ខែ កិរិយាសព្ទ
[ខែ] khe
(ម.ព. រាំង២)។
Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
[ខែ] khe
(ម.ព. រាំង២)។
[លើក-ខែ] khe
អធិកមាស ដែលត្រូវបន្ថែមមួយខែ :
[អស់-ថ្ងៃ-ខែ] khe
លែងមានរដូវ។
ដែលក្លៀវក្លា, អង់អាច, ហ៊ឺហា :
[ខែង] khaeng
ដែលក្លៀវក្លា, អង់អាច, ហ៊ឺហា :
(ម.ព. ខែង)។
[ខែង-រ៉ែង] khaengraeng≈
(ម.ព. ខែង)។
(ម.ព. ខេត្ត)។
[ខែត] khaetrar
(ម.ព. ខេត្ត)។
គ្រឿងបិទបាំងការពារ អាវុធមានសណ្ឋានមូលដូចចង្អេរ ធ្វើដោយដែកឬឈើ សម្រាប់ចូលសង្គ្រាម។
[ខែល] khael
គ្រឿងបិទបាំងការពារ អាវុធមានសណ្ឋានមូលដូចចង្អេរ ធ្វើដោយដែកឬឈើ សម្រាប់ចូលសង្គ្រាម។
ដែលមានសាច់ឬទឹកតិចតួចខុសធម្មតា (ចំពោះផ្លែដូង) :
[ខែ-ស៊ី] khaesi≈
ដែលមានសាច់ឬទឹកតិចតួចខុសធម្មតា (ចំពោះផ្លែដូង) :
ដែលម៉ដ្ឋផង់, ថ្លាស្អាត, រលោងរលីង, ផូរផង់ :
[ខៃ] khai
ទម្លុះ, ធ្វើឱ្យធ្លុះដោយដែកកណ្ដារ :
[ខៃ] khai
ជម្រាលពាក្យឬពន្យល់ថែមដើម្បីបញ្ជាក់សេចក្ដី ដែលជ្រៅឱ្យរាក់ ឱ្យច្បាស់ឡើងទៀត ដោយប្រើពាក្យជម្រាលបន្តថា គឺឬគឺថា ដូចជា ត្រូវ គឺមិនខុស គឺថាឥតមោះហ្មង។
[ខៃ-បត់] khai
(ម.ព. ខៃសេចក្ដី)។
[ខៃ-សាច់-ក្ដី] khai
ខៃសេចក្ដីឬខៃបទឱ្យកាន់តែច្បាស់ឡើង។
[ខៃ] khai
ដែលម៉ដ្ឋផង់, ថ្លាស្អាត, រលោងរលីង, ផូរផង់ :
ខោទ្រនាប់ក្នុង។
[ខោ] khao
សម្លៀកធ្វើដោយសំពត់ មានសណ្ឋានផ្សេងៗ មានជើង មានចង្កេះ :
[ខោ-ខុង-ម៉ូវ] khao
ខោខ្លីត្រឹមជង្គង់មួយប្រភេទ មានរាងស្រដៀងខោថ្នេរប្រាំ :
[ខោ-ខូវ-ប៊យ] khao
ខោមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ក្រណាត់អំបោះក្រាស់ម្យ៉ាង :
[ខោ-ខ្លី] khao
ខោមួយប្រភេទមានជើងខ្លីត្រឹមឬលើជង្គង់ :
[ខោ-ជើង-វែង] khao
ខោមួយប្រភេទមានជើងស្រុងជាងខោខ្លីធម្មតា ហើយដែលអាចវែងរហូតដល់កជើង :
[ខោ-ថ្នេ-ប្រាំ] khao
ខោមួយបែបរាងគ្រលុង ច្រើនមានជើងខ្លីត្រឹមក្បាលជង្គង់ ស្លៀកដោយមូរចង្កេះចូលក្នុង។ អ្នកខ្លះហៅ ខោចែវថ្នេរប្រាំ :
[ខោ-ទ្រ-នាប់] khao
ខោខ្លី តូច ស្ដើង ហើយយឺត ឬខោដែលគេស្លៀកជាប់នឹងសាច់សម្រាប់ទ្រាប់ពីខាងក្នុងខោឬសំពត់ :
[ខោ-ស្ល៊ីប] khao
ខោទ្រនាប់ក្នុង។
បោកដោយដៃក្ដាប់ឬដោយសរពើអ្វីៗ :
[ខោក] khaok
បោកដោយដៃក្ដាប់ឬដោយសរពើអ្វីៗ :
ឈ្មោះស្វាមួយពួក សម្បុរខ្មៅជាងស្វាក្រិស រូបធំ មុខខ្លី :
[ខោ] khaor
ឈ្មោះស្វាមួយពួក សម្បុរខ្មៅជាងស្វាក្រិស រូបធំ មុខខ្លី :
ពួកល្ខោនប្រុស, (រាំរឿងរាមកេរ្តិ៍) :
[ខោល] khaol
ក្របីឬគោដែលមានស្នែងខ្លីឬខុបខ្វេរចុះក្រោម :
[ខោល] khaol
ពួកល្ខោនប្រុស, (រាំរឿងរាមកេរ្តិ៍) :
រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកស្វាយ តែស្ដើងជាង, សាច់ខាងក្នុងនៃផ្លែវា គេអាចយកមកបុកលម្អិតជាម្សៅចម្អិនធ្វើជាអាហារបាន។
[ខោស] khaos
រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកស្វាយ តែស្ដើងជាង, សាច់ខាងក្នុងនៃផ្លែវា គេអាចយកមកបុកលម្អិតជាម្សៅចម្អិនធ្វើជាអាហារបាន។
