វចនានុក្រមខ្មែរ

កង្កែប

ឈ្មោះសត្វទឹកមួយប្រភេទ មានជើង ៤ចេះហែលទឹក, មុជទឹក, លោតលើគោកក៏បាន ច្រើននៅអាស្រ័យនឹងទីក្បែរមាត់ទឹក ឬនឹងរន្ធដីក៏នៅបាន។

កង្កែប នាម

[កង់-កែប] kangkeb

ឈ្មោះសត្វទឹកមួយប្រភេទ មានជើង ៤ចេះហែលទឹក, មុជទឹក, លោតលើគោកក៏បាន ច្រើននៅអាស្រ័យនឹងទីក្បែរមាត់ទឹក ឬនឹងរន្ធដីក៏នៅបាន។

កង្កែបកូប

កង្កែបដែលមានរូបធំ យំឮសូរកូបៗ។

កង្កែបកូប នាម

[កង់-កែប-កូប] kangkebkaub

កង្កែបដែលមានរូបធំ យំឮសូរកូបៗ។

កង្កែបបោប

សាច់កង្កែបដែលគេធ្វើជាម្ហូបម្យ៉ាងហៅថា បោប :

កង្កែបបោប នាម

[កង់-កែប-បោប] kngokaebbaob≈

សាច់កង្កែបដែលគេធ្វើជាម្ហូបម្យ៉ាងហៅថា បោប :

កង្កែបប្រុយ

ឈ្មោះកង្កែបមួយប្រភេទ មាឌតូច ដងខ្លួនវែង ជើងវែងៗ, អ្នកស្រុកខ្លះហៅ កូនស្ងើន។

កង្កែបប្រុយ នាម

[កង់-កែប-ប្រុយ] kangkebbroy

ឈ្មោះកង្កែបមួយប្រភេទ មាឌតូច ដងខ្លួនវែង ជើងវែងៗ, អ្នកស្រុកខ្លះហៅ កូនស្ងើន។

កង្កែបអាចម៍គោ

(ព.ទ.បុ.) រាស្ត្រតូចតាចហ៊ានប្រណាំងប្រជែងជាមួយនឹងមន្ត្រីមានស័ក្ដិធំ។

កង្កែបអាចម៍គោ នាម

[កង់-កែប-អាច់-គោ] kangkaebachko

ឈ្មោះកង្កែបមួយប្រភេទ មាឌតូចប៉ុនគ្នានឹងកង្កែបប្រុយដែរ ប៉ុន្តែដងខ្លួនខ្លី ជើងក៏ខ្លីៗដែរ សម្បុរស្ទើរលឿង នៅតែក្នុងកំពាយអាចម៍គោលើគោក។

កង្កែបអាចម៍គោ នាម

[កង់-កែប-អាច់-គោ] kangkaebachko

(ព.ទ.បុ.) រាស្ត្រតូចតាចហ៊ានប្រណាំងប្រជែងជាមួយនឹងមន្ត្រីមានស័ក្ដិធំ។

កង្ខា

សេចក្ដីសង្ស័យ, សេចក្ដីសន្ទិះ។

កង្ខា នាម

[ក័ង-ខា] kangkhea

សេចក្ដីសង្ស័យ, សេចក្ដីសន្ទិះ។

កង្ខើញ

ក្ដាប់ពង្រួញដៃប្រុងនឹងចូលប្រដាល់ឬតទប់នឹងសត្រូវ :

កង្ខើញ កិរិយាសព្ទ ១)

[កង់-ខើញ] kangkhaunh

លើកទាញឬលាត់សម្លៀកឱ្យខើចឡើង :

កង្ខើញ កិរិយាសព្ទ ២)

[កង់-ខើញ] kangkhaunh

ក្ដាប់ពង្រួញដៃប្រុងនឹងចូលប្រដាល់ឬតទប់នឹងសត្រូវ :

កង្វល់

ស្រុកដែលមានកើតសឹកសង្គ្រាមឬមានកើតបះបោរចលាចល។

កង្វល់ នាម

[កង់-វ៉ល់] kangvol

សេចក្ដីខ្វល់ចិត្ត ខ្វល់គំនិត :

កង្វល់ នាម

[ស្រុក-កើត-កង់-វ៉ល់] kangvol

ស្រុកដែលមានកើតសឹកសង្គ្រាមឬមានកើតបះបោរចលាចល។

កង្វាក់

អាការៈងងឹតមើលមិនឃើញរបស់ភ្នែក តែរចនាសម្ព័ន្ធគ្រាប់ភ្នែកនៅធម្មតា។

កង្វាក់ គុ., ន.

