វចនានុក្រមខ្មែរ

កបោតបក្សី

ពពួកបក្សីសន្តាន ព្រាប លលក។

កបោតបក្សី នាម

[កៈ-ប៉ោ-តៈ-បាក់-សី] kakbaotakbaksei≈

ពពួកបក្សីសន្តាន ព្រាប លលក។

កប៉ាល់

(សំនួន.) មនុស្សដែលមានអាការៈកិរិយាមារយាទកាចឆ្នាស ឆាប់មានអារម្មណ៍ខឹងក្រោធច្រឡោតឡើង :

កប៉ាល់ នាម

[កៈ-ប៉ាល់] kapal

នាវាវិសេសមានកម្លាំងលឿនទៅដោយចំហាយកើតអំពីទឹកនិងភ្លើងជាដើម បណ្ដាលឱ្យចក្រយន្តដើរ។

កប៉ាល់ នាម

[កៈ-ប៉ាល់-ភ្លើង] kapal

(សំនួន.) មនុស្សដែលមានអាការៈកិរិយាមារយាទកាចឆ្នាស ឆាប់មានអារម្មណ៍ខឹងក្រោធច្រឡោតឡើង :

កប៉ាល់ហោះ

(ម.ព. យន្តហោះ)។

កប៉ាល់ហោះ នាម

[ក-ប៉ាល់-ហោះ] kabalhaoah≈

(ម.ព. យន្តហោះ)។

កប់

ឈឺចុកចាប់ត្រង់សរសៃចំឡក ឬម្ដុំស្លាបប្រចៀវ។

កប់ គុណនាម a

[កប់] kob

ដែលលិចបាត់ទៅ។

កប់ កិរិយាសព្ទ b

[កប់] kob

បង្កប់ឱ្យលិចបាត់មើលមិនឃើញ :

កប់ កិរិយាសព្ទ

[កប់-ច្បាក់] kob

ឈឺចុកចាប់ត្រង់សរសៃចំឡក ឬម្ដុំស្លាបប្រចៀវ។

កប់ដើម

ដែលលក់ទំនិញមិនចេញ ធ្វើឱ្យខ្វះទុនបង្វិល :

កប់ដើម គុណកិរិយា

[កប់-ដើម] kbadaeum≈

ដែលលក់ទំនិញមិនចេញ ធ្វើឱ្យខ្វះទុនបង្វិល :

កប់ពពក

ដែលខ្ពស់ខ្លាំងលើសពីធម្មតា :

កប់ពពក គុ., គុ.កិ.

[កប់-ព-ពក] kbapopka≈

ដែលខ្ពស់ខ្លាំងលើសពីធម្មតា :

កប់យោបល់

ទាល់គំនិត, គិតមិនឃើញ។

កប់យោបល់ កិរិយាសព្ទ

[កប់-យោ-បល់] kbayoblo≈

ទាល់គំនិត, គិតមិនឃើញ។

កប៌ូរ

ជ័រមួយយ៉ាងមានក្លិនប្រហើរឆួល សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំឈឺក្បាល, តឹងច្រមុះ។ល។

កប៌ូរ នាម

[ក័រ-រ-បូ] ឬ [ក-រ-បូ] kobrour

ជ័រមួយយ៉ាងមានក្លិនប្រហើរឆួល សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំឈឺក្បាល, តឹងច្រមុះ។ល។

កប្ប

កាលដែលតាំងនៅយូរអង្វែង :

កប្ប នាម

[កាប់] kabb

កាលដែលតាំងនៅយូរអង្វែង :

កប្បព្រឹក្ស

ឈ្មោះឈើវិសេសរបស់ព្រះឥន្ទ្រនៅជាន់តាវត្តិង្ស ឬឈើវិសេសដែលកើតមានក្នុងកាលខ្លះក្នុងមនុស្សលោក ដោយបុណ្យនៃអ្នកដែលមានបុណ្យកុសលខ្លាំង ជាឈើមានផ្លែចេញមកជារបស់ផ្សេងៗ តាមគួរដល់សេចក្ដីប្រាថ្នា។

កប្បព្រឹក្ស នាម

[កាប់-ប៉ៈ-ព្រឹក] kobboprueksor

ឈ្មោះឈើវិសេសរបស់ព្រះឥន្ទ្រនៅជាន់តាវត្តិង្ស ឬឈើវិសេសដែលកើតមានក្នុងកាលខ្លះក្នុងមនុស្សលោក ដោយបុណ្យនៃអ្នកដែលមានបុណ្យកុសលខ្លាំង ជាឈើមានផ្លែចេញមកជារបស់ផ្សេងៗ តាមគួរដល់សេចក្ដីប្រាថ្នា។

