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រោយ] rouy

ទម្លាក់ រាយជាសរសៃឬគ្រាប់ល្អិតៗមកលើ :

រោយរាយ

ដែលឃ្លៀងឃ្លាត, ឥតប្រយោជន៍, យកជាការពិតពុំបាន :

រោយរាយ កិ., គុ.កិ. ១)

[រោយ-រាយ] rouyoreay

ទម្លាក់, ជម្រុះឬធ្លាក់, ជ្រុះចុះរាត់រាយ :

រោយរាយ គុណនាម ២)

[រោយ-រាយ] rouyoreay

ដែលរាយពពាយ, រដាច់រដោច រប៉ិចរប៉ី :

រោយរាយ គុណនាម ៣)

[រោយ-រាយ] rouyoreay

ដែលឃ្លៀងឃ្លាត, ឥតប្រយោជន៍, យកជាការពិតពុំបាន :

រោយរៀវ

ដែលហោចនៅសល់តិចតួចស្ដើងស្ដួចណាស់ រកកល់នឹងអស់ឬគ្មានទៅហើយ; ដែលកាន់តែតិចចុះឬ តូចចុះដោយលំដាប់; ដែលឃ្លៀងឃ្លាតពីទំនងពីលំអានដើមស្ទើរតែនឹងបាត់សូន្យសោះទៅហើយ :

រោយរៀវ គុណនាម

[រោយ-រៀវ] rouyoriev

ដែលហោចនៅសល់តិចតួចស្ដើងស្ដួចណាស់ រកកល់នឹងអស់ឬគ្មានទៅហើយ; ដែលកាន់តែតិចចុះឬ តូចចុះដោយលំដាប់; ដែលឃ្លៀងឃ្លាតពីទំនងពីលំអានដើមស្ទើរតែនឹងបាត់សូន្យសោះទៅហើយ :

រោយស្បៃ

រលឹមគ្រាប់ល្អិតៗណាស់មើលទៅដូចជាផ្សែង :

រោយស្បៃ ន., គុ.

[រោយ-ស្បៃ] rouysbai

រលឹមគ្រាប់ល្អិតៗណាស់មើលទៅដូចជាផ្សែង :

រោរព

(ព.ប្រ.) ដែលអនាថាមានទុក្ខវេទនាខ្លាំង ស្រែកថ្ងូរឮរំពងឥតស្រាកឬដែលគគ្រក់កខ្វក់សព្វអន្លើ :

រោរព នាម ១)

[រោ-រប់] rourop

ឈ្មោះឋាននរកមួយមានសូរសម្រែកកងរំពង។

រោរព គុណនាម ២)

[រោ-រប់] rourop

(ព.ប្រ.) ដែលអនាថាមានទុក្ខវេទនាខ្លាំង ស្រែកថ្ងូរឮរំពងឥតស្រាកឬដែលគគ្រក់កខ្វក់សព្វអន្លើ :

រោល

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកដើមសិរមាន់ផ្លែប្រើជាអាហារបាន :

រោល កិរិយាសព្ទ ១)

[រោល] roul

ធ្វើឱ្យក្ដៅ, ឱ្យស្ងួត, ឱ្យស្រពាប់, ឱ្យស្លោក, ឱ្យទន់, ឱ្យឆេះខ្លោច ដោយដាក់ពីលើភ្លើង, ដោយដាក់ក្នុងអណ្ដាតភ្លើងឬដោយត្រូវអណ្ដាតភ្លើងឆាប :

រោល កិរិយាសព្ទ ២)

[រោល] roul

ឡើងសាច់កន្ទួលកន្ទឹសឬឃ្មឹលព្រោះត្រូវចំហាយឬកម្សួលពិស បណ្ដាលឱ្យស្កៀប ឱ្យរមាស់ :

រោល នាម

[រោល] roul

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកដើមសិរមាន់ផ្លែប្រើជាអាហារបាន :

រោលរាល

រសាប់រសល់, ក្រវល់ក្រវាយ, ក្រហល់ក្រហាយ :

