វចនានុក្រមខ្មែរ

ច្បូត កិរិយាសព្ទ

[ច្បូត] chbout

ចាប់បូត, ចាប់ច្របាច់បូត :

ច្បែប

អំពីសភាពឬអាការៈរបស់មាត់ដែលមិនជាធម្មតា, ដែលមានទំនងដូចគេពេប :

ច្បែប គុ.កិ., គុ.

[ច្បែប] chbaeb

អំពីសភាពឬអាការៈរបស់មាត់ដែលមិនជាធម្មតា, ដែលមានទំនងដូចគេពេប :

ច្បោល កិរិយាសព្ទ

[ច្បោល] chbaol

ចាប់ធ្វើដោយដុំ ដោយអន្លើ, ត្រាយ, ទ្រួស។

ច្បោលៗ គុណកិរិយា

[ច្បោល-ច្បោល] chbaol

ទ្រួសៗ, ព្រួលៗ :

ច្បោស នាម a

[ច្បោស] chbaos

កងធ្វើដោយបន្ទោះផ្ដៅជាដើមសម្រាប់ស៊កប្រហករឹតអ្វីៗដែលគ្រេចឬដែលអប ដែលតស្ទបមុខឱ្យមាំ។

ច្បោស កិរិយាសព្ទ b

[ច្បោស] chbaos

អបអមអ្វីៗឱ្យជាប់ឱ្យមាំដោយច្បោស។

ច្បោះ

ដើមឈើដែលគេចោះហើយដុតត្រង់កន្លែងចោះនោះ ដើម្បីត្រងយកជ័រទឹក :

ច្បោះ នាម

[ច្បោះ] chbaoh

គោលសម្រាប់សម្គាល់នាទី ឬសម្រាប់ទប់អ្វីៗឱ្យនឹង :

ច្បោះ នាម

[ច្បោះ] chbaoh

ដើមឈើដែលគេចោះហើយដុតត្រង់កន្លែងចោះនោះ ដើម្បីត្រងយកជ័រទឹក :

ច្យុត

ឃ្លាត, របូត, ស្លាប់, ដែលស្លាប់ហើយ; ច្រើននិយាយចំពោះតែទេវតាអស់ជីវិត :

ច្យុត កិរិយាសព្ទ

[ច្យុត] chyot

ឃ្លាត, របូត, ស្លាប់, ដែលស្លាប់ហើយ; ច្រើននិយាយចំពោះតែទេវតាអស់ជីវិត :

ច្យុតិ

កិរិយាឃ្លាត, របូត, កិរិយាឃ្លាតវិញ្ញាណ គឺសេចក្ដីស្លាប់។

ច្យុតិ នាម

[ច្យុត] chyote

កិរិយាឃ្លាត, របូត, កិរិយាឃ្លាតវិញ្ញាណ គឺសេចក្ដីស្លាប់។

ច្រក កិរិយាសព្ទ

[ច្រក] chrok

បង្អកទឹកឱ្យលេប, បញ្ចូល, បំពេញ :

ច្រក នាម

[ច្រក-បែង-ចែក] chrok

ផ្លូវដែលទំនិញនិងសេវាត្រូវបានចែកចាយដោយគិតចាប់ពីក្រោយការផលិតរហូតដល់ការប្រើប្រាស់។

ច្រក កិរិយាសព្ទ

[ច្រក-រ-ហក] chrok

ច្រកដែលបត់បែន, កេលកុង, ក្រវិចក្រវៀន។

ច្រក នាម

[ច្រក] chrok

(ភូមិ.) ផ្លូវទឹកចង្អៀតដែលភ្ជាប់ផ្ទៃទឹកសមុទ្រធំពីរ :

ច្រកព្រំដែន

ទីតាំងផ្លូវការសម្រាប់ឆ្លងកាត់រវាងប្រទេស :

ច្រកព្រំដែន នាម

[ច្រក-ព្រំ-ដែន] charkprumdaen≈

ទីតាំងផ្លូវការសម្រាប់ឆ្លងកាត់រវាងប្រទេស :