កប្បាស

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ជាដំណាំសំខាន់ មានផ្លែបង្កើតជាសំឡីសម្រាប់ធ្វើជាអំបោះត្បាញសំពត់; សព្វថ្ងៃពាក្យនេះ ច្រើនប្រើក្លាយទៅជាក្របាស ប៉ុន្តែត្រូវឈប់លែងប្រើតទៅទៀត។

កប្បាស នាម

[កាប់-បាស] kabbas

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ជាដំណាំសំខាន់ មានផ្លែបង្កើតជាសំឡីសម្រាប់ធ្វើជាអំបោះត្បាញសំពត់; សព្វថ្ងៃពាក្យនេះ ច្រើនប្រើក្លាយទៅជាក្របាស ប៉ុន្តែត្រូវឈប់លែងប្រើតទៅទៀត។

កម

រោគស្បែកមួយយ៉ាងបណ្ដាលឱ្យរមាស់ អេះកេះដល់រលាត់មានទឹករងៃនិងខ្ទុះ :

កម នាម

[កម] kom

រោគស្បែកមួយយ៉ាងបណ្ដាលឱ្យរមាស់ អេះកេះដល់រលាត់មានទឹករងៃនិងខ្ទុះ :

កមល

ផ្កាឈូក; ដួងចិត្ត, បេះដូង។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ។

កមល នាម

[កៈ-ម៉ល់] kamol

ផ្កាឈូក; ដួងចិត្ត, បេះដូង។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ។

កម្ចាត់

ធ្វើឱ្យខ្ចាត់ :

កម្ចាត់ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ចាត់] komjat

ធ្វើឱ្យខ្ចាត់ :

កម្ចាយ

ធ្វើឱ្យខ្ចាយ, ឱ្យរាត់រាយ។

កម្ចាយ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ចាយ] kamchay

ធ្វើឱ្យខ្ចាយ, ឱ្យរាត់រាយ។

កម្ចី

ប្រាក់ដែលខ្ចីគេដោយមានការអនុគ្រោះការប្រាក់ទាបបំផុតឬមិនយកការប្រាក់រយៈពេលយូរ។

កម្ចី គុ., ន.

[កំ-ចី] komjey

អ្វីៗ មានផ្លែឈើជាដើមដែលខ្ចី :

កម្ចី ន., គុ.

[កំ-ចី] komjey

របស់ឬប្រាក់ឬទំនិញដែលបានខ្ចីហើយត្រូវទូទាត់សងវិញតាមលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចសន្យា, ដែលទាក់ទងនឹងការខ្ចី :

កម្ចី នាម

[កំ-ចី-ស័ម-ប៉ៈ-ទាន] komjey

ប្រាក់ដែលខ្ចីគេដោយមានការអនុគ្រោះការប្រាក់ទាបបំផុតឬមិនយកការប្រាក់រយៈពេលយូរ។

កម្ជាប់

ធ្វើឱ្យខ្ជាប់, និយាយភ្ជាប់ឱ្យនឹងពាក្យ នឹងសម្ដី :

កម្ជាប់ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ជាប់] kamchab

ធ្វើឱ្យខ្ជាប់, និយាយភ្ជាប់ឱ្យនឹងពាក្យ នឹងសម្ដី :

កម្ជិល

មនុស្សខ្ជិល; ដែលខ្ជិល, ដែលច្រអូស :

កម្ជិល គុ., ន.

[កំ-ជិល] kamchil

មនុស្សខ្ជិល; ដែលខ្ជិល, ដែលច្រអូស :

កម្ជេញ

ធ្វើឱ្យខ្ជេញ, និយាយពាក្យដដែលៗ នាំឱ្យជ្រេញ; ឱ្យអផ្សុកចិត្ត (ម.ប្រ.)។

កម្ជេញ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ជេញ] komchenh

ធ្វើឱ្យខ្ជេញ, និយាយពាក្យដដែលៗ នាំឱ្យជ្រេញ; ឱ្យអផ្សុកចិត្ត (ម.ប្រ.)។

កម្ញី

ឈ្មោះសំពត់ពណ៌ផ្សេងៗ មានរោមខ្លីជិតស្និទ្ធ ធ្វើដោយសរសៃសូត្រក៏មាន, សរសៃអំបោះក៏មាន មានមកអំពីប្រទេសក្រៅ។

