វចនានុក្រមខ្មែរ

កោន

រូបរាងធរណីមាត្រឬវត្ថុរឹងមួយដែលមានចំណុចកំពូលនឹងមួយភ្ជាប់ទៅនឹងបាតវណ្ឌបិទមួយ។

កោន កិរិយាសព្ទ

[កោន] kaon

ជ្រកដោយអាការៈកំប្រោន (ច្រើននិយាយភ្ជាប់ជាមួយពាក្យ ជ្រក) :

កោន នាម

[កោន] kaon

រូបរាងធរណីមាត្រឬវត្ថុរឹងមួយដែលមានចំណុចកំពូលនឹងមួយភ្ជាប់ទៅនឹងបាតវណ្ឌបិទមួយ។

កោនិក

(គណិត.) មែកធាងនៃធរណីមាត្រ និង ធរណីមាត្រកូអ័រដោណេដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងលក្ខណៈនៃផ្នែកកោន។

កោនិក នាម

[កោ-និក] kaonik≈

(គណិត.) មែកធាងនៃធរណីមាត្រ និង ធរណីមាត្រកូអ័រដោណេដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងលក្ខណៈនៃផ្នែកកោន។

កោប

ឈ្មោះរោគសរសៃម្យ៉ាង កើតនៅអណ្ឌៈ បណ្ដាលឱ្យអណ្ឌៈនោះប៉ោងរលីកឡើង។

កោប នាម

[កោប] kaob

ឈ្មោះរោគសរសៃម្យ៉ាង កើតនៅអណ្ឌៈ បណ្ដាលឱ្យអណ្ឌៈនោះប៉ោងរលីកឡើង។

កោយ កិរិយាសព្ទ

[កោយ] kaoy

ដួសដោយបោយ, ដួសដោយវែក។

កោយ នាម

[កោយ] kaoy

មេអង្គញ់។

កោរ

(ព.ប្រ.) ដែលឆ្លៀតកេងចំណេញច្រើនក្នុងការលក់ទំនិញឬនៅក្នុងល្បែង :

កោរ កិរិយាសព្ទ

[កោ] kaor

កាត់រំលីងដោយកាំបិតកោរ :

កោរ កិរិយាសព្ទ

[កោ] kaor

(សំនួន.) ខូចខាតហិនហោចអ្វីមួយ បន្តិចម្ដងៗដោយការធ្វេសប្រហែស :

កោរ កិរិយាសព្ទ

[កោ] kaor

(សំនួន.) មិននឹងនរ គឺជួនធូរស្រាល ជួនធ្ងន់ធ្ងរ; ដែលប្រែប្រួលជានិច្ច :

កោរ គុ.កិ., កិ.

[កោ] kaor

(ព.ប្រ.) ដែលឆ្លៀតកេងចំណេញច្រើនក្នុងការលក់ទំនិញឬនៅក្នុងល្បែង :

កោលាហល នាម

[កោ-ឡា-ហល់] kaoleahal

សេចក្ដីភ្ញាក់ផ្អើល, ជ្រួលជ្រើម :

កោវិទ

អ្នកជំនាញ អ្នកឈ្លាស អ្នកមានចំណេះខ្ពង់ខ្ពស់។

កោវិទ នាម

[កោ-វិត] kaovit≈

អ្នកជំនាញ អ្នកឈ្លាស អ្នកមានចំណេះខ្ពង់ខ្ពស់។

កោស

ព្យាបាលតាមរបៀបប្រពៃណី ដោយយកកាក់ (សេន) ឬលោហធាតុរាងសំប៉ែត ទៅកោសសាច់ (ស្បែក) អ្នកជំងឺឱ្យឡើងក្រហម ហើយយកកែវជប់ដែលគេរោលភ្លើងមួយឆួលទៅដាក់ផ្កាប់លើសាច់ (ស្បែក) របស់អ្នកជំងឺ :