រោលរាល កិរិយាសព្ទ

[រោល-រាល] rouloreal

រសាប់រសល់, ក្រវល់ក្រវាយ, ក្រហល់ក្រហាយ :

រោលអាល

(ព.ប្រ.) កម្ដៅចិត្ត, ធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីមួម៉ៅក្ដៅចិត្ត :

រោលអាល គុណនាម ១)

[រោល-អាល] rolaal

ក្ដៅក្រហាយ, ឈឺផ្សាហាក់ដូចគេអាល :

រោលអាល គុណនាម ២)

[រោល-អាល] rolaal

(ព.ប្រ.) កម្ដៅចិត្ត, ធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីមួម៉ៅក្ដៅចិត្ត :

រោស

ភាវៈឬដំណើរក្រោធ។

រោស នាម

[រោ-សៈ] rous

សេចក្ដីក្រោធ, កំហឹង។

រោស គុណនាម

[រោ-សៈ-កា] rous

ហេតុដែលនាំឱ្យខឹង។

រោស គុណនាម

[រោ-សៈ-ចិត] rous

ចិត្តក្រោធ។

រោស គុណនាម

[រោ-សៈ-ភាប] rous

ភាវៈឬដំណើរក្រោធ។

រោស—

(ម.ព. រោស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រោស— គុណនាម

[រោ-សៈ—] rosak—

(ម.ព. រោស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រោហិណី នាម

[រោ-ហិ-នី] rouhenei

ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សពួកទី ៤មានផ្កាយ ៥ដួង មានរូបសណ្ឋានឬទ្រង់ទ្រាយដូចជារថ :

រោហិណី នាម

[រោ-ហិ-នី] rouhenei

(ម.ព. អាកទែ)។

រោហិត

ឈាម; ព្រះអាទិត្យ; សត្វរមាំង; ...។

រោហិត គុណនាម

[រោ-ហិត] rouhet

ក្រហម :

រោហិត នាម

[រោ-ហិត] rouhet

ឈាម; ព្រះអាទិត្យ; សត្វរមាំង; ...។

រំ កិរិយាសព្ទ

[រំ] rum

ទទូរគ្របខ្លួនបង្ហប់កម្សួលចំហាយផ្សែងដែលស្ងោរថ្នាំ ឱ្យក្ដៅចេញញើសពីសព៌ាង្គកាយ ដើម្បីឱ្យស្រាលខ្លួន, ឱ្យស្បើយរោគ; ឆ្ពុងផ្ទាលផ្ទាល់ :

រំកាច់

(ព.ប្រ.) ដែលតូចទាប, សាបរលាប :

រំកាច់ នាម ១)

[រំ-កាច់] rumkach

កម្ទេចឈើ, កម្ទេចឧស, កម្ទេចចំណាំងតូចៗ, កម្ទេចរងើកភ្លើងជាដើម :

រំកាច់ គុណនាម ២)

[រំ-កាច់] rumkach

(ព.ប្រ.) ដែលតូចទាប, សាបរលាប :

រំកាច់មាស

ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទ មាត្រតូចសម្បុរចម្រុះក្រហមខ្មៅអុជៗ :

រំកាច់មាស នាម

[រំ-កាច់-មាស] romkachameas

ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទ មាត្រតូចសម្បុរចម្រុះក្រហមខ្មៅអុជៗ :

រំកាច់រំកោច

(ព.ប្រ.) តូចទាប, ថោកថយ, សាបរលាបណាស់; បន្តិចបន្តួច, បន្ទាប់បន្សំ, រាយរង :

រំកាច់រំកោច គុណនាម ១)

[រំ-កាច់-រំ-កោច] rumkachorumkaoch

តូចតាច, ល្អិតល្អោច, កម្ទេចកម្ទី :

រំកាច់រំកោច គុណនាម ២)

[រំ-កាច់-រំ-កោច] rumkachorumkaoch

(ព.ប្រ.) តូចទាប, ថោកថយ, សាបរលាបណាស់; បន្តិចបន្តួច, បន្ទាប់បន្សំ, រាយរង :

រំកិល

(ព.ប្រ.) បន្ធំឱ្យឡើងយសស័ក្ដិតាមលំដាប់ថ្នាក់ :

