វចនានុក្រមខ្មែរ

សុចិត្រ

ដែលវិចិត្រល្អ, ដែលរចនាដោយប្រពៃ :

សុចិត្រ គុណនាម

[សុ-ចិត] sochetrar

ដែលវិចិត្រល្អ, ដែលរចនាដោយប្រពៃ :

សុចិ—

(ម.ព. សុចិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុចិ— គុណនាម

[សុ-ចិ—] soche—≈

(ម.ព. សុចិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុច្ឆន្ទៈ

ឆន្ទៈល្អ, បំណងប្រពៃ; បំណងត្រឹមត្រង់, បំណងត្រឹមត្រូវ គឺបំណងដែលត្រឹមត្រង់តាមគតិធម៌និងគតិច្បាប់ អាចញ៉ាំងសេចក្ដីសុខ ចម្រើនឱ្យកើតមាន :

សុច្ឆន្ទៈ នាម

[សុច-ឆ័ន-ទៈ] sochchhnteak

ឆន្ទៈល្អ, បំណងប្រពៃ; បំណងត្រឹមត្រង់, បំណងត្រឹមត្រូវ គឺបំណងដែលត្រឹមត្រង់តាមគតិធម៌និងគតិច្បាប់ អាចញ៉ាំងសេចក្ដីសុខ ចម្រើនឱ្យកើតមាន :

សុជន

ជនល្អ, មនុស្សអ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវ; មនុស្សចិត្តល្អ។

សុជន នាម

[សុ-ជន់] sochon

ជនល្អ, មនុស្សអ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកកាន់ត្រឹមត្រូវ; មនុស្សចិត្តល្អ។

សុជនភាព

ភាពនៃបុគ្គលដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តល្អ។

សុជនភាព នាម

[សុ-ជន់-នៈ-ភាប] sochnoneakpheab≈

ភាពនៃបុគ្គលដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តល្អ។

សុជម្បតី

ស្វាមីនាងសុជាតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។

សុជម្បតី នាម

[សុ-ជ័ម-ប៉ៈ-ដី] sochmbotei

ស្វាមីនាងសុជាតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។

សុជាត

ឈើដែលដុះល្អ។

សុជាត គុណនាម

[សុ-ជាត] socheat

ដែលកើតល្អ; ដែលដុះល្អ; ដែលលូតលាស់ល្អ។

សុជាត នាម

[សុ-ជា-តៈ-បុត] socheat

(ម.ព. សុជាតបុត្រ)។

សុជាត នាម

[សុ-ជា-តៈ-បុត] socheat

កូនដែលសម្រាលមកស្រួល។

សុជាត នាម

[សុ-ជា-តៈ-ផល់] socheat

ផ្លែដែលមានសាច់ពេញលេញ, ផ្លែថ្លោស។

សុជាត នាម

[សុ-ជា-តៈ-ព្រឹក] socheat

ឈើដែលដុះល្អ។

សុជាតា

នាមជាយាម្នាក់របស់ព្រះឥន្ទ្រ។

សុជាតា នាម

[សុ-ជា-តា] socheata

នាមជាយាម្នាក់របស់ព្រះឥន្ទ្រ។

សុជាតិវិទូ

អ្នកមានជំនាញខាងបង្កើតកូនបានល្អ, អ្នកបង្កើតទ្រឹស្ដីសុខុមាលភាពដល់សង្គម។

សុជាតិវិទូ នាម

[សុ-ជាត-វិ-ទូ] socheatvitu≈

អ្នកមានជំនាញខាងបង្កើតកូនបានល្អ, អ្នកបង្កើតទ្រឹស្ដីសុខុមាលភាពដល់សង្គម។

សុជាតិវិទ្យា

វិធីសាស្ត្រជួយដល់សង្គមមនុស្សជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយនូវអំពើឧក្រិដ្ឋនិងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។

សុជាតិវិទ្យា នាម ១)

[សុ-ជាត-វិត-ទ្យា] socheatvittyea≈

វិធីសាស្ត្រជួយសម្រួលក្នុងការបង្កើតកូនបានល្អ ព្រមទាំងផ្ដល់ការថែទាំបីបាច់រក្សា អាហារូបត្ថម្ភ។

សុជាតិវិទ្យា នាម ២)

[សុ-ជាត-វិត-ទ្យា] socheatvittyea≈

វិធីសាស្ត្រជួយដល់សង្គមមនុស្សជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយនូវអំពើឧក្រិដ្ឋនិងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។

