ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វេរ កិរិយាសព្ទ

[វេ] ver

ប្រគល់ឬប្រគេនអ្វីៗ ឱ្យដោយបញ្ចេញវាចាថាតាមគ្នា (ព.ពុ.) :

វេរ នាម

[វេ-ចង់-ហាន់-សង់] ver

ឈ្មោះរបៀបមង្គលការមួយយ៉ាង ធ្វើដោយពិធីវេរភត្ត និងគ្រឿងបរិក្ខារប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ :

វេរ កិរិយាសព្ទ

[វេ] ver

ងាកបែរទ្រេតឬបញ្ឆៀង, ងាកបែររេ :

វេរ នាម

[វេ] ver

ដំណើរយកវេនគ្នា, ដំណើរធ្វើការឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកម្ដងម្នាក់ :

វេរប្បដិវេរ

ដំណើរចងពៀរតបពៀរ, ការចងពៀរម្ដងម្នាក់ គឺការដែលអ្នកមួយចងពៀរទៅរកហើយ អ្នកមួយត្រឡប់ចងពៀរមករកវិញ :

វេរប្បដិវេរ នាម

[វេ-រុ័ប-ប៉ៈ-ដិ-វេ] verbbodever

ដំណើរចងពៀរតបពៀរ, ការចងពៀរម្ដងម្នាក់ គឺការដែលអ្នកមួយចងពៀរទៅរកហើយ អ្នកមួយត្រឡប់ចងពៀរមករកវិញ :

វេរភាព

ភាវៈនៃពៀរ; ភាពរបស់បុគ្គលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរភាព នាម

[វេ-រៈ-ភាប] veropheap

ភាវៈនៃពៀរ; ភាពរបស់បុគ្គលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរមណី

គំនិតដែលតាំងផ្គងនឹងវៀរ; ការវៀរ, ការតម; ការវៀរចាកទុច្ចរិត។

វេរមណី នាម

[វេ-រៈ-មៈ-នី] veromonei

គំនិតដែលតាំងផ្គងនឹងវៀរ; ការវៀរ, ការតម; ការវៀរចាកទុច្ចរិត។

វេរម្ភវាត

ខ្យល់វល់គឺខ្យល់ដែលបក់ពីទិសផ្សេងៗប្រសព្វគ្នា; ខ្យល់កំបុតត្បូង។

វេរម្ភវាត នាម

[វេ-រ័ម-ភៈ-វាត] vermphoveat

ខ្យល់វល់គឺខ្យល់ដែលបក់ពីទិសផ្សេងៗប្រសព្វគ្នា; ខ្យល់កំបុតត្បូង។

វេរវេគ

កម្លាំងពៀរ; កម្លាំងឬសន្ទុះរបស់សត្រូវ។

វេរវេគ នាម

[វេ-រៈ-វេក] verovek

កម្លាំងពៀរ; កម្លាំងឬសន្ទុះរបស់សត្រូវ។

វេរា

ជនឬបុគ្គលដែលមានពៀរនឹងគ្នា, ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរា នាម

[វេ-រិ-ជន់] verea

(ម.ព. វេរីជន)។

វេរា នាម

[វេ-រី-ជន់] verea

ជនឬបុគ្គលដែលមានពៀរនឹងគ្នា, ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា។

វេរី

អ្នកមានពៀរនឹងគ្នា; សត្រូវ។

វេរី គុណនាម

[វេ-រី] veri

ដែលមានពៀរនឹងគ្នា; ដែលជាសត្រូវនឹងគ្នា :

វេរី នាម

[វេ-រី] veri

អ្នកមានពៀរនឹងគ្នា; សត្រូវ។

វេលា នាម

[វេ-លា] velea

(ម.ព. ពេល, ពេលា)។

វេវចនសព្ទ

ពាក្យពីរម៉ាត់ឬវាចាវិលាស (locution) ពីរម៉ាត់ឬក៏ច្រើនម៉ាត់ ជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា កាលណាពាក្យឬវាចាវិលាសនោះមានប្រភេទដូចគ្នានិងអាចជំនួសគ្នាបានក្នុងល្បះ ដោយឥតបណ្ដាលឱ្យល្បះមានន័យផ្សេង។ តាមធម្មតា ពាក្យពីរម៉ាត់ដែលជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា មិនមានន័យដូចគ្នាបេះបិទទេ : គេមិនអាចប្រើវា

វេវចនសព្ទ នាម

[វេ-វៈ-ចៈ-ណៈ-ស័ប] veveakchaknaksba≈

ពាក្យពីរម៉ាត់ឬវាចាវិលាស (locution) ពីរម៉ាត់ឬក៏ច្រើនម៉ាត់ ជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា កាលណាពាក្យឬវាចាវិលាសនោះមានប្រភេទដូចគ្នានិងអាចជំនួសគ្នាបានក្នុងល្បះ ដោយឥតបណ្ដាលឱ្យល្បះមានន័យផ្សេង។ តាមធម្មតា ពាក្យពីរម៉ាត់ដែលជាវេវចនសព្ទនឹងគ្នា មិនមានន័យដូចគ្នាបេះបិទទេ : គេមិនអាចប្រើវា

