វចនានុក្រមខ្មែរ

ចម្រៀក នាម

[ចំ-រៀក] chomriek

ភាគដែលច្រៀក :

ចម្រៀង

ទំនុកសម្រាប់ច្រៀង។

ចម្រៀង នាម

[ចំ-រៀង] chomrieng

ទំនុកសម្រាប់ច្រៀង។

ចម្រេះ

វត្ថុ, ទីដែលច្រេះ, ដែលរេច, ដែលរបេះ, ដែលប្រេះ :

ចម្រេះ នាម

[ចំ-រ៉េះ] chamreh

វត្ថុ, ទីដែលច្រេះ, ដែលរេច, ដែលរបេះ, ដែលប្រេះ :

ចម្រោក

ស្រោចឬចាក់វត្ថុរាវ មានទឹកជាដើម, បង្ហៀរលើ :

ចម្រោក កិរិយាសព្ទ

[ចំ-រ៉ោក] chamraok≈

ស្រោចឬចាក់វត្ថុរាវ មានទឹកជាដើម, បង្ហៀរលើ :

ចម្រោះ

ដំណើរដែលច្រោះ :

ចម្រោះ នាម

[ចំ-រ៉ោះ] chamruoh

ដំណើរដែលច្រោះ :

ចម្លង

នាំឱ្យឆ្លងជំងឺ។

ចម្លង កិរិយាសព្ទ ១)

[ចំ-ឡង] chamlong

ធ្វើឱ្យឆ្លង, នាំពីត្រើយម្ខាងទៅត្រើយម្ខាង, ផ្ទេរពីទីមួយទៅទីមួយ, កត់ ឬ សរសេរពីច្បាប់មួយទៅដាក់ក្នុងច្បាប់មួយទៀត :

ចម្លង កិរិយាសព្ទ ២)

[ចំ-ឡង] chamlong

(ប.ព.) ផ្ដិតយកផ្នែកខ្លះឬទាំងមូលនៃអត្ថបទ រូបភាព ព័ត៌មាន ឬ ឯកសារណាមួយឱ្យដូចគ្នានឹងច្បាប់ដើម។

ចម្លង កិរិយាសព្ទ

[ចំ-ឡង-គ្រោះ] chamlong

រំដោះគ្រោះ។

ចម្លង កិរិយាសព្ទ

[ចំ-ឡង-ជំ-ងឺ] chamlong

នាំឱ្យឆ្លងជំងឺ។

ចម្លាក់

ចម្លាក់ក្បាច់រាងក្រឡោត ដូចជាចម្លាក់នៅលើខែលឬពិតានជាដើម។

ចម្លាក់ នាម

[ចំ-ឡាក់] chomleak

រូបឬក្បាច់ដែលគេឆ្លាក់ (ការរចនា)។

ចម្លាក់ នាម

[ចំ-ឡាក់-លឹប] chomleak

ចម្លាក់ក្បាច់ដែលគេឆ្លាក់ចូលទៅក្នុងផ្ទៃថ្ម មើលទៅមិនសូវឃើញខ្ពស់ឬផុសចេញពីផ្ទាំងថ្មទេ :

ចម្លាក់ នាម

[ចំ-ឡាក់-លៀន] chomleak

ក្បាច់បណ្ដែត, ក្បាច់ដែលលៀនចេញខ្ពស់ពីផ្ទៃថ្ម ព្រោះគេដាប់សាច់ថ្មឱ្យជ្រៅ មើលទៅរូបចម្លាក់ហាក់ដូចផុសចេញពីផ្ទៃថ្ម :

ចម្លាក់ នាម

[ចំ-ឡាក់-លោត] chomleak

ចម្លាក់ក្បាច់រាងក្រឡោត ដូចជាចម្លាក់នៅលើខែលឬពិតានជាដើម។

ចម្លើយ

ពាក្យឆ្លើយ, ការឆ្លើយ។

ចម្លើយ នាម

[ចំ-ឡើយ] chomlauy

ពាក្យឆ្លើយ, ការឆ្លើយ។

ចម្លែក

ប្លែកពីគេ, ដែលផ្សេងដោយឡែក, ដែលមិនធ្លាប់ប្រទះឃើញ :