កោស កិរិយាសព្ទ

[កោស] kaos

រូសរំលីង, កោសជ្រូក, កោសដូង ជាដើម។

កោស កិរិយាសព្ទ

[កោស-ជប់] kaos

ព្យាបាលតាមរបៀបប្រពៃណី ដោយយកកាក់ (សេន) ឬលោហធាតុរាងសំប៉ែត ទៅកោសសាច់ (ស្បែក) អ្នកជំងឺឱ្យឡើងក្រហម ហើយយកកែវជប់ដែលគេរោលភ្លើងមួយឆួលទៅដាក់ផ្កាប់លើសាច់ (ស្បែក) របស់អ្នកជំងឺ :

កោសខ្យល់

កោសរាងកាយដោយប្រើសេននិងប្រេង ដើម្បីព្យាបាលអាការៈមិនស្រួលខ្លួនតាមវិធីប្រពៃណី :

កោសខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

[កោស-ខ្យល់] kaoskhayl≈

កោសរាងកាយដោយប្រើសេននិងប្រេង ដើម្បីព្យាបាលអាការៈមិនស្រួលខ្លួនតាមវិធីប្រពៃណី :

កោសជ្ជៈ ន., កិ.

[កោ-ស័ច-ជៈ] kaoschacheak≈

ការខ្ជិលច្រអូស, (រ.ស.) ខ្ជិល :

កោសរូស កិរិយាសព្ទ

[កោស-រូស] kaosrus

និយាយដៀមដាម បញ្ឆិតបញ្ឆៀងកៀសនាយអាយ :

កោសល

ឈ្មោះដែនមួយក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស (ឥណ្ឌា) មានរាជធានីឈ្មោះសាវត្ថី :

កោសល នាម

[កោ-សល់] kaoslo≈

ឈ្មោះដែនមួយក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស (ឥណ្ឌា) មានរាជធានីឈ្មោះសាវត្ថី :

កោសល្យ

ការប៉ិនប្រសប់ដោយដៃគឺ ការដេរកាត់ឬគូរវាសជាដើម។

កោសល្យ នាម

[កោ-សល់] kaoslo≈

ភាពនៃបុគ្គលអ្នកប៉ិនប្រសប់, ការឈ្លាសវៃ។ (ដូច កោសល្ល ដែរ)។

កោសល្យ នាម

[ហ័ត-ថៈ-កោ-សល់] htathakkaoslo≈

ការប៉ិនប្រសប់ដោយដៃគឺ ការដេរកាត់ឬគូរវាសជាដើម។

កោសល្ល–

(ម.ព. កោសល្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងពាក្យដទៃ។

កោសល្ល– នាម

[—កោ-សល់] —kaoslo≈

(ម.ព. កោសល្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងពាក្យដទៃ។

កោសិកា

ឯកតាទម្រង់គ្រឹះនៃជីវិតដែលជាផ្នែកតូចបំផុតរបស់ភាវរស់ហើយដែលអាចដំណើរការជីវិតបានដោយខ្លួនឯង :

កោសិកា នាម

[កោ-សិ-កា] kaoseka≈

ឯកតាទម្រង់គ្រឹះនៃជីវិតដែលជាផ្នែកតូចបំផុតរបស់ភាវរស់ហើយដែលអាចដំណើរការជីវិតបានដោយខ្លួនឯង :

កោសិកាវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីកោសិកាគ្រប់ប្រភេទ។

កោសិកាវិទ្យា នាម

[កោ-សិ-កា-វិត-ទ្យា] kaosekavittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាពីកោសិកាគ្រប់ប្រភេទ។

កោសុម នាម

[កោ-សុម] kaosom

ក្លាយមកពីពាក្យ កុសុម "ផ្កា"។

កោសេយ្យ នាម

[កោ-សៃ] kaosey

សំពត់ដែលធ្វើដោយសូត្រ, ព្រែ។

សំពត់សូត្រ, ព្រែ។ ដែលហៅ កោសេយ្យភស្ត្រ នេះជាសម្ដីក្លាយពីសៀម ព្រោះសៀមសរសេរ ព័សតរ៍ គេអានតាមនិរុត្តិរបស់គេថា ផ័ត; ឯខ្មែរយើងសរសេរ ពស្ត្រ អានតាមនិរុត្តិរបស់យើងថា ពាស់ ប៉ុន្តែដោយយើងថាតាមនិរុត្តិសៀម, ថាមិនដូចសៀមទៅទៀត ក៏ក្លាយសំឡេងថា ភាស់, ត្រូវថា ព័ស្ត្រ (ពាស់) ទើបត្រឹ