ក្រណាត់ដែលគេវាស់កាត់ទៅតាមខ្នាត រួចដេរសម្រាប់ស្លៀកនិងពាក់ដើម្បីបិទបាំងរាងកាយ :
[ខោ-អាវ] khaoav
ក្រណាត់ដែលគេវាស់កាត់ទៅតាមខ្នាត រួចដេរសម្រាប់ស្លៀកនិងពាក់ដើម្បីបិទបាំងរាងកាយ :
បាយដំណើបដែលគេហាលឱ្យក្រៀម ទុកបង្ការប្រើក្នុងគ្រាក្រ (មានប្រើតែក្នុងកាលពីដើម) ; ពាក្យនេះ ហៅក្លាយមកជា កាតាក ក៏មាន។
[ខៅ-តាក] khautak
បាយដំណើបដែលគេហាលឱ្យក្រៀម ទុកបង្ការប្រើក្នុងគ្រាក្រ (មានប្រើតែក្នុងកាលពីដើម) ; ពាក្យនេះ ហៅក្លាយមកជា កាតាក ក៏មាន។
[ខំ] khom
ឱហាតសង្វាត, ប្រឹងប្រែង :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ :
[ខះ] khah
កក, ស្ងួត :
[ខះ] khah
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ :
គ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ ផ្លែមានមុខទាំងពីរខាង មានសណ្ឋានដូចផ្លែលំពែង ប៉ុន្តែធំវែងជាងផ្លែលំពែង ដងខ្លីច្រើនជាងដងលំពែង មានស្រោមសម្រាប់ស៊កសៀតចង្កេះបាន ដោយមានខ្សែចងស្រាក់ភ្ជាប់នឹងស្រោមនោះ; ខ្មែរហៅគ្រឿងសស្ត្រានេះ តាមសំនៀងសៀមថា ខ័ន (ព្រះខ័នឬព្រះខាន់) ព្រោះសៀមសរសេរ ខររគ៍
[ខាត់] khoadkor
គ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ ផ្លែមានមុខទាំងពីរខាង មានសណ្ឋានដូចផ្លែលំពែង ប៉ុន្តែធំវែងជាងផ្លែលំពែង ដងខ្លីច្រើនជាងដងលំពែង មានស្រោមសម្រាប់ស៊កសៀតចង្កេះបាន ដោយមានខ្សែចងស្រាក់ភ្ជាប់នឹងស្រោមនោះ; ខ្មែរហៅគ្រឿងសស្ត្រានេះ តាមសំនៀងសៀមថា ខ័ន (ព្រះខ័នឬព្រះខាន់) ព្រោះសៀមសរសេរ ខររគ៍
(ម.ព. ខ័ឌ្គ)។
[ខាន់] khoan
(ម.ព. ខ័ឌ្គ)។
ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាប មិនស្មើ :
[ខ្ចក] khchak
ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាប មិនស្មើ :
រុំឬវេចជាកញ្ចប់, ធ្វើឱ្យមានជាកញ្ចប់ :
[ខ្ចប់] khchob
រុំឬវេចជាកញ្ចប់, ធ្វើឱ្យមានជាកញ្ចប់ :
ខ្ទរ, ខ្ទរខ្ទារ, លេចឮពេញពាស :
[ខ្ច] khchor
ខ្ទរ, ខ្ទរខ្ទារ, លេចឮពេញពាស :
សុសសាយ, ផ្សាយទូទៅ :
[ខ្ច-ខ្ចាយ] khcharkhchay
សុសសាយ, ផ្សាយទូទៅ :
ព្រាត់ព្រាយ, បែកខ្ញែក; ឃ្លាតចេញ :
[ខ្ចាត់] khchat
ព្រាត់ព្រាយ, បែកខ្ញែក; ឃ្លាតចេញ :
រាត់រាយ, រោយរាយ :
[ខ្ចាត់-ខ្ចាយ] khchatkhchay
រាត់រាយ, រោយរាយ :
ខ្ទាតចេញ :
[ខ្ចាយ] khchay
ខ្ទាតចេញ :
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រហែលនឹងចន្ទន៍ ផ្លែប្រហែលនឹងមក្លឿមានរសជាតិចត់ ប្រើស៊ីជាជំនួសស្លាបាន :
[ខ្ចាស់] khchas
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រហែលនឹងចន្ទន៍ ផ្លែប្រហែលនឹងមក្លឿមានរសជាតិចត់ ប្រើស៊ីជាជំនួសស្លាបាន :
ដែលមិនទាន់ចាស់, មិនទាន់ទុំ :
[ខ្ចី] kjey
យកអ្វីៗពីគេមកប្រើហើយឱ្យទៅវិញ :
[ខ្ចី] kjey
ដែលមិនទាន់ចាស់, មិនទាន់ទុំ :
រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ មានខ្លឹម, សាច់ហាប់ជិតស្និទ្ធជាប់ល្អ ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈ ផ្សេងៗបាន។
[ខ្ចូវ] khchouv
រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ មានខ្លឹម, សាច់ហាប់ជិតស្និទ្ធជាប់ល្អ ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈ ផ្សេងៗបាន។
ដែលមានដំណើរខើចជើងមិនស្មើគ្នា រាងខ្ពស់ម្ខាង ទាបម្ខាង :
[ខ្ចើច] khchaeuch
ដែលមានដំណើរខើចជើងមិនស្មើគ្នា រាងខ្ពស់ម្ខាង ទាបម្ខាង :
ដោយមានជើងចោតម្ខាង ឬទាំងពីរខាង ហើយដើរជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :
[ខ្ចោត] khchaot≈
ដោយមានជើងចោតម្ខាង ឬទាំងពីរខាង ហើយដើរជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :
វេច, ក្ដោប, ធ្វើឱ្យជាកញ្ចោប :
[ខ្ចោប] khchaob
វេច, ក្ដោប, ធ្វើឱ្យជាកញ្ចោប :
អាក់អួល, មិនជារបៀបរៀបរយ :
[ខ្ចោះ] kjos
អាក់អួល, មិនជារបៀបរៀបរយ :
ស្នាមដែលវិលវង់ដូចគូទខ្ចៅនៅម្រាមដៃ ម្រាមជើងក៏ហៅថា ខ្ចៅ ដែរ :
[ខ្ចៅ] khchau
ឈ្មោះសត្វតូចសន្ដាននឹងខ្យង។
[ខ្ចៅ] khchau
ដែកមានទងសណ្ឋានដូចគូទខ្ចៅ :
[ខ្ចៅ] khchau
ស្នាមដែលវិលវង់ដូចគូទខ្ចៅនៅម្រាមដៃ ម្រាមជើងក៏ហៅថា ខ្ចៅ ដែរ :
[ខ្ជាក] khchak
សូរឮដោយធ្លាក់, ដោយគ្រវាត់, ដោយបោក :
[ខ្ជាក] khchak
ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យធ្លាក់; ពាក្យគ្រវាត់, ពាក្យបោកឱ្យវិសេសឡើង :
ទម្លាក់បញ្ចេញអ្វីៗពីមាត់ :
[ខ្ជាក់] khchak
ទម្លាក់បញ្ចេញអ្វីៗពីមាត់ :
ឈើឬឫស្សីដែលចងជាទោងអបទូកមិនឱ្យឃ្លោង :
[ខ្ជាង] khchang
ឈើឬឫស្សីដែលចងជាទោងអបទូកមិនឱ្យឃ្លោង :
ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :
[ខ្ជាន់-ខ្ជាន់] khchan
ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :
ឋិតថេរ, មាំមួន, ជាប់លាប់។ ប្រើជា គុណកិរិយា ក៏បាន :
[ខ្ជាប់] khchab
ឋិតថេរ, មាំមួន, ជាប់លាប់។ ប្រើជា គុណកិរិយា ក៏បាន :
ខ្ជាប់ណាស់, មាំមួនណាស់, ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន មិនធ្វេសប្រហែស :
[ខ្ជាប់-ខ្ជួន] khjabkjoun
ខ្ជាប់ណាស់, មាំមួនណាស់, ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន មិនធ្វេសប្រហែស :
ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សន្តាននឹងរមៀតសម្រាប់ផ្សំធ្វើគ្រឿងសម្ល។
[ខ្ជាយ] khchay
ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សន្តាននឹងរមៀតសម្រាប់ផ្សំធ្វើគ្រឿងសម្ល។
ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ជ្រុះ ឱ្យប្លែកឡើង :
[ខ្ជាំ] khcham
មិនស្អាតដោយមានសំរាមឬអ្វីៗស្មោកគ្រោក រាយឥតសណ្ដាប់។
[ខ្ជាំ] khcham
ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ជ្រុះ ឱ្យប្លែកឡើង :
ពោល, ស្ដី, និយាយបោកបោះខ្លាំងៗ ឥតកោតញញើត, ឥតគួរសម។