ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វលុកា នាម

[វៈ-លុ-កា] veakluka≈

(ម.ព. ពាលុកា)។

វល់ គុណនាម ១)

[វល់] vol

ដែលហូរឬបក់កួចវិលត្រឡប់ :

វល់ គុណនាម ២)

[វល់] vol

ដែលទញ់តុះឬទញ់ទាល់គិតមិនលេច :

វល់ គុណនាម ៣)

[វល់] vol

ដែលមានសូរឮថប់ៗក្នុងច្រមុះមិនសូវច្បាស់ :

វល័យ នាម

[វៈ-ឡៃ] voley

កង; កងដៃឬកងជើង :

វល្មីកិ នាម

[វ័ល-មី-កិ] volmikeh

(ម.ព. វាល្មីកៈ)។

វល្លភា

ភរិយា, ភរិយាដែលស្វាមីស្រឡាញ់ទុកចិត្តឥតរង្កៀស, ភរិយាគាប់គួរ។

វល្លភា នាម

[វ័ល-លៈ-ភា] vollophea

ភរិយា, ភរិយាដែលស្វាមីស្រឡាញ់ទុកចិត្តឥតរង្កៀស, ភរិយាគាប់គួរ។

វល្លភៈ គុណនាម

[វ័ល-លៈ-ភៈ] vollopheak

ដែលស្និទ្ធ, ស្និទ្ធស្នាល, ជិតដិត; ដែលគាប់គួរ; ដែលជាទីស្រឡាញ់អស់ពីចិត្ត។

វល្លភៈ នាម

[វ័ល-លៈ-ភៈ-ភាប] vollopheak

ភាវៈស្និទ្ធស្នាល; ការគាប់គួរ។

វល្លភៈ នាម

[វ័ល-លៈ-ភៈ-មិត] vollopheak

មិត្រយ៉ាងស្និទ្ធ, មិនទំនុកទុកចិត្តស្មើខ្លួនមួយ។

វល្លភៈ នាម

[វ័ល-លៈ-ភៈ-មិត] vollopheak

(ម.ព. វល្លភមិត្ត)។

វល្លិ នាម

[វ័ល-លី-ជាត] volli

(ម.ព. វល្លិជាតិ)។

វល្លិចារ

ប្រភេទវល្លិព្រៃម្យ៉ាងមានស្លឹកនិងផ្កាដូចដើមចារដែរ តែវារតោងឡើងឈើខ្ពស់ៗ :

វល្លិចារ នាម

[វ័ល-ចា] vlocha≈

ប្រភេទវល្លិព្រៃម្យ៉ាងមានស្លឹកនិងផ្កាដូចដើមចារដែរ តែវារតោងឡើងឈើខ្ពស់ៗ :

វសនដ្ឋាន

ទីនៅ, លំនៅ, ផ្ទះ; ភូមិលំនៅ (ប្រើជា វាសនដ្ឋាន ក៏បាន)។

វសនដ្ឋាន នាម

[វៈ-សៈ-ណាត់-ឋាន] vosanodthan

ទីនៅ, លំនៅ, ផ្ទះ; ភូមិលំនៅ (ប្រើជា វាសនដ្ឋាន ក៏បាន)។

វសន្តតិលក

ឈ្មោះឆន្ទមួយប្រភេទ ក្នុងមួយបាទ (មួយឃ្លា) មាន ១៤អក្សរ កំណត់ដោយអក្សរទី ១, ២, ៤, ៨, ១១, ១៣, ១៤ជា គរុ, អក្សរ ៧តួក្រៅពីនេះជាលហុ (បួនបាទជាមួយគាថា) ; សម្រាប់ប្រើខាងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីឬប្រើខាងភាសាខ្មែរក៏បាន តែពិបាកតែងណាស់ (មេឆន្ទនេះថា វុត្តាវសន្តតិលកា តភជា ជគា គោ)។

