វចនានុក្រមខ្មែរ

ឃឹកៗ

សូរដោយរលាក់អ្វីៗដែលធ្ងន់ ឬ សូរសើចដោយទប់មិនឱ្យលាន់ឮខ្លាំង។

ឃឹកៗ ឧទានសព្ទ

[ឃឹក-ឃឹក] khuek

សូរដោយរលាក់អ្វីៗដែលធ្ងន់ ឬ សូរសើចដោយទប់មិនឱ្យលាន់ឮខ្លាំង។

ឃឹម

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយយ៉ាង មានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូក។

ឃឹម នាម

[ឃឹម] khuem

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយយ៉ាង មានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូក។

ឃុន នាម

[ឃុន] khun

ទីតំណែងអ្នកមានបណ្ដាស័ក្ដិបួនហ៊ូពាន់ :

ឃុបឃិត កិរិយាសព្ទ

[ឃុប-ឃិត] khubkhit≈

សមគំនិត រួមគិត :

ឃុំ នាម

[ឃុំ] khum

នាទីក្នុងអំណាចមេឃុំមួយ គឺប្រជុំភូមិច្រើន ឬ តិចតាមបញ្ញត្តិរាជការរដ្ឋបាល :

ឃុំ គុណនាម

[ឃុំ] khum

ដែលនៅក្ដៅឧណ្ហៗ :

ឃុំ កិរិយាសព្ទ a

[ឃុំ] khum

ខាំងរក្សាមិនឱ្យទៅណាតាមអំពើចិត្ត :

ឃុំ នាម b

[ឃុំ] khum

ដំណើរដែលឃុំ :

ឃុំឃាំង កិរិយាសព្ទ

[ឃុំ-ឃាំង] khuumkheaumng≈

បង្ខាំង ឃាត់ទុក រក្សាមិនឱ្យទៅណាបាន :

ឃូរៗ ឧទានសព្ទ

[ឃូ-ឃូ] khur

សូរខ្យល់កើតដោយផ្លុំ, ដោយសប់, ដោយបក់, :

ឃូសៗ ឧទានសព្ទ

[ឃូស-ឃូស] khus

សូរឮដោយគោះ, ដោយក្អកស្ងួត។

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

[ឃើញ] khernh

ឆ្លុះយល់រូបប្រាកដដោយភ្នែក :

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ឃើញ-ស-ខ្មៅ] khernh

(សំនួន.) (ម.ព. ឱ្យដឹងសខ្មៅ) :

ឃែត គុ.កិ., គុ.

[ឃែត] kheaet

គ្រស៊ែត, ទទេ :

ឃោរ គុណកិរិយា a

[ឃោ] khour

ខ្លាំង, ពន្លឹក, គួរខ្លាច, គួរស្បើម :

ឃោរ នាម b

[ឃោ] khour

បុរាណមានប្រើជា ន. ខ្លះដូចពាក្យថា :

ឃោរឃៅ

ខ្លាំងក្រៃ, ពន្លឹកគួរខ្លាច, ហៅហាន, មោះមុត, កាចខ្លាំងឥតមានមេត្តាប្រណី :

ឃោរឃៅ គុណនាម

[ឃោ-ឃៅ] khoukhov

ខ្លាំងក្រៃ, ពន្លឹកគួរខ្លាច, ហៅហាន, មោះមុត, កាចខ្លាំងឥតមានមេត្តាប្រណី :

ឃោស នាម

[ឃោ-សៈ] khous

តាមវេយ្យាករណ៍ប្រពៃណីសំដៅដល់ឈ្មោះព្យញ្ជនៈ ដែលមានសំឡេងគឹកកងមាន ២១តួ គឺ គឃង, ជឈញ, ឌឍណ, ទធន, ពភម, យរលវហឡ និងស្រៈពេញតួទាំងអស់ ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកអក្សរ ឃោសៈ ដែរ។

