Khmer Dictionary

ក្រំ

សោកសៅ រកាំចិត្ត សៅហ្មងចិត្ត :

ក្រំ កិរិយាសព្ទ

[ក្រំ] kram

ប្រកប, បញ្ចុះលោហជាតិផ្សេងៗនឹងដែក :

ក្រំ គុណនាម a

[ក្រំ] kram

ខ្ទាំ; ស្ងួតស្ងប់, អន់; សៅហ្មង :

ក្រំ កិ., គុ. b

[ក្រំ-ចិត] kram

សោកសៅ រកាំចិត្ត សៅហ្មងចិត្ត :

ក្លក

(ប.ព.) គ្រឿងមួយដែលបង្កើតសញ្ញាទៀងទាត់និងច្បាស់លាស់ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងអ្វីមួយដូចជាការកំណត់ពេលវេលា។

ក្លក នាម

[ក្លក] kalk≈

(ប.ព.) គ្រឿងមួយដែលបង្កើតសញ្ញាទៀងទាត់និងច្បាស់លាស់ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងអ្វីមួយដូចជាការកំណត់ពេលវេលា។

ក្លង

បំពង់មានគ្របខ្លីជាងក្លាក់ ធ្វើដោយក្រឡឹងឬដោយដំ, ដោយសិត :

ក្លង នាម

[ក្លង] klong

បំពង់មានគ្របខ្លីជាងក្លាក់ ធ្វើដោយក្រឡឹងឬដោយដំ, ដោយសិត :

ក្លងខែក

ស្គរមួយប្រភេទដែលមានរាងវែងស្មើ ដាសស្បែកទាំង ២ខាង, ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណហៅ ស្គរជ្វា (គួរហៅ ស្គរជ្វា តាមបុរាណវិញ ព្រោះស្គរប្រភេទនេះមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសជ្វា)។

ក្លងខែក នាម

[ក្លង-ខែក] klongkhaek

ស្គរមួយប្រភេទដែលមានរាងវែងស្មើ ដាសស្បែកទាំង ២ខាង, ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណហៅ ស្គរជ្វា (គួរហៅ ស្គរជ្វា តាមបុរាណវិញ ព្រោះស្គរប្រភេទនេះមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសជ្វា)។

ក្លងឆ្នៈ

ស្គរមួយប្រភេទមានទ្រង់ទ្រាយមិនខុសពីស្គរជ្វាទេ, ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណប្រើជាស្គរទ័ព សម្រាប់ទះបញ្ជើចលើខ្នងដំរី ឱ្យកងទ័ពដើរស្រុះគ្នា ព្រមទាំងឱ្យអង់អាចក្លាហានផង, លុះចំណេរកាលតមក, ក៏បែរជាប្រើការផ្សេងទៅវិញ (គួរហៅ ស្គរជ័យឬស្គរឈ្នះ តាមខ្មែរបុរាណវិញ)។

ក្លងឆ្នៈ នាម

[ក្លង-ឆ្នាក់] klongchhnak

ស្គរមួយប្រភេទមានទ្រង់ទ្រាយមិនខុសពីស្គរជ្វាទេ, ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណប្រើជាស្គរទ័ព សម្រាប់ទះបញ្ជើចលើខ្នងដំរី ឱ្យកងទ័ពដើរស្រុះគ្នា ព្រមទាំងឱ្យអង់អាចក្លាហានផង, លុះចំណេរកាលតមក, ក៏បែរជាប្រើការផ្សេងទៅវិញ (គួរហៅ ស្គរជ័យឬស្គរឈ្នះ តាមខ្មែរបុរាណវិញ)។

ក្លងយ៉ូន

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយយ៉ាង មានសូរស្គរធំយោលៗ (គួរហៅ ភ្លេងស្គរយោល តាមពាក្យខ្មែរបុរាណវិញ)។ ភ្លេងស្គរយោលនេះ សម្រាប់ប្រើក្នុងពេលរំលាយសព។

ក្លងយ៉ូន នាម

[ក្លង-យ៉ូន] klongyoun

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយយ៉ាង មានសូរស្គរធំយោលៗ (គួរហៅ ភ្លេងស្គរយោល តាមពាក្យខ្មែរបុរាណវិញ)។ ភ្លេងស្គរយោលនេះ សម្រាប់ប្រើក្នុងពេលរំលាយសព។

