វចនានុក្រមខ្មែរ

កាតាឡុក

បញ្ជីសៀវភៅនិងធនធានទាំងអស់នៃបណ្ណាល័យ, សៀវភៅរាយឈ្មោះទំនិញអមដោយរូបភាព តម្លៃ ។

កាតាឡុក នាម

[កា-តា-ឡុក] katalok≈

បញ្ជីសៀវភៅនិងធនធានទាំងអស់នៃបណ្ណាល័យ, សៀវភៅរាយឈ្មោះទំនិញអមដោយរូបភាព តម្លៃ ។

កាតិក

(ម.ព. កត្តិក)។

កាតិក នាម

[កា-ដឹក] katek

(ម.ព. កត្តិក)។

កាតឹប

(ម.ព. កន្តឹប{¥¥}១{££})។

កាតឹប នាម

[កា-តឹប] katoeb

(ម.ព. កន្តឹប១)។

កាតឹបស៊ង

មួកដែលគ្មានហាម គ្មានក្បាំង។

កាតឹបស៊ង នាម

[កា-តឹប-ស៊ង] katoebsngo≈

មួកដែលគ្មានហាម គ្មានក្បាំង។

កាតុង

ក្រដាសប្រភេទក្រាស់ដែលគេអាចយកទៅធ្វើកេសបាន :

កាតុង នាម

[កា-តុង] katong

ក្រដាសប្រភេទក្រាស់ដែលគេអាចយកទៅធ្វើកេសបាន :

កាតូដ

ប៉ូលអវិជ្ជមានឬអេឡិចត្រូតនៃគ្រឿងអគ្គិសនីមួយ។

កាតូដ នាម

[កា-តូត] katout≈

ប៉ូលអវិជ្ជមានឬអេឡិចត្រូតនៃគ្រឿងអគ្គិសនីមួយ។

កាតៅ

ប្រដាប់ត្បាញដោយលួសស្ពាន់ល្អិត មានកណ្ដាប់ជុំវិញខ្ពស់ឡើង មានសណ្ឋានជាតៅសម្រាប់រែងវត្ថុជាផង់ មានម្សៅជាដើម។

កាតៅ នាម

[កា-តៅ] katau

ប្រដាប់ត្បាញដោយលួសស្ពាន់ល្អិត មានកណ្ដាប់ជុំវិញខ្ពស់ឡើង មានសណ្ឋានជាតៅសម្រាប់រែងវត្ថុជាផង់ មានម្សៅជាដើម។

កាតំ នាម

[កា-តំ] katam

ឈ្មោះនំស្ងោរ វេចខ្ចប់អង្ករដំណើបដោយស្លឹកត្នោត : ពាក្យនេះក្លាយមកពីពាក្យសៀម លាវ ថា "ខាវតុម" ប្រែថា អង្ករស្ងោរ :

កាត់

បំផ្លាញដោយប្រតិកម្មគីមី :

កាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[កាត់] kat

ផ្ដាច់ដោយប្រដាប់មានមុខមុតមានកន្ត្រៃ, រណារជាដើម :

កាត់ កិ., ន. ២)

[កាត់] kat

(ប.ព.) ប្ដូរឯកសារផ្នែកខ្លះនៃអត្ថបទ រូបភាព ព័ត៌មានឬ កិច្ចការណាមួយពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត។

កាត់ កិរិយាសព្ទ ៣)

[កាត់] kat

(ព.ប្រ.) លុប, បំបាត់ លែងឱ្យមាន :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-កន់-ទុយ-លាប-កំ-បោ] kat

(សំនួន.) លែងហ៊ាន ឬឈប់ធ្វើអ្វីមួយតទៅទៀត :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-កេ-កាត់-ខ្មាស] kat

(សំនួន.) តាំងចិត្តធ្វើអ្វីមួយដោយមិនអៀនខ្មាស ដោយលះបង់កិត្តិយស ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងអ្វីមួយ :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ក្បាល-តំ-រ៉ូវ-មួក] kat

(សំនួន.) ប្រើវិធីដោះស្រាយសម្របតាមបញ្ហាដែលកើតមានរួចហើយ។

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ចិត-កាត់-ថ្លើម] kat

(សំនួន.) បំភ្លេចឬដកក្ដីស្រឡាញ់ពីនរណាម្នាក់ឬអ្វីៗ ឱ្យជ្រះស្រឡះពីក្នុងចិត្ត :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-បន់-ដុះ] kat

កាត់មែករុក្ខជាតិមួយផ្នែកទៅដាំនៅកន្លែងណាមួយជាបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីឱ្យមែកនោះដុះឫស និង មានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ ទើបយកទៅដាំ :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-សាំ] kat

កាត់ទៅមកញយៗ។

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-កាត់-គេ] kat

និយាយស្ទាក់ពាក្យគេ, និយាយស្កាត់សម្ដីរបស់គេក្នុងពេលដែលគេកំពុងនិយាយ។

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-កាត់-កាត់] kat

និយាយសង្ខេបទ្រួសៗ ដោយលើកឡាត់ចោលខ្លះ។

កាត់ គុ., កិ.