វសន្តតិលក នាម

[វៈ-ស័ន-តៈ-តិ-ឡៈ-កៈ] vosontotelok

ឈ្មោះឆន្ទមួយប្រភេទ ក្នុងមួយបាទ (មួយឃ្លា) មាន ១៤អក្សរ កំណត់ដោយអក្សរទី ១, ២, ៤, ៨, ១១, ១៣, ១៤ជា គរុ, អក្សរ ៧តួក្រៅពីនេះជាលហុ (បួនបាទជាមួយគាថា) ; សម្រាប់ប្រើខាងភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីឬប្រើខាងភាសាខ្មែរក៏បាន តែពិបាកតែងណាស់ (មេឆន្ទនេះថា វុត្តាវសន្តតិលកា តភជា ជគា គោ)។

វសន្តរដូវ

រដូវឈើជ្រុះលាស់ស្លឹកឬរដូវឈើលាស់ស្លឹកបញ្ចេញផ្កា, មាន ២ខែ, រាប់ពីថ្ងៃ១រោចខែផល្គុនដល់ថ្ងៃ ១៥កើតខែពិសាខ, មាន ៥៩ថ្ងៃ (គួរកុំច្រឡំ វសន្ត និង វស្សាន, កុំសរសេរ វស្សន្ត។

វសន្តរដូវ នាម

[វៈ-សន់-តៈ-រ-ដូវ] vosontorodouv

រដូវឈើជ្រុះលាស់ស្លឹកឬរដូវឈើលាស់ស្លឹកបញ្ចេញផ្កា, មាន ២ខែ, រាប់ពីថ្ងៃ១រោចខែផល្គុនដល់ថ្ងៃ ១៥កើតខែពិសាខ, មាន ៥៩ថ្ងៃ (គួរកុំច្រឡំ វសន្ត និង វស្សាន, កុំសរសេរ វស្សន្ត។

វសន្តរតូវ នាម

[វៈ-សន់-តៈ-រ-ដូវ] veaksnotakrodouv≈

(ម.ព. វសន្តរដូវ)។

វសល នាម

[វៈ-សល់] vosol

មនុស្សជាតិទាប មនុស្សជាតិសូទ្រៈ មនុស្សជួជាតិ (ហៅ វសលជាតិ ក៏បាន)។

វសល នាម

[វៈ-សៈ-លី] vosol

ស្រីជាតិទាប; ស្រីជាតិសូទ្រៈ (វសលី នេះ ជាពាក្យអាសគ្រាម, បា. ច្រើនប្រើជា អាលបនៈ ថា វសលិ ជាសម្ដីពុំសមគួរសោះឡើយ ...)។

វសល នាម

[វៈ-សៈ-លៈ] vosol

(ម.ព. វសល)។

វសវត្តី

អ្នកញ៉ាំងគេឱ្យប្រព្រឹត្តក្នុងអំណាចខ្លួន, អ្នកវាតអំណាច (សំ. ហៅ វឝវរ្តិន៑ ក៏បាន)។

វសវត្តី នាម ១)

[វៈ-សៈ-វ័ត-តី] ឬ [វៈ-សៈ-វ័ត-ដី] vosovottei

ទេវបុត្តមារ។

វសវត្តី នាម ២)