ឃោសនា

បន្លឺសម្ដីគឹកកង, បន្លឺសំឡេងកងរំពង; ដែលអឺងអាប់, ដែលកងរំពង :

ឃោសនា នាម a

[ឃោ-ស្នា] khousona

សម្ដីគឹកកង, សំឡេងកងរំពង, អឺងអាប់; ការប្រកាស, ការស្រែកប្រកាសឮខ្លាំងៗ ផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនដឹង, ការផ្សាយដំណឹងឱ្យឮសាយសុសសព្វគ្នា។ ប្រើតាមទម្លាប់ចំពោះតែការប្រកាសអង្គាសវត្ថុផ្សេងៗ ធ្វើបុណ្យឱ្យទាន។

ឃោសនា កិ., គុ. b

[ឃោ-ស្នា] khousona

បន្លឺសម្ដីគឹកកង, បន្លឺសំឡេងកងរំពង; ដែលអឺងអាប់, ដែលកងរំពង :

ឃោសនាការ

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយផ្នែក ខាងការផ្សាយដំណឹងផ្សេងៗ :

ឃោសនាការ នាម

[ឃោ-ស្នា-កា] khousnakar

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយផ្នែក ខាងការផ្សាយដំណឹងផ្សេងៗ :

ឃោសនិក

អ្នកឃោសនា អ្នកស្រែកប្រកាសឬផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនបានដឹង។ បើស្ត្រីជាឃោសនិកា :

ឃោសនិក នាម

[ឃោ-សៈ-និក] khosaknik≈

អ្នកឃោសនា អ្នកស្រែកប្រកាសឬផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនបានដឹង។ បើស្ត្រីជាឃោសនិកា :

ឃោសាឃោសវិមុត្ត

អក្ខរៈដែលរួចផុតស្រឡះពីឃោសៈ និងអឃោសៈ គឺមិនមែនជាឃោសៈ ឬ អឃោសៈ បានដល់និគ្គហិត (º)។

ឃោសាឃោសវិមុត្ត នាម

[ឃោ-សា-ឃោ-សៈ-វិ-មុត] khousakhousvimutt

អក្ខរៈដែលរួចផុតស្រឡះពីឃោសៈ និងអឃោសៈ គឺមិនមែនជាឃោសៈ ឬ អឃោសៈ បានដល់និគ្គហិត (º)។

ឃោសៈ

(ភាសា.) ព្យញ្ជនៈដែលនៅពេលបន្លឺ មានលំញ័រខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈ / l /, / d /, / b /,... ជាព្យញ្ជនៈឃោសៈ។

ឃោសៈ នាម

[ឃោ-សៈ] khosak≈

(ភាសា.) ព្យញ្ជនៈដែលនៅពេលបន្លឺ មានលំញ័រខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈ / l /, / d /, / b /,... ជាព្យញ្ជនៈឃោសៈ។

ឃ្ញើច កិ., គុ.កិ., គុ.

[ឃ្ញើច] khnhauch

ញាក់ញោច, ខ្ញើចដោយរសើប ឬ ដោយញញើត :

ឃ្នង

ដំណើរប្រព្រឹត្តល្មើស, ច្រឡើសគងលើច្បាប់ :

ឃ្នង នាម

[ឃ្នង] khnong

មេទទឹងគងសង្កត់ក្បាលបង្គោលក្រោល, បង្គោលរបង :

ឃ្នង គុណនាម

[ឃ្នង] khnong

ព្រហើន, ច្រឡើសខុសច្បាប់, ទ្រនង់ :

ឃ្នង នាម

[ឃ្នង] khnong

ដំណើរប្រព្រឹត្តល្មើស, ច្រឡើសគងលើច្បាប់ :

ឃ្នាង

គ្រឿងមានកាំទទឹងមួយម្ខាង សម្រាប់ដាក់កមនុស្សទោស :

