វចនានុក្រមខ្មែរ

ចងវិគ្គហៈ កិរិយាសព្ទ

[ចង-វិក-គៈ-ហៈ] chngovikkeakhak≈

ញែកឱ្យឃើញសេចក្ដីអធិប្បាយរបស់សព្ទ (ហៅ ចងវិគ្រោះ ឬ លើកវិគ្រោះ ក៏បាន)។

ចងសណ្ដ

(ព.ប្រ.) និយាយបំផ្លើសឬពន្លើសហួសពីហេតុពិត។

ចងសណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ចង-សន់-ដ] chngosnoda≈

(ព.ប្រ.) និយាយបំផ្លើសឬពន្លើសហួសពីហេតុពិត។

ចងសម្លោក

តែងជាពាក្យស្លោក :

ចងសម្លោក កិរិយាសព្ទ

[ចង-សំ-ឡោក] chngosamlaok≈

តែងជាពាក្យស្លោក :

ចងសីមា

សូត្របាលីចងឱ្យកើតបានជាសីមារបស់សង្ឃ (ព.វិ.)។

ចងសីមា កិរិយាសព្ទ

[ចង-សី-ម៉ា] chngoseima≈

សូត្របាលីចងឱ្យកើតបានជាសីមារបស់សង្ឃ (ព.វិ.)។

ចងសំរោង

ឈ្មោះពិធីមួយប្រភេទ ជាឧបកិច្ចឱ្យស្រីមានគ័ភ៌តាំងនៅល្អ គឺឱ្យប្រកបដោយសួស្ដីសិរីសុខ (ទំនៀមក្សត្រិយ៍) :

ចងសំរោង នាម

[ចង-សំ-រ៉ោង] chongsamroung

ឈ្មោះពិធីមួយប្រភេទ ជាឧបកិច្ចឱ្យស្រីមានគ័ភ៌តាំងនៅល្អ គឺឱ្យប្រកបដោយសួស្ដីសិរីសុខ (ទំនៀមក្សត្រិយ៍) :

ចងស្ពានមេត្រី

(ម.ព. ចងពន្ធ)។

ចងស្ពានមេត្រី កិរិយាសព្ទ

[ចង-ស្ពាន-មេ-ត្រី] chngospeanmetri≈

(ម.ព. ចងពន្ធ)។

ចង់

(ព.សា.) រៀបនឹង, រកកល់នឹង :

ចង់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចង់] jgg

ប៉ង, នឹកភ្នកដោយមានបំណង, ប្រាថ្នា, ត្រូវការ :

ចង់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចង់] jgg

និយាយលោម, ល្បួងឱ្យព្រម, ឱ្យដោយតាម ដោយផ្លូវស្នេហា :

ចង់ កិរិយាសព្ទ

[ចង់] jgg

(ព.សា.) រៀបនឹង, រកកល់នឹង :

ចង្កា

សរីរាវយវៈត្រង់ខាងក្រោមមាត់ :

ចង្កា នាម

[ចង់-កា] changkea

សរីរាវយវៈត្រង់ខាងក្រោមមាត់ :

ចង្កាក់

ត្រី ឬ សាច់ជាដើមដែលដោត, ជ្រនួចស្រេចហើយ :

ចង្កាក់ នាម ១)

[ចង់-កាក់] changkeak

បន្ទោះឫស្សី ឬឈើស្រួច សម្រាប់ដោត, ជ្រនួចត្រី, សាច់ ឬ ផ្លែចេកជាដើម ដើម្បីហាល, ឆ្អើរ, អាំង។

ចង្កាក់ នាម ២)

[ចង់-កាក់] changkeak

ត្រី ឬ សាច់ជាដើមដែលដោត, ជ្រនួចស្រេចហើយ :

ចង្កឹះ

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កឹះ, ថ្កៀប ឬ ចាប់អាហារបរិភោគ :