[វៈ-សៈ-វ័ត-តី] ឬ [វៈ-សៈ-វ័ត-ដី] vosovottei

អ្នកញ៉ាំងគេឱ្យប្រព្រឹត្តក្នុងអំណាចខ្លួន, អ្នកវាតអំណាច (សំ. ហៅ វឝវរ្តិន៑ ក៏បាន)។

វសុធា នាម

[វៈ-សុ-ធា] vosothea

(ម.ព. ពសុធា)។

វសុន្ធរា នាម

[វៈ-សុន-ធៈ-រា] vosonthorea

(ម.ព. ពសុន្ធរា)។

វសុមតី

ផែនដី; លោក, ពិភពលោក; ប្រទេស (ប្រើជា ពសុមតីក៏បាន)។

វសុមតី នាម

[វៈ-សុ-មៈ-តី] ឬ [វៈ-សុ-មៈ-ដី] vosomotei

ផែនដី; លោក, ពិភពលោក; ប្រទេស (ប្រើជា ពសុមតីក៏បាន)។

វស្សកាល

កាលឬសម័យមានភ្លៀង, រដូវភ្លៀង (វស្សានកាលឬរដូវ)។

វស្សកាល នាម

[វ័ស-សៈ-កាល] vossokal

កាលឬសម័យមានភ្លៀង, រដូវភ្លៀង (វស្សានកាលឬរដូវ)។

វស្សមាត្រ នាម

[វ័ស-សៈ-មាត] vsasakmeat≈

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់បរិមាណទឹកភ្លៀង។

វស្សមាត្រវិធី

វិធីមួយនៃឧតុនិយមវិទ្យាដែលសិក្សាពីការវាស់កម្រិតបរិមាណទឹកភ្លៀង។

វស្សមាត្រវិធី នាម

[វ័ស-សៈ-មាត-វិ-ធី] vsasakmeatvithi≈

វិធីមួយនៃឧតុនិយមវិទ្យាដែលសិក្សាពីការវាស់កម្រិតបរិមាណទឹកភ្លៀង។

វស្សវលាហក នាម

[វ័ស-សៈ-វៈ-លា-ហៈ-កៈ] vossovoleahok

វលាហកបណ្ដាលឱ្យធ្លាក់ភ្លៀង។

វស្សសម័យ នាម

[វ័ស-សៈ-សៈ-ម៉ៃ] vsasaksakmai≈

(ម.ព. វស្សកាល)។

វស្សា

សំពត់ដែលទាយកប្រគេនភិក្ខុសាមណេរអ្នកនៅចាំវស្សារួចហើយ។

វស្សា នាម

[វ័ស-សា] vossa

ឆ្នាំ; ភ្លៀង; រដូវភ្លៀង។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[កាន់-វ័ស-សា] vossa

នៅរក្សាអរុណក្នុងរដូវភ្លៀង ក្នុងទីមានកំណត់របស់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិក។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[ខែ-វ័ស-សា] vossa

ខែមានភ្លៀង។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[ចាំ-វ័ស-សា] vossa

(ម.ព. កាន់វស្សា)។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[ចូល-វ័ស-សា] vossa

ប្ដេជ្ញាថា នៅក្នុងរដូវភ្លៀងក្នុងទីមានកំណត់របស់ភិក្ខុសាមណេរ។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[ចេញ-វ័ស-សា] vossa

នៅចាំវស្សាគ្រប់គ្រាន់តាមកាលកំណត់ហើយ។

វស្សា នាម

[ចំ-ណេញ-វ័ស-សា] vossa

សម័យដែលពួកបព្វជិតពុទ្ធសាសនិកចេញវស្សាហើយ គឺកាលជាខាងចុងនៃវស្សានរដូវ។

វស្សា កិរិយាសព្ទ

[ដាច់-វ័ស-សា] vossa

នៅឱ្យកន្លងអរុណក្នុងទីក្រៅអាវាសដែលកំណត់ចាំវស្សា របស់ភិក្ខុសាមណេរ។

វស្សា នាម

[មួយ-វ័ស-សា] vossa

មួយរដូវភ្លៀង :

វស្សា នាម

[សំ-ពត់-ចំ-ណាំ-វ័ស-សា] vossa

សំពត់ដែលទាយកប្រគេនភិក្ខុសាមណេរអ្នកនៅចាំវស្សារួចហើយ។

វស្សានៈ នាម

[វ័ស-សា-ណៈ-កាល] vossaneak

កាលឬសម័យមានភ្លៀង; រដូវភ្លៀង។

វស្សានៈ នាម

[វ័ស-សា-រ-ដូវ] vossaneak

(ម.ព. វស្សានកាល)។

វហតី

នទីទាំងពួង (សម្រាប់ប្រើតាមកវីត្រូវការ)។

វហតី នាម

[វៈ-ហៈ-តី] ឬ [ដី] vohotei

នទីទាំងពួង (សម្រាប់ប្រើតាមកវីត្រូវការ)។

វហនកម្ម នាម

[វៈ-ហៈ-នៈ-កាំ] vohanokamm

ការនាំទៅ (មានលី យួរជាដើម)។

វា សព្វនាម

[វា] vea

គេ; ពាក្យសម្រាប់និយាយជាជំនួសឈ្មោះមនុស្សក្មេងជាង ឬមនុស្សថ្នាក់តូចទាបជាង ឬក៏សត្វតិរច្ឆាន, វត្ថុ, ធម្មជាតិ, ...ផ្សេងៗ :