[កាត់] kat

ដែលកើតអំពីមាតាបិតាជាតិទីទៃពីគ្នា ឬអំពីមេបាដែលមានជាតិ ឬទ្រង់ទ្រាយទីទៃពីគ្នា :

កាត់ កិ., គុ.

[កាត់] kat

ឆេះ; ដែលឆេះ :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់] kat

ទស្សន៍ទាយ, ស្មានទុកជាមុន តាមរយៈអំណះអំណាងអ្វីមួយ :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់] kat

(ព.ប្រ.) ដើរតម្រង់; សំដៅឆ្ពោះ (ហាក់ដូចគេកាត់ផ្ដាច់ចំកណ្ដាលអ្វីៗ) :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់] kat

កកេរបំផ្លាញ :

កាត់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់] kat

បំផ្លាញដោយប្រតិកម្មគីមី :

កាត់កង

ទូទាត់, ដោះដូរ, ជំនួសដោយអ្វីមួយ :

កាត់កង កិរិយាសព្ទ

[កាត់-កង] katkngo≈

ទូទាត់, ដោះដូរ, ជំនួសដោយអ្វីមួយ :

កាត់កាល់

បោះបង់លែងរាប់អានតទៅ :

កាត់កាល់ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-កាល់] katkal

បោះបង់លែងរាប់អានតទៅ :

កាត់ក្ដី

ជំនុំជម្រះរឿងរ៉ាវបណ្ដឹង ឬវិវាទណាមួយ :

កាត់ក្ដី កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ក្ដី] katkdei

ជំនុំជម្រះរឿងរ៉ាវបណ្ដឹង ឬវិវាទណាមួយ :

កាត់ចុង

ឈ្មោះកិច្ចមួយនៅក្នុងសាសនាគ្រិស្តនិងអ៊‍ិស្លាម ដែលគេច្រឹបឬកាត់ស្បែកខ្លះនៅផ្នែកខាងចុងលិង្គក្នុងន័យឱ្យបានភាពបរិសុទ្ធ អស់មន្ទិល។ (អ្នកខ្លះហៅថា កាត់ស្បែក) :

កាត់ចុង នាម

[កាត់-ចុង] katchong≈

ឈ្មោះកិច្ចមួយនៅក្នុងសាសនាគ្រិស្តនិងអ៊‍ិស្លាម ដែលគេច្រឹបឬកាត់ស្បែកខ្លះនៅផ្នែកខាងចុងលិង្គក្នុងន័យឱ្យបានភាពបរិសុទ្ធ អស់មន្ទិល។ (អ្នកខ្លះហៅថា កាត់ស្បែក) :

កាត់ដេរ

ផ្ដាច់ក្រណាត់ដោយកន្ត្រៃ ហើយដេរភ្ជាប់វិញទៅតាមការច្នៃរបស់ជាងឱ្យចេញជាសម្លៀកបំពាក់ ឬសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ :

កាត់ដេរ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ដេ] katde≈

ផ្ដាច់ក្រណាត់ដោយកន្ត្រៃ ហើយដេរភ្ជាប់វិញទៅតាមការច្នៃរបស់ជាងឱ្យចេញជាសម្លៀកបំពាក់ ឬសម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ :

កាត់ថ្លៃ

ដាក់តម្លៃឬទារតម្លៃក្នុងការលក់ទំនិញឬការបម្រើសេវាអ្វីមួយ :

កាត់ថ្លៃ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ថ្លៃ] katthley≈

ដាក់តម្លៃឬទារតម្លៃក្នុងការលក់ទំនិញឬការបម្រើសេវាអ្វីមួយ :

កាត់ទឹក

ដកហូតយកសាច់ប្រាក់មួយចំនួនក្នុងសេវាដូរលុយដុំទៅជាលុយរាយ ឬមួយក្រដាសប្រាក់ចាស់ប្ដូរយកក្រដាសប្រាក់ថ្មី :

កាត់ទឹក កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ទឹក] kattoek≈

ដកហូតយកសាច់ប្រាក់មួយចំនួនក្នុងសេវាដូរលុយដុំទៅជាលុយរាយ ឬមួយក្រដាសប្រាក់ចាស់ប្ដូរយកក្រដាសប្រាក់ថ្មី :

កាត់ទោស

ដាក់ទណ្ឌកម្មបុគ្គលណាម្នាក់ដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស ទៅតាមច្បាប់ប្រទេស :

