វចនានុក្រមខ្មែរ

វ៉ារោង កិរិយាសព្ទ

[វ៉ា-រោង] vearoung

លើកឈប់លែងរាំ :

វ៉ារ្យ៉ង់

(ស្ថិតិ.) រង្វាស់មួយនៃរបាយក្នុងស្ថិតិវិទ្យាដែលជាមធ្យមភាគនៃផលសងការ៉េរវាងតម្លៃអង្កេតនិងមធ្យមរបស់វា។

វ៉ារ្យ៉ង់ នាម

[វ៉ា-រ្យ៉ង់] varoyng≈

(ស្ថិតិ.) រង្វាស់មួយនៃរបាយក្នុងស្ថិតិវិទ្យាដែលជាមធ្យមភាគនៃផលសងការ៉េរវាងតម្លៃអង្កេតនិងមធ្យមរបស់វា។

វ៉ាលិស

ហិបតូចស្រាល ធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់ ឬធ្វើដោយសំពត់សាច់ក្រាស់ជាដើម មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ស្រាលៗ មានសម្លៀកបំពាក់ជាដើម :

វ៉ាលិស នាម

[វ៉ា-លិស] vealis

ហិបតូចស្រាល ធ្វើដោយស្បែកសម្លាប់ ឬធ្វើដោយសំពត់សាច់ក្រាស់ជាដើម មានដៃយួរបាន សម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់ស្រាលៗ មានសម្លៀកបំពាក់ជាដើម :

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

[វ៉ាល់] veal

សូរឮដោយចោលអ្វីមួយដែលវិល :

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

[វ៉ាល់-គុប] veal

ចោលវ៉ាល់ទៅធ្លាក់ឬប៉ះឮសូរគុប។

វ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉ាស] veas

សូរឮដោយស្រែកយ៉ាងពេញសំឡេង :

វ៉ាឡង់

(គីមី.) ចំនួនវិជ្ជមានដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពចងសម្ព័ន្ធរបស់អាតូមមួយជាមួយអាតូមផ្សេងទៀត :

វ៉ាឡង់ នាម

[វ៉ា-ឡង់] valngo≈

(គីមី.) ចំនួនវិជ្ជមានដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពចងសម្ព័ន្ធរបស់អាតូមមួយជាមួយអាតូមផ្សេងទៀត :

វ៉ី

ពាក្យសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវនិយាយ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ី សព្វនាម ១)

[វ៉ី] vi

អា, អានាង; មេ, មេនាង; ហង; ឯង។

វ៉ី នាម ២)

[វ៉ី] vi

ពាក្យសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវនិយាយ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឹកវ៉ឺន កិរិយាសព្ទ

[វ៉ឹក-វ៉ឺន] voekveun≈

(ម.ព. ហ្វឹកហ្វឺន)។

វ៉ឺ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺ] veu≈

(ម.ព. វឺ)។

វ៉ឺង ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺង] vueung

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮគ្រលួច :

វ៉ឺងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺង-វ៉ាង] vueungveang

សូរសម្ដីដែលនិយាយឮខ្លាំងពេញទ្រពងមាត់ :

វ៉ឺតៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺត-វ៉ឹត] vueut

សូរឮដោយបឺតឬស្រូបខ្លាំងជាដើម។

វ៉ឺនវ៉ាយ កិរិយាសព្ទ a

[វ៉ឺន-វ៉ាយ] vueunveay

សម្ដែងអាការៈស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក, មិនដាច់ស្រេច :

វ៉ឺនវ៉ាយ គុណនាម b

[វ៉ឺន-វ៉ាយ] vueunveay

ដែលមានអាការៈស្ទាក់ស្ទើរ, រារែក :

វ៉ឺយ

ពាក្យអាលបនៈសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវប្រើពាក្យ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឺយ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺយ] vuery

ពាក្យអាលបនៈសម្រាប់និយាយទៅរកកូនក្មេងសាមញ្ញឬសម្រាប់មនុស្សដែលត្រូវប្រើពាក្យ អញ, ឯង ទៅរក :

វ៉ឺះ

ពាក្យស្រែកបង្កូកហៅគ្នាឬស្រែកឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយដោយពេញសំឡេងខ្ពស់ស្រួចគ្រលួច :