ចង្កឹះ នាម

[ចង់-កឹះ] changkueeah

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កឹះ, ថ្កៀប ឬ ចាប់អាហារបរិភោគ :

ចង្កឹះលេខ

គ្រឿងបញ្ជាសម្រាប់ប្ដូរលេខនៃម៉ាស៊ីនយានយន្ត :

ចង្កឹះលេខ នាម

[ចង់-កឹះ-ឡេក] chngokoeahlek≈

គ្រឿងបញ្ជាសម្រាប់ប្ដូរលេខនៃម៉ាស៊ីនយានយន្ត :

ចង្កុលណី

ឈ្មោះវារិជជាតិមួយប្រភេទ ពួកឈូក, មានកេសរផ្កាច្រើនស្រទាប់, ផ្កាបែកជាខ្នែងតពីគ្នាជាបី ឬជាបួនទៅទៀតក៏មាន។

ចង្កុលណី នាម

[ចង់-កុល-ឡៈ-ណី] chongkulonei

ឈ្មោះវារិជជាតិមួយប្រភេទ ពួកឈូក, មានកេសរផ្កាច្រើនស្រទាប់, ផ្កាបែកជាខ្នែងតពីគ្នាជាបី ឬជាបួនទៅទៀតក៏មាន។

ចង្កូត

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កូតកាច់បំបែរតម្រង់នាវា និងរថយន្តជាដើម :

ចង្កូត នាម

[ចង់-កូត] chongkut

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កូតកាច់បំបែរតម្រង់នាវា និងរថយន្តជាដើម :

ចង្កូម

ព្រះទន្តស្រួចនៃព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធ។

ចង្កូម នាម

[ចង់-កូម] chongkum

ធ្មេញដែលដុះត្រង់ទីបំផុតនៃធ្មេញឯទៀត (ជិតបន្ទាប់ថ្គាម) ស្រួចជាងធ្មេញឯទៀត :

ចង្កូម នាម

[ព្រះ-ចង់-កូម-កែវ] chongkum

ព្រះទន្តស្រួចនៃព្រះសក្យមុនីសព្វញ្ញុពុទ្ធ។

ចង្កូមស្កា

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមតូច ស្លឹកមូលជម មានបន្លាតូចវែងៗ ស្លឹកប្រើជាបន្លែស្លកកូរបាន។

ចង្កូមស្កា នាម

[ចង់-កូម-ស្កា] chongkumska

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមតូច ស្លឹកមូលជម មានបន្លាតូចវែងៗ ស្លឹកប្រើជាបន្លែស្លកកូរបាន។

ចង្កួយ

រំពាស់, ចុង ដូចយ៉ាងរំពាស់ធ្នូ ឬចុងស្មា ចុងកែងដៃ ជាដើម :

ចង្កួយ នាម

[ចង់-កួយ] chongkuoy

រំពាស់, ចុង ដូចយ៉ាងរំពាស់ធ្នូ ឬចុងស្មា ចុងកែងដៃ ជាដើម :

ចង្កៀង

ប្រដាប់សម្រាប់ដាក់ខ្លាញ់ ឬ ប្រេងអុជបំភ្លឺ គឺប្រទីប :

ចង្កៀង កិ., គុ.កិ., គុ.

[ចង់-កៀង] changkieng

និយាយបញ្ឆិតបញ្ឆៀងលូកនាយលូកអាយញយៗដោយទទូច ដើម្បីឱ្យអ្នកស្ដាប់ចុះសម្រុងតាមខ្លួន ប្រដូចនឹងគេកៀងសត្វឱ្យមូល ឬ ឱ្យចូលកាន់ទីតាមបំណងខ្លួន, :

ចង្កៀង នាម

[ចង់-កៀង] changkieng

ប្រដាប់សម្រាប់ដាក់ខ្លាញ់ ឬ ប្រេងអុជបំភ្លឺ គឺប្រទីប :

ចង្កៀល

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កៀល :