កាត់ទោស កិរិយាសព្ទ

[កាត់-ទោស] kattous

ដាក់ទណ្ឌកម្មបុគ្គលណាម្នាក់ដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស ទៅតាមច្បាប់ប្រទេស :

កាត់សក់

ឈ្មោះពិធីមង្គលមួយនៅក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរដើម្បីឱ្យមានសិរីសួស្ដី :

កាត់សក់ នាម

[កាត់-សក់] katska≈

ឈ្មោះពិធីមង្គលមួយនៅក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ខ្មែរដើម្បីឱ្យមានសិរីសួស្ដី :

កាត់សាញ

លែងអល់អែក, លែងស្ទាក់ស្ទើរក្នុងចិត្ត។

កាត់សាញ កិរិយាសព្ទ

[កាត់-សាញ] katsanh≈

លែងអល់អែក, លែងស្ទាក់ស្ទើរក្នុងចិត្ត។

កាត់ស្បែក

(ម.ព. កាត់ចុង)។

កាត់ស្បែក នាម

[កាត់-ស្បែក] katsbaek≈

(ម.ព. កាត់ចុង)។

កាន នាម

[កាន] kan≈

ធុងជ័រឬដែកបិទជិត មានដៃសម្រាប់យួរនិងមាត់មានគម្របមួលបិទបើកស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើ ដែលគេប្រើសម្រាប់ដាក់វត្ថុរាវ :

កាន់

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ មក, ទៅ ថា ទៅកាន់, មកកាន់ គឺ ឆ្ពោះ, តម្រង់, សំដៅ :

កាន់ កិរិយាសព្ទ ១)

[កាន់] kan

ចាប់ខ្ជាប់ :

កាន់ កិរិយាសព្ទ ២)

[កាន់] kan

ប្រកាន់ការ, ចាប់ការដោយមុខៗ :

កាន់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-ខែ-កាន់-ឆ្នាំ] kan

(សំនួន.) ជាប់ជាច្រើនខែច្រើនឆ្នាំ :

កាន់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-ដំ-ណែង] kan

កាន់តួនាទី ទទួលមុខងារ ទទួលតំណែង :

កាន់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-លុយ] kan

ទុកដាក់លុយ។

កាន់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់] kan

មិនជ្រុះពីទង ឬពីដើម (ចំពោះផ្កា ក្ដឹប ឬផ្លែនៅខ្ចី) :

កាន់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់] kan

រក្សា, គោរព, ប្រតិបត្តិ, ប្រព្រឹត្តតាម :

កាន់ ធ.

[កាន់] kan

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ មក, ទៅ ថា ទៅកាន់, មកកាន់ គឺ ឆ្ពោះ, តម្រង់, សំដៅ :

កាន់កាប់

គ្រប់គ្រង, ត្រួតត្រា, រក្សាទុក, មើលការខុសត្រូវ :

កាន់កាប់ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-កាប់] kankab≈

គ្រប់គ្រង, ត្រួតត្រា, រក្សាទុក, មើលការខុសត្រូវ :

កាន់ការ

ទទួលបន្ទុកការងារអ្វីមួយ :

កាន់ការ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-កា] kanka≈

ទទួលបន្ទុកការងារអ្វីមួយ :

កាន់ខែ

ដែលមានរយៈពេលច្រើនខែ :

កាន់ខែ គុណកិរិយា

[កាន់-ខែ] kankhae≈

ដែលមានរយៈពេលច្រើនខែ :

កាន់ចង្កូត

បើកបរយានយន្ត។

កាន់ចង្កូត កិរិយាសព្ទ

[កាន់-ចង់-កូត] kanchngokout≈

បើកបរយានយន្ត។

កាន់ជើង

កាន់ទ្រង់ដោយលម្អៀង :

កាន់ជើង កិរិយាសព្ទ

[កាន់-ជើង] kanjerng

កាន់ទ្រង់ដោយលម្អៀង :

កាន់តែ

រឹងរឹត, រឹតតែ :

កាន់តែ គុណកិរិយា

[កាន់-តែ] kantae≈

រឹងរឹត, រឹតតែ :

កាន់ទុក្ខ

ប្រតិបត្តិនូវកិច្ច ដើម្បីសម្ដែងទុក្ខក្រៀមក្រំចំពោះការបាត់បង់ជីវិតនៃសមាជិកគ្រួសារ សាច់ញាតិ ឬក្រុមមនុស្ស :

កាន់ទុក្ខ កិរិយាសព្ទ

[កាន់-ទុក] kantuk≈

ប្រតិបត្តិនូវកិច្ច ដើម្បីសម្ដែងទុក្ខក្រៀមក្រំចំពោះការបាត់បង់ជីវិតនៃសមាជិកគ្រួសារ សាច់ញាតិ ឬក្រុមមនុស្ស :

