វចនានុក្រមខ្មែរ

កុមារសង្គ្រោះ

ការសង្គ្រោះកុមារ, ការជួយទំនុកបម្រុងដល់ក្មេង។

កុមារសង្គ្រោះ នាម

[កុ-ម៉ា-រ៉ៈ-សង់-គ្រោះ] komaraksngokroeah≈

ការសង្គ្រោះកុមារ, ការជួយទំនុកបម្រុងដល់ក្មេង។

កុមារានុគ្រោះ

(ម.ព. កុមារសង្គ្រោះ)។

កុមារានុគ្រោះ នាម

[កុ-ម៉ា-រ៉ា-នុ-គ្រោះ] komareanukrus

(ម.ព. កុមារសង្គ្រោះ)។

កុមារី

ក្មេងស្រី។

កុមារី នាម

[កុ-ម៉ា-រ៉ី] komarey

ក្មេងស្រី។

កុមុទ

ឈូកក្រហម។

កុមុទ នាម

[កុ-ម៉ុត] komut

ឈូកក្រហម។

កុម៉្មង់

បញ្ជាទិញ :

កុម៉្មង់ កិរិយាសព្ទ

[កុំ-ម៉ង់] koammngo≈

បញ្ជាទិញ :

កុម៉្មង់ដូ

យុទ្ធជនឬក្រុមយុទ្ធជនដែលបានហ្វឹកហាត់ជាពិសេសសម្រាប់បេសកកម្មរហ័ស :

កុម៉្មង់ដូ នាម

[កុំ-ម៉ង់-ដូ] koammngodou≈

យុទ្ធជនឬក្រុមយុទ្ធជនដែលបានហ្វឹកហាត់ជាពិសេសសម្រាប់បេសកកម្មរហ័ស :

កុម្ភការ

អ្នកធ្វើក្អមឆ្នាំង, អ្នកធ្វើភាជនៈដី, ស្មូនឆ្នាំង។

កុម្ភការ នាម

[កុម-ភៈ-កា] komphokar

អ្នកធ្វើក្អមឆ្នាំង, អ្នកធ្វើភាជនៈដី, ស្មូនឆ្នាំង។

កុម្ភការដ្ឋាន

ទីកន្លែងរបស់ស្មូនឆ្នាំង, កន្លែងធ្វើក្អមឆ្នាំង។

កុម្ភការដ្ឋាន នាម

[កុម-ភៈ-កា-រ៉ាត់-ឋាន] kompohkarothan

ទីកន្លែងរបស់ស្មូនឆ្នាំង, កន្លែងធ្វើក្អមឆ្នាំង។

កុម្ភការភណ្ឌ

វត្ថុដែលធ្វើដោយដៃពីដីឥដ្ឋ មានដូចជាក្អម ចាន ឆ្នាំងជាដើម។

កុម្ភការភណ្ឌ នាម

[កុម-ភៈ-កា-រ៉ៈ-ភ័ន] kompheakkarakphno≈

វត្ថុដែលធ្វើដោយដៃពីដីឥដ្ឋ មានដូចជាក្អម ចាន ឆ្នាំងជាដើម។

កុម្ភណ្ឌ

អមនុស្សពួកយក្ស។ ច្រើនហៅក្លាយថា កុម្ពណ្ឌៈ :

កុម្ភណ្ឌ នាម

[កុម-ភ័ន] komphondor

អមនុស្សពួកយក្ស។ ច្រើនហៅក្លាយថា កុម្ពណ្ឌៈ :

កុម្ភណ្ឌី

(ម.ព. កុម្ភណ្ឌ)។

កុម្ភណ្ឌី នាម

[កុម-ភ័ន-ឌី] komphnodi≈

(ម.ព. កុម្ភណ្ឌ)។

កុម្ភៈ

ឈ្មោះខែទី ២តាមសុរិយគតិមាន ២៨ឬ២៩ថ្ងៃ និងមានរាសីរូបក្អម។

កុម្ភៈ នាម

[កុម-ភៈ] kumpheak

ក្អម, ឆ្នាំង។

កុម្ភៈ នាម

[កុម-ភៈ] kumpheak

ឈ្មោះខែទី ២តាមសុរិយគតិមាន ២៨ឬ២៩ថ្ងៃ និងមានរាសីរូបក្អម។

កុម្មុយនីស្ត

(វិ.ន.) ដែលមានចលនានយោបាយមួយបែបដែលរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងគោលបំណងបង្កើតសង្គមមួយដែលមនុស្សម្នាក់ៗមានឋានៈស្មើៗគ្នា :

កុម្មុយនីស្ត គុណនាម

[កុំ-មុយ-នីស] (ជើង ត)] koammuynis](cheungt)a≈

(វិ.ន.) ដែលមានចលនានយោបាយមួយបែបដែលរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងគោលបំណងបង្កើតសង្គមមួយដែលមនុស្សម្នាក់ៗមានឋានៈស្មើៗគ្នា :