រំកិល កិរិយាសព្ទ ១)

[រំ-កិល] rumkel

ធ្វើឱ្យកិលឃ្លាតខុសពីទីដើម, រង្កៀកឱ្យកិល :

រំកិល កិរិយាសព្ទ ២)

[រំ-កិល] rumkel

លើកយកដោយថ្នាក់ថ្នមពីទីមួយទៅដាក់ឯទីដទៃ :

រំកិល កិរិយាសព្ទ ៣)

[រំ-កិល] rumkel

(ព.ប្រ.) បន្ធំឱ្យឡើងយសស័ក្ដិតាមលំដាប់ថ្នាក់ :

រំខាន

មិនសប្បាយចិត្ត, ខ្វល់ចិត្ត, ទើសទែងចិត្ត, អផ្សុក :

រំខាន កិរិយាសព្ទ

[រំ-ខាន] rumkhan

មិនសប្បាយចិត្ត, ខ្វល់ចិត្ត, ទើសទែងចិត្ត, អផ្សុក :

រំគាយ

ធ្វើឱ្យរាយចេញ, រំសាយចេញ; អធិប្បាយឱ្យទូលាយសេចក្ដី :

រំគាយ កិរិយាសព្ទ

[រំ-គាយ] romkeay

ធ្វើឱ្យរាយចេញ, រំសាយចេញ; អធិប្បាយឱ្យទូលាយសេចក្ដី :

រំគាល កិ., គុ.

[រំ-គាល] rumkeal

(ព.បុ.) រលស់, ថយចំនួន :

រំគេញ កិ., គុ.

[រំ-គេញ] rumkenh

(ម.ព. លំគេញ)។

រំងក នាម

[រំ-ងក] rumngok

(ម.ព. រម្ងក)។

រំងាច កិរិយាសព្ទ

[រំ-ងាច] rumngeach

(ម.ព. រម្ងាច)។

រំងាប់ កិរិយាសព្ទ

[រំ-ងាប់] rumngeab

(ម.ព. រម្ងាប់)។

រំងាស់ កិរិយាសព្ទ

[រំ-ងាស់] rumngeas

(ម.ព. រម្ងាស់)។

រំងើក គុណនាម

[រំ-ងើក] rumngauk

(ម.ព. រម្ងើក)។

រំចាក

ឈ្មោះប្រទាលធំឬរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំចេកតែវែងៗជាង ច្រើនដុះនៅទីវាលដីល្បាយខ្សាច់ទឹកលិចក៏មិនងាប់, ស្លឹកប្រើការត្បាញសម្ពៀត, ការុង, កន្ទេល ជាដើមបាន :

រំចាក នាម

[រំ-ចាក] romchak

ឈ្មោះប្រទាលធំឬរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំចេកតែវែងៗជាង ច្រើនដុះនៅទីវាលដីល្បាយខ្សាច់ទឹកលិចក៏មិនងាប់, ស្លឹកប្រើការត្បាញសម្ពៀត, ការុង, កន្ទេល ជាដើមបាន :

រំចីដៃ នាម

[រំ-ចី-ដៃ] romcheidai

(ព.បុ.) ថ្នាំងដៃ :

រំចេក

ឈ្មោះប្រទាលធំ ឬរុក្ខជាតិមួយប្រភេទស្លឹកវែងៗ មានបន្លានៅហាមទាំងពីរខាង ដើមមានសាច់សាញជាសរសៃៗ មានឫសដុះសំយុងដូចជាពួរ ផ្កាចេញជាខ្ព មានដុំលំអងធំៗក្នុងស្រទាប់ ក្លិនក្រអូបឆ្អិត ស្លឹកប្រើការត្បាញកន្ទេល, សម្ពៀត ជាដើមបាន :

រំចេក នាម

[រំ-ចេក] rumchek

ឈ្មោះប្រទាលធំ ឬរុក្ខជាតិមួយប្រភេទស្លឹកវែងៗ មានបន្លានៅហាមទាំងពីរខាង ដើមមានសាច់សាញជាសរសៃៗ មានឫសដុះសំយុងដូចជាពួរ ផ្កាចេញជាខ្ព មានដុំលំអងធំៗក្នុងស្រទាប់ ក្លិនក្រអូបឆ្អិត ស្លឹកប្រើការត្បាញកន្ទេល, សម្ពៀត ជាដើមបាន :