ចង្កៀល នាម

[ចង់-កៀល] chongkiel

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កៀល :

ចង្កៀលខ្យង

ឈ្មោះសត្វស្លាប មានចំពុះវែងកោងខុប តែងរកស៊ីក្នុងវាលស្រែ ក្នុងបឹងស្រែជាដើម។

ចង្កៀលខ្យង នាម

[ចង់-កៀល-ខ្យង] changkielkhyang

ឈ្មោះសត្វស្លាប មានចំពុះវែងកោងខុប តែងរកស៊ីក្នុងវាលស្រែ ក្នុងបឹងស្រែជាដើម។

ចង្កៀស

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កៀស :

ចង្កៀស នាម

[ចង់-កៀស] chongkies

ប្រដាប់សម្រាប់ឆ្កៀស :

ចង្កេះ

ប៉ែករូបកាយនៅចុងឆ្អឹងជំនីរលើត្រគាក។ ប៉ែកនៅពាក់កណ្ដាលវត្ថុខ្លះ ក៏ហៅ ចង្កេះ បាន :

ចង្កេះ នាម

[ចង់-កេះ] jkes

ប៉ែករូបកាយនៅចុងឆ្អឹងជំនីរលើត្រគាក។ ប៉ែកនៅពាក់កណ្ដាលវត្ថុខ្លះ ក៏ហៅ ចង្កេះ បាន :

ចង្កេះអង្ក្រង

ចង្កេះតូចមានរាងរៀវស្ដួច :

ចង្កេះអង្ក្រង នាម

[ចង់-កេះ-អង់-ក្រង] chngokeahangkarng≈

ចង្កេះតូចមានរាងរៀវស្ដួច :

ចង្កោម

វត្ថុអ្វីៗដែលគេដោតឬចងរួមគ្នា ក៏ហៅថា ចង្កោម ដែរ :

ចង្កោម នាម ១)

[ចង់-កោម] changkoum

សំណុំផ្កាឬផ្លែឈើដែលរួមទងគ្នា :

ចង្កោម នាម ២)

[ចង់-កោម] changkoum

វត្ថុអ្វីៗដែលគេដោតឬចងរួមគ្នា ក៏ហៅថា ចង្កោម ដែរ :

ចង្កំ

វត្ថុមានរង្វង់មូលគេធ្វើដោយដែក, ដោយលោហជាតិផ្សេងៗ មានស្ពាន់ជាដើម ឬ ដោយប្រាក់ ...មានសណ្ឋានជាមៀនសម្រាប់ដាក់ស្រោបដងអ្វីៗ :

ចង្កំ នាម

[ចង់-កំ] changkum

វត្ថុមានរង្វង់មូលគេធ្វើដោយដែក, ដោយលោហជាតិផ្សេងៗ មានស្ពាន់ជាដើម ឬ ដោយប្រាក់ ...មានសណ្ឋានជាមៀនសម្រាប់ដាក់ស្រោបដងអ្វីៗ :

ចង្ក្រង់

ប្រដាប់ធ្វើដោយស្ពាន់, លង្ហិន មានគ្រាប់អង្រួនឱ្យឮសូរ សម្រាប់ចងកគោ, ក្របី ជាដើម។

ចង្ក្រង់ នាម

[ចង់-ក្រង់] chongkrong

ប្រដាប់ធ្វើដោយស្ពាន់, លង្ហិន មានគ្រាប់អង្រួនឱ្យឮសូរ សម្រាប់ចងកគោ, ក្របី ជាដើម។

ចង្ក្រង់ស្វា

តិណជាតិមួយប្រភេទដើមតូចៗ ផ្លែមូលទ្រវែងច្រើនដុះនៅទីដីវាលចម្ការ។

ចង្ក្រង់ស្វា នាម

[ចង់-ក្រង់-ស្វា] changkrongsva

តិណជាតិមួយប្រភេទដើមតូចៗ ផ្លែមូលទ្រវែងច្រើនដុះនៅទីដីវាលចម្ការ។

ចង្ក្រត់

រនូតបន្ទើតដែលរើលើកចេញបានដោយងាយ :