កុម្មុយនីស្តនិយម

(វិ.ន.) ប្រព័ន្ធនយោបាយមួយ ដែលរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកគ្រប់គ្រងផលិតកម្មចំណីអាហារនិងទំនិញសព្វសារពើ ហើយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាកម្មសិទ្ធិឯកជនឡើយ :

កុម្មុយនីស្តនិយម នាម

[កុំ-មុយ-នីស-និ-យំ] (ជើង ត)] koammuynisniyum](cheungt)a≈

(វិ.ន.) ប្រព័ន្ធនយោបាយមួយ ដែលរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកគ្រប់គ្រងផលិតកម្មចំណីអាហារនិងទំនិញសព្វសារពើ ហើយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាកម្មសិទ្ធិឯកជនឡើយ :

កុយ

ស្នែងរមាស :

កុយ នាម

[កុយ] koy

ស្នែងរមាស :

កុរ

ឈ្មោះឆ្នាំទី ១២(ជ្រូក) :

កុរ នាម

[កុល] kol

ឈ្មោះឆ្នាំទី ១២(ជ្រូក) :

កុលធីតា

កូនស្រីនៃត្រកូល, កូនស្រីអ្នកមានត្រកូល :

កុលធីតា នាម

[កុ-ឡៈ-ធី-ដា] kolthida

កូនស្រីនៃត្រកូល, កូនស្រីអ្នកមានត្រកូល :

កុលបលិពោធ

កង្វល់ឬការរវល់ជាប់ជំពាក់ដោយត្រកូល។

កុលបលិពោធ នាម

[កុ-ឡៈ-ប៉ៈ-លិ-ពោត] kolbalipouth

កង្វល់ឬការរវល់ជាប់ជំពាក់ដោយត្រកូល។

កុលបុត្រ

កូនប្រុសនៃត្រកូល, កូនប្រុសអ្នកមានត្រកូល :

កុលបុត្រ នាម

[កុ-ឡៈ-បុត] kolbot

កូនប្រុសនៃត្រកូល, កូនប្រុសអ្នកមានត្រកូល :

កុលពិរោធ

កំហឹងឬកំហុសដែលកើតចំពោះត្រកូលរបស់ខ្លួន :

កុលពិរោធ នាម

[កុ-ឡៈ-ពិ-រោត] kolpirouth

កំហឹងឬកំហុសដែលកើតចំពោះត្រកូលរបស់ខ្លួន :

កុលមច្ឆរិយៈ

សេចក្ដីកំណាញ់ត្រកូល គឺការមិនចង់ឱ្យអ្នកដទៃ ចូលទៅមកប្រាស្រ័យទាក់ទងរាប់អានត្រកូលរបស់ខ្លួន។

កុលមច្ឆរិយៈ នាម

[កុ-ឡៈ-ម៉ាច់-ឆៈ-រ៉ិ-យ៉ៈ] kolmochchhoriyeak

សេចក្ដីកំណាញ់ត្រកូល គឺការមិនចង់ឱ្យអ្នកដទៃ ចូលទៅមកប្រាស្រ័យទាក់ទងរាប់អានត្រកូលរបស់ខ្លួន។

កុលវគ្គ

ពួកត្រកូល; មាន ៤ពួកគឺ ក្សត្រិយៈ, ព្រាហ្មណៈ, វៃស្យៈ, សូទ្រៈ ហៅឱ្យពេញថា ចតុក្កុលវគ្គ។

កុលវគ្គ នាម

[កុ-ឡៈ-វាក់] kolvek

ពួកត្រកូល; មាន ៤ពួកគឺ ក្សត្រិយៈ, ព្រាហ្មណៈ, វៃស្យៈ, សូទ្រៈ ហៅឱ្យពេញថា ចតុក្កុលវគ្គ។

កុលវិបត្តិ

វិបត្តិត្រកូល គឺត្រកូលដែលមានសេចក្ដីប្រព្រឹត្តខុសចាកគន្លងធម៌, គន្លងច្បាប់ ឬដែលសូន្យផុតពូជពង្ស។

កុលវិបត្តិ នាម

[កុ-ឡៈ-វិ-ប័ត] kolvibat

វិបត្តិត្រកូល គឺត្រកូលដែលមានសេចក្ដីប្រព្រឹត្តខុសចាកគន្លងធម៌, គន្លងច្បាប់ ឬដែលសូន្យផុតពូជពង្ស។