ច្រកអាសន្ន

ទ្វារ ឬ ផ្លូវ ចេញចូលសម្រាប់ពេលមានភ័យដូចជាអគ្គិភ័យជាដើម :

ច្រកអាសន្ន នាម

[ច្រក-អា-សន់] charkaasno≈

ទ្វារ ឬ ផ្លូវ ចេញចូលសម្រាប់ពេលមានភ័យដូចជាអគ្គិភ័យជាដើម :

ច្រកាចច្រកូវ

ដែលតាមតែបាន, ដែលធ្វើឱ្យតែរួចពីដៃ, មិនស្អាត, ខ្ជីខ្ជា, មិនត្រឹមត្រូវល្អ :

ច្រកាចច្រកូវ គុ.កិ., គុ.

[ច្រ-កាច-ច្រ-កូវ] chrokachchrokouv

ដែលតាមតែបាន, ដែលធ្វើឱ្យតែរួចពីដៃ, មិនស្អាត, ខ្ជីខ្ជា, មិនត្រឹមត្រូវល្អ :

ច្រកែង

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រូបស្រដៀងនឹងត្រីកាហែ ប៉ុន្តែមានស្រកា សជាងត្រីកាហែ។

ច្រកែង នាម

[ច្រ-កែង] chrakaeng

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រូបស្រដៀងនឹងត្រីកាហែ ប៉ុន្តែមានស្រកា សជាងត្រីកាហែ។

ច្រកែងទួយ នាម

[ច្រ-កែង-ទួយ] chrokaengtuoy

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទសម្រាប់ធ្វើជាឧសដុត។

ច្រក់

ដែលឆ្ងក់ៗ ពីនេះទៅនោះ ពីនោះមកនេះ, ច្រប់ៗ ឆ្ងក់ចុះឆ្ងក់ឡើង :

ច្រក់ គុណកិរិយា

[ច្រក់] chrok

ដែលឆ្ងក់ៗ ពីនេះទៅនោះ ពីនោះមកនេះ, ច្រប់ៗ ឆ្ងក់ចុះឆ្ងក់ឡើង :

ច្រក់ៗ គុណកិរិយា

[ច្រក់-ច្រក់] charkchark≈

(ម.ព. ច្រក់)។

ច្រគាង គុ.កិ., គុ.

[ច្រ-គាង] chrakeang

ដែលឥតរបបមិនរៀបរយ, ទទឹងទទែង :

ច្រគីងច្រគាង គុ.កិ., គុ.

[ច្រ-គីង-ច្រ-គាង] chrokingchrokeang

ដែលឥតរបប, ទទើសទទែង ដោយឥតមានសំណំសំនួន។

ច្រងក់ គុណកិរិយា

[ច្រ-ង៉ក់] chrangok

ក្រោកឡើង, ងើបឡើង, ឡើងអង្គុយឆ្ងក់ :

ច្រងាង គុណនាម

[ច្រ-ង៉ាង] chrongeang

ដែលទទឹងទទែងឱ្យទើសទាស់ :

ច្រងាប់ច្រងិល

ដែលត្រឡប់ត្រឡិន ផ្កាប់ផ្ងារច្រើនដង, ដែលជជ្រុលជជ្រក, ជ្រហឹតជ្រហម :

ច្រងាប់ច្រងិល គុណកិរិយា

[ច្រ-ង៉ាប់-ច្រ-ង៉ិល] chrongeabchrongil

ដែលត្រឡប់ត្រឡិន ផ្កាប់ផ្ងារច្រើនដង, ដែលជជ្រុលជជ្រក, ជ្រហឹតជ្រហម :

ច្រងាម គុណនាម

[ច្រ-ង៉ាម] chrongeam

ទ្រាន់ដោយរសជាតិ ដែលមានខ្លាញ់។

ច្រងាំង គុណកិរិយា

[ច្រ-ង៉ាំង] chrangeang

នឹងនៅដោយអាការៈបែបភាំង :

ច្រងូវ គុណកិរិយា

[ច្រ-ង៉ូវ] chranguv

ដែលអង្គុយឬឈរស្ងៀមមិនកម្រើក :

ច្រងេងច្រងាង គុ.កិ., គុ.