ក្លន

ឈ្មោះរោគសរសៃម្យ៉ាង ច្រើនធ្វើទុក្ខចុកសៀតរួយស្រពន់ជាដើម។

ក្លន នាម

[ក្លន] klon

ឈ្មោះរោគសរសៃម្យ៉ាង ច្រើនធ្វើទុក្ខចុកសៀតរួយស្រពន់ជាដើម។

ក្លនលូន

ឈ្មោះរោគម្យ៉ាងដែលកើតឡើងដោយសារផ្នែកណាមួយនៃពោះវៀនលយចូលក្នុងសាច់ដុំពោះ :

ក្លនលូន នាម

[ក្លន-លូន] kalnlun≈

ឈ្មោះរោគម្យ៉ាងដែលកើតឡើងដោយសារផ្នែកណាមួយនៃពោះវៀនលយចូលក្នុងសាច់ដុំពោះ :

ក្លម

ឈ្មោះបទភ្លេងសៀមមួយយ៉ាង :

ក្លម នាម

[ក្លម] klam

ឈ្មោះបទភ្លេងសៀមមួយយ៉ាង :

ក្លស់

ឆត្រមានកំពូលនិងរំភាយឬមានតែកំពូលឥតរំភាយក៏មាន។

ក្លស់ នាម

[ក្លស់] klas

ឆត្រមានកំពូលនិងរំភាយឬមានតែកំពូលឥតរំភាយក៏មាន។

ក្លា គុណនាម

[ក្លា] khla

សប្បាយក្នុងខ្លួន, អង់អាច, ដែលសម្ដែងកិរិយាឱ្យឃើញសេចក្ដីរីករាយ :

ក្លាក់

បំពង់មានគម្រប សម្រាប់ច្រកសរពើវត្ថុទាំងពួង :

ក្លាក់ នាម

[ក្លាក់] klak

បំពង់មានគម្រប សម្រាប់ច្រកសរពើវត្ថុទាំងពួង :

ក្លាត់

ស្ទាក់, ស្កាត់ដណ្ដើមរបស់ដែលចោរលួច មកវិញឬស្ទាក់, ស្កាត់រកគោក្របី :

ក្លាត់ កិរិយាសព្ទ

[ក្លាត់] klat

ស្ទាក់, ស្កាត់ដណ្ដើមរបស់ដែលចោរលួច មកវិញឬស្ទាក់, ស្កាត់រកគោក្របី :

ក្លាយ

(ម.ព. ដរ)។

ក្លាយ គុណនាម

[ក្លាយ] klay

មិនសុទ្ធ, មិនដូច, ប្រែប្រួល។

ក្លាយ គុណនាម

[ក្លាយ] klay

(ម.ព. ដរ)។

ក្លាយជា

ប្ដូរឬវិវឌ្ឍទៅជាអ្វីមួយឬទៅជាមានលក្ខណៈផ្សេង :

ក្លាយជា កិរិយាសព្ទ

[ក្លាយ-ជា] kleaychea≈

ប្ដូរឬវិវឌ្ឍទៅជាអ្វីមួយឬទៅជាមានលក្ខណៈផ្សេង :

ក្លាវ

ពោល :

ក្លាវ កិរិយាសព្ទ

[ក្លាវ] klav

ពោល :

ក្លាសេ

បង្កកឬធ្វើឱ្យត្រជាក់អ្វីមួយដោយទូទឹកកកឬទូក្លាសេជាដើម, ដែលគេបានបង្កកឬធ្វើឱ្យត្រជាក់រួចហើយ :

ក្លាសេ កិ., គុ.