កុលវំសៈ

វង្សនៃត្រកូល, សែស្រឡាយរបស់ត្រកូល។

កុលវំសៈ នាម

[កុ-ឡៈ-វ៉័ង-សៈ] kolvumsak

វង្សនៃត្រកូល, សែស្រឡាយរបស់ត្រកូល។

កុលសម្បត្តិ

សម្បត្តិត្រកូល, ការចម្រើនសមប្រកបរបស់ត្រកូល គឺត្រកូលដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតតាមគន្លងធម៌ ឬដែលមានពូជពង្សតៗគ្នាមិនដាច់។

កុលសម្បត្តិ នាម

[កុ-ឡៈ-សំ-ប័ត] kolsombat

សម្បត្តិត្រកូល, ការចម្រើនសមប្រកបរបស់ត្រកូល គឺត្រកូលដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតតាមគន្លងធម៌ ឬដែលមានពូជពង្សតៗគ្នាមិនដាច់។

កុលសម្ព័ន្ធ

មនុស្សដែលប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាវង្សត្រកូល ហើយឋិតនៅក្រោមអំណាចមេតែមួយ :

កុលសម្ព័ន្ធ នាម ១)

[កុល-សំ-ពាន់] kolsompoanth

សម្ព័ន្ធនៃវង្សត្រកូល, ការចងស្ពានមេត្រីទាក់ទងគ្នា ពីត្រកូលមួយទៅត្រកូលមួយ។

កុលសម្ព័ន្ធ នាម ២)

[កុល-សំ-ពាន់] kolsompoanth

មនុស្សដែលប្រមូលផ្ដុំគ្នាជាវង្សត្រកូល ហើយឋិតនៅក្រោមអំណាចមេតែមួយ :

កុលាប

ឈ្មោះដើមផ្កាមួយប្រភេទសណ្ឋានជាវល្លិមានបន្លា មានក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់។

កុលាប នាម

[កុ-ឡាប] kolab

ឈ្មោះដើមផ្កាមួយប្រភេទសណ្ឋានជាវល្លិមានបន្លា មានក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់។

កុលាលភណ្ឌ

(ម.ព. មត្តិកាភណ្ឌ)។

កុលាលភណ្ឌ នាម

[កុ-ឡា-ឡៈ-ភ័ន] kolalakphno≈

(ម.ព. មត្តិកាភណ្ឌ)។

កុលាលភាជន៍

ភាជន៍ដី, ចាន, ឆ្នាំង ឬក្អមដែលធ្វើដោយដី។

កុលាលភាជន៍ នាម

[កុ-ឡា-ឡៈ-ភាច] koleachpheach

ភាជន៍ដី, ចាន, ឆ្នាំង ឬក្អមដែលធ្វើដោយដី។

កុសល

ដែលប៉ិនប្រសប់, ឈ្លាសវាងវៃ :

កុសល នាម

[កុ-សល់] kosol

កម្មដែលកម្ចាត់បង់នូវអំពើអាក្រក់ (បុណ្យ)។

កុសល គុណនាម ១)

[កុ-សល់] kosol

ដែលល្អប្រពៃ, ដែលជាបុណ្យ :

កុសល គុណនាម ២)

[កុ-សល់] kosol

ដែលប៉ិនប្រសប់, ឈ្លាសវាងវៃ :

កុសលកម្ម

អំពើល្អ, ការងារគ្មានទោស, អំពើកម្ចាត់បាបធម៌ឱ្យឃ្លាតចេញ, ការកាត់អកុសលចេញ :

កុសលកម្ម នាម

[កុ-សល់-ឡៈ-កាំ] koslokom

អំពើល្អ, ការងារគ្មានទោស, អំពើកម្ចាត់បាបធម៌ឱ្យឃ្លាតចេញ, ការកាត់អកុសលចេញ :

កុសលរស

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកការអប់រំ ទូន្មាន ប្រៀនប្រដៅមកបង្ហាញតាមរយៈសកម្មភាពតួអង្គឬដំណើររឿង។

កុសលរស នាម

[កុ-សល់-ឡៈ-រស់] koslolakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះលើកយកការអប់រំ ទូន្មាន ប្រៀនប្រដៅមកបង្ហាញតាមរយៈសកម្មភាពតួអង្គឬដំណើររឿង។

កុសលោបាយ

ឧបាយដ៏ប៉ិនប្រសប់, កិច្ចកលដ៏វាងវៃ :

កុសលោបាយ នាម

[កុ-សៈ-ឡោ-បាយ] kosloubay

ឧបាយដ៏ប៉ិនប្រសប់, កិច្ចកលដ៏វាងវៃ :

កុសិនារា

ឈ្មោះក្រុងជាទីនៅនៃស្ដេចមល្លរាជក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស ក្នុងជាន់ពុទ្ធសម័យ; ព្រះសក្យមុនីគោតមទ្រង់ចូលបរិនិព្វានក្នុងឱទ្យានជិតក្រុងនេះ។