ចម្លែក គុណនាម

[ចំ-ឡែក] jomlek

ប្លែកពីគេ, ដែលផ្សេងដោយឡែក, ដែលមិនធ្លាប់ប្រទះឃើញ :

ចម្អាប

អាហារដែលមានរសទីទៃពីផ្អែម គឺដែលមានឱជារសដោយលាយឆ្អាប (ធ្វើដោយត្រីនិងសាច់ជាដើម)។

ចម្អាប នាម

[ចំ-អាប] chamaeab

អាហារដែលមានរសទីទៃពីផ្អែម គឺដែលមានឱជារសដោយលាយឆ្អាប (ធ្វើដោយត្រីនិងសាច់ជាដើម)។

ចម្អិន

ធ្វើឱ្យឆ្អិនដោយអំណាចចំហាយក្ដៅ :

ចម្អិន កិរិយាសព្ទ

[ចំ-អិន] chomain

ធ្វើឱ្យឆ្អិនដោយអំណាចចំហាយក្ដៅ :

ចម្អឹង

ដែលច្រើនតែឆ្អឹង :

ចម្អឹង គុណនាម

[ចំ-អឹង] chomaueng

ដែលច្រើនតែឆ្អឹង :

ចម្អេះ

ក្លិនដែលឆ្អេះ; ដែលមានក្លិនឆ្អេះ :

ចម្អេះ ន., គុ.

[ចំ-អេះ] chomaeh

ក្លិនដែលឆ្អេះ; ដែលមានក្លិនឆ្អេះ :

ចម្អែត

ចំនួនល្មមតែឆ្អែត :

ចម្អែត កិរិយាសព្ទ

[ចំ-អែត] chomaeaet

បរិភោគដើម្បីឱ្យឆ្អែត :

ចម្អែត នាម

[ចំ-អែត] chomaeaet

ចំនួនល្មមតែឆ្អែត :

ចរ

ត្រាច់, ដើរ, ទៅ; ប្រព្រឹត្ត។

ចរ កិរិយាសព្ទ

[ច] chor

ត្រាច់, ដើរ, ទៅ; ប្រព្រឹត្ត។

ចរក

មនុស្សអ្នកត្រាច់, អ្នកដើរ, អ្នកដើរស្វះស្វែងពីនេះទៅនោះ ពីនុ៎ះទៅនោះ។

ចរក នាម

[ចៈ-រៈ-កៈ] chorok

មនុស្សអ្នកត្រាច់, អ្នកដើរ, អ្នកដើរស្វះស្វែងពីនេះទៅនោះ ពីនុ៎ះទៅនោះ។

ចរកជន

(ភូមិ.) ជនគ្មានទីលំនៅជាប់លាប់និងផ្លាស់ទីពីតំបន់មួយទៅកាន់តំបន់មួយផ្សេងទៀតជាប្រចាំដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតឬដោយសារលក្ខខណ្ឌមុខរបររបស់ខ្លួនតម្រូវ (ការចិញ្ចឹមសត្វ ការធ្វើជំនួញ...)។

ចរកជន នាម ១)

[ចៈ-រៈ-កៈ-ជន់] chakreakkakchno≈

(ម.ព. ចរក)។

ចរកជន នាម ២)

[ចៈ-រៈ-កៈ-ជន់] chakreakkakchno≈

(ភូមិ.) ជនគ្មានទីលំនៅជាប់លាប់និងផ្លាស់ទីពីតំបន់មួយទៅកាន់តំបន់មួយផ្សេងទៀតជាប្រចាំដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតឬដោយសារលក្ខខណ្ឌមុខរបររបស់ខ្លួនតម្រូវ (ការចិញ្ចឹមសត្វ ការធ្វើជំនួញ...)។

ចរកនិយម

របៀបរស់នៅរបស់មនុស្សឬភាវរស់ដទៃទៀត ដែលតែងផ្លាស់ប្ដូរលំនៅឋានជាប្រចាំទៅតាមរដូវ តាមខួបកំណត់មួយយ៉ាងទៀងទាត់។

ចរកនិយម នាម

[ចៈ-រៈ-កៈ-និ-យំ] chakreakkakniyum≈

របៀបរស់នៅរបស់មនុស្សឬភាវរស់ដទៃទៀត ដែលតែងផ្លាស់ប្ដូរលំនៅឋានជាប្រចាំទៅតាមរដូវ តាមខួបកំណត់មួយយ៉ាងទៀងទាត់។

ចរចា

និយាយប្រាស្រ័យ, សំណេះសំណាលរកគ្នា :

ចរចា កិរិយាសព្ទ

[ច-ចា] chorcha

និយាយប្រាស្រ័យ, សំណេះសំណាលរកគ្នា :

ចរច្រប់

ដើរចរច្រប់បត់ចុះបត់ឡើងច្រើនបកច្រើនសា។

ចរច្រប់ កិ., គុ.កិ.