វ៉ឺះ ឧទានសព្ទ

[វ៉ឺះ] vueueah

ពាក្យស្រែកបង្កូកហៅគ្នាឬស្រែកឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយដោយពេញសំឡេងខ្ពស់ស្រួចគ្រលួច :

វ៉ុល ឧទានសព្ទ

[វ៉ុល] vul

សូរឮដោយបក្សីតូចហើរឡើងដោយប្រញាប់ :

វ៉ុលម៉ែត្រ

(រូប.) ឧបករណ៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ផលសងប៉ូតង់ស្យែល (តង់ស្យុង) រវាងចំណុចពីរនៅក្នុងសៀគ្វីអគ្គិសនី។

វ៉ុលម៉ែត្រ នាម

[វ៉ុល-ម៉ែត] volmaet≈

(រូប.) ឧបករណ៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ផលសងប៉ូតង់ស្យែល (តង់ស្យុង) រវាងចំណុចពីរនៅក្នុងសៀគ្វីអគ្គិសនី។

វ៉ូ ឧទានសព្ទ

[វ៉ូ] vu

សូរកញ្ចែកប៉ាល់តូចជាដើម។

វ៉ូង ឧទានសព្ទ

[វ៉ូង] vung

សូរសម្ដីឬសំឡេងឮក្អូងខ្លាំង :

វ៉ូងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

[វ៉ូង-វ៉ាង] vungveang

(ម.ព. វ៉ឺងវ៉ាង)។

វ៉ូត

សូរសំឡេងស្វាក្រិសថ្ងូរជាដើម (ប្រើជា ង៉ូត ឬ ង៉ូតៗ ក៏មាន, តាមដំណើរឮ)។

វ៉ូត ឧទានសព្ទ

[វ៉ូត] vut

សូរសំឡេងស្វាក្រិសថ្ងូរជាដើម (ប្រើជា ង៉ូត ឬ ង៉ូតៗ ក៏មាន, តាមដំណើរឮ)។

វ៉ូតៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ូត-វ៉ូត] voutvout≈

(ម.ព. វ៉ូត)។

វ៉ូប ឧទានសព្ទ

[វ៉ូប] vub

សូរច្របាច់ស៊ិហ្វ្លេកៅស៊ូរថយន្តជាដើម។

វ៉ូម ឧទានសព្ទ

[វ៉ូម] voum≈

(ម.ព. វូម)។

វ៉ូស

សូរស្រែកបង្អើលឬស្រែកដង្ហោយហៅគ្នាពីចម្ងាយជាដើម (បើស្រែកពីទីឆ្ងាយពេកថា វ៉ូ៎ស មានសូរស្រួចខ្ពស់)។

វ៉ូស ឧទានសព្ទ

[វ៉ូស] vus

សូរស្រែកបង្អើលឬស្រែកដង្ហោយហៅគ្នាពីចម្ងាយជាដើម (បើស្រែកពីទីឆ្ងាយពេកថា វ៉ូ៎ស មានសូរស្រួចខ្ពស់)។

វ៉ូសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉ូស-វ៉ាស] vusveas

សូរស្រែកបង្អើលដោយមានគ្នាច្រើន។

វ៉េ

ឈ្មោះរដ្ឋធានីរបស់ដែនអណ្ណាម (វៀតណាមកណ្ដាល) :

វ៉េ នាម

[វ៉េ] ve

ឈ្មោះរដ្ឋធានីរបស់ដែនអណ្ណាម (វៀតណាមកណ្ដាល) :

វ៉េវ គុណកិរិយា

[វ៉េវ] vev

ប៉េវ, ប៉ី :

វ៉េវវ៉ាវ

សូរសំឡេងស្អកស្អាញ័រញាប់រន្ថាន់; សូរអែកង៉ាវ។

វ៉េវវ៉ាវ ឧទានសព្ទ

[វ៉េវ-វ៉ាវ] vevveav

សូរសំឡេងស្អកស្អាញ័រញាប់រន្ថាន់; សូរអែកង៉ាវ។

វ៉េសវ៉ស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ស] vesovos

សូរឮវ៉េសៗ វ៉សៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ស។

វ៉េសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ាស] vesveas

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ាសៗ រឿយៗ, រវ៉េសរវ៉ាស :