សុជាត—

(ម.ព. សុជាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុជាត— នាម

[សុ-ជា-តៈ—] socheatak—≈

(ម.ព. សុជាត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុជីវធម៌

ការរស់នៅដោយល្អ គឺចំណេះ, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ការដឹងប្រមាណ គួរសមក្នុងកិច្ចការប្រាស្រ័យជាមួយនឹងអ្នកដទៃ :

សុជីវធម៌ នាម

[សុ-ជី-វៈ-ធ័រ] sochivothomr

ការរស់នៅដោយល្អ គឺចំណេះ, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ការដឹងប្រមាណ គួរសមក្នុងកិច្ចការប្រាស្រ័យជាមួយនឹងអ្នកដទៃ :

សុញ

សុញផងសាញផងឬសាញដោយទាល់គំនិត។

សុញ កិ., គុ.

[សុញ] sonh

សូន្យ, ទទេ, ឃែត។ ទាល់, ទញ់ទាល់, ទាល់គំនិត ឬទាល់ផ្លូវសេចក្ដី, ទាល់ដំណើរ :

សុញ កិរិយាសព្ទ

[សុញ-សាញ] sonh

សុញផងសាញផងឬសាញដោយទាល់គំនិត។

សុញ្ញ

ផ្ទះទំនេរ; ផ្ទះស្ងាត់។

សុញ្ញ គុណនាម

[សុញ-ញ៉ៈ] sonhnh

សូន្យ, សោះសូន្យ, ទទេ; ទំនេរ; ស្ងាត់; ឥតប្រយោជន៍; ដែលបាត់សោះ។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ] sonhnh

ដំណើរទទេ; អាកាស; ពិន្ទុ (°) នេះ ឬ ក្បិល (°) នេះ។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-កាំ] sonhnh

ការឬអំពើឥតប្រយោជន៍។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-ភាប] sonhnh

ភាពសូន្យ, ដំណើរទទេ។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-វៈ-ចៈ-ណា] sonhnh

(ម.ព. សុញ្ញវចនៈ)។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-វៈ-ចៈ-ណៈ] sonhnh

មនុស្សសូន្យសម្ដី (មនុស្សគ)។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-វាត] sonhnh

លទ្ធិដែលប្រកាន់ថា ស្លាប់ទៅសូន្យមិនកើតទៀត ឬលទ្ធិដែលប្រកាន់ថាគ្មានព្រះ។

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ៈ-វា-ទី] sonhnh

អ្នកប្រកាន់សុញ្ញវាទ :

សុញ្ញ នាម

[សុញ-ញ៉ា-គា] sonhnh

ផ្ទះទំនេរ; ផ្ទះស្ងាត់។

សុញ្ញាកាស

ភាពទទេឬគ្មានរូបធាតុ :

សុញ្ញាកាស នាម

[សុញ-ញ៉ា-កាស] sonhnhakas≈

ភាពទទេឬគ្មានរូបធាតុ :

សុញ្ញោ

(ព.សា.) សូន្យ, ទទេ; ទាល់គំនិត; ទាល់ប៉ុច; ស្រុញត្រឹមប៉ុណ្ណោះ, ទៅទៀតពុំរួច :

សុញ្ញោ កិ., គុ.

[សុញ-ញ៉ោ] sonhnhou

(ព.សា.) សូន្យ, ទទេ; ទាល់គំនិត; ទាល់ប៉ុច; ស្រុញត្រឹមប៉ុណ្ណោះ, ទៅទៀតពុំរួច :

សុញ្ញ—

(ម.ព. សុញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុញ្ញ— កិ., គុ.

[សុញ-ញ៉ៈ—] sonhnhak—≈

(ម.ព. សុញ្ញ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុដន់

ពាក្យនិយាយក្លាយមកពី ស្ដន “ដោះ”។

សុដន់ នាម

[សុ-ដន់] sodan

ពាក្យនិយាយក្លាយមកពី ស្ដន “ដោះ”។

សុណិសា

(រ.ស.) កូនប្រសាស្រី :

សុណិសា នាម

[សុ-ណិ-សា] sonesa

(រ.ស.) កូនប្រសាស្រី :