វេវចនៈ

ពាក្យដែលប្រើផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ឬប្រើជាជំនួសគ្នាបាន គឺពាក្យដែលមានសូរសំនៀងខុសគ្នាតែមានដំណើរសេចក្ដីត្រូវគ្នា ឬរលឿគ្នា, ដូចជា ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី ប្រែថា "ស្រីផ្កាមាស" ដូចគ្នា យ៉ាងនេះជា វេវចនៈ។

វេវចនៈ នាម

[វេ-វៈ-ចៈ-ណៈ] vevochoneak

ពាក្យដែលប្រើផ្លាស់ប្ដូរគ្នា ឬប្រើជាជំនួសគ្នាបាន គឺពាក្យដែលមានសូរសំនៀងខុសគ្នាតែមានដំណើរសេចក្ដីត្រូវគ្នា ឬរលឿគ្នា, ដូចជា ពេស្យា, វេសិយា, វេសី, នគរសោភិនី, លញ្ជិកា, រូបជីវិនី, រូបាជីវា, រូបូបជីវិនី, វណ្ណទាសី ប្រែថា "ស្រីផ្កាមាស" ដូចគ្នា យ៉ាងនេះជា វេវចនៈ។

វេសាលី នាម

[វេ-សា-ឡី] vesali

(ម.ព. ពៃសាលី)។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា] veseyea

ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស)។

វេសិយា នាម

[ពេ-ស្យ៉ា-គ្រឹះ] veseyea

(ម.ព. វេសិយាគ្រឹះ)។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា-គោ-ច] veseyea

(ម.ព. ពេស្យាគោចរ)។

វេសិយា នាម

[វេ-សិ-យ៉ា-គ្រឹះ] veseyea

ផ្ទះស្រីផ្កាមាស។

វេសី នាម

[វេ-សី] vesei≈

(ម.ព. វេសិយា)។

វេស្ដន នាម

[វេស-ស្តៈ-ណៈ] (ជើង ត)] vesstaknak](cheungt)a≈

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្តនព្រស្ត នាម

[វេស-ស្តៈ-ណៈ-ព័ស] (ជើង ត)] vesstaknakps]a(cheungt)a≈

(ម.ព. វេឋនពស្ត្រ)។

វេស្ម័ន នាម

[វេស-ស្មាន់] vesmoan

ផ្ទះ; លំនៅ; វាំង :

វេស្យា នាម

[វេស-ស្យ៉ា] vessaya≈

(ម.ព. ពេស្យា)។

វេស្សន្តរ

ឈ្មោះគម្ពីរជាតក សម្ដែងរឿងព្រះវេស្សន្តរ (គម្ពីរមហាជាតក៍)។

វេស្សន្តរ នាម ១)

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ] ឬ [វេស-សន់-ដ] vessntor

រវាងឬទីពាក់កណ្ដាលផ្លូវពួកវេស្សៈ។

វេស្សន្តរ នាម ២)

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ] ឬ [វេស-សន់-ដ] vessntor

ព្រះនាមពោធិសត្វក្នុងមហាវេស្សន្តរជាតក (បានជាថ្វាយព្រះនាមដូច្នេះ ព្រោះទ្រង់ប្រសូតក្នុងពាក់កណ្ដាលទីប្រជុំផ្លូវពួកវេស្សៈ)។

វេស្សន្តរ នាម

[វេស-សន់-តៈ-រ៉ៈ-ជា-ដក់] vessntor

ឈ្មោះគម្ពីរជាតក សម្ដែងរឿងព្រះវេស្សន្តរ (គម្ពីរមហាជាតក៍)។

វេស្សភូ

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គក្នុងអតីតកាល យូរអង្វែងហើយ :

វេស្សភូ នាម

[វេស-សៈ-ភូ] vessophu

ព្រះនាមព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធមួយព្រះអង្គក្នុងអតីតកាល យូរអង្វែងហើយ :

វេស្សវ័ណ

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសឧត្តរ ជាអធិបតីលើពួកយក្ស :

វេស្សវ័ណ នាម

[វេស-សៈ-វ័ន] vessavoan

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសឧត្តរ ជាអធិបតីលើពួកយក្ស :

វេស្សានរ នាម

[វេស-សា-ណៈ-រៈ] ឬ [វេស-សា-ន] vessanor

ភ្លើង :

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ] vessak

អ្នកជំនួញ; មនុស្សក្នុងវណ្ណៈ ឬ កុលវគ្គ ទី ៣, មនុស្សពូជព្រៃងារ។

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ-កូល] vessak

ត្រកូលវេស្សៈ (ហៅ វង្សវេស្សៈក៏បាន) :

វេស្សៈ នាម

[វេស-សៈ-ត្រ-កូល] vessak

(ម.ព. វេស្សកូល)។

វេហា

សូរសព្ទកងរំពងឬគគ្រុមគគ្រេងក្នុងអាកាស (សូរផ្គរឬសូររន្ទះ)។

វេហា នាម

[វេ-ហា] veha

អាកាស, មេឃ :