រំជា

និយាយរំជែជន្លជន្លេញបង្កាច់ផ្សែផ្សំប្រមែប្រមុំហេតុទំនងឱ្យកើតឡើងជាសេចក្ដីចំពោះលើរូបមនុស្សដែលនៅៗមុខ ដើម្បីសើចលេងសប្បាយ :

រំជា កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជា] rumchea

និយាយរំជែជន្លជន្លេញបង្កាច់ផ្សែផ្សំប្រមែប្រមុំហេតុទំនងឱ្យកើតឡើងជាសេចក្ដីចំពោះលើរូបមនុស្សដែលនៅៗមុខ ដើម្បីសើចលេងសប្បាយ :

រំជីក

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ សាច់ស្និទ្ធសម្បុរលឿងខ្ចី :

រំជីក នាម

[រំ-ជីក] romchik

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ សាច់ស្និទ្ធសម្បុរលឿងខ្ចី :

រំជីរំជា

និយាយរំជាលេងខ្ជីខ្ជាតាមតែរួចពីមាត់ :

រំជីរំជា កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជី-រំ-ជា] rumchirumchea

និយាយរំជាលេងខ្ជីខ្ជាតាមតែរួចពីមាត់ :

រំជួល កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជួល] rumchoul

ជ្រួល, កក្រើកជ្រួលឡើង, យោលខ្ជោលៗឡើង :

រំជួល នាម a

[រំ-ជួល] rumchoul

ដំណើរកក្រើកជ្រួលឡើង, អាការៈយោលខ្ជោលៗឡើង :

រំជួល នាម b

[រំ-ជួល] rumchoul

ដំណើរបក់បោកខ្លាំង :

រំជួល នាម c

[រំ-ជួល] rumchoul

ដំណើរជ្រួលច្របល់ខ្លាំង :

រំជួល នាម d

[រំ-ជួល] rumchoul

ដំណើរជ្រួលភ្នកនឹកខ្លាំង :

រំជួល នាម

[ខ្យល់-រំ-ជួល] rumchoul

ខ្យល់បក់បោកខ្លាំង។

រំជួល នាម

[ចិត-រំ-ជួល] rumchoul

ចិត្តជ្រួលភ្នកនឹកដល់ដោយស្នេហា ឬដោយមានចំណង់ខ្លាំង។

រំជួល កិរិយាសព្ទ

[ផ្អើល-រំ-ជួល] rumchoul

ផ្អើលជ្រួលខ្លាំង។

រំជើប

រំជួលខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់សព្វទីកន្លែង។

រំជើប បុព្វបទ

[រំ-ជើប] romcherb

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រំជួល ថា :

រំជើប បុព្វបទ

[រំ-ជើប-រំ-ជួល] romcherb

រំជួលខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់សព្វទីកន្លែង។

រំជេញ

រំជែឱ្យទាល់តែជ្រេញចិត្ត។

រំជេញ កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជេញ] rumchenh

និយាយច្រំដែល ឬថានាយថាអាយនាំឱ្យជ្រេញចិត្ត :

រំជេញ កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជែ-រំ-ជេញ] rumchenh

រំជែឱ្យទាល់តែជ្រេញចិត្ត។

រំជែ

និយាយចំអែចំអន់ថានាយថាអាយជែពព្រែចំពោះរឿងមនុស្សដែលនៅៗមុខ ដើម្បីសើចលេងសប្បាយ :

រំជែ កិរិយាសព្ទ

[រំ-ជែ] rumcheae

និយាយចំអែចំអន់ថានាយថាអាយជែពព្រែចំពោះរឿងមនុស្សដែលនៅៗមុខ ដើម្បីសើចលេងសប្បាយ :

រំជែក

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំ។

រំជែក នាម

[រំ-ជែក] romcheaek

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំ។