វចនានុក្រមខ្មែរ

ក្រពា នាម

[ក្រ-ពា] kropea

ក្រពើមានម្រាមជើងជាប់ដូចជើងសត្វទា។

ក្រពាត់

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីសណ្ដាយ មានខ្លួនវែងស្ដើង រង្វះមាត់ធំ តែតូចជាងត្រីសណ្ដាយ :

ក្រពាត់ នាម

[ក្រ-ពាត់] kropeat

ខ្សែសម្រាប់ចងកូប ពាក់តាមកន្ទុយដំរី :

ក្រពាត់ នាម

[ក្រ-ពាត់] kropeat

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីសណ្ដាយ មានខ្លួនវែងស្ដើង រង្វះមាត់ធំ តែតូចជាងត្រីសណ្ដាយ :

ក្រពាត់ជ្រូក

ឈ្មោះវារិជតិណជាតិមួយប្រភេទ ប្រើជាបន្លែបាន។

ក្រពាត់ជ្រូក នាម

[ក្រ-ពាត់-ជ្រូក] krapeatchruk

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ សន្តានកន្ទាំងបាយស, សន្តានធ្មៃ សំបកវេញជាខ្សែបាន។

ក្រពាត់ជ្រូក នាម

[ក្រ-ពាត់-ជ្រូក] krapeatchruk

ឈ្មោះវារិជតិណជាតិមួយប្រភេទ ប្រើជាបន្លែបាន។

ក្រពាត់ដៃ

ដាក់ដៃទៅខាងក្រោយចង្កេះ :

ក្រពាត់ដៃ កិរិយាសព្ទ

[ក្រ-ពាត់-ដៃ] kropeatdai

ដាក់ដៃទៅខាងក្រោយចង្កេះ :

ក្រពឹត

ក្រជឹបរឹតរួត ដោយស្នាមដំបៅជាដើម :

ក្រពឹត គុណនាម

[ក្រ-ពឹត] krapuet

ក្រជឹបរឹតរួត ដោយស្នាមដំបៅជាដើម :

ក្រពុល

ដែលមានក្លិនស្ទើរខារ ស្ទើរខ្មោះឆ្អាប :

ក្រពុល កិរិយាសព្ទ

[ក្រ-ពុល] kropul

ឱ្យក្លិនក្រពុល :

ក្រពុល គុណនាម

[ក្រ-ពុល] kropul

ដែលមានក្លិនស្ទើរខារ ស្ទើរខ្មោះឆ្អាប :

ក្រពុលបាយ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ពី៦ទៅ១៥ម៉ែត្រ សំបកក្រាស់ អាចបុកបំពោកព្យាបាលបូស :

ក្រពុលបាយ នាម

[ក្រ-ពុល-បាយ] krapulbay

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីឆ្កោក, តែសម្បុរសស្លាំងបន្តិច :

ក្រពុលបាយ នាម

[ក្រ-ពុល-បាយ] krapulbay

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានកម្ពស់ពី៦ទៅ១៥ម៉ែត្រ សំបកក្រាស់ អាចបុកបំពោកព្យាបាលបូស :

ក្រពុំ

ប្រជុំម្រាមដៃទាំងដប់ :

ក្រពុំ គុណនាម

[ក្រ-ពុំ] kropum

ដែលមិនទាន់រីក (ផ្កា) :

ក្រពុំ នាម

[ក្រ-ពុំ] kropum

ប្រជុំម្រាមដៃទាំងដប់ :

ក្រពើ

ឈ្មោះសត្វទឹកមួយប្រភេទ មានជើង៤កន្ទុយវែង ជាសត្វសាហាវ, នៅលើគោកក៏បាន, តែច្រើននៅក្នុងទឹក មានត្រីនិងសាច់ជាចំណី។

ក្រពើ នាម

[ក្រ-ពើ] krapau

ឈ្មោះសត្វទឹកមួយប្រភេទ មានជើង៤កន្ទុយវែង ជាសត្វសាហាវ, នៅលើគោកក៏បាន, តែច្រើននៅក្នុងទឹក មានត្រីនិងសាច់ជាចំណី។

ក្រពេញ

(ជីវ.) ក្រពេញម្យ៉ាងដែលបញ្ចេញអរម៉ូនផ្ទាល់ទៅក្នុងឈាម :

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ] kropenh

ពពុះទឹកតូចៗ ព្រួចឡើងកើតដោយត្រី ឬសត្វទឹកផ្សេងៗ ខ្ពុរខ្យល់ពីមាត់ :

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ] kropenh

(ជីវ.) កោសិកាឬជាលិកានៃសរីរាង្គដែលមាននាទីបញ្ចេញសារធាតុផ្សេងៗ ដូចជាញើស អរម៉ូន... ទៅក្រៅឬទៅផ្នែកផ្សេងៗនៃសារពាង្គកាយ។

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-ញើស] kropenh

(ជីវ.) ក្រពេញតូចៗមានរាងជាបំពង់ស្ថិតនៅក្នុងបាតស្បែកមនុស្សសត្វ ដែលមាននាទីបញ្ចេញទឹកនិងសារធាតុរ៉ែនៅពេលដែលសារពាង្គកាយក្ដៅខ្លាំង។

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-ទី-រ៉ូ-អ៊ីត] kropenh

(ជីវ.) ក្រពេញដែលនៅត្រង់ក ក្រោមបំពង់សំឡេង និងខាងមុខបំពង់ខ្យល់។

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-ទឹក-ដោះ] kropenh

(ជីវ.) ក្រពេញមួយនៅក្នុងសុដន់មនុស្សស្រីឬថនិកសត្វញីដែលមាននាទីផលិតទឹកដោះ។

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-ទឹក-មាត់] kropenh

(ជីវ.) ក្រពេញម្យ៉ាងស្ថិតនៅក្នុងថ្ពាល់ទាំងសងខាងនិងនៅក្បែរធ្មេញមុខ សម្រាប់ផលិតនិងបញ្ចេញទឹកមាត់ :

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-ប្រូ-ស្តាត] (ជើង ត)] kropenh

ក្រពេញម្យ៉ាងរបស់បុរសភេទសម្រាប់ផលិតរំអិលលាយទឹកកាម ស្ថិតនៅខាងក្រោមជាប់នឹងប្លោកនោម :

ក្រពេញ នាម

[ក្រ-ពេញ-អង់-ដូ-គ្រីន] kropenh

(ជីវ.) ក្រពេញម្យ៉ាងដែលបញ្ចេញអរម៉ូនផ្ទាល់ទៅក្នុងឈាម :

ក្រពេន

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្រអូប ស្លឹកប្រើបន្ទុំក្រចក, បន្ទុំភ្លុកឱ្យក្រហម។ ក្រពេនម្យ៉ាងទៀតពូជមកពីប្រទេសចិន មានស្លឹកស្ដើងជាងបន្តិច គេយកស្លឹកមកធ្វើជាបន្លែ។

ក្រពេន នាម

[ក្រ-ពេន] krapen

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្រអូប ស្លឹកប្រើបន្ទុំក្រចក, បន្ទុំភ្លុកឱ្យក្រហម។ ក្រពេនម្យ៉ាងទៀតពូជមកពីប្រទេសចិន មានស្លឹកស្ដើងជាងបន្តិច គេយកស្លឹកមកធ្វើជាបន្លែ។

ក្រពះ

អាការៈមានសណ្ឋានដូចប្លោកសម្រាប់ទទួលអាហារ។ មនុស្សដែលផឹកស៊ីច្រើន គេហៅ មនុស្សក្រពះទក់, ក្រពះតាប់ (ព.ទ្រ.)។

ក្រពះ នាម

[ក្រ-ពះ] kropeah

អាការៈមានសណ្ឋានដូចប្លោកសម្រាប់ទទួលអាហារ។ មនុស្សដែលផឹកស៊ីច្រើន គេហៅ មនុស្សក្រពះទក់, ក្រពះតាប់ (ព.ទ្រ.)។

ក្រម

ងារក្នុងតំណែងរាជការឃុំក្នុងសម័យពីដើម, ក្លាយមកពីពាក្យ "ក្រមការ"។

ក្រម នាម

[ក្រំ] kram

លំដាប់; ក្បួន, បែប, ពួក, ប៉ែក :

ក្រម នាម

[ក្រំ] kram

ងារក្នុងតំណែងរាជការឃុំក្នុងសម័យពីដើម, ក្លាយមកពីពាក្យ "ក្រមការ"។

ក្រមការ

ងារក្នុងតំណែងរាជការឃុំ។

ក្រមការ នាម

[ក្រំ-មៈ-កា] kromkar

ងារក្នុងតំណែងរាជការឃុំ។

ក្រមប់

ហើមឬធាត់, ទាលដូចមុខត្រីក្រមម :

ក្រមប់ គុណនាម

[ក្រ-ម៉ប់] kromob

ហើមឬធាត់, ទាលដូចមុខត្រីក្រមម :

ក្រមម

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ប្រហែលគ្នានឹងវល្លិត្រី :

ក្រមម នាម

[ក្រ-ម៉ម] kromom

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ សន្តានត្រីកែស តែតូចខ្លីធាត់កន្តុល មុខក្រមប់ដូចជាហើម។ មានរឿងព្រេងបុរាណនិយាយថា ត្រីក្រមមទៅដណ្ដើមពិសដែលពស់ថ្លាន់ខ្ជាក់មិនទាន់គេ ដោយក្នុងវេលានោះ ខ្លួនជាប់ក្នុងលប ក៏កើតទោមនស្ស យំទាល់តែហើមមុខ។

ក្រមម នាម

[ក្រ-ម៉ម] kromom

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ប្រហែលគ្នានឹងវល្លិត្រី :

ក្រមរ

ខ្ទុះឈាមដែលខះនៅមុខកមដំបៅជាដើមឬសំបកឈើស្រទាប់ក្រៅ ដែលក្រៀមគ្រាត :

ក្រមរ នាម

[ក្រ-ម៉] kromor

ខ្ទុះឈាមដែលខះនៅមុខកមដំបៅជាដើមឬសំបកឈើស្រទាប់ក្រៅ ដែលក្រៀមគ្រាត :

ក្រមសីលធម៌

សំណុំវិធាន ឬសេចក្ដីណែនាំដែលចែងអំពីទង្វើប្រកបដោយសីលធម៌របស់ស្ថាប័ន ឬមនុស្សមួយក្រុម និងអាកប្បកិរិយាថ្លៃថ្នូរដែលត្រូវប្រតិបត្តិតាម សម្រាប់បុគ្គលដែលនៅក្នុងស្ថាប័ន ឬក្រុមមនុស្សនោះ :

ក្រមសីលធម៌ នាម

[ក្រំ-សី-ឡៈ-ធ័រ] krumseilakthro≈

សំណុំវិធាន ឬសេចក្ដីណែនាំដែលចែងអំពីទង្វើប្រកបដោយសីលធម៌របស់ស្ថាប័ន ឬមនុស្សមួយក្រុម និងអាកប្បកិរិយាថ្លៃថ្នូរដែលត្រូវប្រតិបត្តិតាម សម្រាប់បុគ្គលដែលនៅក្នុងស្ថាប័ន ឬក្រុមមនុស្សនោះ :

ក្រមា នាម

[ក្រ-ម៉ា] kramea

សំពត់ត្បាញដោយអំបោះ មានក្រឡាខ្វែងសម្រាប់ផ្លាស់ងូតទឹក បង់ក ជួតក្បាល។ល។

ក្រមាច គុណនាម

[ក្រ-ម៉ាច] kromeach

ធំកំពាង, ក្រអាញ :

ក្រមាច់

ដែលចេះកំប្លែង ដោយវាចាឬដោយអវយវៈ មានញាក់មុខញាក់មាត់ជាដើម គួរឱ្យសើច :

ក្រមាច់ គុណនាម

[ក្រ-ម៉ាច់] kramach

ដែលចេះកំប្លែង ដោយវាចាឬដោយអវយវៈ មានញាក់មុខញាក់មាត់ជាដើម គួរឱ្យសើច :

ក្រមាល់

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ :

ក្រមាល់ នាម

[ក្រ-ម៉ាល់] kramal

ចំនួនឫស្សី ៣០ដើម :

ក្រមាល់ នាម ១)

[ក្រ-ម៉ាល់] kramal

អ្វីៗដែលគេដោតជាចង្កោមល្មមយួរធ្ងន់ :

ក្រមាល់ នាម ២)

[ក្រ-ម៉ាល់] kramal

ផ្លែដែលកាន់ដូចជាក្រមាល់ :

ក្រមាល់ គុណនាម ៣)

[ក្រ-ម៉ាល់] kramal

ធំមាំ, សំណុំក្រាស់ :

ក្រមាល់ នាម

[ក្រ-ម៉ាល់] kramal

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ :

ក្រមាំ

ដែលធំមានកម្រាស់ឬធាត់មានកម្រាស់ :

ក្រមាំ គុណនាម

[ក្រ-ម៉ាំ] kromoam

ដែលធំមានកម្រាស់ឬធាត់មានកម្រាស់ :

ក្រមិចក្រមើម

ដែលកំប្លែងបែបស្វា :

ក្រមិចក្រមើម គុណនាម

[ក្រ-ម៉ិច-ក្រ-ម៉ើម] kramichkramaum

ដែលកំប្លែងបែបស្វា :

ក្រមី

ស្រមើលមេចម្លងរោគ :

ក្រមី នាម

[ក្រ-ម៉ី] krami

ស្រមើលមេចម្លងរោគ :

ក្រមឹម

ដែលចេញអាត្មាមិនអស់, មិនជាក់ស្ដែង គ្រាន់តែឃើញបន្តិចៗ ដូចយ៉ាងអើតតែមុខបញ្ចេញមកឱ្យឃើញ :

ក្រមឹម គុណនាម

[ក្រ-ម៉ឹម] kromuem

ដែលចេញអាត្មាមិនអស់, មិនជាក់ស្ដែង គ្រាន់តែឃើញបន្តិចៗ ដូចយ៉ាងអើតតែមុខបញ្ចេញមកឱ្យឃើញ :

ក្រមឺម

(ម.ព. ក្រឡឺម)។

ក្រមឺម គុណនាម

[ក្រ-ម៉ឺម] kramueum

(ម.ព. ក្រឡឺម)។

ក្រមុប

ដែលខ្លីហើយទាបកន្តុប។

ក្រមុប គុណនាម

[ក្រ-ម៉ុប] kromob≈

ដែលខ្លីហើយទាបកន្តុប។

ក្រមុំ

ពាក្យហៅសន្លឹកបៀម្យ៉ាង ដែលជារូបស្ដេចស្រី។

ក្រមុំ នាម

[ក្រ-ម៉ុម] kromum

ស្រីមានអាយុ ១៥ឬ១៦ឆ្នាំគ្រប់ការ កំណត់ឱ្យមានប្ដីបាន; បើវាតសព្ទនេះឱ្យទូលាយទៅទៀត គឺស្រីណាមិនដែលមានប្ដី ទោះអាយុហួសពី ១៦ឆ្នាំទៅ ទល់នឹង ៥០ឆ្នាំ ក្ដី គេហៅថា "ចាស់ក្រមុំ", ជួនកាលយកពាក្យសៀមមកហៅថា "សាវកែ" វិញ, ប្រែថា "ក្រមុំចាស់"។

ក្រមុំ នាម

[ក្រ-ម៉ុម] kromum

ពាក្យហៅសន្លឹកបៀម្យ៉ាង ដែលជារូបស្ដេចស្រី។

ក្រមួន

សាច់ខ្យងដែលមានពណ៌លឿង បែបក្រមួន ក៏ហៅ ក្រមួន ដែរ :

ក្រមួន នាម

[ក្រ-មួន] kramuon

វត្ថុមានពណ៌លឿង, លឿងចាស់, លឿងខ្ចី ឬពណ៌សក៏មាន ជាវត្ថុមានអាការៈទន់ស្អិត ធ្វើជាទៀនអុជបាន, កើតពីទឹកមាត់ឃ្មុំ :