កម្ញី នាម

[កាំ-ម-ញ៉ី] komnhey

ឈ្មោះសំពត់ពណ៌ផ្សេងៗ មានរោមខ្លីជិតស្និទ្ធ ធ្វើដោយសរសៃសូត្រក៏មាន, សរសៃអំបោះក៏មាន មានមកអំពីប្រទេសក្រៅ។

កម្ដៅ

ធ្វើចលនារាងកាយសម្រួលសរសៃ សាច់ដុំមុនប្រកួត :

កម្ដៅ នាម a

[កំ-ដៅ] komdov

ចំហាយក្ដៅ :

កម្ដៅ នាម b

[កំ-ដៅ] komdov

(រូប.) ចំហាយក្ដៅដែលភាយចេញពីសារធាតុណាមួយ :

កម្ដៅ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ដៅ] komdov

ធ្វើឱ្យក្ដៅ :

កម្ដៅ កិរិយាសព្ទ

[កំ-ដៅ-សាច់-ដុំ] komdov

ធ្វើចលនារាងកាយសម្រួលសរសៃ សាច់ដុំមុនប្រកួត :

កម្ទរ

ធ្វើឱ្យខ្ទរ, ឱ្យលាន់ឮសាយ :

កម្ទរ កិ., គុ.កិ.

[កំ-ទ] komtor

ធ្វើឱ្យខ្ទរ, ឱ្យលាន់ឮសាយ :

កម្ទារ

បំប៉ោងរោមនិងស្លាបឱ្យប៉ោងពង់ឡើងស្ទុះទៅរកញី :

កម្ទារ កិរិយាសព្ទ ១)

[កំ-ទា] komtear

ធ្វើឱ្យខ្ទារ, ស្រែកឱ្យលាន់ឮកងរំពងឡើង :

កម្ទារ កិរិយាសព្ទ ២)

[កំ-ទា] komtear

បំប៉ោងរោមនិងស្លាបឱ្យប៉ោងពង់ឡើងស្ទុះទៅរកញី :

កម្ទេច

ផង់មាសដែលដាច់ជ្រុះតាមផ្លែដែកឆាប។

កម្ទេច កិរិយាសព្ទ

[កំ-ទេច] kamtech

ធ្វើឱ្យខ្ទេច :

កម្ទេច កិរិយាសព្ទ

[កំ-ទេច] kamtech

(ព.ប្រ.) បំផ្លាញ, ធ្វើឱ្យវិនាស អន្តរាយ :

កម្ទេច នាម

[កំ-ទេច] kamtech

អ្វីៗដែលខ្ទេច។

កម្ទេច នាម

[កំ-ទេច-មាស] kamtech

ផង់មាសដែលដាច់ជ្រុះតាមផ្លែដែកឆាប។

កម្ទេចកម្ទី

អ្វីៗដែលខ្ទេចខ្ទី; សំណល់ពីការកម្ទេច បំផ្លាញ :

កម្ទេចកម្ទី នាម

[កំ-ទេច-កំ-ទី] kamtechkamti≈

អ្វីៗដែលខ្ទេចខ្ទី; សំណល់ពីការកម្ទេច បំផ្លាញ :

កម្ទេចកំណ

ខ្សាច់, ថ្ម, ភក់ :ល : ដែលនាំមកដោយទឹកឬខ្យល់ ហើយកកនៅបាតបឹង, ទន្លេជាដើម :

កម្ទេចកំណ នាម

[កំ-ទេច-កំ-ណ] kamtechkamna≈

ខ្សាច់, ថ្ម, ភក់ :ល : ដែលនាំមកដោយទឹកឬខ្យល់ ហើយកកនៅបាតបឹង, ទន្លេជាដើម :

កម្បង់

បរិមាណដែលបាតដៃទាំងពីរអាចផ្ទុកបាន :

កម្បង់ នាម

[កំ-បង់] kombong

ក្រពុំម្រាមដៃដែលផ្គុំឡើង :

កម្បង់ នាម

[កំ-បង់] kombong

បរិមាណដែលបាតដៃទាំងពីរអាចផ្ទុកបាន :