កាន់សាសនា

ប្រតិបត្តិឬគោរពបូជាចំពោះសាសនាណាមួយ :

កាន់សាសនា កិរិយាសព្ទ

[កាន់-សា-ស្នា] kansasnea≈

ប្រតិបត្តិឬគោរពបូជាចំពោះសាសនាណាមួយ :

កាន់សីល

រក្សាសីល, ប្រព្រឹត្តទៀងទាត់ទៅតាមសីលធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា :

កាន់សីល កិរិយាសព្ទ

[កាន់-សិល] kansel≈

រក្សាសីល, ប្រព្រឹត្តទៀងទាត់ទៅតាមសីលធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា :

កាន់អង្គ

ការជ្រើសរើសយកព្រះសង្ឃអង្គណាមួយសម្រាប់ពិធីបុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនា :

កាន់អង្គ នាម

[កាន់-អង់] kanang≈

ការជ្រើសរើសយកព្រះសង្ឃអង្គណាមួយសម្រាប់ពិធីបុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនា :

កាន់អំណាច

គ្រប់គ្រងអំណាច :

កាន់អំណាច កិរិយាសព្ទ

[កាន់-អំ-ណាច] kanaamnach≈

គ្រប់គ្រងអំណាច :

កាប នាម

[កាប] kab

ខ្នោះសម្រាប់រឹតគាប :

កាបូន

(គីមី.) ឈ្មោះធាតុគីមីអលោហៈ មាននិមិត្តសញ្ញា C មានលេខអាតូម៦និងវ៉ាឡង់៤។

កាបូន នាម

[កា-បូន] kaboun≈

(គីមី.) ឈ្មោះធាតុគីមីអលោហៈ មាននិមិត្តសញ្ញា C មានលេខអាតូម៦និងវ៉ាឡង់៤។

កាបូនឌីអុកស៊ីដ

(គីមី.) ឧស្ម័នកើតចេញពីបន្សំរវាងកាបូននិងអុកស៊ីសែន :

កាបូនឌីអុកស៊ីដ នាម

[កា-បូន-ឌី-អុក-ស៊ីត] kaboundiaoksit≈

(គីមី.) ឧស្ម័នកើតចេញពីបន្សំរវាងកាបូននិងអុកស៊ីសែន :

កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីដ

ឧស្ម័នពុលខ្លាំង គ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន ស្រាលជាងខ្យល់បន្តិច មិនឆេះក្នុងខ្យល់ និងមានរូបមន្តគីមី CO :

កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីដ នាម

[កា-បូន-ម៉ូ-ណូ-អុក-ស៊ីត] kabounmounouaoksit≈

ឧស្ម័នពុលខ្លាំង គ្មានពណ៌ គ្មានក្លិន ស្រាលជាងខ្យល់បន្តិច មិនឆេះក្នុងខ្យល់ និងមានរូបមន្តគីមី CO :

កាបូនអ៊ីដ្រាត

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលត្រូវបានសំយោគដោយរុក្ខជាតិ។

កាបូនអ៊ីដ្រាត នាម ១)

[កា-បូន-អ៊ី-ដ្រាត] kabounaidreat≈

(ជីវ.) សារធាតុដូចជាស្ករឬម្សៅដែលមានជាតិកាបូនអ៊ីដ្រូសែននិងអុកស៊ីសែន។ កាបូនអ៊ីដ្រាតនៅក្នុងអាហារ ផ្ដល់ថាមពលនិងកម្ដៅនៅក្នុងរាងកាយ :

កាបូនអ៊ីដ្រាត នាម ២)

[កា-បូន-អ៊ី-ដ្រាត] kabounaidreat≈

(គីមី.) សមាសធាតុសរីរាង្គដែលត្រូវបានសំយោគដោយរុក្ខជាតិ។

កាបូនីល

អង្គធាតុសរីរាង្គសមាស ដូចជាពពួកអាល់ដេអ៊ីដ កេតូន អេស្ទែរជាដើម ដែលមានរ៉ាឌីកាល់វ៉ាឡង់ពីរ (C=O)។

កាបូនីល នាម

[កា-បូ-នីល] kabounil≈

អង្គធាតុសរីរាង្គសមាស ដូចជាពពួកអាល់ដេអ៊ីដ កេតូន អេស្ទែរជាដើម ដែលមានរ៉ាឌីកាល់វ៉ាឡង់ពីរ (C=O)។

កាបូប

ប្រដាប់ធ្វើពីស្បែកឬពីសារធាតុផ្សេងទៀត សម្រាប់ដាក់ប្រាក់ជាដើម។