[កង់-វ៉ាក់] kangveak

(ព.ទ្រ.) ដែលខ្វាក់; មនុស្សឬសត្វដែលខ្វាក់ :

កង្វាក់ នាម

[កង់-វ៉ាក់] kangveak

អាការៈងងឹតមើលមិនឃើញរបស់ភ្នែក តែរចនាសម្ព័ន្ធគ្រាប់ភ្នែកនៅធម្មតា។

កង្វារ

ប្រដាប់សម្រាប់ខ្វារ :

កង្វារ នាម

[កង់-វ៉ា] kangvear

ប្រដាប់សម្រាប់ខ្វារ :

កង្វិន

(ព.ទ្រ.) ដែលខ្វិន; មនុស្សឬសត្វដែលខ្វិន :

កង្វិន គុ., ន.

[កង់-វ៉ិន] kangvin

(ព.ទ្រ.) ដែលខ្វិន; មនុស្សឬសត្វដែលខ្វិន :

កង្វេរ

ប្រដាប់មានផ្លែក្ងក់ធ្វើដោយដែក មានដងធ្វើដោយឈើសម្រាប់កាវដំរី។

កង្វេរ នាម

[កង់-វ៉េ] kongver

ប្រដាប់មានផ្លែក្ងក់ធ្វើដោយដែក មានដងធ្វើដោយឈើសម្រាប់កាវដំរី។

កង្វះ

ការខ្វះ ភាពខ្វះខាត ការមិនគ្រប់គ្រាន់ :

កង្វះ នាម

[កង់-វ៉ះ] kngovah≈

ការខ្វះ ភាពខ្វះខាត ការមិនគ្រប់គ្រាន់ :

កង្វះខាត

ការខ្វះខាត, ភាពខ្វះខាត។

កង្វះខាត នាម

[កង់-វ៉ះ-ខាត] kngovahkhat≈

ការខ្វះខាត, ភាពខ្វះខាត។

កង្ហារ

ប្រដាប់មានស្លាបដែលអាចនឹងវិលដោយកម្លាំងខ្យល់បាន។

កង្ហារ នាម

[កង់-ហា] kongha

ប្រដាប់មានស្លាបដែលអាចនឹងវិលដោយកម្លាំងខ្យល់បាន។

កង្ហារអគ្គិសនី

ប្រដាប់មានស្លាបដែលអាចនឹងវិលដោយកម្លាំងអគ្គិសនី បង្កើតជាខ្យល់បក់ឱ្យល្ហើយ។

កង្ហារអគ្គិសនី នាម

[កង់-ហា-អ័ក-គិ-សៈ-នី] kngohaakkisakni≈

ប្រដាប់មានស្លាបដែលអាចនឹងវិលដោយកម្លាំងអគ្គិសនី បង្កើតជាខ្យល់បក់ឱ្យល្ហើយ។

កង្ហិច

ឈ្មោះសត្វពួកកង្ហែន មាឌតូចជាងកង្ហែន ធំទ្រើសជាងកន្ថឹក។

កង្ហិច នាម

[កង់-ហិច] kanghech

ឈ្មោះសត្វពួកកង្ហែន មាឌតូចជាងកង្ហែន ធំទ្រើសជាងកន្ថឹក។

កង្ហែន

សត្វមួយប្រភេទ ក្នុងពួកសត្វមានដោះសម្បុរខ្មៅប្រផេះ រូបធំជាងកង្ហិច ស៊ីផ្លែឈើនិងសាច់ក្នុងគ្រាប់ឈើជាអាហារ។

កង្ហែន នាម

[កង់-ហែន] kanghen

សត្វមួយប្រភេទ ក្នុងពួកសត្វមានដោះសម្បុរខ្មៅប្រផេះ រូបធំជាងកង្ហិច ស៊ីផ្លែឈើនិងសាច់ក្នុងគ្រាប់ឈើជាអាហារ។

កងៗ

(ម.ព. ឡងៗ)។

កងៗ ឧទានសព្ទ

[កង-កង] kngokngo≈

(ម.ព. ឡងៗ)។

កច្ចជាតិ

រុក្ខជាតិពុល, រុក្ខជាតិដែលមានជាតិពុល :