កម្ពល

ឈ្មោះសំពត់វិសេសមួយប្រភេទ ដែលធ្វើដោយរោមសត្វ ...។

កម្ពល នាម

[កាំ-ពល់] kompol

ឈ្មោះសំពត់វិសេសមួយប្រភេទ ដែលធ្វើដោយរោមសត្វ ...។

កម្ពស់

(គណិត.) អង្កត់ដែលភ្ជាប់ពីចំណុចកំពូលមួយទៅកែងនឹងជ្រុងឈមណាមួយនៃពហុកោណ។

កម្ពស់ នាម

[កំ-ពស់] kompous

ភាពខ្ពស់, សណ្ឋានបញ្ឈរ, ជំហរ :

កម្ពស់ នាម

[កំ-ពស់] kompous

(គណិត.) អង្កត់ដែលភ្ជាប់ពីចំណុចកំពូលមួយទៅកែងនឹងជ្រុងឈមណាមួយនៃពហុកោណ។

កម្ពស់ទឹកភ្លៀង

បរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់នៅក្នុងតំបន់និងពេលវេលាពិសេសណាមួយ :

កម្ពស់ទឹកភ្លៀង នាម

[កំ-ពស់-ទឹក-ភ្លៀង] kampsatoekphlieng≈

បរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់នៅក្នុងតំបន់និងពេលវេលាពិសេសណាមួយ :

កម្ពុ

អ្វីៗដែលគេធ្វើដោយមាស, ដែលគេយកមាសធ្វើ។

កម្ពុ នាម

[កាំ-ពុ] kampu

មាស; កងដៃមាស; ខ្យងស័ង្ខ។

កម្ពុ នាម

[កាំ-ពុ-មា-លា] kampu

កម្រងមាស, ខ្សែមាស។

កម្ពុ នាម

[កាំ-ពុ-ម៉ៃ] kampu

អ្វីៗដែលគេធ្វើដោយមាស, ដែលគេយកមាសធ្វើ។

កម្ពុជ

រដ្ឋឬប្រទេសកម្ពុជា, ដែនកម្ពុជា, ប្រទេសខ្មែរ។

កម្ពុជ នាម

[កាំ-ពុច] ឬ [កាំ-ពុ-ជៈ] kampuch

ទីកើតមាស, ភូមិប្រទេសជាទីកើតនៃមាស។

កម្ពុជ នាម

[កាំ-ពុ-ជៈ-មិត] kampuch

មិត្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជា។

កម្ពុជ នាម

[កាំ-ពុ-ជៈ-រាត់] kampuch

រដ្ឋឬប្រទេសកម្ពុជា, ដែនកម្ពុជា, ប្រទេសខ្មែរ។

កម្ពុជប្រទេស

ប្រទេសកម្ពុជា។

កម្ពុជប្រទេស នាម

[កាំ-ពុ-ជៈ-ប្រ-ទេស] kaampucheakbrotes≈

ប្រទេសកម្ពុជា។

កម្ពុជា

ពាក្យនេះជាឈ្មោះនៃប្រទេសខ្មែរយើង, យើងហៅប្រទេសរបស់យើងថា កម្ពុជរដ្ឋ ក៏បាន, ថា កម្ពុជប្រទេស ក៏បាន, ថា ប្រទេសកម្ពុជា ក៏បាន, ថា ប្រទេសខ្មែរ ក៏បាន, ថា ខេមរប្រទេស ក៏បាន, ថា ខេមររដ្ឋ ក៏បាន។ កាលណាបើកវីជាតិយើងត្រូវការប្រើក្នុងកាព្យ ឬក្នុងការតែងសេចក្ដីជាពាក្យរាយខ្លះ, យើងអ

កម្ពុជា នាម

[កាំ-ពុ-ជា] kampuchea

ពាក្យនេះជាឈ្មោះនៃប្រទេសខ្មែរយើង, យើងហៅប្រទេសរបស់យើងថា កម្ពុជរដ្ឋ ក៏បាន, ថា កម្ពុជប្រទេស ក៏បាន, ថា ប្រទេសកម្ពុជា ក៏បាន, ថា ប្រទេសខ្មែរ ក៏បាន, ថា ខេមរប្រទេស ក៏បាន, ថា ខេមររដ្ឋ ក៏បាន។ កាលណាបើកវីជាតិយើងត្រូវការប្រើក្នុងកាព្យ ឬក្នុងការតែងសេចក្ដីជាពាក្យរាយខ្លះ, យើងអ

