វចនានុក្រមខ្មែរ

ខ្ជាំងៗ គុណកិរិយា

[ខ្ជាំង-ខ្ជាំង] khchang

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យពោល, ពាក្យស្ដី, ពាក្យនិយាយ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ជាំងៗ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ខ្ជាំង-ខ្ជាំង] khchang

ពោល, ស្ដី, និយាយបោកបោះខ្លាំងៗ ឥតកោតញញើត, ឥតគួរសម។

ខ្ជិល

ដែលមិនចូលចិត្តធ្វើការឬធុញទ្រាន់ស្អប់ការងារ។

ខ្ជិល គុណនាម

[ខ្ជិល] khchel

ដែលមិនចូលចិត្តធ្វើការឬធុញទ្រាន់ស្អប់ការងារ។

ខ្ជីខ្ជា

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ធ្វើ, ពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជីខ្ជា គុណនាម

[ខ្ជី-ខ្ជា] khcheikhcha

ជួនកាលមានប្រើជា គុណសព្ទ ដែរ ដូចពាក្យថា :

ខ្ជីខ្ជា គុណកិរិយា

[ខ្ជី-ខ្ជា] khcheikhcha

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ធ្វើ, ពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជឹង

ក្រឡាដែលបែកនៅស្បែកមនុស្សមានសណ្ឋានដូចត្រីខ្ជឹងក៏ហៅថា ខ្ជឹង ដែរ :

ខ្ជឹង នាម

[ខ្ជឹង] khchoeng

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានដូចត្រីឆ្លូញ តែធំជាង, មានសម្បុរក្រឡេក្រឡា :

ខ្ជឹង នាម

[ខ្ជឹង] khchoeng

ក្រឡាដែលបែកនៅស្បែកមនុស្សមានសណ្ឋានដូចត្រីខ្ជឹងក៏ហៅថា ខ្ជឹង ដែរ :

ខ្ជឹប

ក្របួចបបូរមាត់ឱ្យរួបជិត :

ខ្ជឹប កិរិយាសព្ទ ១)

[ខ្ជឹប] khchoeb

ដេរក្របួច :

ខ្ជឹប កិរិយាសព្ទ ២)

[ខ្ជឹប] khchoeb

ក្របួចបបូរមាត់ឱ្យរួបជិត :

ខ្ជួន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខ្ជាប់ :

ខ្ជួន បុព្វបទ

[ខ្ជួន] khchuon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខ្ជាប់ :

ខ្ជើច

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាបស្មើ :

ខ្ជើច គុណនាម

[ខ្ជើច] khchaeuch

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាបស្មើ :

ខ្ជេញ

ដែលនាំឱ្យជ្រេញចិត្ត, ដែលសាំដដែលៗនាំឱ្យធុញទ្រាន់។

ខ្ជេញ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ជេញ] khchenh

ជ្រេញ, ធុញ, ទ្រាន់។

ខ្ជេញ គុណនាម

[ខ្ជេញ] khchenh

ដែលនាំឱ្យជ្រេញចិត្ត, ដែលសាំដដែលៗនាំឱ្យធុញទ្រាន់។

ខ្ជេញខ្ជិល

ខ្ជិលកម្ជេញ គឺខ្ជិលរងៀករងៀម, ខ្ជិលច្រអូសស្ទើរក្រោកពុំរួច :

ខ្ជេញខ្ជិល គុណនាម

[ខ្ជេញ-ខ្ជិល] khchenhkhchel

ខ្ជិលកម្ជេញ គឺខ្ជិលរងៀករងៀម, ខ្ជិលច្រអូសស្ទើរក្រោកពុំរួច :

ខ្ជែង

កន្ធែកចេញពីគ្នា :

ខ្ជែង កិរិយាសព្ទ

[ខ្ជែង] khchaeng

កន្ធែកចេញពីគ្នា :

ខ្ជោក

(ម.ព. ខ្ជាក)។

ខ្ជោក ឧ., គុ.កិ.