កោសេយ្យពស្ត្រ នាម

[កោ-សៃ-យ៉ៈ-ព័ស] kaosaiyakpsa≈

សំពត់សូត្រ, ព្រែ។ ដែលហៅ កោសេយ្យភស្ត្រ នេះជាសម្ដីក្លាយពីសៀម ព្រោះសៀមសរសេរ ព័សតរ៍ គេអានតាមនិរុត្តិរបស់គេថា ផ័ត; ឯខ្មែរយើងសរសេរ ពស្ត្រ អានតាមនិរុត្តិរបស់យើងថា ពាស់ ប៉ុន្តែដោយយើងថាតាមនិរុត្តិសៀម, ថាមិនដូចសៀមទៅទៀត ក៏ក្លាយសំឡេងថា ភាស់, ត្រូវថា ព័ស្ត្រ (ពាស់) ទើបត្រឹ

កោសេយ្យវប្បកម្ម

ការចិញ្ចឹមដង្កូវនាង, ការធ្វើសូត្រ, មុខរបរសូត្រ។

កោសេយ្យវប្បកម្ម នាម

[កោ-សៃ-យ៉ៈ-វ៉ាប់-ប៉ៈ-កាំ] kaoseyvobbokom

ការចិញ្ចឹមដង្កូវនាង, ការធ្វើសូត្រ, មុខរបរសូត្រ។

កោសេយ្យវប្បករ

អ្នកចិញ្ចឹមដង្កូវនាង, អ្នកប្រកបមុខរបរសូត្រ។

កោសេយ្យវប្បករ នាម

[កោ-សៃ-យ៉ៈ-វ៉ាប់-ប៉ៈ-ក] kaoseyvobbokor

អ្នកចិញ្ចឹមដង្កូវនាង, អ្នកប្រកបមុខរបរសូត្រ។

កោះ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កៀន ថា កៀនកោះ គឺ កន្លៀត ចន្លោះតូច :

កោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[កោះ] kos

ហៅដោយអំណាចអាជ្ញា :

កោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[កោះ] kos

អំពាវនាវហៅ (ឆ្កែ) :

កោះ កិរិយាសព្ទ

[កោះ-ប្រ-ជុំ] kos

និមន្ត អញ្ជើញ ហៅឱ្យចូលរួមប្រជុំដោយមានរបៀបវារៈនិងតាមកាលកំណត់ :

កោះ កិរិយាសព្ទ

[កោះ-ហៅ] kos

ហៅដោយអំណាចបង្គាប់បញ្ជាណាមួយ :

កោះ កិរិយាសព្ទ

[កោះ] kos

លើកផ្គងឡើង; ច្រើននិយាយតែខាងធ្នូសរ :

កោះ កិរិយាសព្ទ

[កោះ] kos

ធ្វើវត្ថុមានគ្រឿងបរិភោគជាដើមឱ្យមានទឹកព័ទ្ធជុំវិញមានសណ្ឋានជាកោះ :

កោះ នាម

[កោះ] kos

ទីដី ឬភ្នំ ដែលមានទឹកព័ទ្ធជុំវិញ :

កោះ កិរិយាសព្ទ

[កោះ] kos

ថ្ពក់ :

កោះ នាម

[កោះ] kos

អវយវៈក្នុងពោះបក្សី, ក្រពះបក្សី :

កោះ បុព្វបទ

[កោះ] kos

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កៀន ថា កៀនកោះ គឺ កន្លៀត ចន្លោះតូច :

កោះកុង

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ឋិតនៅប្រទល់ឈូងសមុទ្រប្រទេសថៃ។ កាលពីដើមមក កោះកុង ជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តកំពត, បានបំបែកចេញពីខេត្តនេះ ហើយតែងតាំងជាខេត្តមួយដាច់ដោយឡែក ក្នុង គ. ស. ១៩៥៨(ព្រះរាជក្រមលេខ ២៤៦នស ចុះថ្ងៃទី ១៣មករា ១៩៥៨) :

