វចនានុក្រមខ្មែរ

ក្លែម កិរិយាសព្ទ ២)

[ក្លែម] klaem

ពិសាម្ហូបអាហារក្នុងពេលពិសាសុរា :

ក្លែម នាម

[គ្រឿង-ក្លែម] klaem

ម្ហូបអាហារដែលគេពិសាជាមួយសុរា :

ក្លំ

ដែលមានដំណាប់និងបន្លួញចុះជិតស្និទ្ធ។

ក្លំ គុណនាម

[ក្លំ] klam

ដែលមានដំណាប់និងបន្លួញចុះជិតស្និទ្ធ។

ក្វាង

បំពង់ឬប្រដាប់សម្រាប់ត្រងទឹកទន្សែ មានទំហំមាត់ធំជាងបំពង់ទឹកត្នោត។

ក្វាង នាម

[ក្វាង] kveang≈

បំពង់ឬប្រដាប់សម្រាប់ត្រងទឹកទន្សែ មានទំហំមាត់ធំជាងបំពង់ទឹកត្នោត។

ក្វាងទុង

(ម.ព. ក្វ័ងទុង)។

ក្វាងទុង នាម

[ក្វាង-ទុង] kveangtung≈

(ម.ព. ក្វ័ងទុង)។

ក្វាត

កោសប៉ាតបន្ថើរៗ ដើម្បីឱ្យដាច់រំអិល, ស្លេស្មឬកំណកអ្វីដែលស្ដើងៗ :

ក្វាត កិរិយាសព្ទ

[ក្វាត] kvat

កោសប៉ាតបន្ថើរៗ ដើម្បីឱ្យដាច់រំអិល, ស្លេស្មឬកំណកអ្វីដែលស្ដើងៗ :

ក្វាទ្រីលាន

ចំនួន ១០០០ទ្រីលាន ស្មើនឹងដប់បកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១៥)។

ក្វាទ្រីលាន គុណនាម

[ក្វា-ទ្រី-លាន] kveatrilean≈

ចំនួន ១០០០ទ្រីលាន ស្មើនឹងដប់បកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១៥)។

ក្វែន

វៃ, វាងវៃ, ស្ទាត់, ជំនាញ។

ក្វែន គុណនាម

[ក្វែន] kvaen

វៃ, វាងវៃ, ស្ទាត់, ជំនាញ។

ក្វ័ងទុង

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅក្នុងប្រទេសចិន។

ក្វ័ងទុង នាម

[ក្វ័ង-ទុង] kavngtung≈

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅក្នុងប្រទេសចិន។

ក្សណៈ

ពេល, ស្របក់, រំពេច។ ច្រើនប្រើក្លាយជា ក្សិណ។

ក្សណៈ នាម

[ក្សៈ-ណៈ] ksanak

ពេល, ស្របក់, រំពេច។ ច្រើនប្រើក្លាយជា ក្សិណ។

ក្សត្រ

ស្ដេច; បើតាមន័យខាងដើម កប្ប ប្រែថា "មេស្រែ"។

ក្សត្រ នាម

[ក្ស័ត] ksot

ស្ដេច; បើតាមន័យខាងដើម កប្ប ប្រែថា "មេស្រែ"។

ក្សត្រា

ស្ដេចប្រុស។

ក្សត្រា នាម

[ក្ស័ត-ត្រា] ksotra

ស្ដេចប្រុស។

ក្សត្រិយានី

ស្ត្រីដែលមានពូជពង្សដ៏ប្រសើរ, ស្ដេចស្រីដែលមានពូជពង្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

ក្សត្រិយានី នាម

[ក្ស័ត-ត្រី-យ៉ា-នី] ksotreyani

ស្ត្រីដែលមានពូជពង្សដ៏ប្រសើរ, ស្ដេចស្រីដែលមានពូជពង្សដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