[ខ្ជោក] khchaok

(ម.ព. ខ្ជាក)។

ខ្ជោកខ្ជាក

សូរឮវាយដោយរំពាត់ :

ខ្ជោកខ្ជាក គុណកិរិយា

[ខ្ជោក-ខ្ជាក] khchaokkhchak

អំពីដំណើរចាយវាយប្រាក់កាសខ្ជីខ្ជាឥតបើគិត ដូចគេគ្រវាត់គ្រវែងចោល :

ខ្ជោកខ្ជាក ឧទានសព្ទ

[ខ្ជោក-ខ្ជាក] khchaokkhchak

សូរឮវាយដោយរំពាត់ :

ខ្ជោល

សម្ដីដែលចេះតែមានចេញមកឥតកោតក្រែង។

ខ្ជោល គុណកិរិយា

[ខ្ជោល] khchaol

អំពីសណ្ឋានដែលផុសភលៗ ឡើង :

ខ្ជោល គុណនាម

[សំ-ដី-ខ្ជោល] khchaol

សម្ដីដែលចេះតែមានចេញមកឥតកោតក្រែង។

ខ្ជះខ្ជាយ

ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់, រាត់រាយដូចគេជះចោល :

ខ្ជះខ្ជាយ គុណកិរិយា

[ខ្ជះ-ខ្ជាយ] khchahkhchay

ឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់, រាត់រាយដូចគេជះចោល :

ខ្ញក

សូរសម្រែកមាន់ :

ខ្ញក ឧទានសព្ទ

[ខ្ញក] khnhak

សូរសម្រែកមាន់ :

ខ្ញង់

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យរាង, ពាក្យទ្រង់ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញង់ គុណនាម

[ខ្ញង់] khnhang

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យរាង, ពាក្យទ្រង់ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញម

ដែលទ្រុឌទ្រមខ្លាំង, ដែលល្វើយខ្លាំង :

ខ្ញម គុណកិរិយា

[ខ្ញម] khnhom

ដែលទ្រុឌទ្រមខ្លាំង, ដែលល្វើយខ្លាំង :

ខ្ញាក

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ព្រឺ, ពាក្យ ចៀស ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ញាក គុណកិរិយា

[ខ្ញាក] khnhak

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ព្រឺ, ពាក្យ ចៀស ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ញារ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយពាក្យ ខ្ញៀវ :

ខ្ញារ បុព្វបទ

[ខ្ញា] khnhar

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយពាក្យ ខ្ញៀវ :

ខ្ញាល់

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ វិល ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញាល់ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ញាល់] khnhal

(រ.ស.) និង (ស.ស.) ខឹង :

ខ្ញាល់ គុណកិរិយា

[ខ្ញាល់] khnhal

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ វិល ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញាំ

ចាប់ដោយក្រញាំដៃ ឬក្រញាំជើង គឺចាប់ដោយចុងម្រាមទាំងអស់ ឬ ក្រចៅដោយម្រាមទាំងអស់ :

ខ្ញាំ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ញាំ] khnham

ចាប់ដោយក្រញាំដៃ ឬក្រញាំជើង គឺចាប់ដោយចុងម្រាមទាំងអស់ ឬ ក្រចៅដោយម្រាមទាំងអស់ :

ខ្ញិកខ្ញុក

ផតប៉ោង, ក្រញិកក្រញុក, ក្រញីវក្រញូវ (និយាយបានតែពីរបស់ស្ដើងឆ្មារហើយទន់)។

ខ្ញិកខ្ញុក គុណនាម

[ខ្ញិក-ខ្ញុក] khnhekkhnhok

ផតប៉ោង, ក្រញិកក្រញុក, ក្រញីវក្រញូវ (និយាយបានតែពីរបស់ស្ដើងឆ្មារហើយទន់)។

ខ្ញិកៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ កម្រើក ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញិកៗ គុណកិរិយា

[ខ្ញិក-ខ្ញិក] khnhek

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ កម្រើក ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញិលៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ បង្រះ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញិលៗ គុណកិរិយា

[ខ្ញិល-ខ្ញិល] khnhel

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ បង្រះ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញី

ឈ្មោះនំបំពងខ្លាញ់មួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើបលាយច្របល់ជាមួយស៊ុតនិងស្ករសជាដើម លញ់វាឱ្យមានរាងជាមើមខ្ញី :

ខ្ញី នាម

[ខ្ញី] khnhei

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សន្តាននឹងរំដេង បរិភោគជាអាហារបានឬធ្វើជាថ្នាំកែរោគបាន។

ខ្ញី គុណនាម

[ខ្ញី] khnhei

ដែលមានម្រាមដៃឬម្រាមជើងក្រញរ ស្រដៀងនឹងមើមខ្ញី :