កោះកុង នាម

[កោះ-កុង] kohkong

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ឋិតនៅប្រទល់ឈូងសមុទ្រប្រទេសថៃ។ កាលពីដើមមក កោះកុង ជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តកំពត, បានបំបែកចេញពីខេត្តនេះ ហើយតែងតាំងជាខេត្តមួយដាច់ដោយឡែក ក្នុង គ. ស. ១៩៥៨(ព្រះរាជក្រមលេខ ២៤៦នស ចុះថ្ងៃទី ១៣មករា ១៩៥៨) :

កោះកេរ

រាជធានីរបស់អាណាចក្រខ្មែរបុរាណសម័យសតវត្សរ៍ទី១០:

កោះកេរ នាម

[កោះ-កេ] kaoahke≈

រាជធានីរបស់អាណាចក្រខ្មែរបុរាណសម័យសតវត្សរ៍ទី១០:

កោះទឹក

(ម.ព. កោះ{¥¥}៣{££})។

កោះទឹក កិរិយាសព្ទ

[កោះ-ទឹក] kaoahtoek≈

(ម.ព. កោះ៣)។

កោះធំ

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកណ្ដាល :

កោះធំ នាម

[កោះ-ធំ] kosthom

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកណ្ដាល :

កោះផ្កាថ្ម

ផ្កាថ្មប៉ប្រះទឹក ដែលព័ទ្ធជុំវិញត្រពាំងទឹកប្រៃ។ វាកកើតឡើងដោយបន្ទះនៃថ្មប៉ប្រះទឹកជាច្រើន ដែលជាទូទៅមានរាងមូល។

កោះផ្កាថ្ម នាម

[កោះ-ផ្កា-ថ្ម] kaoahphkathmo≈

ផ្កាថ្មប៉ប្រះទឹក ដែលព័ទ្ធជុំវិញត្រពាំងទឹកប្រៃ។ វាកកើតឡើងដោយបន្ទះនៃថ្មប៉ប្រះទឹកជាច្រើន ដែលជាទូទៅមានរាងមូល។

កោះសូទិន

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម :

កោះសូទិន នាម

[កោះ-សូ-ទិន] kossotin

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម :

កោះអណ្ដែត

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ :

កោះអណ្ដែត នាម

[កោះ-អន់-ដែត] kohondet

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ :

កៅឆាយ

លក់បើកមុខ លក់ដោយពុំសាញតម្លៃសម្រាប់អតិថិជនដំបូងគេ :

កៅឆាយ កិ., គុ.កិ.

[កៅ-ឆាយ] kavchhay≈

លក់បើកមុខ លក់ដោយពុំសាញតម្លៃសម្រាប់អតិថិជនដំបូងគេ :

កៅដាយ

ឈ្មោះសាសនាមានកំណើតនៅប្រទេសវៀតណាម ដែលជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃលទ្ធិសាសនាជាច្រើន ដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនា, គ្រិស្តសាសនា, លទ្ធិតាវ, ខុងជឺ, អ៊ិស្លាមជាដើម :

កៅដាយ នាម

[កៅ-ដាយ] kavday≈

ឈ្មោះសាសនាមានកំណើតនៅប្រទេសវៀតណាម ដែលជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃលទ្ធិសាសនាជាច្រើន ដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនា, គ្រិស្តសាសនា, លទ្ធិតាវ, ខុងជឺ, អ៊ិស្លាមជាដើម :

កៅទណ្ឌ

ធ្នូ។ សព្វថ្ងៃប្រើជារាជសព្ទ :

កៅទណ្ឌ នាម

[កៅ-ទាន់] kauton

ធ្នូ។ សព្វថ្ងៃប្រើជារាជសព្ទ :

កៅយក់

ឈ្មោះថ្នាំមួយយ៉ាងសម្រាប់បិទឱ្យជក់ខ្យល់, ឱ្យជក់ឈាម, ឱ្យជក់ខ្ទុះ ឬទឹករងៃ។

កៅយក់ នាម

[កៅ-យក់] kauyok

ឈ្មោះថ្នាំមួយយ៉ាងសម្រាប់បិទឱ្យជក់ខ្យល់, ឱ្យជក់ឈាម, ឱ្យជក់ខ្ទុះ ឬទឹករងៃ។

កៅសិប

ដប់ចំនួនប្រាំបួនដង (៩០)។

កៅសិប គុណនាម

[កៅ-សិប] kauseb

ដប់ចំនួនប្រាំបួនដង (៩០)។

កៅស៊ូ

សារធាតុពណ៌ខ្មៅដែលបានមកពីកាកប្រេងកាតសម្រាប់ផ្សំជាមួយនឹងវត្ថុធាតុដើមផ្សេងទៀតនៅក្នុងសំណង់ផ្លូវថ្នល់ :

