វចនានុក្រមខ្មែរ

ឡៅ កិរិយាសព្ទ ២)

[ឡៅ] lav

ចិតវៀលក្រឡឹងឱ្យស្អាត :

ឡៅ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ឡៅ] lav

កោរសក់ពីខាងជុំវិញ ទុកឱ្យនៅតែកំប៉ោយកណ្ដាល :

ឡៅ គុណកិរិយា

[ឡៅ] lav

ដែលស្រែកហៅឮច្បាស់ឆ្ពោះត្រង់ក្នុងទីមើលគ្នាឃើញឬដែលនិយាយឮខ្លាំងៗ ច្បាស់ៗ :

ឡៅ នាម

[ឡៅ] lav

(ម.ព. ឡៅតេង)។

ឡៅតឿ

(ម.ព. ឡៅតេង)។

ឡៅតឿ នាម

[ឡៅ-តឿ] lavtoeu≈

(ម.ព. ឡៅតេង)។

ឡៅតេង

ថ្នាក់ខាងលើ, ជាន់ខាងលើ (នៃគ្រឹហា) :

ឡៅតេង នាម

[ឡៅ-តេង] lavteng

ថ្នាក់ខាងលើ, ជាន់ខាងលើ (នៃគ្រឹហា) :

ឡះ គុ.កិ., គុ.

[ឡះ] lah

រហើតរហាំង, សស្លើតសស្លក់; តះចុះតះឡើង :

ឡះ គុ.កិ., គុ.

[ឡះ] lah

(ព.ប្រ.) ដើរឬរត់តះចុះតះឡើង។

ឡះ គុ.កិ., គុ.

[ឡះ-ឡះ] lah

(ព.ប្រ.) ខំដើរតះៗ ទៅមក។

ឡៈ

(ម.ព. បេយ្យាលៈ)។

ឡៈ នាម

[ឡៈ] lak≈

(ម.ព. បេយ្យាលៈ)។

ឥឡា

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ឥឡូវ ថា ឥឡូវឥឡា សម័យថ្មីៗនេះ :

ឥឡា បុព្វបទ

[អិ-ឡា] ឬ [អី-ឡា] ila

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ឥឡូវ ថា ឥឡូវឥឡា សម័យថ្មីៗនេះ :

ឥឡូវ

សព្ទប្រាប់សេចក្ដីជាបច្ចុប្បន្នកាលថា "កាលនេះ, វេលានេះ" :

ឥឡូវ គុណកិរិយា

[អី-ឡូវ] ឬ [អិ-ឡូវ] alov

សព្ទប្រាប់សេចក្ដីជាបច្ចុប្បន្នកាលថា "កាលនេះ, វេលានេះ" :

ឥឡូវនេះ

(ម.ព. ឥឡូវ)។

ឥឡូវនេះ គុណកិរិយា

[អី-ឡូវ-និះ] aeilouvnieah≈

(ម.ព. ឥឡូវ)។

ឧឡារ

(ម.ព. ឧឡារភណ្ឌ)។

ឧឡារ គុណនាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ] ឬ [អ៊ុ-ឡា] ular

ខ្ពស់, ខ្ពង់ខ្ពស់; ថ្លៃ, មានតម្លៃ; ថ្លៃថ្លា; ថ្កើង, ថ្កើងថ្កាន, ថ្កុំថ្កើង; រុងរឿង; ឧត្តម, ប្រសើរ; អធិកអធម; លើសលន់; បរិបូណ៌, ច្រើន។

ឧឡារ នាម ១)

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ស័ត] ular

សត្វឧត្តម (មនុស្សខ្ពង់ខ្ពស់)។

ឧឡារ នាម ២)

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ស័ត] ular

(ព.ពុ.) ពោធិសត្វ។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-កាំ] ular

អំពើឬកិច្ចការខ្ពង់ខ្ពស់។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ចៈ-រ៉ិត] ular

អ្នកដែលមានឫកខ្ពស់ឬមានឫកថ្លៃ។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ចៈ-រ៉ិ-តា] ular