ក្សត្រិយ៍

(ម.ព. ក្សត្រ)។

ក្សត្រិយ៍ នាម

[ក្ស័ត] kast≈

(ម.ព. ក្សត្រ)។

ក្សត្រី

ស្ដេចស្រី។

ក្សត្រី នាម

[ក្ស័ត-ត្រី] kasttri≈

ស្ដេចស្រី។

ក្សាន្ត

ដែលស្ងប់ស្ងាត់ចាកក្ដីទុក្ខ :

ក្សាន្ត គុណនាម

[ក្សាន] ksantor

ដែលស្ងប់ស្ងាត់ចាកក្ដីទុក្ខ :

ក្សិណ

ខណៈនោះ, ភ្លាមនោះ, គ្រានោះ, ដងនោះ, កាលនោះ :

ក្សិណ នាម

[ក្សិន] ksen

ដូចគ្នានឹង ក្សណៈ។

ក្សិណ គុណកិរិយា

[ក្សិន-នោះ] ksen

ខណៈនោះ, ភ្លាមនោះ, គ្រានោះ, ដងនោះ, កាលនោះ :

ក្សិណក្ស័យ

ការបាត់បង់សូន្យទៅក្នុងមួយស្របក់ គឺការស្លាប់ភ្លាម។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កិ. :

ក្សិណក្ស័យ ន., កិ.

[ក្សិន-ក្សៃ] ksenksai

ការបាត់បង់សូន្យទៅក្នុងមួយស្របក់ គឺការស្លាប់ភ្លាម។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កិ. :

ក្សីណ

(ម.ព. ខីណាស្រព)។

ក្សីណ គុណនាម

[ក្សី-ណៈ] ឬ [ក្សិន] ksein

ដែលអស់ទៅ។

ក្សីណ នាម

[ក្សី-ណា-ស្រប់] ksein

(ម.ព. ខីណាស្រព)។

ក្សីរ

ទឹកដោះស្រស់ :

ក្សីរ នាម

[ក្សេ] kseir

ទឹកដោះស្រស់ :

ក្សេត្រ

(ម.ព. ក្សេត្រកម្ម)។

ក្សេត្រ នាម

[ក្សេត] kset

ស្រែ, ទី, តំបន់។

ក្សេត្រ នាម

[ក្សេ-ត្រៈ-កាំ] kset

កិច្ចការខាងស្រែចម្ការ។

ក្សេត្រ នាម

[ក្សេ-ត្រៈ-ក្រឹត] kset

(ម.ព. ក្សេត្រកម្ម)។

ក្សេត្របរិស្ថាន

លក្ខខណ្ឌសមស្របសម្រាប់កិច្ចការស្រែចម្ការនិងការដាំដុះដោយសារអំណោយផលពីធម្មជាតិនៃដី បរិស្ថាន និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀត។

ក្សេត្របរិស្ថាន នាម

[ក្សេ-ត្រៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ថាន] ksetreakbakrethan≈

លក្ខខណ្ឌសមស្របសម្រាប់កិច្ចការស្រែចម្ការនិងការដាំដុះដោយសារអំណោយផលពីធម្មជាតិនៃដី បរិស្ថាន និងលក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀត។

ក្សេត្រវិទូ

អ្នកជំនាញខាងក្សេត្រសាស្ត្រ។

ក្សេត្រវិទូ នាម

[ក្សេ-ត្រៈ-វិ-ទូ] ksetreakvitu≈

អ្នកជំនាញខាងក្សេត្រសាស្ត្រ។

ក្សេត្រសាស្ត្រ

ផ្នែកមួយនៃកសិកម្មដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងដំណាំ ដី អាកាសធាតុ និង បច្ចេកទេសនៃការដាំដុះ។

ក្សេត្រសាស្ត្រ នាម

[ក្សេ-ត្រៈ-សាស] ksetreaksas≈

ផ្នែកមួយនៃកសិកម្មដែលសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងដំណាំ ដី អាកាសធាតុ និង បច្ចេកទេសនៃការដាំដុះ។