សុណ្ហា

(ម.ព. សុណិសា)។

សុណ្ហា នាម

[សុន-ហា] sonha≈

(ម.ព. សុណិសា)។

សុតៈ គុណនាម

[សុ-តៈ] sotak

ដែលបានឮ, ដែលបានស្ដាប់។

សុតៈ នាម

[សុ-តៈ] sotak

ការឮ, ការស្ដាប់។

សុតៈ នាម

[សុ-តៈ-កិច] sotak

កិច្ចឬការស្ដាប់។

សុតៈ នាម

[សុ-តៈ-ធន់] sotak

ទ្រព្យគឺការស្ដាប់, ការស្ដាប់ដែលទុកថាជាទ្រព្យ (របស់មនុស្ស)។

សុតៈ នាម

[សុ-តៈ-មៈ-យ័ប-បុ័ញ-ញ៉ា] sotak

ប្រាជ្ញាដែលកើតអំពីការស្ដាប់; ការយល់ឃើញព្រោះការស្ដាប់។

សុតៈ នាម

[សុ-តៈ-មៈ-យៈ-វិច-ជា] sotak

វិជ្ជាកើតពីការស្ដាប់។

សុតៈ គុណនាម

[សុ-តៈ-ម៉ៃ] sotak

ដែលកើតអំពីការស្ដាប់។

សុត្តន្តបិដក

ឈ្មោះគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាមួយប៉ែក ក្នុងបិដកទាំងបីផ្នែក គឺព្រះវិន័យ, ព្រះសូត្រ, ព្រះអភិធម្ម។

សុត្តន្តបិដក នាម

[សុត-តន់-តៈ-បិ-ដក់] sottntobedak

ឈ្មោះគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាមួយប៉ែក ក្នុងបិដកទាំងបីផ្នែក គឺព្រះវិន័យ, ព្រះសូត្រ, ព្រះអភិធម្ម។

សុត្តីយភាព

ភាពដែលអាចបត់បែនបាន។

សុត្តីយភាព នាម ១)

[សុត-តី-យ៉ៈ-ភាប] sotteiyakpheab≈

ភាពយឺតឬទន់អាចហូតជាសរសៃបាន លក្ខណៈវត្ថុដែលអាចហូតជាសរសៃបាន។

សុត្តីយភាព នាម ២)

[សុត-តី-យ៉ៈ-ភាប] sotteiyakpheab≈

ភាពដែលអាចបត់បែនបាន។

សុទន្ត

សត្វញីដែលគេបានបង្វឹកបានបទហើយ បើមនុស្សថា ស្ត្រីដែលបានបង្វឹកខ្លួនបានបទហើយ :

សុទន្ត គុណនាម

[សុ-ទ័ន] ឬ [សុ-ទ័ន-តៈ] sotontor

ដែលទូន្មានល្អហើយ, ដែលបានហាត់ឬបង្ហាត់ថ្នឹកហើយ, ដែលហ្វឹកឬបង្វឹកបានបទហើយ។

សុទន្ត នាម

[សុ-ទ័ន-តៈ-ចិត] sotontor

ចិត្តដែលបានទូន្មានប្រពៃហើយ។

សុទន្ត នាម

[សុ-ទ័ន-តៈ-បុ-រ៉ស់] sotontor

បុរសអ្នកហាត់រៀនបានបទ។

សុទន្ត នាម

[សុ-ទ័ន-តៈ-សាត់] sotontor

សត្វដែលគេបង្ហាត់ថ្នឹកហើយ, បានបទហើយ។

សុទន្ត នាម

[សុ-ទ័ន-តៈ-សាត់] sotontor

(ម.ព. សុទន្តសត្ត)។

សុទន្ត នាម

[សុ-ទ័ន-តី] sotontor

សត្វញីដែលគេបានបង្វឹកបានបទហើយ បើមនុស្សថា ស្ត្រីដែលបានបង្វឹកខ្លួនបានបទហើយ :

សុទស្សា

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ៣ជាលំនៅនៃពួកអរិយបុគ្គល :

សុទស្សា នាម

[សុ-ទ័ស-សា] sotssa

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ៣ជាលំនៅនៃពួកអរិយបុគ្គល :

សុទស្សី

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ៤ជាលំនៅនៃពួកអរិយបុគ្គល :

សុទស្សី នាម

[សុ-ទ័ស-សី] sotssei

ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាន់សុទ្ធាវាសទី ៤ជាលំនៅនៃពួកអរិយបុគ្គល :