ចង្ក្រត់ នាម

[ចង់-ក្រត់] chongkrot

រនូតបន្ទើតដែលរើលើកចេញបានដោយងាយ :

ចង្ក្រម

ដើរទៅដើរមក, ទៅហើយដើរមកវិញយឺតៗ ច្រើនបកច្រើនសា :

ចង្ក្រម នាម

[ចង់-ក្រំ] chongkrom

ដំណើរដើរទៅដើរមក, ដំណើរទៅមកៗ គឺដំណើរទៅហើយដើរមកវិញយឺតៗ ច្រើនបកច្រើនសា :

ចង្ក្រម កិរិយាសព្ទ

[ចង់-ក្រំ] chongkrom

ដើរទៅដើរមក, ទៅហើយដើរមកវិញយឺតៗ ច្រើនបកច្រើនសា :

ចង្ក្រមណ៍

(ម.ព. ចង្ក្រម)។

ចង្ក្រមណ៍ នាម

[ចង់-ក្រំ] chngokrum≈

(ម.ព. ចង្ក្រម)។

ចង្ក្រាន

(ម.ព. ជើងក្រាន)។

ចង្ក្រាន នាម

[ចង់-ក្រាន] changkran

(ម.ព. ជើងក្រាន)។

ចង្ក្រានឡូវ

ចង្ក្រានម្យ៉ាងដែលមានធ្នើរសម្រាប់ទ្រអុសឬធ្យូង :

ចង្ក្រានឡូវ នាម

[ចង់-ក្រាន-ឡូវ] chngokreanlouv≈

ចង្ក្រានម្យ៉ាងដែលមានធ្នើរសម្រាប់ទ្រអុសឬធ្យូង :

ចង្គ្រក់

ដែលនៅស្ងៀមតែក្នុងទី១ដូចគេចងនឹងដើរទៅណាមិនបាន :

ចង្គ្រក់ គុណកិរិយា

[ចង់-គ្រក់] changkrok

ដែលនៅស្ងៀមតែក្នុងទី១ដូចគេចងនឹងដើរទៅណាមិនបាន :

ចង្គ្រាង

ដែលធំសាងញ៉ាងឥតសម :

ចង្គ្រាង កិរិយាសព្ទ

[ចង់-គ្រាង] chongkrang

ដេកផ្ងារបោះដៃ បោះជើងស្រទាង :

ចង្គ្រាង គុណនាម

[ចង់-គ្រាង] chongkrang

ដែលធំសាងញ៉ាងឥតសម :

ចង្គ្រាស់

ដែលរឹងក្រទាំងបត់បែនមិនបាន :

ចង្គ្រាស់ គុណនាម

[ចង់-គ្រាស់] chongkreas

ដែលរឹងក្រទាំងបត់បែនមិនបាន :

ចង្គ្រីង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង ចង្គ្រាង ថា ចង្គ្រីងចង្គ្រាង គឺច្រងេងច្រងាង :

ចង្គ្រីង បុព្វបទ

[ចង់-គ្រីង] chngokring≈

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង ចង្គ្រាង ថា ចង្គ្រីងចង្គ្រាង គឺច្រងេងច្រងាង :

ចង្គ្រុង

ដែលធំហើយខ្ពស់ផង :

ចង្គ្រុង គុ.កិ., គុ.