ក្សេត្រាជីវកម្ម

របរចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្រែចម្ការ។

ក្សេត្រាជីវកម្ម នាម

[ក្សេ-ត្រា-ជី-វៈ-កាំ] ksetrachivkom

របរចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្រែចម្ការ។

ក្សេត្រាធិការ

ឈ្មោះក្រសួងដែលបង្គាប់បញ្ជា ត្រួតត្រាលើការស្រែចម្ការច្បារដំណាំ :

ក្សេត្រាធិការ នាម

[ក្សេ-ត្រា-ធិ-កា] ksetrathikar

ឈ្មោះក្រសួងដែលបង្គាប់បញ្ជា ត្រួតត្រាលើការស្រែចម្ការច្បារដំណាំ :

ក្សេត្រារក្ស

អ្នកថែរក្សាស្រែចម្ការ, ឆ្មាំស្រែចម្ការ។

ក្សេត្រារក្ស នាម

[ក្សេ-ត្រា-រ័ក] ksetraroksar

អ្នកថែរក្សាស្រែចម្ការ, ឆ្មាំស្រែចម្ការ។

ក្សេម

សុខសប្បាយ។

ក្សេម គុណនាម

[ក្សេម] ksem

សុខសប្បាយ។

ក្សេមក្សាន្ត

ដែលមានសេចក្ដីសុខសាន្ត។

ក្សេមក្សាន្ត គុណនាម

[ក្សេម-ក្សាន] ksemksan

ដែលមានសេចក្ដីសុខសាន្ត។

ក្ស័យ

ប្រើសព្វថ្ងៃនេះ មានទំនងដូចជា កិ. :

ក្ស័យ នាម a

[ក្សៃ] ksai

ការអស់ទៅ; សេចក្ដីបាត់បង់, វិនាស។

ក្ស័យ កិរិយាសព្ទ b

[ក្សៃ] ksai

ប្រើសព្វថ្ងៃនេះ មានទំនងដូចជា កិ. :

ក្ស័យធន

មិនអាចទូទាត់បំណុលបាន ហើយត្រូវបានប្រកាសដោយតុលាការ (ក្រុមហ៊ុន) :

ក្ស័យធន កិ., គុ.

[ក្សៃ-ធន់] ksaithno≈

មិនអាចទូទាត់បំណុលបាន ហើយត្រូវបានប្រកាសដោយតុលាការ (ក្រុមហ៊ុន) :

ក្អក

ឈ្មោះរោគមួយយ៉ាង ដែលបណ្ដាលឱ្យរមាស់បំពង់ក ហើយខ្យល់ធាក់ចេញរឿយៗ ឱ្យឮសូរខេះៗ ខុងៗ ជាដើម :

ក្អក កិរិយាសព្ទ

[ក្អក] kaok

បញ្ចេញខ្យល់ដោយបង្ខំពីបំពង់ក សូរខេះៗឬខុងៗ ឬក៏ចេញខ្យល់ពីក បណ្ដាលឡើងពីរមាស់បំពង់ក។

ក្អក នាម

[ក្អក] kaok

ឈ្មោះរោគមួយយ៉ាង ដែលបណ្ដាលឱ្យរមាស់បំពង់ក ហើយខ្យល់ធាក់ចេញរឿយៗ ឱ្យឮសូរខេះៗ ខុងៗ ជាដើម :

ក្អកមាន់

រោគរាតត្បាតម៉្យាងបង្កឡើងដោយមេរោគ ដែលជាទូទៅរោគនេះកើតនៅលើទារកឬកុមារ ដោយការក្អកកន្ត្រាក់យ៉ាងខ្លាំងជាប់ៗគ្នានិងមានរយៈពេលយូរ :

ក្អកមាន់ នាម

[ក្អក-មាន់] kakmean≈

រោគរាតត្បាតម៉្យាងបង្កឡើងដោយមេរោគ ដែលជាទូទៅរោគនេះកើតនៅលើទារកឬកុមារ ដោយការក្អកកន្ត្រាក់យ៉ាងខ្លាំងជាប់ៗគ្នានិងមានរយៈពេលយូរ :