[ច-ច្រប់] chorchrob

ដើរចុះដើរឡើងសុសសព្វ (ដូចជាគេច្រប់អន្ទង់), ដើរវក់វីសព្វ :

ចរច្រប់ កិរិយាសព្ទ

[ដើ-ច-ច្រប់-អា-រ៉ប់] chorchrob

ដើរចរច្រប់បត់ចុះបត់ឡើងច្រើនបកច្រើនសា។

ចរណាវុធ

សត្វស្លាបដែលមានអាវុធដុះត្រង់ជើង គឺសត្វបក្សីដែលមានឆ្នាល់ត្រង់ជើងវា :

ចរណាវុធ នាម

[ចៈ-រ៉ៈ-ណា-វុត] charonavuth

សត្វស្លាបដែលមានអាវុធដុះត្រង់ជើង គឺសត្វបក្សីដែលមានឆ្នាល់ត្រង់ជើងវា :

ចរណៃ

កែវ ឬ ត្បូង ដែលគេច្នៃរួចហើយ :

ចរណៃ គុ., ន.

[ច-រ៉ៈ-ណៃ] charonai

កែវ ឬ ត្បូង ដែលគេច្នៃរួចហើយ :

ចរណៈ

ដំណើរ; ជើង; ប្រដាប់សម្រាប់កល់កើយ; ចំណែក; ការប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដីប្រព្រឹត្តល្អ; ក្រឹត្យដែលអ្នកប្រាជ្ញគួរប្រព្រឹត្ត គួរកាន់; បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ...។

ចរណៈ នាម

[ចៈ-រ៉ៈ-ណៈ] charonak

ដំណើរ; ជើង; ប្រដាប់សម្រាប់កល់កើយ; ចំណែក; ការប្រព្រឹត្ត, សេចក្ដីប្រព្រឹត្តល្អ; ក្រឹត្យដែលអ្នកប្រាជ្ញគួរប្រព្រឹត្ត គួរកាន់; បែបបទ, សណ្ដាប់ធ្នាប់, ...។

ចរន្ត

ចលនាឬដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយកម្លាំងនៃធាតុទឹកនិងធាតុភ្លើងជាដើម :

ចរន្ត នាម

[ចៈ-រ៉ន់] choron

ចលនាឬដំណើរដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយកម្លាំងនៃធាតុទឹកនិងធាតុភ្លើងជាដើម :

ចរន្តការ

ការកត់ត្រាទុកជាប្រចាំក្នុងឯកសារសុរិយោដីនូវរាល់ការប្រែប្រួលឬការផ្លាស់ប្ដូរដោយយោងតាមឯកសារគតិយុត្ត។

ចរន្តការ នាម

[ចៈ-រ៉ន់-តៈ-កា] chakrnotakka≈

ការកត់ត្រាទុកជាប្រចាំក្នុងឯកសារសុរិយោដីនូវរាល់ការប្រែប្រួលឬការផ្លាស់ប្ដូរដោយយោងតាមឯកសារគតិយុត្ត។