ក្រមួន នាម

[ក្រ-មួន-មាត់] kramuon

ក្រមួនដែលស្លលាយនឹងប្រេងនិងគ្រឿងក្រអូបឯទៀត សម្រាប់លាបបបូរមាត់។

ក្រមួន នាម

[ក្រ-មួន] kramuon

សាច់ខ្យងដែលមានពណ៌លឿង បែបក្រមួន ក៏ហៅ ក្រមួន ដែរ :

ក្រមៅ

ក្រហមចាស់ គឺក្រហមខ្លាំងណាស់ ជិតតែនឹងខ្មៅ តែមើលទៅនៅស្គាល់ជាពណ៌ក្រហម :

ក្រមៅ គុណនាម

[ក្រ-ម៉ៅ] kromov

ក្រហមចាស់ គឺក្រហមខ្លាំងណាស់ ជិតតែនឹងខ្មៅ តែមើលទៅនៅស្គាល់ជាពណ៌ក្រហម :

ក្រមៅថត

ឈ្មោះនំបង់ខ្លាញ់រាងមូលមួយប្រភេទធ្វើពីអំបុកច្របល់ជាមួយម្សៅ ដូងកោស ស្ករ និងមានស្នូលចេកពងមាន់។

ក្រមៅថត នាម

[ក្រ-ម៉ៅ-ថត] kromavthta≈

ឈ្មោះនំបង់ខ្លាញ់រាងមូលមួយប្រភេទធ្វើពីអំបុកច្របល់ជាមួយម្សៅ ដូងកោស ស្ករ និងមានស្នូលចេកពងមាន់។

ក្រយា

ភោជនាហារ (ពាក្យខ្ពស់) :

ក្រយា នាម

[ក្រ-យ៉ា] kraya

ភោជនាហារ (ពាក្យខ្ពស់) :

ក្រយាតំណាំង

របស់ដែលយកទៅដាក់តាំងគ្នានៅក្រឡាក្រម។

ក្រយាតំណាំង នាម

[ក្រ-យ៉ា-ដំ-ណាំង] kroyadamnaamng≈

របស់ដែលយកទៅដាក់តាំងគ្នានៅក្រឡាក្រម។

ក្រយាព្រះស្ងោយ

(ម.ព. ក្រយាស្ងោយ)។

ក្រយាព្រះស្ងោយ នាម

[ក្រ-យ៉ា-ព្រះ-ស្ងោយ] kroyapreahsngoy≈

(ម.ព. ក្រយាស្ងោយ)។

ក្រយាសម្ពាន់

ឈ្មោះស្រូវខ្សាយមួយប្រភេទ :

ក្រយាសម្ពាន់ នាម

[ក្រ-យ៉ា-សំ-ពាន់] krayasmporn

ឈ្មោះស្រូវខ្សាយមួយប្រភេទ :

ក្រយាស្ងោយ

ភោជនាហារ សម្រាប់ថ្វាយស្ដេចសោយ។

ក្រយាស្ងោយ នាម

[ក្រ-យ៉ា-ស្ងោយ] krayasngaoy

ភោជនាហារ សម្រាប់ថ្វាយស្ដេចសោយ។

ក្រយៅ

កន្លែងដែលមានសក់ឬរោមដុះវិលជុំវិញនៅក្បាល នៅខ្លួនឬអវយវៈឯទៀតរបស់មនុស្សឬសត្វ។

ក្រយៅ នាម

[ក្រ-យ៉ៅ] kroyov

កន្លែងដែលមានសក់ឬរោមដុះវិលជុំវិញនៅក្បាល នៅខ្លួនឬអវយវៈឯទៀតរបស់មនុស្សឬសត្វ។

ក្រលៀន

(ព.សា) (ម.ព. តម្រងនោម)។

ក្រលៀន នាម

[ក្រ-លៀន] kralien

កៀនភ្លៅ។

ក្រលៀន នាម

[ក្រ-លៀន] kralien

(ព.សា) (ម.ព. តម្រងនោម)។

ក្រវង់

មូលជាវង់ :

ក្រវង់ គុណនាម

[ក្រ-វ៉ង់] kravong

មូលជាវង់ :

ក្រវល់

ទីក្បែរខាង, ទីតូចចង្អៀត, ម្ដុំ, កំលុង :