ក្អម

របស់ធ្វើពីដីសម្រាប់ដាក់ទឹក, មានកស្ដួច រាងធំក្អេងដូចផ្លែឃ្លោកសាយដៀវ។

ក្អម នាម

[ក្អម] kaom

របស់ធ្វើពីដីសម្រាប់ដាក់ទឹក, មានកស្ដួច រាងធំក្អេងដូចផ្លែឃ្លោកសាយដៀវ។

ក្អាក

(ម.ព. ក្អាកៗ)។

ក្អាក ឧទានសព្ទ ១)

[ក្អាក] kaak

សូរឮដោយសើច :

ក្អាក ឧទានសព្ទ ២)

[ក្អាក] kaak

(ម.ព. ក្អាកៗ)។

ក្អាកក្អាយ

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យ សើច ឱ្យប្លែកឡើង :

ក្អាកក្អាយ គុណនាម ១)

[ក្អាក-ក្អាយ] kaakkaay

សប្បាយ, រីករាយ, រួសរាយ។

ក្អាកក្អាយ គុណកិរិយា ២)

[ក្អាក-ក្អាយ] kaakkaay

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យ សើច ឱ្យប្លែកឡើង :

ក្អាកៗ

ក្អាកៗច្រើនដង។

ក្អាកៗ គុណកិរិយា

[ក្អាក-ក្អាក] kaak

ក្អាកៗច្រើនដង។

ក្អាង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ក្អេង :

ក្អាង បុព្វបទ

[ក្អាង] kaang

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ក្អេង :

ក្អាត នាម

[ក្អាត] kaat

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ ពួកសុច តែធំជាងសុច។

ក្អាត់

ឈ្មោះសត្វតូចនៅក្នុងទឹកពួកកង្កែប។

ក្អាត់ នាម

[ក្អាត់] kaat

ឈ្មោះសត្វតូចនៅក្នុងទឹកពួកកង្កែប។

ក្អិត

ឈ្មោះត្រីតូចក្នុងពួកត្រីចង្វា :

ក្អិត នាម

[ក្អិត] kaet

ឈ្មោះត្រីតូចក្នុងពួកត្រីចង្វា :

ក្អិល

(ម.ព. កក្អិល)។

ក្អិល គុណកិរិយា

[ក្អិល] kael

(ម.ព. កក្អិល)។

ក្អី

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ ពួកត្រីក្រាយ, ស្លាត តែធំជាងត្រីស្លាត តូចជាងត្រីក្រាយ :

ក្អី នាម

[ក្អី] kaei

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ ពួកត្រីក្រាយ, ស្លាត តែធំជាងត្រីស្លាត តូចជាងត្រីក្រាយ :

ក្អឹកៗ

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យ សើច ឱ្យប្លែកជាងប្រក្រតី :

ក្អឹកៗ គុ.កិ., ឧ.

[ក្អឹក-ក្អឹក] kaoek

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យ សើច ឱ្យប្លែកជាងប្រក្រតី :

ក្អុក

កូនកង្កែបបន្ទាប់ពីញាស់មុនក្លាយជាក្អាត់។

ក្អុក នាម

[ក្អុក] kaok

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ សណ្ឋានប្រហែលនឹងត្រីកញ្ចុះ មានពងធំៗ ប៉ុនពងជីងចក់ តែសំបកពងទន់ :

ក្អុក នាម

[ក្អុក] kaok

កូនកង្កែបបន្ទាប់ពីញាស់មុនក្លាយជាក្អាត់។

ក្អួត

រើអាហារចេញពីក្រពះមកតាមមាត់។

ក្អួត កិរិយាសព្ទ

[ក្អួត] kauot

រើអាហារចេញពីក្រពះមកតាមមាត់។

ក្អឿយ

ប្រដាប់សម្រាប់ការសូត្រ, ការអំបោះ មានសណ្ឋានដូចរហាត់។

ក្អឿយ នាម

[ក្អឿយ] kaoeay

ប្រដាប់សម្រាប់ការសូត្រ, ការអំបោះ មានសណ្ឋានដូចរហាត់។