វេហា នាម

[វេ-ហា-សៈ-និន-នាត] veha

សូរសព្ទកងរំពងឬគគ្រុមគគ្រេងក្នុងអាកាស (សូរផ្គរឬសូររន្ទះ)។

វេឡុភណ្ឌ

សម្ភារឬរបស់ដែលធ្វើពីឫស្សី ផលិតផលធ្វើពីឫស្សី។

វេឡុភណ្ឌ នាម

[វេ-ឡុ-ភ័ន] velophno≈

សម្ភារឬរបស់ដែលធ្វើពីឫស្សី ផលិតផលធ្វើពីឫស្សី។

វេឡុវ័ន

ឈ្មោះឧទ្យានព្រៃឫស្សីដែលព្រះបាទពិម្ពិសារ (មគធរាជ) សាងជាអារាមថ្វាយព្រះសក្យមុនី, ជាវត្តធំ កើតមានមុនវត្តឯទៀតៗក្នុងពុទ្ធកាល :

វេឡុវ័ន នាម ២)

[វេ-ឡុ-វ័ន] velovoan

ឈ្មោះឧទ្យានព្រៃឫស្សីដែលព្រះបាទពិម្ពិសារ (មគធរាជ) សាងជាអារាមថ្វាយព្រះសក្យមុនី, ជាវត្តធំ កើតមានមុនវត្តឯទៀតៗក្នុងពុទ្ធកាល :

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស] veh

គេចមិនឱ្យចួប, ដោះខ្លួនចេញមិនឱ្យឃើញ :

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-ខម] veh

វេះក្នុងការលាក់ខ្លួនលបមើលម្ដងៗ ដោយអាការៈមុខដូចគេខម។

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-ថ្ងៃ-រាច-ជៈ-កា] veh

គេចមិនបង់ពន្ធ។

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-បាត់] veh

គេចបាត់។

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-មុក] veh

គេចមុខមិនឱ្យចួប។

វេះ កិរិយាសព្ទ

[វេស-វាង] veh

វេះគេចវាង។

វេះវៀន

គេចពួនក្រវៀន, គេចពួនក្នុងទីជិតៗ។

វេះវៀន កិរិយាសព្ទ

[វេស-វៀន] vehvien

គេចពួនក្រវៀន, គេចពួនក្នុងទីជិតៗ។

វែក

ពស់មានពិសឃោរឃៅមួយពួក មានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា :

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក] veaek

ញែកឱ្យឃ្លាតចេញ, ឱ្យស្រឡះ, ឱ្យមានចន្លោះ, ឱ្យមានជ្រលង, ឱ្យមានផ្លូវ; ផាត់ចេញ :

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-ជែក] veaek

វែកប្រជ្រៀតចូល។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-ញែក] veaek

វែកផាត់ឱ្យញែកចេញ។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-ផ្លូវ] veaek

វែកយកផ្លូវ, វែកឱ្យបានជាផ្លូវ។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-ផ្លូវ-វែក-ដំ-ណើ] veaek

វែកឱ្យមានទំនងសេចក្ដីល្មមប្រព្រឹត្តទៅបាន។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-ផ្លូវ-វែក-សេច-ក្ដី] veaek

អធិប្បាយឱ្យឃើញដំណើរសេចក្ដី, អធិប្បាយសេចក្ដីឱ្យទូលាយ។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-មុក] veaek

វែកឱ្យមានមុខ; វែកចំពីមុខ; វែកយកមុខ យកប្រយោជន៍។

វែក កិរិយាសព្ទ

[វែក-មុក-វែក-មាត់] veaek

ជែកជែងយកមុខ, យកអំណាច ឬយកប្រយោជន៍។

វែក នាម

[វែក] veaek

ប្រដាប់មានដងមានផ្លែសម្រាប់ដោះដួសភោជនាហារ :

វែក នាម

[អា-វែក] veaek

អាល្ងង់! (ព.ទ្រ.) :

វែក នាម

[វែក] veaek

ពស់មានពិសឃោរឃៅមួយពួក មានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា :

វែកចំហៀង នាម a

[វែក-ចំ-ហៀង] veaekchamhieng

សក់ដែលសិតវែកចំហៀង។

វែកចំហៀង កិរិយាសព្ទ b

[វែក-ចំ-ហៀង] veaekchamhieng

សិតសក់វែកផាត់តែមួយចំហៀង :

វែកចំហៀង គុណនាម c

[វែក-ចំ-ហៀង] veaekchamhieng

ដែលវែកផាត់មកតែមួយចំហៀង (សក់) :

វែកឱ

ដែលវែកចំកណ្ដាលហើយផាត់ចេញទៅទាំងសងខាង (សក់) :

វែកឱ កិរិយាសព្ទ a

[វែក-អោ] veaekao

សិតសក់វែកញែកចំកណ្ដាលផាត់ចេញទៅខាងទាំងពីរស្មើភាគ :