វ៉េសវ៉ូស ឧទានសព្ទ

[វ៉េស-វ៉ូស] vesvus

សូរឮវ៉េសៗ វ៉ូសៗ រឿយៗ, រវ៉សរវ៉ូស។

វ៉ែត

ឈ្មោះទូកចែវមួយប្រភេទ មាឌវែង ខាងកន្សៃរីកខ្ពស់ស្ទើតជាងក្បាល, មានកឹង, សម្រាប់ឥស្សរជនប្រើប្រាស់មួយដងមួយកាល :

វ៉ែត នាម

[វ៉ែត] veaet

ឈ្មោះទូកចែវមួយប្រភេទ មាឌវែង ខាងកន្សៃរីកខ្ពស់ស្ទើតជាងក្បាល, មានកឹង, សម្រាប់ឥស្សរជនប្រើប្រាស់មួយដងមួយកាល :

វ៉ែន

ធមនី, សរសៃឈាមដែលនាំឈាមពីសរីរាង្គកាយចូលមកក្នុងបេះដូង :

វ៉ែន នាម

[វ៉ែន] veaen

ឈ្មោះចិញ្ចៀនមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានរាបដាំត្បូងរាយ :

វ៉ែន នាម

[វ៉ែន] veaen

ធមនី, សរសៃឈាមដែលនាំឈាមពីសរីរាង្គកាយចូលមកក្នុងបេះដូង :

វ៉ែនតា

វ៉ែនតាព័ណ៌មានពន្លឺស្រទំសម្រាប់ពាក់ឱ្យត្រជាក់ភ្នែក។

វ៉ែនតា នាម ១)

[វ៉ែន-តា] veaenota

កែវស្នងភ្នែក គឺកែវសម្រាប់ពាក់ជាជំនួយភ្នែក ដែលស្រវាំងឱ្យភ្លឺច្បាស់ឬជាជំនួយឱ្យស្រួលភ្នែក :

ខ្មែរបុរាណហៅ ស្នងភ្នែក; សម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃហៅ ស្នងនេត្រា; (រ.ស.) ហៅ ស្នងព្រះនេត្រ (គួរធ្វើទម្លាប់ហៅតាមនេះ ឱ្យត្រូវនឹងខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យវិញ ហៅយូរៗទៅគង់នឹងថ្នឹកមាត់ពុំខាន; ហៅជាបាលីថា ចក្ខុបត្ថម្ភក (ច័ក ខុ ប៉ាត់ ថ័ម ភក់) "កែវជាជំនួយភ្នែក")។

វ៉ែនតា នាម

[វ៉ែន-តា-ស្រ-ទំ] veaenota

វ៉ែនតាព័ណ៌មានពន្លឺស្រទំសម្រាប់ពាក់ឱ្យត្រជាក់ភ្នែក។

វ៉ែបៗ

សូរសម្រែកកង្កែប។

វ៉ែបៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ែប-វ៉ែប] veaeb

សូរសម្រែកកង្កែប។

វ៉ៃ

ពាក្យសាមញ្ញក្លាយមកពីពាក្យ វាយ (ម.ព. នុះ)។

វ៉ៃ កិរិយាសព្ទ

[វ៉ៃ] vey

ពាក្យសាមញ្ញក្លាយមកពីពាក្យ វាយ (ម.ព. នុះ)។

វ៉ោបៗ

(ម.ព. វ៉ែបៗ)។

វ៉ោបៗ ឧទានសព្ទ

[វ៉ោប-វ៉ោប] voub

(ម.ព. វ៉ែបៗ)។

វ៉ៅ

ដែលឮច្បាស់មិនស្អកស្អា :

វ៉ៅ គុ.កិ., គុ. ១)

[វ៉ៅ] vov

ដែលលឿនខ្លាំង :

វ៉ៅ គុណនាម ២)

[វ៉ៅ] vov

ដែលឮច្បាស់មិនស្អកស្អា :

វ័ណ្ដ

ស្លៀកបិទបាំងជិតតែពីខាងមុខ។

វ័ណ្ដ នាម ១)