ឃ្នាង នាម

[ឃ្នាង] khneang

គ្រឿងមានកាំទទឹងមួយម្ខាង សម្រាប់ដាក់កមនុស្សទោស :

ឃ្នើស គុណនាម

[ឃ្នើស] khnaus

ដែលទើស, ទាក់, ទាស់ :

ឃ្នើសឃ្នង

ច្រឡើសបើស, ឈ្នះឈ្នាន, ព្រហើន, ឈ្លានពាន, ទ្រើសឃ្នង :

ឃ្នើសឃ្នង គុណនាម

[ឃ្នើស-ឃ្នង] khnauskhnong

ច្រឡើសបើស, ឈ្នះឈ្នាន, ព្រហើន, ឈ្លានពាន, ទ្រើសឃ្នង :

ឃ្មត់

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទសំបកក្រអូបសម្រាប់ធ្វើធូប :

ឃ្មត់ នាម

[ឃ្មត់] khmot

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទសំបកក្រអូបសម្រាប់ធ្វើធូប :

ឃ្មមៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ស៊ី, ពាក្យ ទំពា ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មមៗ គុណកិរិយា

[ឃ្មម-ឃ្មម] khmom

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ស៊ី, ពាក្យ ទំពា ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មាតខ្មី កិរិយាសព្ទ

[ឃ្មាត-ខ្មី] khmeatkhmei

ខំប្រឹង, សង្វាតខ្លាំង :

ឃ្មាមៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ទំពា, ពាក្យ ស៊ី ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មាមៗ គុណកិរិយា

[ឃ្មាម-ឃ្មាម] khmeam

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ទំពា, ពាក្យ ស៊ី ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មឹក

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យក្រាស់ឱ្យវិសេសឡើង :

ឃ្មឹក បុព្វបទ

[ឃ្មឹក] khmuek

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យក្រាស់ឱ្យវិសេសឡើង :

ឃ្មឹល គុណនាម

[ឃ្មឹល] khmuel

ដែលឡើងសាច់ក្រាស់កន្ទឹស :

ឃ្មុំ

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ឬ ស ក៏មាន ខ្លះបរិភោគឃ្មុំជាអាហារ :

ឃ្មុំ នាម

[ឃ្មុំ] kmum

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទក្នុងពួកភមរជាតិ មានទឹកផ្អែម សំណុសសម្រាប់ធ្វើក្រមួន; ឃ្មុំមានច្រើនយ៉ាង :

ឃ្មុំ នាម

[ឃ្មុំ] kmum

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ឬ ស ក៏មាន ខ្លះបរិភោគឃ្មុំជាអាហារ :

ឃ្មោះ

គ្រឿងវាយដំប្រគំធ្វើដោយសំរឹទ្ធិ, ដោយស្ពាន់ មានសណ្ឋានដូចគងធំ តែគ្មានដោះ :

ឃ្មោះ នាម

[ឃ្មោះ] khmuoh

គ្រឿងវាយដំប្រគំធ្វើដោយសំរឹទ្ធិ, ដោយស្ពាន់ មានសណ្ឋានដូចគងធំ តែគ្មានដោះ :

ឃ្លង់

មានន័យថា បើឪពុកកើតឃ្លង់ដែក ដល់មកកូនឬចៅ គង់មានកូនឬចៅណាមួយកើតឃ្លង់ដែកដូចឪពុកឬជីតាដែរ។ ធ្លាប់បានសង្កេតហើយ ឃើញពិតខ្លះមិនពិតខ្លះ។

ឈ្មោះរោគកើតអំពីឈាមបណ្ដាលចេញមកដល់សាច់ស្បែកខាងក្រៅឱ្យមានសម្បុរក្រហមជាំដាំដុំៗ ពកផ្លែហើយប្រែទៅជាដំបៅ, បើថែរក្សាដាក់ថ្នាំមិនត្រូវ ក៏នឹងបណ្ដាលឱ្យកាន់តែខ្លាំងឡើង រហូតដល់កាច់ដៃជើងឱ្យក្រញឹងក្រញង់, ឃ្លង់នេះហៅថា ឃ្លង់ភ្លើង។ មានឃ្លង់មួយយ៉ាង ហៅថា ឃ្លង់ផេះ កើតបណ្ដាលឱ្យសាច់