កុសិនារា នាម

[កុ-សិ-នា-រា] kosenearea

ឈ្មោះក្រុងជាទីនៅនៃស្ដេចមល្លរាជក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស ក្នុងជាន់ពុទ្ធសម័យ; ព្រះសក្យមុនីគោតមទ្រង់ចូលបរិនិព្វានក្នុងឱទ្យានជិតក្រុងនេះ។

កុសីតបុគ្គល

បុគ្គលដែលខ្ជិលច្រអូស។

កុសីតបុគ្គល នាម

[កុ-សី-តៈ-បុក-គល់] koseitbokkol

បុគ្គលដែលខ្ជិលច្រអូស។

កុសុម

ផ្កាឈើ។

កុសុម នាម

[កុ-សុ-មៈ] ឬ [កុ-សុំ] kosom

ផ្កាឈើ។

កុហក

ដែលបំភាន់ជំនឿគេ :

កុហក កិរិយាសព្ទ

[កុ-ហក់] kohok

និយាយឱ្យគេភាន់ជំនឿ :

កុហក គុណនាម

[កុ-ហក់] kohok

ដែលបំភាន់ជំនឿគេ :

កុឡា

ឈ្មោះជាតិមនុស្សនៅប្រទេសមួយ ក្នុងទ្វីបអាស៊ី។

កុឡា នាម

[កុ-ឡា] kola

ឈ្មោះជាតិមនុស្សនៅប្រទេសមួយ ក្នុងទ្វីបអាស៊ី។

កុំ

ជុំ, ប្រមូលគ្នានៅជាដុំ, សម្បូរកុះករ :

កុំ គុណកិរិយា

[កុំ] kom

ពាក្យបដិសេធន៍ឃាត់កិរិយាសព្ទទាំងពួង ដោយមិនយល់ព្រម :

កុំ កិ., គុ.

[កុំ] kom

ជុំ, ប្រមូលគ្នានៅជាដុំ, សម្បូរកុះករ :

កុំប៉ូសង់

(គណិត.) ធាតុមួយក្នុងចំណោមធាតុទាំងឡាយនៃសំណុំលំដាប់ដែលតាងជាវ៉ិចទ័រណាមួយ :

កុំប៉ូសង់ នាម

[កុំ-ប៉ូ-សង់] koambousngo≈

(គណិត.) ធាតុមួយក្នុងចំណោមធាតុទាំងឡាយនៃសំណុំលំដាប់ដែលតាងជាវ៉ិចទ័រណាមួយ :

កុំប៊ីណា

អង្គភាពពីរឬច្រើនដែលដំណើរការបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរួម :

កុំប៊ីណា នាម

[កុំ-ប៊ី-ណា] koambina≈

អង្គភាពពីរឬច្រើនដែលដំណើរការបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរួម :

កុំផ្លិច

(គណិត.) ដែលមានផ្នែកពិត និង ផ្នែកនិម្មិត :

កុំផ្លិច គុណនាម

[កុំ-ផ្លិច] koamphlich≈

(គណិត.) ដែលមានផ្នែកពិត និង ផ្នែកនិម្មិត :

កុំព្យូទ័រ

ម៉ាស៊ីនអេឡិចត្រូនិកមួយបែបដែលអាចបញ្ចូល រក្សាទុក គណនា វិភាគ ធ្វើសេចក្ដីសម្រេច និង ទាញយកទិន្នន័យ។

កុំព្យូទ័រ នាម

[កុំ-ព្យូ-ទ័រ] kumputer

ម៉ាស៊ីនអេឡិចត្រូនិកមួយបែបដែលអាចបញ្ចូល រក្សាទុក គណនា វិភាគ ធ្វើសេចក្ដីសម្រេច និង ទាញយកទិន្នន័យ។

កុំមីស្យុង

(ម.ព. កម្រៃជើងសា)។

កុំមីស្យុង នាម

[កុំ-មី-ស្យុង] koammisyung≈

(ម.ព. កម្រៃជើងសា)។

កុំម៉ូឌីធី

(សេ.ហិ.) វត្ថុធាតុដើមឬផលិតផលកសិកម្មបឋមដែលអាចទិញឬលក់នៅលើទីផ្សារ។

កុំម៉ូឌីធី នាម

[កុំ-ម៉ូ-ឌី-ធី] koammoudithi≈

(សេ.ហិ.) វត្ថុធាតុដើមឬផលិតផលកសិកម្មបឋមដែលអាចទិញឬលក់នៅលើទីផ្សារ។

កុះ គុណនាម

[កុះ] koh

ជិតៗគ្នា :

កុះករ

ច្រើន, បរិបូណ៌, សម្បូណ៌, ដេរដាស :

កុះករ គុណនាម

[កុះ-ក] kohkar

ច្រើន, បរិបូណ៌, សម្បូណ៌, ដេរដាស :

កុះកុំ

(ម.ព. កុះករ)។