ខ្ញី នាម

[ខ្ញី] khnhei

ឈ្មោះនំបំពងខ្លាញ់មួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើបលាយច្របល់ជាមួយស៊ុតនិងស្ករសជាដើម លញ់វាឱ្យមានរាងជាមើមខ្ញី :

ខ្ញីខ្ញុក

ដែលរួញខ្ញុកខ្ញូវដូចត្រូវគេញក់ញី :

ខ្ញីខ្ញុក គុណនាម

[ខ្ញី-ខ្ញុក] khnhikhnhuk≈

ដែលរួញខ្ញុកខ្ញូវដូចត្រូវគេញក់ញី :

ខ្ញីវខ្ញូវ

ជ្រួញ, ក្រញូវ :

ខ្ញីវខ្ញូវ គុណនាម

[ខ្ញីវ-ខ្ញូវ] khnheivkhnhouv

ជ្រួញ, ក្រញូវ :

ខ្ញឹង

រង្វាល់យ៉ាងតូច ត្បាញដោយបន្ទោះ មានសណ្ឋានដូចកន្តាំង, ដូចកញ្ជើ។

ខ្ញឹង នាម

[ខ្ញឹង] khnhoeng

រង្វាល់យ៉ាងតូច ត្បាញដោយបន្ទោះ មានសណ្ឋានដូចកន្តាំង, ដូចកញ្ជើ។

ខ្ញុកខ្ញី

(ម.ព. ខ្ញីខ្ញុក)។

ខ្ញុកខ្ញី គុណនាម

[ខ្ញុក-ខ្ញី] khnhukkhnhi≈

(ម.ព. ខ្ញីខ្ញុក)។

ខ្ញុកខ្ញូវ

ដែលជ្រួញរួញ ចំពាក់ក្រញុកក្រញូវ :

ខ្ញុកខ្ញូវ គុណនាម

[ខ្ញុក-ខ្ញូវ] khnhokkhnhouv

ដែលជ្រួញរួញ ចំពាក់ក្រញុកក្រញូវ :

ខ្ញុង

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយពួក ស្រដៀងនឹងកំពោង, កញ្ចែ។ ខ្ញុងមានពីរពួកគឺ មួយពួក មានក្លិនខារ ក្រពុលឆ្អេះ, មួយពួកទៀត អ្នកស្រុកខ្លះ គេយកមកលីងបរិភោគបាន ដូចជាចង្រិត។

ខ្ញុង នាម

[ខ្ញុង] khnhong

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយពួក ស្រដៀងនឹងកំពោង, កញ្ចែ។ ខ្ញុងមានពីរពួកគឺ មួយពួក មានក្លិនខារ ក្រពុលឆ្អេះ, មួយពួកទៀត អ្នកស្រុកខ្លះ គេយកមកលីងបរិភោគបាន ដូចជាចង្រិត។

ខ្ញុំ

អ្នកបម្រើ, អ្នករស់នៅចាំបម្រើឱ្យបានជាគ្នា, មនុស្សដែលនៅអាស្រ័យនឹងគេដូចជាខ្ញុំដែលគេលោះ :

ខ្ញុំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ] knh

សម្ដីដែលសាមីខ្លួនហៅខ្លួនឯង :

ខ្ញុំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ-បាត] knh

សម្រាប់និយាយជាមួយនឹងមន្ត្រីមានស័ក្ដិមធ្យម ឬ ជាមួយនឹងមនុស្សឥតយសស័ក្ដិទេ ប៉ុន្តែគួរគោរព។

ខ្ញុំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ-ប្រ-បាត] knh

សម្រាប់និយាយជាមួយនឹងមន្ត្រីមានស័ក្ដិធំ។

ខ្ញុំ សព្វនាម

[ខ្ញុំ-អែង] knh

ជាព្រះរាជឱង្ការនៃព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ដែលទ្រង់ប្រាស្រ័យជាមួយនឹងប្រជាពលរដ្ឋដោយការគួរសម; បើព្រះរាជឱង្ការពុំគួរសមទេ ដូចអ្នកបម្រើបម្រាស់ស្និទ្ធជិតព្រះអង្គជាដើមថា អញ ឬ អញឯង។