[ក្លា-សេ] klease≈

បង្កកឬធ្វើឱ្យត្រជាក់អ្វីមួយដោយទូទឹកកកឬទូក្លាសេជាដើម, ដែលគេបានបង្កកឬធ្វើឱ្យត្រជាក់រួចហើយ :

ក្លាស់

ខ្ទាស់ដោយម្ជុលឬកន្លាស់។

ក្លាស់ កិរិយាសព្ទ

[ក្លាស់] klas

ខ្ទាស់ដោយម្ជុលឬកន្លាស់។

ក្លាហាន

ហ៊ាន, លុះ, មោះមុត, អង់អាច :

ក្លាហាន គុណនាម

[ក្លា-ហាន] klahan

ហ៊ាន, លុះ, មោះមុត, អង់អាច :

ក្លាំ

ឈ្មោះចានមួយប្រភេទ ពណ៌ខាងក្រៅដូចស្លាបជ្រឹង មានកណ្ដាប់មាត់រីកចេញ ឥតជើង សម្រាប់ដាក់បាយ :

ក្លាំ នាម

[ក្លាំ] klam

ឈ្មោះចានមួយប្រភេទ ពណ៌ខាងក្រៅដូចស្លាបជ្រឹង មានកណ្ដាប់មាត់រីកចេញ ឥតជើង សម្រាប់ដាក់បាយ :

ក្លាំងហាយ

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ ពួកត្រីសណ្ដាយតែខ្លីតូចជាង :

ក្លាំងហាយ នាម

[ក្លាំង-ហាយ] klanghay

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ ពួកត្រីសណ្ដាយតែខ្លីតូចជាង :

ក្លាំពាក់

ឈ្មោះខ្លឹមឈើផ្ញើប្រាណ ក្លិនក្រអូប សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំកែរោគ។

ក្លាំពាក់ នាម

[ក្លាំ-ពាក់] klampeak

ឈ្មោះខ្លឹមឈើផ្ញើប្រាណ ក្លិនក្រអូប សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំកែរោគ។

ក្លាំពូ

ឈ្មោះឈើមានផ្កាក្លិនប្រហើរ, ប្រើជាថ្នាំឬជាគ្រឿងធ្វើអាហារបរិភោគ។

ក្លាំពូ នាម

[ក្លាំ-ពូ] klampu

ឈ្មោះឈើមានផ្កាក្លិនប្រហើរ, ប្រើជាថ្នាំឬជាគ្រឿងធ្វើអាហារបរិភោគ។

ក្លិង្គ

ឈ្មោះដែន ១នៅក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស; ប្រជាជនដែលនៅក្នុងដែននោះ ក៏ហៅថា ក្លិង្គ ដែរ។

ក្លិង្គ នាម

[ក្លឹង] klengkor

ឈ្មោះដែន ១នៅក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស; ប្រជាជនដែលនៅក្នុងដែននោះ ក៏ហៅថា ក្លិង្គ ដែរ។

ក្លិង្គ្រាស្ត្រ

ដែនកលិង្គ, ដែនក្លិង្គ។

ក្លិង្គ្រាស្ត្រ នាម

[ក្លឹង-គ្រាស] klengkreastror

ដែនកលិង្គ, ដែនក្លិង្គ។

ក្លិត

ដែលឆេះមិនរង្គំ :

ក្លិត គុណនាម

[ក្លិត] klet

ដែលឆេះមិនរង្គំ :

ក្លិន

ចំហាយក្លិនអាក្រក់ចេញពីគំរង់ឬអ្វីៗដែលអាប់អួ រលួយ ជាដើម :

ក្លិន នាម

[ក្លិន] klen

ចំហាយដែលផ្សាយចេញពីវត្ថុផ្សេងៗ ក្រអូប ឬស្អុយជាដើម។

ក្លិន នាម

[ក្លិន-ឆួល] klen

ក្លិនដែលភាយមកប៉ះនឹងច្រមុះធ្វើឱ្យឈ្លក់ កណ្ដាស់ ចេញទឹកភ្នែក ហៀរសំបោរ ជាដើម :

ក្លិន នាម

[ក្លិន-ឆ្អាប] klen

ចំហាយក្លិនអាក្រក់ចេញពីពពួកត្រី សាច់ ឈាមសត្វស្រស់... និងរុក្ខជាតិមួយចំនួន :

ក្លិន នាម

[ក្លិន-មុត] klen

ក្លិនដែលឆួលដិតជាប់នឹងច្រមុះខ្លាំង :

ក្លិន នាម

[ក្លិន-ស្អុយ] klen

ចំហាយក្លិនអាក្រក់ចេញពីគំរង់ឬអ្វីៗដែលអាប់អួ រលួយ ជាដើម :