សុទិដ្ឋិនិយម

ការនិយមចំពោះសុទិដ្ឋិ, ការនិយមដោយទិដ្ឋិត្រូវ; ការចូលចិត្ត ឬការយល់ឃើញថារបស់អ្វីក្នុងលោកសុទ្ធតែល្អ, សុទ្ធតែប្រសើរសុខស្រួល, ... :

សុទិដ្ឋិនិយម នាម

[សុ-ទិត-ឋិ-និ-យំ] sotidtheniyom

ការនិយមចំពោះសុទិដ្ឋិ, ការនិយមដោយទិដ្ឋិត្រូវ; ការចូលចិត្ត ឬការយល់ឃើញថារបស់អ្វីក្នុងលោកសុទ្ធតែល្អ, សុទ្ធតែប្រសើរសុខស្រួល, ... :

សុទិន

(ព.ហ.) ថ្ងៃដែលបូករួមក្នុងចំនួនមួយឆ្នាំ :

សុទិន នាម ១)

[សុ-ទិន] sotin

ថ្ងៃល្អ។

សុទិន នាម ២)

[សុ-ទិន] sotin

(ព.ហ.) ថ្ងៃដែលបូករួមក្នុងចំនួនមួយឆ្នាំ :

សុទិន្ន

(ម.ព. សុទិន្នភណ្ឌ)។

សុទិន្ន គុណនាម

[សុ-ទិន-នៈ] sotinn

ដែលបានឱ្យហើយដោយប្រពៃ, ដែលបានឱ្យដោយស្មោះអស់ពីចិត្ត។

សុទិន្ន នាម

[សុ-ទិន-នៈ-ទាន] sotinn

ទានដែលគេបានឱ្យហើយដោយប្រពៃ។

សុទិន្ន នាម

[សុ-ទិន-នៈ-ភ័ន] sotinn

របស់ឬវត្ថុដែលគេបានឱ្យហើយដោយប្រពៃ។

សុទិន្ន នាម

[សុ-ទិន-នៈ-វ័ត-ថុ] sotinn

(ម.ព. សុទិន្នភណ្ឌ)។

សុទុក្ករ

ភាព, បែប, ដំណើរ ដែលពិបាកធ្វើជាបំផុត។

សុទុក្ករ គុណនាម

[សុ-ទុក-ក] sotukkor

ដែលធ្វើបានដោយកម្រក្រៃពេក, ដែលកម្រណាស់នឹងធ្វើកើត, ដែលពិបាកធ្វើជាទីបំផុត :

សុទុក្ករ នាម

[សុ-ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កាំ] sotukkor

ការឬអំពើដែលពិបាកធ្វើជាបំផុត។

សុទុក្ករ នាម

[សុ-ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កិច] sotukkor

(ម.ព. សុទុក្ករកម្ម)។

សុទុក្ករ នាម

[សុ-ទុក-កៈ-រ៉ៈ-ភាប] sotukkor

ភាព, បែប, ដំណើរ ដែលពិបាកធ្វើជាបំផុត។

សុទ្ទី

(ម.ព. សុទ្ទៈ)។

សុទ្ទី នាម

[សុត-ទី] sotti

(ម.ព. សុទ្ទៈ)។

សុទ្ទៈ

មនុស្សពូជសូទ្រៈ គឺមនុស្សពូជថ្នាក់ទី ៤; មនុស្សពូជអ្នកងារ។

សុទ្ទៈ នាម

[សុត-ទៈ] sotteak

មនុស្សពូជសូទ្រៈ គឺមនុស្សពូជថ្នាក់ទី ៤; មនុស្សពូជអ្នកងារ។

សុទ្ធ

លំនៅរបស់អ្នកបរិសុទ្ធ; ឈ្មោះព្រហ្មលោកជាលំនៅនៃពួកអរិយបុគ្គលជាអនាគាមី :

សុទ្ធ គុណនាម

[សុត] sut

ដែលជ្រះ, ស្អាត, បរិសុទ្ធ; ត្រឹមត្រូវ; ផូរផង់, ហ្មត់ហ្មង; ស; ឥតមន្ទិល; ឥតលាយ; តែមួយប្រភេទ, តែមួយមុខ; ហ្មត់ចត់ :

សុទ្ធ នាម

[សុត-ធៈ-កាំ] sut

អំពើបរិសុទ្ធ។

សុទ្ធ នាម

[សុត-ធៈ-ចិត] sut

ចិត្តបរិសុទ្ធ; ចិត្តស្មោះស្មើ។