[ចង់-គ្រុង] chongkrung

ដែលធំហើយខ្ពស់ផង :

ចង្គ្រោង

ដែលខ្ពស់ចោងណោង, ខ្ពស់ហួសឥតសម :

ចង្គ្រោង គុណនាម

[ចង់-គ្រោង] chongkroung

ដែលខ្ពស់ចោងណោង, ខ្ពស់ហួសឥតសម :

ចង្រក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ចង្រៃ :

ចង្រក បុព្វបទ

[ចង់-រ៉ក] changrok

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ចង្រៃ :

ចង្រប់

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ធ្វើដោយដែកចម្ពាម មានដង សម្រាប់ចាក់ច្រប់អន្ទង់, ច្រប់ត្រីក្នុងភក់។

ចង្រប់ នាម

[ចង់-រ៉ប់] changrob

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ធ្វើដោយដែកចម្ពាម មានដង សម្រាប់ចាក់ច្រប់អន្ទង់, ច្រប់ត្រីក្នុងភក់។

ចង្រិត

ឈ្មោះសត្វល្អិតមានស្លាបហើរបាន, មាន ចង្រិតដូង, ចង្រិតដែក ជាដើម។ (ព.ពុ.) ថា :

ចង្រិត នាម

[ចង់-រ៉ិត] chongrit

ឈ្មោះសត្វល្អិតមានស្លាបហើរបាន, មាន ចង្រិតដូង, ចង្រិតដែក ជាដើម។ (ព.ពុ.) ថា :

ចង្រុះ

បាត់បង់, ហិនហោច, រេចរឹល, របេះរបោច :

ចង្រុះ កិរិយាសព្ទ

[ចង់-រ៉ុះ] chngoroah≈

បាត់បង់, ហិនហោច, រេចរឹល, របេះរបោច :

ចង្រៃ

ចង្រៃរួបរឹតដោយអាការៈផ្សេងៗ។

ចង្រៃ នាម

[ចង់-រ៉ៃ] changrey

ឧបទ្រព, សភាពដែលបង្អាប់ស្រីសួស្ដី, ដែលបណ្ដាលឱ្យមានទុក្ខ, មានកង្វល់, មានភយន្តរាយ :

ចង្រៃ នាម

[ចង់-រ៉ៃ-ចង់-រ៉ក] changrey

ចង្រៃរួបរឹតដោយអាការៈផ្សេងៗ។

ចង្វា

ឈ្មោះត្រីល្អិតមានស្រកា; ត្រីចង្វាមានច្រើនប្រភេទ :

ចង្វា នាម

[ចង់-វ៉ា] changvea

ឈ្មោះត្រីល្អិតមានស្រកា; ត្រីចង្វាមានច្រើនប្រភេទ :

ចង្វាក់

ត្រូវគ្នាក្នុងទម្លាប់ អនុវត្តន៍ ទ្រឹស្ដី ឬសម្ដី ជាដើម :

ចង្វាក់ នាម ១)

[ចង់-វ៉ាក់] chongveak

ថ្នាក់បទនៃភ្លេងដែលមានសំឡេងលើកដាក់ ខ្ពស់ទាប យឺតលឿនជាដើម :

ចង្វាក់ នាម ២)

[ចង់-វ៉ាក់] chongveak

(អ.សិ.) លក្ខណៈនៃការសូត្រកំណាព្យដែលតម្រូវឱ្យមានការលើកដាក់សំឡេងលើព្យាង្គមួយឬពីរឬបី ក្នុងឃ្លាតាមការកំណត់នៃបទកំណាព្យនីមួយៗ ដើម្បីបង្កើតឱ្យមានលក្ខណៈជាតន្ត្រី :

ចង្វាក់ នាម

[ចង់-វ៉ាក់-បេះ-ដូង] chongveak

ចលនាកន្ត្រាក់លោតចុះឡើងនៃបេះដូង :

ចង្វាក់ កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-ចង់-វ៉ាក់] chongveak

ត្រូវគ្នាក្នុងទម្លាប់ អនុវត្តន៍ ទ្រឹស្ដី ឬសម្ដី ជាដើម :

ចង្វាយ

នំបញ្ចុកដែលឆ្វាយដាក់ជាដុំៗ ក៏ហៅថា ចង្វាយ ដែរ :