[ច្រ-ង៉េង-ច្រ-ង៉ាង] chrangengchrangeang

ដែលច្រងាង ទទឹងទទែងពេញពាស :

ច្រងោ

ដែលឥតរបាំង, ដែលមើលទៅឃើញ ដូចជាលេចធ្លោឡើង :

ច្រងោ គុ.កិ., គុ.

[ច្រ-ង៉ោ] chrongou

ដែលឥតរបាំង, ដែលមើលទៅឃើញ ដូចជាលេចធ្លោឡើង :

ច្រង់

ឈ្មោះកាំភ្លើងធំមួយប្រភេទ មានជើងគុលតម្កល់សម្រាប់បាញ់។

ច្រង់ នាម

[ច្រង់] chrang

ឈ្មោះកាំភ្លើងធំមួយប្រភេទ មានជើងគុលតម្កល់សម្រាប់បាញ់។

ច្រច

ដែលមានជំងឺរាករូសជាប់ជានិច្ច ហើយរូបរាងស្គមប្រដក់ស្អយៗ, បាក់កម្លាំងស្គមប្រដក់ស្អយៗ :

ច្រច គុណនាម

[ច្រច] chroch

ដែលមានជំងឺរាករូសជាប់ជានិច្ច ហើយរូបរាងស្គមប្រដក់ស្អយៗ, បាក់កម្លាំងស្គមប្រដក់ស្អយៗ :

ច្រចៗ ឧទានសព្ទ

[ច្រច-ច្រច] chroch

សូររាករូស។

ច្រណែន

មិនសុខចិត្តដោយគេបានលើសខ្លួន ឬដោយគេបាន ខ្លួនមិនបាន។

ច្រណែន កិរិយាសព្ទ

[ច្រ-ណែន] chranaen

មិនសុខចិត្តដោយគេបានលើសខ្លួន ឬដោយគេបាន ខ្លួនមិនបាន។

ច្រត់ កិរិយាសព្ទ

[ច្រត់] chrot

សង្កត់ដោយដៃ ឬដោយឈើច្រត់ :

ច្រត់ នាម

[ច្រត់] chrot

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើមានចម្ពាមដែក ឬស្ពាន់សម្រាប់ច្រត់ដើរ ជាគ្រឿងបរិក្ខាររបស់អ្នកបួស (ប្រើតាមការគួរ) :

ច្រត់ កិរិយាសព្ទ

[ច្រត់] chrot

កាត់ផ្ដាច់ដោយចបជីក :

ឈ្មោះមង្គលពិសេសមួយ រាប់បញ្ចូលក្នុងមង្គលទ្វាទសមាស, ជាមង្គលចម្រើនការសាបព្រោះបណ្ដុះដាំក្នុងរដូវភ្លៀងរបស់ប្រជាជន, មង្គលនេះកំណត់ធ្វើនៅថ្ងៃ ៤រោច ខែពិសាខរៀងរាល់ឆ្នាំ; ក្នុងគម្ពីរបាលីហៅថា វប្បមង្គល "មង្គលសាបព្រោះបណ្ដុះដាំ" (រ.ស.) :

ច្រត់នង្គ័ល នាម

[ច្រត់-ន័ង-គ័ល] chrotnongkoal

ឈ្មោះមង្គលពិសេសមួយ រាប់បញ្ចូលក្នុងមង្គលទ្វាទសមាស, ជាមង្គលចម្រើនការសាបព្រោះបណ្ដុះដាំក្នុងរដូវភ្លៀងរបស់ប្រជាជន, មង្គលនេះកំណត់ធ្វើនៅថ្ងៃ ៤រោច ខែពិសាខរៀងរាល់ឆ្នាំ; ក្នុងគម្ពីរបាលីហៅថា វប្បមង្គល "មង្គលសាបព្រោះបណ្ដុះដាំ" (រ.ស.) :