កច្ចជាតិ នាម

[កាច់-ចៈ-ជាត] kachchakcheat≈

រុក្ខជាតិពុល, រុក្ខជាតិដែលមានជាតិពុល :

កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ

ឈ្មោះក្បួនវេយ្យាករណ៍ជាជំនួយដល់មូលកច្ចាយនៈដែលសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ ព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ បានរៀបរៀងក្នុងកាលដែលសម្ដេចមានសមណស័ក្ដិជាព្រះគ្រូសង្ឃសត្ថា។

កច្ចាយនូបត្ថម្ភកៈ នាម

[កាច់-ចា-យ៉ៈ-នូ-ប៉ាត់-ថាំ-ភៈ-កៈ] kachchaynoubatthamphokak

ឈ្មោះក្បួនវេយ្យាករណ៍ជាជំនួយដល់មូលកច្ចាយនៈដែលសម្ដេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ ព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ បានរៀបរៀងក្នុងកាលដែលសម្ដេចមានសមណស័ក្ដិជាព្រះគ្រូសង្ឃសត្ថា។

កច្ចាយនៈ

នាមព្រះមហាថេរមួយអង្គ ជាអ្នកតែងក្បួនវេយ្យាករណ៍បាលីសម័យជាន់ដើម។ វេយ្យាករណ៍បាលីនោះ ក៏ហៅថា កច្ចាយនៈដែរ (ច្រើនហៅថា មូលកច្ចាយនៈ)។

កច្ចាយនៈ នាម

[កាច់-ចា-យ៉ៈ-នៈ] kachchayoneak

នាមព្រះមហាថេរមួយអង្គ ជាអ្នកតែងក្បួនវេយ្យាករណ៍បាលីសម័យជាន់ដើម។ វេយ្យាករណ៍បាលីនោះ ក៏ហៅថា កច្ចាយនៈដែរ (ច្រើនហៅថា មូលកច្ចាយនៈ)។

កញ្ចក នាម

[កញ់-ចក] kanhchok

(ព.ទ្រ.) មនុស្ស ឬសត្វដែលខ្ចកជើង។

កញ្ចក់ នាម

[កញ់-ចក់] kjork

សារធាតុរឹងថ្លាប្រភេទជាកែវ ប្រើជាឧបករណ៍ផ្សេងៗច្រើនប្រភេទ ដូចជាឧបករណ៍សំណង់, ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះជាដើម :

កញ្ចក់ នាម

[កញ់-ចក់] kjork

កែវឆ្លុះស្រមោល សម្រាប់មើលតែងខ្លួន។ កែវដែលសម្រាប់ដាក់ធ្វើជញ្ជាំងទូ ឬកាត់ឱ្យតូចៗ បិទភ្ជាប់ទៅលើវត្ថុអ្វីៗ ក៏ហៅថា កញ្ចក់ ដែរ :

កញ្ចក់

សារធាតុរឹងថ្លាប្រភេទជាកែវ ប្រើជាឧបករណ៍ផ្សេងៗច្រើនប្រភេទ ដូចជាឧបករណ៍សំណង់, ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះជាដើម :

កញ្ចក់ភ្នែក នាម

[កញ់-ចក់-ភ្នែក] knhochkaphnek≈

ផ្នែកថ្លាដែលពាសគ្រាប់ភ្នែក។

កញ្ចក់ភ្នែក

ផ្នែកថ្លាដែលពាសគ្រាប់ភ្នែក។

កញ្ចប់ នាម

[កញ់-ចឹប-កញ់-ចប់] konhchob

កញ្ចប់ធំកញ្ចប់តូចច្រើនដែលនៅលាយឡំគ្នា :

កញ្ចប់ នាម

[កញ់-ចប់-មាត់] konhchob

ប្រជុំមាត់ :

កញ្ចប់ នាម

[កញ់-ចប់] konhchob

អ្វីៗដែលខ្ចប់, បង្វេចវេចខ្ចប់ :

កញ្ចប់

កញ្ចប់ធំកញ្ចប់តូចច្រើនដែលនៅលាយឡំគ្នា :

កញ្ចប់កញ្ចូវ កិ., គុ.