(ម.ព. ឧឡារចរិត)។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-បូ-ជា] ular

ការបូជាដ៏លើសលន់។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ពៈ-លី] ular

ពលីការដ៏លើសលុប។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ភ័ន] ular

របស់មានតម្លៃ។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-ភាប] ular

ភាពខ្ពស់, ភាពឧត្តម។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-មេ-ធា] ular

ប្រាជ្ញាខ្ពស់, ប្រាជ្ញាឆើត។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-មេ-ធិ-នី] ular

(ម.ព. ឧឡារមេធី)។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-មេ-ធី] ular

អ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ពស់។

ឧឡារ នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ-វ័ត-ថុ] ular

(ម.ព. ឧឡារភណ្ឌ)។

ឧឡារ—

(ម.ព. ឧឡារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧឡារ— នាម

[អ៊ុ-ឡា-រ៉ៈ—] aularak—≈

(ម.ព. ឧឡារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧឡុរាជ

ព្រះចន្ទ្រ។

ឧឡុរាជ នាម

[អ៊ុ-ឡុ-រាច] uloreach

ព្រះចន្ទ្រ។

ឪឡ

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទដើមតូច សំបកស្ដើងរលើប សាច់ស្វិត ស្លឹកឆែកៗ ឡើងព័ទ្ធដើមឈើ ឫសល្អិតៗ សម្បុរខ្មៅ :

ឪឡ នាម

[អូវ-ឡ] aul

ឈ្មោះបក្សីរាត្រីចរ ពួកគូក មាន ២ប្រភេទគឺ ឪឡស្លឹក និង ឪឡធំ។

ឪឡ នាម

[អូវ-ឡ] aul

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទដើមតូច សំបកស្ដើងរលើប សាច់ស្វិត ស្លឹកឆែកៗ ឡើងព័ទ្ធដើមឈើ ឫសល្អិតៗ សម្បុរខ្មៅ :

ឪឡឹក

ឈ្មោះដំណាំមួយប្រភេទ ដើមជាវល្លិបោះទងវារលើដី ផ្លែធំៗ មិនសមនឹងទង មានពូជច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា, សម្រាប់ប្រើជាអាហារ :

ឪឡឹក នាម

[អូវ-ឡឹក] ovlerk

ឈ្មោះដំណាំមួយប្រភេទ ដើមជាវល្លិបោះទងវារលើដី ផ្លែធំៗ មិនសមនឹងទង មានពូជច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា, សម្រាប់ប្រើជាអាហារ :

ឪឡុង

ឈ្មោះសារិកាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ចំពុះនិងជើងលឿង ទងត្រចៀកយារ សំឡេងក្រអួន :

ឪឡុង នាម

[អូវ-ឡុង] aulong

ឈ្មោះសារិកាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ចំពុះនិងជើងលឿង ទងត្រចៀកយារ សំឡេងក្រអួន :

ឪឡោក

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកអសារកព្រឹក្ស :

ឪឡោក នាម

[អូវ-ឡោក] aulaok

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកអសារកព្រឹក្ស :

ឱឡារិក

រូបគ្រោតគ្រាត; រូបដែលច្បាស់លាស់។

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិក] olarik

គ្រោតៗ, គ្រោតគ្រាត; ច្បាស់លាស់។

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិក] olarik

ធំដុំ, យ៉ាងធំ, ហ៊ឹកហ៊ាក់ :

ឱឡារិក គុណនាម

[អោ-ឡា-រិ-កៈ-រូប] olarik

រូបគ្រោតគ្រាត; រូបដែលច្បាស់លាស់។

ឱឡិគល្ល

ប្រឡាយបង្ហូរទឹកសម្អុយ ឬរណ្ដៅទឹកសម្អុយ :

ឱឡិគល្ល នាម

[អោ-ឡិ-គាល់] aolekoll

ប្រឡាយបង្ហូរទឹកសម្អុយ ឬរណ្ដៅទឹកសម្អុយ :