ឃ្លង់ នាម

[ឃ្លង់] khlong

មានន័យថា បើឪពុកកើតឃ្លង់ដែក ដល់មកកូនឬចៅ គង់មានកូនឬចៅណាមួយកើតឃ្លង់ដែកដូចឪពុកឬជីតាដែរ។ ធ្លាប់បានសង្កេតហើយ ឃើញពិតខ្លះមិនពិតខ្លះ។

ឃ្លា នាម ១)

[ឃ្លា] khlea

ល្បះពាក្យ, ល្បះសេចក្ដី ដែលមានទំនងត្រូវដកឱ្យដាច់ ឱ្យឃ្លាត :

ឃ្លា នាម ២)

[ឃ្លា] khlea

(ម.ព. អនុប្រយោគ)។

ឃ្លា នាម ៣)

[ឃ្លា] khlea

ធាតុក្នុងល្បះកាព្យ ដែលកើតឡើងដោយចំនួនព្យាង្គក្នុងកម្រិតជាក់លាក់តាមរង្វាស់កាព្យ :

ឃ្លាត

ងាកចេញផុតពីគ្នា ឬបែកពីគ្នាទៅឆ្ងាយ :

ឃ្លាត កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាត] khleat

ងាកចេញផុតពីគ្នា ឬបែកពីគ្នាទៅឆ្ងាយ :

ឃ្លាតឃ្លា

ឃ្លាតដាច់ស្រឡះ, ឃ្លាតឆ្ងាយដាច់សង្វែង។

ឃីប៊ត នាម

ឃឹកៗ ឧទានសព្ទ

ឃឹម នាម

ឃុន នាម

ឃុបឃិត កិរិយាសព្ទ

ឃុយឆាយ នាម

ឃុំ នាម

ឃុំ គុណនាម

ឃុំ កិរិយាសព្ទ a

ឃុំ នាម b

ឃុំឃាំង កិរិយាសព្ទ

ឃុំរោង នាម

ឃូរៗ ឧទានសព្ទ

ឃូសៗ ឧទានសព្ទ

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

ឃែត គុ.កិ., គុ.

ឃោរ គុណកិរិយា a

ឃោរ នាម b

ឃោរឃៅ គុណនាម

ឃោស នាម

ឃោសនា នាម a

ឃោសនា កិ., គុ. b

ឃោសនាការ នាម

ឃោសនិក នាម

ឃោសនិកា នាម

ឃោសាឃោសវិមុត្ត នាម

ឃោសិត្រ នាម

ឃោសៈ នាម

ឃោសៈ នាម

ឃោស្នា នាម

ឃ្ញើច កិ., គុ.កិ., គុ.

ឃ្នង នាម

ឃ្នង គុណនាម

ឃ្នង នាម

ឃ្នាង នាម

ឃ្នាប នាម

ឃ្នាស់ នាម

ឃ្នូស នាម

ឃ្នើស គុណនាម

ឃ្នើសឃ្នង គុណនាម

ឃ្មង់ នាម

ឃ្មត់ នាម

ឃ្មមៗ គុណកិរិយា

ឃ្មាតខ្មី កិរិយាសព្ទ

ឃ្មាមៗ គុណកិរិយា

ឃ្មឹក បុព្វបទ

ឃ្មឹល គុណនាម

ឃ្មុំ នាម

ឃ្មុំ នាម

ឃ្មោះ នាម

ឃ្លង់ នាម

ឃ្លង់ នាម

ឃ្លា នាម ១)

ឃ្លា នាម ២)

ឃ្លា នាម ៣)

ឃ្លាត កិរិយាសព្ទ