វាក់

ភ័ន្តច្រឡំ; ចាំស្រពេចស្រពិល :

វាក់ កិរិយាសព្ទ

[វាក់] veak

ភ័ន្តច្រឡំ; ចាំស្រពេចស្រពិល :

វាក្យ

ចំណែកប្រយោគ គឺសង្កាត់ពាក្យដែលមានសេចក្ដីមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់, ដូចជា :

វាក្យ នាម ១)

[វា-ក្យ៉ៈ] veakyar

ពាក្យ, សម្ដី; វោហារ; ប្រយោគ។

វាក្យ នាម ២)

[វា-ក្យ៉ៈ] veakyar

ប្រយោគមួយៗដែលមានសេចក្ដីគ្រប់គ្រាន់, ដូចជា :

វាក្យ នាម

[វា-ក្យ៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-វ័ត] veakyar

ការប្រែពាក្យ គឺការប្រែពីភាសាមួយទៅមួយ។

វាក្យ នាម

[វា-ក្យ៉ៈ-ស័ប] veakyar

សព្ទគឺពាក្យ, ប្រជុំពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងភាសានីមួយៗ, មេពាក្យដែលប្រើក្នុងវិជ្ជានីមួយៗ :

វាក្យ នាម

[វា-ក្យ៉ៈ-សំ-ព័ន] veakyar

សម្ពន្ធនៃពាក្យ, ការចងក្រងពាក្យ; ផ្នែកវេយ្យាករណ៍និយាយពីមុខការនាទី និងរបៀបនៃពាក្យពេចន៍ក្នុងប្រយោគនីមួយៗ។

វាក្យ នាម

[វា-ក្យ៉ាង-សៈ] ឬ [វា-ក្យ៉ាង] veakyar

ចំណែកប្រយោគ គឺសង្កាត់ពាក្យដែលមានសេចក្ដីមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់, ដូចជា :

វាក្យខណ្ឌ នាម

[វា-ក្យ៉ៈ-ខាន់] veakayakkhan≈

ផ្នែកមួយក្នុងមាត្រាណាមួយនៃច្បាប់។

វាក្យារម្ភ

ពាក្យសម្រាប់ផ្ដើម ដូចជា ក៏, ឯ, ក៏ឯ; ចំណែកឯ, ... (ព.វ.)។

វាក្យារម្ភ នាម ១)

[វា-ក្យ៉ា-រុ័ម-ភៈ] ឬ [វា-ក្យ៉ា-រុំ] veakayarumpheak]rue[veakayaruum≈

ការផ្ដើមពាក្យ។

វាក្យារម្ភ នាម ២)

[វា-ក្យ៉ា-រុ័ម-ភៈ] ឬ [វា-ក្យ៉ា-រុំ] veakayarumpheak]rue[veakayaruum≈

ពាក្យសម្រាប់ផ្ដើម ដូចជា ក៏, ឯ, ក៏ឯ; ចំណែកឯ, ... (ព.វ.)។

វាក្យ—

(ម.ព. វាក្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វាក្យ— នាម

[វា-ក្យ៉ៈ—] veakayak—≈

(ម.ព. វាក្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វាគារ

អ្នកបំភ្លាត់ពាក្យប្ដេជ្ញា, អ្នកបង់ពាក្យសត្យ, អ្នកនិយាយមិនទៀងទាត់។

វាគារ នាម ១)

[វា-គា] veakear

ការខុសសញ្ញា, ដំណើរខុសប្ដេជ្ញា, ការបង់ពាក្យសត្យ។

វាគារ នាម ២)

[វា-គា] veakear

អ្នកបំភ្លាត់ពាក្យប្ដេជ្ញា, អ្នកបង់ពាក្យសត្យ, អ្នកនិយាយមិនទៀងទាត់។

វាគុរា

នេសាទុបករណ៍ពួកមួយមានក្រឡាបណ្ដាញ មានសំណាញ់, មង, បន្តឹង, បង្កាត់ ជាដើម។