[កញ់-ចប់-កញ់-ចូវ] konhchobkanhjov

សម្ដែងកាយវិការដោយធ្វើមាត់ដូចគេខ្ចប់ ធ្វើមុខក្រញូវ :

កញ្ចប់កញ្ចូវ

សម្ដែងកាយវិការដោយធ្វើមាត់ដូចគេខ្ចប់ ធ្វើមុខក្រញូវ :

កញ្ចាញ់ចេក នាម

[កញ់-ចាញ់-ចេក] kanhcheanhchek

ឈ្មោះសត្វមួយប្រភេទ ខ្លះពណ៌លឿងខ្ចី ខ្លះពណ៌បៃតង ជាពួកកង្កែប តែមានលំនៅខុសគ្នាពីកង្កែប ច្រើននៅអាស្រ័យតែនឹងស្លឹកឈើ, រន្ធឈើជាដើមដែលសើមដែលត្រជាក់។

កញ្ចាញ់ចេក

ឈ្មោះសត្វមួយប្រភេទ ខ្លះពណ៌លឿងខ្ចី ខ្លះពណ៌បៃតង ជាពួកកង្កែប តែមានលំនៅខុសគ្នាពីកង្កែប ច្រើននៅអាស្រ័យតែនឹងស្លឹកឈើ, រន្ធឈើជាដើមដែលសើមដែលត្រជាក់។

កញ្ចាញ់ច្រាស នាម

[កញ់-ចាញ់-ច្រាស] kanhjanhjras

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ រូបកន្តុលស្ដើងតូច មានទ្រនុងខ្នងនិងទ្រនុងពោះជាបន្លា។

កញ្ចាញ់ច្រាស

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ រូបកន្តុលស្ដើងតូច មានទ្រនុងខ្នងនិងទ្រនុងពោះជាបន្លា។

កញ្ចាម នាម

[កញ់-ចាម] kanhjeam

តួអន្ទាក់សម្រាប់ទាក់ដំរីព្រៃ។

កញ្ចាម

តួអន្ទាក់សម្រាប់ទាក់ដំរីព្រៃ។

កញ្ចាស់

ពាក្យហៅសន្លឹកបៀម្យ៉ាង ដែលជារូបស្ដេចប្រុស។

កញ្ចាស់ នាម

[កញ់-ចាស់] konhchas

ពាក្យហៅសន្លឹកបៀម្យ៉ាង ដែលជារូបស្ដេចប្រុស។

កញ្ចាស់ គុណនាម

[កញ់-ចាស់] konhchas

(ព.ទ្រ.) ដែលចាស់ខ្លាំង :

កញ្ចាំង នាម

[កញ់-ចាំង] konhjang

ឈ្មោះក្បាច់រចនាមានទំនងផ្សេងៗ ដែលហៅថាក្បាច់កញ្ចាំង ច្រើនធ្វើពីស្ពាន់ក្រាប។

កញ្ចាំង

ឈ្មោះក្បាច់រចនាមានទំនងផ្សេងៗ ដែលហៅថាក្បាច់កញ្ចាំង ច្រើនធ្វើពីស្ពាន់ក្រាប។

កញ្ចឹងក នាម

[កញ់-ចឹង-ក] konhchuengkor

កន្លែងអវយវៈក្រោមកន្ទូតអូង។

កញ្ចឹងក

កន្លែងអវយវៈក្រោមកន្ទូតអូង។

កញ្ចុំ នាម

[កញ់-ចុំ] kanhchum

វត្ថុរាយដែលរួមដែលប្រមូលគ្នាជាដុំ :

កញ្ចុំ

វត្ថុរាយដែលរួមដែលប្រមូលគ្នាជាដុំ :

កញ្ចុះ នាម

[កញ់-ចុះ] kanhjos

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ មានធ្មុងដុះនៅក្រោយត្រចៀកទាំងពីរខាង ធ្មុងមួយដុះនៅលើខ្នង រូបស្រដៀងគ្នានឹងត្រីឆ្លាំង តែតូចជាងត្រីឆ្លាំង។ កញ្ចុះមានបីប្រភេទគឺ កញ្ចុះក្ដោង, កញ្ចុះថ្ម, កញ្ចុះឆ្នូត។

កញ្ចូញ នាម

[កញ់-ចូញ] kanhchunh

អវយវៈត្រង់ទីបំផុតនៃចង្វែកគូទ :

កញ្ចូញ

អវយវៈត្រង់ទីបំផុតនៃចង្វែកគូទ :

កញ្ចែ នាម

[កញ់-ចែ] kanhche

គ្រឿងផ្លុំមួយយ៉ាងមានខ្សែសម្រាប់ទាញឱ្យឮ ប្រើជាគ្រឿងប្រដាប់កប៉ាល់; មួយយ៉ាងទៀតមានសណ្ឋានប្រហែលនឹងអណ្ដាតប៉ីដែលប៉ូលិសយាមផ្លុំ :