ចរន្តឆ្លាស់

ចរន្តអគ្គិសនីដែលផ្លាស់ទីឆ្លាស់គ្នាតាមខួបមួយទៀងទាត់។

ចរន្តឆ្លាស់ នាម

[ចៈ-រ៉ន់-ឆ្លាស់] chakrnochhleas≈

ចរន្តអគ្គិសនីដែលផ្លាស់ទីឆ្លាស់គ្នាតាមខួបមួយទៀងទាត់។

ចរន្តជាប់

ចរន្តអគ្គិសនីដែលផ្លាស់ទីតាមទិសដៅតែមួយ។

ចរន្តជាប់ នាម

[ចៈ-រ៉ន់-ជាប់] chakrnocheab≈

ចរន្តអគ្គិសនីដែលផ្លាស់ទីតាមទិសដៅតែមួយ។

ចរន្តអគ្គិសនី

លំហូរនៃបន្ទុកអគ្គិសនីតាមខ្សែចម្លង។

ចរន្តអគ្គិសនី នាម

[ចៈ-រ៉ន់-អ័ក-គិ-សៈ-នី] chakrnoakkisakni≈

លំហូរនៃបន្ទុកអគ្គិសនីតាមខ្សែចម្លង។

ចរភាព

ភាពដែលចរទៅ, ដំណើរដែលត្រាច់រង្គាត់ទៅ; ការរត់លូនឬគេចភៀសខ្លួន នៃជនដែលមានភ័យអាសន្ន។

ចរភាព នាម

[ចៈ-រ៉ៈ-ភាប] charopheap

ភាពដែលចរទៅ, ដំណើរដែលត្រាច់រង្គាត់ទៅ; ការរត់លូនឬគេចភៀសខ្លួន នៃជនដែលមានភ័យអាសន្ន។

ចរលីលា

ដើរលេងកម្សាន្ត, ដើរយាងយាសតាមការស្រួល, ដើរបោះជំហានវែងៗ តែសម្រៀមៗ ដោយអាការៈយីកយោគ :

ចរលីលា កិរិយាសព្ទ

[ច-លី-លា] chorlilea

ដើរលេងកម្សាន្ត, ដើរយាងយាសតាមការស្រួល, ដើរបោះជំហានវែងៗ តែសម្រៀមៗ ដោយអាការៈយីកយោគ :

ចរាចរ

ដើរទៅដើរមក, ដើរត្រឡប់ចុះត្រឡប់ឡើង, ទៅមកៗ, ដើរៗទៅមកមានទច់ម្ដងៗ។

ចរាចរ កិរិយាសព្ទ

[ចៈ-រ៉ា-ច] charachar

ដើរទៅដើរមក, ដើរត្រឡប់ចុះត្រឡប់ឡើង, ទៅមកៗ, ដើរៗទៅមកមានទច់ម្ដងៗ។

ចរាចរក នាម

[ចៈ-រ៉ា-ច-រ៉ក់] characharok

អ្នកដើរត្រឡប់ចុះត្រឡប់ឡើង ច្រើនបកច្រើនសា, ដើរៗទៅមកមានទច់ម្ដងៗ។

ចរាចរកៈ

(ម.ព. ចរាចរក)។

ចរាចរកៈ នាម

[ចៈ-រ៉ា-ច-រ៉-កៈ] chakracharakak≈

(ម.ព. ចរាចរក)។

ចរាចរណ៍

ការដើរទៅមក, ដំណើរខ្វាត់ខ្វែងចុះឡើង; ដំណើរតាមផ្លូវសាធារណៈតាមតែផ្លូវណាក៏ដោយ :

ចរាចរណ៍ នាម

[ចៈ-រ៉ា-ច] chakracha≈

ការដើរទៅមក, ដំណើរខ្វាត់ខ្វែងចុះឡើង; ដំណើរតាមផ្លូវសាធារណៈតាមតែផ្លូវណាក៏ដោយ :

ចរាចរិកា

(ម.ព. ចរាចរក)។

ចរាចរិកា នាម

[ចៈ-រ៉ា-ចៈ-រិ-កា] chakrachakrika≈

(ម.ព. ចរាចរក)។

ចរិកា

(ម.ព. ចរក)។

ចរិកា នាម

[ចៈ-រិ-កា] chakrika≈

(ម.ព. ចរក)។

ចរិត

មនុស្សបង់ឫកពាប្រក្រតី, ដែលរកកល់ឆ្កួត។

ចរិត នាម

[ចៈ-រ៉ិត] chorit

ការប្រព្រឹត្ត; កិរិយាមារយាទ; ឫកពា, បែបបទ :

ចរិត នាម

[ចៈ-រ៉ិត-បាន] chorit

ចរិតល្អ ចិត្តទូលាយ ចេះជួយទុក្ខធុរៈគ្នា។

ចរិត គុណនាម

[ចៈ-រ៉ិត-ព្រៃ] chorit

ដែលឃោរឃៅ ព្រៃផ្សៃ កោងកាច :