កម្ពុជ—

(ម.ព. កម្ពុជឬកម្ពុជា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

កម្ពុជ— នាម

[កាំ-ពុ-ជៈ—] kaampucheak—≈

(ម.ព. កម្ពុជឬកម្ពុជា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

កម្ពោជ

ឈ្មោះរដ្ឋមួយក្នុងជម្ពូទ្វីប (ឥណ្ឌា សម័យបច្ចុប្បន្ន) ជារដ្ឋរាប់ឈ្មោះចូលក្នុងចំនួនឈ្មោះរដ្ឋទាំង ២១គឺ កុរុ, សក្កៈ, កោសល, មគធៈ, អង្គៈ, សិវិ, កលិង្គៈ, អវន្តិ, បញ្ចាលៈ, វជី, គន្ធារៈ, ចេតិយៈ, វង្គៈ, វិទេហៈ, កម្ពោជ, មទ្ទៈឬមទ្រៈ, ភគ្គៈ, សីហឡៈ, កស្មិរ, កាសី, បណ្ឌវៈ។ រដ្

កម្ពោជ នាម

[កាំ-ពោ-ជៈ] ឬ [កាំ-ពោច] kampouch

ឈ្មោះរដ្ឋមួយក្នុងជម្ពូទ្វីប (ឥណ្ឌា សម័យបច្ចុប្បន្ន) ជារដ្ឋរាប់ឈ្មោះចូលក្នុងចំនួនឈ្មោះរដ្ឋទាំង ២១គឺ កុរុ, សក្កៈ, កោសល, មគធៈ, អង្គៈ, សិវិ, កលិង្គៈ, អវន្តិ, បញ្ចាលៈ, វជី, គន្ធារៈ, ចេតិយៈ, វង្គៈ, វិទេហៈ, កម្ពោជ, មទ្ទៈឬមទ្រៈ, ភគ្គៈ, សីហឡៈ, កស្មិរ, កាសី, បណ្ឌវៈ។ រដ្

កម្ពោជិក

ប្រជានិករបុរសស្ត្រីអ្នកកើតឬអ្នកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ខ្មែរ) :

កម្ពោជិក នាម

[កាំ-ពោ-ជិក] kompouchik

ប្រជានិករបុរសស្ត្រីអ្នកកើតឬអ្នកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ខ្មែរ) :

កម្ពោជិកា

(ម.ព. កម្ពោជិក)។

កម្ពោជិកា នាម

[កាំ-ពោ-ជិ-កា] kaampochika≈

(ម.ព. កម្ពោជិក)។

កម្ម

កន្លែងធ្វើការងារ, ទីប្រជុំនៃការងារ។

កម្ម នាម ១)

[កាំ] kam

អំពើ; ទោះអំពើល្អក្ដី អាក្រក់ក្ដី ក៏ហៅថា កម្ម (កម្មជាកុសល, កម្មជាអកុសល) :

កម្ម នាម ២)

[កាំ] kam

(ទស្សនៈ.) ច្បាប់ធម្មជាតិសកលនៃហេតុនិងផល ដែលសំដៅដល់អំពើប្រកបដោយចេតនារបស់មនុស្សនៅក្នុងទស្សនវិជ្ជារបស់ឥណ្ឌា។ អំពើល្អឬអាក្រក់ជាអ្នកកំណត់វាសនារបស់សត្វលោក :

កម្ម នាម

[កាំ] kam

(ភាសា.) ពាក្យរណបសម្រាប់បង្គ្រប់សេចក្ដីឱ្យពាក្យដែលខ្លួនជារណប។ កម្មអាចជាកម្មរបស់កិរិយាសព្ទឬកម្មរបស់នាមសព្ទ។ តាមធម្មតា ចំពោះកិរិយាសព្ទ កម្មជាពាក្យឬកន្សោមពាក្យចាំបាច់សម្រាប់ពាក្យជំពូកនេះ ដែលប្រើជាបម្រាប់ប្រធាន ដើម្បីធ្វើឱ្យល្បះមានវេយ្យាករណភាព។ បញ្ញត្តិនេះត្រូវបានគ

កម្ម នាម

[កាំ-ម៉ាក់-ខៃ] kam

ដំណើរអស់កម្ម :

កម្ម នាម

[កាំ-ម៉ាច់-ជៈ-វាត] kam

ខ្យល់កើតអំពីកម្ម គឺខ្យល់ដែលបក់ក្នុងឧទរមាតាកាលប្រសូតបុត្រ។ ខ្យល់នេះហើយ ដែលបក់នាំកូនឱ្យប្រសូតចេញចាកផ្ទៃមាតា។