ខ្ញុំ សព្វនាម

[នាង-ខ្ញុំ] knh

ខ្ញុំ សម្រាប់ស្ត្រីនិយាយ។

ខ្ញុំ នាម

[ខ្ញុំ] knh

មនុស្សដែលកំដឹងទ្រព្យគេ គឺមនុស្សដែលទាល់ក្រ ហើយទៅខ្ចីទ្រព្យគេមកចិញ្ចឹមជីវិត រកសងគេមិនបាន យកខ្លួនទៅនៅបម្រើគេ ឬ មាតាបិតាចំពាក់ទ្រព្យគេឱ្យកូនទៅនៅបម្រើគេ, កូននោះក៏ឈ្មោះថាខ្ញុំគេ :

ខ្ញុំ នាម

[ខ្ញុំ-កំ-ដ] knh

អ្នកបម្រើ, អ្នករស់នៅចាំបម្រើឱ្យបានជាគ្នា, មនុស្សដែលនៅអាស្រ័យនឹងគេដូចជាខ្ញុំដែលគេលោះ :

ខ្ញូច

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ញាក់, ពាក្យ កម្រើក, ពាក្យ ញោច ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញូច គុណកិរិយា

[ខ្ញូច] khnhouch

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ញាក់, ពាក្យ កម្រើក, ពាក្យ ញោច ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញើច

ខ្ជើច :

ខ្ញើច គុ.កិ., គុ.

[ខ្ញើច] khnhaeuch

ខ្ជើច :

ខ្ញៀវ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ដើរ, ពាក្យ បណ្ដើរ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញៀវ គុណកិរិយា

[ខ្ញៀវ] khnhiev

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ដើរ, ពាក្យ បណ្ដើរ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញៀវខ្ញារ

ដែលទ្រហឹងអឺងកង ដោយសូរសម្រែកនៃសត្វបក្សី :

ខ្ញៀវខ្ញារ គុណកិរិយា

[ខ្ញៀវ-ខ្ញា] khnhievkhnhar

ដែលទ្រហឹងអឺងកង ដោយសូរសម្រែកនៃសត្វបក្សី :

ខ្ញែ

អ្នកសម្អាងការ, អ្នកដឹកដៃកូនក្រមុំ។

ខ្ញែ នាម

[ខ្ញែ] khnhe≈

អ្នកសម្អាងការ, អ្នកដឹកដៃកូនក្រមុំ។

ខ្ញែក

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ សម្រាប់ធ្វើថ្នាំបញ្ចុះ។

ខ្ញែក នាម

[ខ្ញែក] khnhaek

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ សម្រាប់ធ្វើថ្នាំបញ្ចុះ។

ខ្ញែកខ្ញក

សូរឮដោយមាន់ច្រើន ស្រែកតិចៗ ខ្លាំងៗ តូចៗ ធំៗ :

ខ្ញែកខ្ញក ឧទានសព្ទ

[ខ្ញែក-ខ្ញក] khnhaekkhnhak

សូរឮដោយមាន់ច្រើន ស្រែកតិចៗ ខ្លាំងៗ តូចៗ ធំៗ :

ខ្ញែតៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ពោល, និយាយ, ស្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញែតៗ គុណកិរិយា

[ខ្ញែត-ខ្ញែត] khnhaet

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ពោល, និយាយ, ស្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ញែម

អំពីដំណើរឬអាការៈដែលទំពាស៊ី :

ខ្ញែម គុ.កិ., គុ.

[ខ្ញែម] khnhaem

រម្យទម, កន្តឹម :

ខ្ញែម គុ., គុ.កិ.

[ខ្ញែម] khnhaem

អំពីដំណើរឬអាការៈដែលទំពាស៊ី :

ខ្ញែរ

ឈ្មោះល្ហុងមួយប្រភេទ ធាងវែង ស្លឹកធំ ឆែកៗ មានប្រហោងក្នុងធាង ក្លិនក្រពុល ផ្លែចង្កោមៗ កួរផ្លែមួយៗ ទំហំប៉ុនផ្លែពុទ្រាឬផ្លែកន្ទួត, មានរោមនៅសំបកដូចផ្លែសាវម៉ាវ, គ្រាប់ធ្វើជាប្រេង :

ខ្ញែរ នាម

[ខ្ញែ] khnhaer

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ផ្លែមានមមីសរមាស់ណាស់ :