[វាន់] voandar

ភាគ, ចំណែក; ការចងព័ទ្ធ; ទង; កួរ។

វ័ណ្ដ នាម ២)

[វាន់] voandar

កណ្ដាប់ព័ទ្ធជុំវិញ (ច្រើនសរសេរ វ័ណ្ឌ ជាង) :

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់] voandar

ចងព័ទ្ធ, រុំព័ទ្ធ, ព័ទ្ធព័ន្ធ, ព័ទ្ធជុំវិញ; ស្លៀកឬដណ្ដប់ព័ទ្ធប៉ឹង (ច្រើនសរសេរ វ័ណ្ឌ ជាង) :

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់-ក] voandar

ព័ទ្ធព័ន្ធក :

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់-កន់-ទប] voandar

ស្លៀកកន្ទបប្រផុតប្រផើយ។

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់-ប៉ឹង] voandar

ប៉ឹងព័ទ្ធបិទបាំងកេរ្តិ៍ខ្មាស។

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់-ពុង] voandar

វ័ណ្ឌសំពត់បិទបាំងពោះ។

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[វាន់-លោន] voandar

ស្លៀកបិទបាំងជិតតែពីខាងមុខ។

វ័ណ្ឌ

(ម.ព. វ័ណ្ដ)។

វ័ណ្ឌ នាម

[វាន់] vean≈

(ម.ព. វ័ណ្ដ)។

វ័ទ្យ

(ម.ព. អនវទ្យ)។

វ័ទ្យ គុណនាម

[វ័ត] vta≈

(ម.ព. អនវទ្យ)។

វ័ធ

ដួសឆ្កឹះខ្លាំងដោយចុងស្នែង :

វ័ធ កិរិយាសព្ទ

[វាត់] voath

ដួសឆ្កឹះខ្លាំងដោយចុងស្នែង :

វ៉ារោង កិរិយាសព្ទ

វ៉ារ្យ៉ង់ នាម

វ៉ាលិស នាម

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

វ៉ាល់ ឧទានសព្ទ

វ៉ាស ឧទានសព្ទ

វ៉ាឡង់ នាម

វ៉ី សព្វនាម ១)

វ៉ី នាម ២)

វ៉ឹកវ៉ឺន កិរិយាសព្ទ

វ៉ឺ ឧទានសព្ទ

វ៉ឺង ឧទានសព្ទ

វ៉ឺងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

វ៉ឺតៗ ឧទានសព្ទ

វ៉ឺនវ៉ាយ កិរិយាសព្ទ a

វ៉ឺនវ៉ាយ គុណនាម b

វ៉ឺយ ឧទានសព្ទ

វ៉ឺះ ឧទានសព្ទ

វ៉ុល ឧទានសព្ទ

វ៉ុលម៉ែត្រ នាម

វ៉ូ ឧទានសព្ទ

វ៉ូង ឧទានសព្ទ

វ៉ូងវ៉ាង ឧទានសព្ទ

វ៉ូត ឧទានសព្ទ

វ៉ូតៗ ឧទានសព្ទ

វ៉ូប ឧទានសព្ទ

វ៉ូម ឧទានសព្ទ

វ៉ូស ឧទានសព្ទ

វ៉ូសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

វ៉េ នាម

វ៉េរ៉ង់ដា នាម

វ៉េវ គុណកិរិយា

វ៉េវវ៉ាវ ឧទានសព្ទ

វ៉េសវ៉ស ឧទានសព្ទ

វ៉េសវ៉ាស ឧទានសព្ទ

វ៉េសវ៉ូស ឧទានសព្ទ

វ៉ែត នាម

វ៉ែន នាម

វ៉ែន នាម

វ៉ែនតា នាម ១)

វ៉ែនតា នាម ២)

វ៉ែនតា នាម

វ៉ែបៗ ឧទានសព្ទ

វ៉ៃ កិរិយាសព្ទ

វ៉ោបៗ ឧទានសព្ទ

វ៉ៅ គុ.កិ., គុ. ១)

វ៉ៅ គុណនាម ២)

វ័ណ្ដ នាម ១)

វ័ណ្ដ នាម ២)

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ដ កិរិយាសព្ទ

វ័ណ្ឌ នាម

វ័ទ្យ គុណនាម

វ័ធ កិរិយាសព្ទ