ក្លិនក្រអូប

(សំនួន.) កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ :

ក្លិនក្រអូប នាម

[ក្លិន-ក្រ-អូប] klinkroaoub≈

(សំនួន.) កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ :

ក្លឹង

ចងទប់, ចងឥតកំណួច :

ក្លឹង កិរិយាសព្ទ

[ក្លឹង] kleong

ចងទប់, ចងឥតកំណួច :

ក្លឹប

ក្រុមសិស្សដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់ផ្លាស់ប្ដូរគំនិតយោបល់ ចំណេះដឹងបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក :

ក្លឹប នាម ១)

[ក្លឹប] kloeb≈

ក្រុមមនុស្សដែលរួមផ្ដុំគ្នាដើម្បីធ្វើកិច្ចការឬសកម្មភាពអ្វីមួយ :

ក្លឹប នាម ២)

[ក្លឹប] kloeb≈

កន្លែងកម្សាន្តសប្បាយនៅពេលរាត្រី ច្រើនមានការរាំរែក :

ក្លឹប នាម

[ក្លឹប-សិក-សា] kloebseksa≈

ក្រុមសិស្សដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់ផ្លាស់ប្ដូរគំនិតយោបល់ ចំណេះដឹងបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក :

ក្លឹបរាត្រី

កន្លែងដែលបើកទទួលភ្ញៀវនៅពេលយប់ ដែលគេអាចរាំលេងកម្សាន្តឬផឹកស៊ីសប្បាយ។

ក្លឹបរាត្រី នាម

[ក្លឹប-រា-ត្រី] kloebreatri≈

កន្លែងដែលបើកទទួលភ្ញៀវនៅពេលយប់ ដែលគេអាចរាំលេងកម្សាន្តឬផឹកស៊ីសប្បាយ។

ក្លឹស

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទក្នុងពួកក្អែប, កាលណាពេលងងឹត វាមានពន្លឺភ្លឺ ដូចជាសត្វអំពិលអំពែក។

ក្លឹស នាម

[ក្លឹស] kloes

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទក្នុងពួកក្អែប, កាលណាពេលងងឹត វាមានពន្លឺភ្លឺ ដូចជាសត្វអំពិលអំពែក។

ក្លុក

អំបោះមង្គល; មានពីរយ៉ាងគឺ ម្យ៉ាងសម្រាប់សៀតត្រចៀក, ម្យ៉ាងទៀតសម្រាប់ប្រហកក្បាល :

ក្លុក នាម

[ក្លុក] klok

អំបោះមង្គល; មានពីរយ៉ាងគឺ ម្យ៉ាងសម្រាប់សៀតត្រចៀក, ម្យ៉ាងទៀតសម្រាប់ប្រហកក្បាល :

ក្លុំ

ខ្មែរយើងច្រើនប្រើជា អតិវិសេសគុណនាម :

ក្លុំ គុណនាម

[ក្លុំ] kloam

ខ្មែរយើងច្រើនប្រើជា អតិវិសេសគុណនាម :

ក្លូន

(ប.ព.) កុំព្យូទ័រមួយដែលត្រូវបានចម្លងចេញពីកុំព្យូទ័រដើម តែដំណើរការដូចគ្នាបេះបិទ។

ក្លូន នាម ១)

[ក្លូន] klun≈

(វេជ្ជ.) ក្រុមកោសិកាដែលកើតចេញពីការបំបែកជាបន្តបន្ទាប់នៃកោសិកាមួយបានជាឯកត្តៈដូចបេះបិទនឹងឯកត្តៈដើមតាមរយៈការបន្តពូជអភេទ។

ក្លូន កិ., ន. ២)

[ក្លូន] klun≈

(ប.ព.) កុំព្យូទ័រមួយដែលត្រូវបានចម្លងចេញពីកុំព្យូទ័រដើម តែដំណើរការដូចគ្នាបេះបិទ។

ក្លើ

មិត្រស្និទ្ធទុកចិត្តគ្នាដល់ទីរួមក្ដីសុខទុក្ខជាមួយគ្នា ឬរួមក្ដីមេត្រីដោយឱ្យរបស់អ្វីៗគ្នាបាន, ដល់ហៅគ្នាអាមឹង, ឯងអញទៅវិញទៅមក។