ចរិត នាម

[ចៈ-រ៉ិត-ព្រៃ] chorit

ការប្រព្រឹត្តអំពើឃោរឃៅ ព្រៃផ្សៃ ហិង្សា :

ចរិត នាម

[មៈ-នុស-ខូច-ចៈ-រ៉ិត] chorit

មនុស្សបង់ឫកពាប្រក្រតី, ដែលរកកល់ឆ្កួត។

ចរិតលក្ខណៈ

លក្ខណៈពិសេសនិងងាយស្រួលមើល សម្រាប់សម្គាល់មនុស្ស សត្វ វត្ថុ ឬទ្រឹស្ដី គោលការណ៍ណាមួយ :

ចរិតលក្ខណៈ នាម

[ចៈ-រ៉ិត-ល័ក-ខៈ-ណៈ] chakretlkakhaknak≈

លក្ខណៈពិសេសនិងងាយស្រួលមើល សម្រាប់សម្គាល់មនុស្ស សត្វ វត្ថុ ឬទ្រឹស្ដី គោលការណ៍ណាមួយ :

ចរិយា

ការប្រព្រឹត្ត; សំណាង, ព្រេង, ព្រេងសំណាង :

ចរិយា នាម

[ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] chariya

ការប្រព្រឹត្ត; សំណាង, ព្រេង, ព្រេងសំណាង :

ចរិយាសាស្ត្រ

គម្ពីរឬក្បួនខ្នាតដែលចែងអំពីចរិយា ឬចរិតមនុស្ស។

ចរិយាសាស្ត្រ នាម

[ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា-សាស់] choriyasas

គម្ពីរឬក្បួនខ្នាតដែលចែងអំពីចរិយា ឬចរិតមនុស្ស។

ចរី

កាំបិតមួយប្រភេទ សណ្ឋានលំនាំស្រដៀងនឹងកាំបិតព្រា តែមានផ្លែវែងស្រៀវតូចរៀវ មកខាងគល់ទល់នឹងដង។

ចរី នាម

[ចៈ-រ៉ី] chori

កាំបិតមួយប្រភេទ សណ្ឋានលំនាំស្រដៀងនឹងកាំបិតព្រា តែមានផ្លែវែងស្រៀវតូចរៀវ មកខាងគល់ទល់នឹងដង។

ចលនការ

និន្នាការកើនឡើង ឬថយចុះជាបន្តបន្ទាប់នូវថ្លៃ ឬបរិមាណនៃមូលបត្រ ឬទំនិញដែលត្រូវបានជួញដូរក្នុងរយៈពេលមួយ :

ចលនការ នាម

[ចៈ-ឡៈ-ណៈ-កា] chaklaknakka≈

និន្នាការកើនឡើង ឬថយចុះជាបន្តបន្ទាប់នូវថ្លៃ ឬបរិមាណនៃមូលបត្រ ឬទំនិញដែលត្រូវបានជួញដូរក្នុងរយៈពេលមួយ :

ចលនទ្រព្យ

ទ្រព្យរបស់ដែលអាចលើកដាក់ រុះរើ ឬដឹកនាំពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតបាន :

ចលនទ្រព្យ នាម

[ចៈ-ឡៈ-ណៈ-ទ្រ័ប] chaklaknaktorb≈

ទ្រព្យរបស់ដែលអាចលើកដាក់ រុះរើ ឬដឹកនាំពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតបាន :

ចលនវត្ថុ

វត្ថុ ឬទ្រព្យរបស់ដែលកម្រើកបាន, ដែលលើកដាក់ ឬដឹកនាំពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតបាន មានតុ ទូ ជាដើម។

ចលនវត្ថុ នាម

[ចៈ-ឡៈ-ណៈ-វ័ត-ថុ] cholonovottho

វត្ថុ ឬទ្រព្យរបស់ដែលកម្រើកបាន, ដែលលើកដាក់ ឬដឹកនាំពីកន្លែងមួយទៅកាន់កន្លែងមួយទៀតបាន មានតុ ទូ ជាដើម។

ចលនា

ការកម្រើក, ការមិនតាំងនៅស្ងៀម, ដំណើររវើកជានិច្ច :