កញ្ចែ នាម

[កញ់-ចែ] kanhche

នាមសត្វស្លាបតូចមួយប្រភេទ ពួកកំពោង ច្រើនចូលចិត្តស៊ីគមដូង, គមត្នោត តែស៊ីហើយ ដើមដូងត្នោតនោះតែងវិនាស។

កញ្ចែ

គ្រឿងផ្លុំមួយយ៉ាងមានខ្សែសម្រាប់ទាញឱ្យឮ ប្រើជាគ្រឿងប្រដាប់កប៉ាល់; មួយយ៉ាងទៀតមានសណ្ឋានប្រហែលនឹងអណ្ដាតប៉ីដែលប៉ូលិសយាមផ្លុំ :

កញ្ចោង នាម

[កញ់-ចោង] kanhchorng

កូបដំរីដ៏វិសេសមានមុខបួន ដែលធ្វើវិចិត្រផ្សេងៗ សម្រាប់ជាទីនាំងម្ចាស់ផែនដី។

កញ្ចោង

កូបដំរីដ៏វិសេសមានមុខបួន ដែលធ្វើវិចិត្រផ្សេងៗ សម្រាប់ជាទីនាំងម្ចាស់ផែនដី។

កញ្ចោត គុណនាម

[កញ់-ចោត] kanhjot

(ព.ទ្រ.) ដែលខ្ចកដោយមានជើងចោតម្ខាងឬទាំងពីរខាង ហើយដើរខ្ចោតៗ ជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :

កញ្ចោត

(ព.ទ្រ.) ដែលខ្ចកដោយមានជើងចោតម្ខាងឬទាំងពីរខាង ហើយដើរខ្ចោតៗ ជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :

កញ្ចោប នាម

[កញ់-ចោប] konhchorb

របស់ដែលគេខ្ចោប គេវេច :

កញ្ចោប

របស់ដែលគេខ្ចោប គេវេច :

កញ្ច្រង់ នាម

[កញ់-ច្រង់] kanhjrong

សម្ដីរូបមេមត់ ហៅគោ។

កញ្ច្រង់

សម្ដីរូបមេមត់ ហៅគោ។

កញ្ច្រឹក គុណកិរិយា

[កញ់-ច្រឹក] konhchruek

ដែលមានមាត្រតូចទាប :

កញ្ច្រឹក

ដែលមានមាត្រតូចទាប :

កញ្ច្រឺប គុណនាម

[កញ់-ច្រឺប] kanhchrub

ដែលបះឡើងខ្នឺបទៅលើ :

កញ្ច្រឺប

ដែលបះឡើងខ្នឺបទៅលើ :

កញ្ច្រែង នាម

[កញ់-ច្រែង] konhjreng

ប្រដាប់ប្រើត្បាញនឹងបន្ទោះដូចល្អី, កញ្ជើ តែត្បាញរង្វើលៗ; កញ្ច្រែងរាងជ្រៅប្រហោងធំៗសម្រាប់ដាក់ត្រី, ឯកញ្ច្រែងរាងរាក់ហើយប្រហោងតូចៗសម្រាប់រែងអង្ករ :

កញ្ច្រែង

ប្រដាប់ប្រើត្បាញនឹងបន្ទោះដូចល្អី, កញ្ជើ តែត្បាញរង្វើលៗ; កញ្ច្រែងរាងជ្រៅប្រហោងធំៗសម្រាប់ដាក់ត្រី, ឯកញ្ច្រែងរាងរាក់ហើយប្រហោងតូចៗសម្រាប់រែងអង្ករ :

កញ្ឆក់ កិរិយាសព្ទ

[កញ់-ឆក់] kanhchork

ចាប់យកបានដោយប្រញាប់។

កញ្ឆក់

ចាប់យកបានដោយប្រញាប់។

កញ្ឆក់កញ្ឆែង កិរិយាសព្ទ

[កញ់-ឆក់-កញ់-ឆែង] konhchorkkonhcheng

ចាប់ទាញកន្ត្រាក់ឥតគួរឥតប្រណី។

កញ្ឆក់កញ្ឆែង

ចាប់ទាញកន្ត្រាក់ឥតគួរឥតប្រណី។

កញ្ឆត

ដែលខាត, មានឈូង, ឆក, មិនជាធម្មតា :