ក្លើ នាម

[ក្លើ] klaeu

មិត្រស្និទ្ធទុកចិត្តគ្នាដល់ទីរួមក្ដីសុខទុក្ខជាមួយគ្នា ឬរួមក្ដីមេត្រីដោយឱ្យរបស់អ្វីៗគ្នាបាន, ដល់ហៅគ្នាអាមឹង, ឯងអញទៅវិញទៅមក។

ក្លៀក

កៀនដៃនៅក្រោមស្មា។

ក្លៀក កិរិយាសព្ទ

[ក្លៀក] kliek

រង្កៀកខ្លួនរំហើយខ្នង (និយាយចំពោះតែដំរី) :

ក្លៀក នាម

[ក្លៀក] kliek

កៀនដៃនៅក្រោមស្មា។

ក្លៀវក្លម

បញ្ចុះបញ្ចូលក្នុងបទអាក្រក់ :

ក្លៀវក្លម កិរិយាសព្ទ

[ក្លៀវ-ក្លម] klievklam

បញ្ចុះបញ្ចូលក្នុងបទអាក្រក់ :

ក្លៀវក្លា

ដែលអង់អាច, ក្លាហាន, មោះមុត, មិនរួញរា ដែលសម្ដែងកិរិយាដាច់ខាតពេញចិត្តជាមួយនឹងឧបសគ្គដោយឥតខ្លាចរអា។

ក្លៀវក្លា គុ.កិ., គុ.

[ក្លៀវ-ក្លា] klievkla

ដែលអង់អាច, ក្លាហាន, មោះមុត, មិនរួញរា ដែលសម្ដែងកិរិយាដាច់ខាតពេញចិត្តជាមួយនឹងឧបសគ្គដោយឥតខ្លាចរអា។

ក្លេត

(ម.ព. ក្លិត)។

ក្លេត គុណនាម

[ក្លេត] klet

(ម.ព. ក្លិត)។

ក្លេរ៉ូទិក

ស្រទាប់ក្រៅនៃភ្នែកមានពណ៌ស រឹង ក្រាស់ ស្វិត ដែលមានតួនាទីផ្ដល់រូបរាងឱ្យគ្រាប់ភ្នែក និងការពារផ្នែកខាងក្នុងរបស់គ្រាប់ភ្នែក។

ក្លេរ៉ូទិក នាម

[ក្លេ-រ៉ូ-ទិច] kleroutich≈

ស្រទាប់ក្រៅនៃភ្នែកមានពណ៌ស រឹង ក្រាស់ ស្វិត ដែលមានតួនាទីផ្ដល់រូបរាងឱ្យគ្រាប់ភ្នែក និងការពារផ្នែកខាងក្នុងរបស់គ្រាប់ភ្នែក។

ក្លែង

បំភាន់ខុសពីការពិតដោយប្រើមធ្យោបាយមិនឱ្យគេដឹង :

ក្លែង កិរិយាសព្ទ

[ក្លែង] klaeng

ធ្វើឱ្យប្លែកចាករូបរាងដើម ទៅយករូបរាងថ្មី ដើម្បីកុំឱ្យគេស្គាល់ឬពោលឱ្យខុសចាកសម្ដីដើមទៅពោលសម្ដីថ្មីដើម្បីកុំឱ្យគេដឹង :

ក្លែង គុណនាម

[ក្លែង-ក្លាយ] klaeng

ដែលមិនពិត មិនប្រាកដ មិនសុទ្ធ :

ក្លែង កិរិយាសព្ទ

[ក្លែង-បន់-ឡំ] klaeng

បំភាន់ខុសពីការពិតដោយប្រើមធ្យោបាយមិនឱ្យគេដឹង :

ក្លែប

សាច់ស្រទាប់នៃផ្លែឈើ :

ក្លែប នាម

[ក្លែប] klaeb

សាច់ស្រទាប់នៃផ្លែឈើ :

ក្លែម

ម្ហូបអាហារដែលគេពិសាជាមួយសុរា :

ក្លែម កិរិយាសព្ទ ១)

[ក្លែម] klaem

កែម, លាយផ្សំឡើង, សៀតទប់ :