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ] kausu

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានជ័រស្អិតយឺតសម្រាប់ធ្វើសម្ភារៈបានច្រើនយ៉ាង :

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ] kausu

រូបធាតុស្វិតយឺតដែលគេចាក់បង្ហូរពីដើមឈើនោះ ក៏ហៅថា កៅស៊ូ ដែរ :

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ-កង] kausu

កៅស៊ូមានរាងជារង្វង់ សម្រាប់ចងរឹតវត្ថុប្រើប្រាស់ ឬជាល្បែងក្មេងខ្លះ :

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ-ភ្លៀង] kausu

សម្ភារៈធ្វើអំពីក្រណាត់កៅស៊ូមិនជ្រាបទឹក ប្រើសម្រាប់ការពារជម្រាបទឹកឬទឹកភ្លៀង :

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ-លុប] kausu

(ម.ព. ជ័រលុប)។

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ-ស័ង-យោក] kausu

សារធាតុម្យ៉ាងធ្វើពីកាកសំណល់ប្រេងកាត ដោយលាយជាមួយសារធាតុផ្សេងៗ ដើម្បីផលិតជាសម្ភារៈប្រើប្រាស់។

កៅស៊ូ នាម

[កៅ-ស៊ូ] kausu

សារធាតុពណ៌ខ្មៅដែលបានមកពីកាកប្រេងកាតសម្រាប់ផ្សំជាមួយនឹងវត្ថុធាតុដើមផ្សេងទៀតនៅក្នុងសំណង់ផ្លូវថ្នល់ :

កៅហាយ

ឈ្មោះសាស្ត្រាល្បែងមួយច្បាប់ :

កៅហាយ នាម

[កៅ-ហាយ] kauhay

ឈ្មោះសាស្ត្រាល្បែងមួយច្បាប់ :

កោន កិរិយាសព្ទ

កោន នាម

កោនិក នាម

កោប នាម

កោមល នាម

កោយ កិរិយាសព្ទ

កោយ នាម

កោរ កិរិយាសព្ទ

កោរ កិរិយាសព្ទ

កោរ កិរិយាសព្ទ

កោរ គុ.កិ., កិ.

កោលាហល នាម

កោវិទ នាម

កោស កិរិយាសព្ទ

កោស កិរិយាសព្ទ

កោសខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

កោសជ្ជៈ ន., កិ.

កោសរូស កិរិយាសព្ទ

កោសល នាម

កោសល្យ នាម

កោសល្យ នាម

កោសល្ល នាម

កោសល្ល– នាម

កោសិកា នាម

កោសិកាវិទ្យា នាម

កោសិយ នាម

កោសុម នាម

កោសេយ្យ នាម

កោសេយ្យពស្ត្រ នាម

កោសេយ្យវប្បកម្ម នាម

កោសេយ្យវប្បករ នាម

កោះ កិរិយាសព្ទ ១)

កោះ កិរិយាសព្ទ ២)

កោះ កិរិយាសព្ទ

កោះ កិរិយាសព្ទ

កោះ កិរិយាសព្ទ

កោះ កិរិយាសព្ទ

កោះ នាម

កោះ កិរិយាសព្ទ

កោះ នាម

កោះ បុព្វបទ

កោះកុង នាម

កោះកេរ នាម

កោះទឹក កិរិយាសព្ទ

កោះធំ នាម

កោះផ្កាថ្ម នាម

កោះសូទិន នាម

កោះអណ្ដែត នាម

កៅឆាយ កិ., គុ.កិ.

កៅដាយ នាម

កៅទណ្ឌ នាម

កៅយក់ នាម

កៅសិប គុណនាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅស៊ូ នាម

កៅហាយ នាម