វចនានុក្រមខ្មែរ

ខោ នាម

[ខោ-ខូវ-ប៊យ] khao

ខោមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ក្រណាត់អំបោះក្រាស់ម្យ៉ាង :

ខោ នាម

[ខោ-ខ្លី] khao

ខោមួយប្រភេទមានជើងខ្លីត្រឹមឬលើជង្គង់ :

ខោ នាម

[ខោ-ជើង-វែង] khao

ខោមួយប្រភេទមានជើងស្រុងជាងខោខ្លីធម្មតា ហើយដែលអាចវែងរហូតដល់កជើង :

ខោ នាម

[ខោ-ថ្នេ-ប្រាំ] khao

ខោមួយបែបរាងគ្រលុង ច្រើនមានជើងខ្លីត្រឹមក្បាលជង្គង់ ស្លៀកដោយមូរចង្កេះចូលក្នុង។ អ្នកខ្លះហៅ ខោចែវថ្នេរប្រាំ :

ខោ នាម

[ខោ-ទ្រ-នាប់] khao

ខោខ្លី តូច ស្ដើង ហើយយឺត ឬខោដែលគេស្លៀកជាប់នឹងសាច់សម្រាប់ទ្រាប់ពីខាងក្នុងខោឬសំពត់ :

ខោ នាម

[ខោ-ស្ល៊ីប] khao

ខោទ្រនាប់ក្នុង។

ខោក

បោកដោយដៃក្ដាប់ឬដោយសរពើអ្វីៗ :

ខោក កិរិយាសព្ទ

[ខោក] khaok

បោកដោយដៃក្ដាប់ឬដោយសរពើអ្វីៗ :

ខោរ

ឈ្មោះស្វាមួយពួក សម្បុរខ្មៅជាងស្វាក្រិស រូបធំ មុខខ្លី :

ខោរ នាម

[ខោ] khaor

ឈ្មោះស្វាមួយពួក សម្បុរខ្មៅជាងស្វាក្រិស រូបធំ មុខខ្លី :

ខោល

ពួកល្ខោនប្រុស, (រាំរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

ខោល នាម

[ខោល] khaol

ក្របីឬគោដែលមានស្នែងខ្លីឬខុបខ្វេរចុះក្រោម :

ខោល នាម

[ខោល] khaol

ពួកល្ខោនប្រុស, (រាំរឿងរាមកេរ្តិ៍) :

ខោស

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកស្វាយ តែស្ដើងជាង, សាច់ខាងក្នុងនៃផ្លែវា គេអាចយកមកបុកលម្អិតជាម្សៅចម្អិនធ្វើជាអាហារបាន។

ខោស នាម

[ខោស] khaos

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកស្វាយ តែស្ដើងជាង, សាច់ខាងក្នុងនៃផ្លែវា គេអាចយកមកបុកលម្អិតជាម្សៅចម្អិនធ្វើជាអាហារបាន។

ខោអាវ

ក្រណាត់ដែលគេវាស់កាត់ទៅតាមខ្នាត រួចដេរសម្រាប់ស្លៀកនិងពាក់ដើម្បីបិទបាំងរាងកាយ :

ខោអាវ នាម

[ខោ-អាវ] khaoav

ក្រណាត់ដែលគេវាស់កាត់ទៅតាមខ្នាត រួចដេរសម្រាប់ស្លៀកនិងពាក់ដើម្បីបិទបាំងរាងកាយ :

ខៅតាក

បាយដំណើបដែលគេហាលឱ្យក្រៀម ទុកបង្ការប្រើក្នុងគ្រាក្រ (មានប្រើតែក្នុងកាលពីដើម) ; ពាក្យនេះ ហៅក្លាយមកជា កាតាក ក៏មាន។

ខៅតាក នាម

[ខៅ-តាក] khautak

បាយដំណើបដែលគេហាលឱ្យក្រៀម ទុកបង្ការប្រើក្នុងគ្រាក្រ (មានប្រើតែក្នុងកាលពីដើម) ; ពាក្យនេះ ហៅក្លាយមកជា កាតាក ក៏មាន។

ខំ កិរិយាសព្ទ

[ខំ] khom

ឱហាតសង្វាត, ប្រឹងប្រែង :

ខះ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ :

ខះ គុណនាម

[ខះ] khah

កក, ស្ងួត :

ខះ បុព្វបទ

[ខះ] khah

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ :

ខ័ឌ្គ

គ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ ផ្លែមានមុខទាំងពីរខាង មានសណ្ឋានដូចផ្លែលំពែង ប៉ុន្តែធំវែងជាងផ្លែលំពែង ដងខ្លីច្រើនជាងដងលំពែង មានស្រោមសម្រាប់ស៊កសៀតចង្កេះបាន ដោយមានខ្សែចងស្រាក់ភ្ជាប់នឹងស្រោមនោះ; ខ្មែរហៅគ្រឿងសស្ត្រានេះ តាមសំនៀងសៀមថា ខ័ន (ព្រះខ័នឬព្រះខាន់) ព្រោះសៀមសរសេរ ខររគ៍

ខ័ឌ្គ នាម

[ខាត់] khoadkor

គ្រឿងសស្ត្រាមួយប្រភេទ ផ្លែមានមុខទាំងពីរខាង មានសណ្ឋានដូចផ្លែលំពែង ប៉ុន្តែធំវែងជាងផ្លែលំពែង ដងខ្លីច្រើនជាងដងលំពែង មានស្រោមសម្រាប់ស៊កសៀតចង្កេះបាន ដោយមានខ្សែចងស្រាក់ភ្ជាប់នឹងស្រោមនោះ; ខ្មែរហៅគ្រឿងសស្ត្រានេះ តាមសំនៀងសៀមថា ខ័ន (ព្រះខ័នឬព្រះខាន់) ព្រោះសៀមសរសេរ ខររគ៍

ខ័ន

(ម.ព. ខ័ឌ្គ)។

ខ័ន នាម

[ខាន់] khoan

(ម.ព. ខ័ឌ្គ)។

ខ្ចក

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាប មិនស្មើ :

ខ្ចក គុណនាម

[ខ្ចក] khchak

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាប មិនស្មើ :

ខ្ចប់

រុំឬវេចជាកញ្ចប់, ធ្វើឱ្យមានជាកញ្ចប់ :

ខ្ចប់ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចប់] khchob

រុំឬវេចជាកញ្ចប់, ធ្វើឱ្យមានជាកញ្ចប់ :

ខ្ចរ

ខ្ទរ, ខ្ទរខ្ទារ, លេចឮពេញពាស :

ខ្ចរ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ច] khchor

ខ្ទរ, ខ្ទរខ្ទារ, លេចឮពេញពាស :

ខ្ចរខ្ចាយ

សុសសាយ, ផ្សាយទូទៅ :

ខ្ចរខ្ចាយ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ច-ខ្ចាយ] khcharkhchay

សុសសាយ, ផ្សាយទូទៅ :

ខ្ចាត់

ព្រាត់ព្រាយ, បែកខ្ញែក; ឃ្លាតចេញ :

ខ្ចាត់ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចាត់] khchat

ព្រាត់ព្រាយ, បែកខ្ញែក; ឃ្លាតចេញ :

ខ្ចាត់ខ្ចាយ

រាត់រាយ, រោយរាយ :

ខ្ចាត់ខ្ចាយ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចាត់-ខ្ចាយ] khchatkhchay

រាត់រាយ, រោយរាយ :

ខ្ចាយ

ខ្ទាតចេញ :

ខ្ចាយ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចាយ] khchay

ខ្ទាតចេញ :

ខ្ចាស់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រហែលនឹងចន្ទន៍ ផ្លែប្រហែលនឹងមក្លឿមានរសជាតិចត់ ប្រើស៊ីជាជំនួសស្លាបាន :

ខ្ចាស់ នាម

[ខ្ចាស់] khchas

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រហែលនឹងចន្ទន៍ ផ្លែប្រហែលនឹងមក្លឿមានរសជាតិចត់ ប្រើស៊ីជាជំនួសស្លាបាន :

ខ្ចី

ដែលមិនទាន់ចាស់, មិនទាន់ទុំ :

ខ្ចី កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចី] kjey

យកអ្វីៗពីគេមកប្រើហើយឱ្យទៅវិញ :

ខ្ចី គុណនាម

[ខ្ចី] kjey

ដែលមិនទាន់ចាស់, មិនទាន់ទុំ :

ខ្ចូវ

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ មានខ្លឹម, សាច់ហាប់ជិតស្និទ្ធជាប់ល្អ ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈ ផ្សេងៗបាន។

ខ្ចូវ នាម

[ខ្ចូវ] khchouv

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅព្រៃភ្នំ ដើមធំខ្ពស់ មានខ្លឹម, សាច់ហាប់ជិតស្និទ្ធជាប់ល្អ ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈ ផ្សេងៗបាន។

ខ្ចើច

ដែលមានដំណើរខើចជើងមិនស្មើគ្នា រាងខ្ពស់ម្ខាង ទាបម្ខាង :

ខ្ចើច គុ.កិ., គុ.

[ខ្ចើច] khchaeuch

ដែលមានដំណើរខើចជើងមិនស្មើគ្នា រាងខ្ពស់ម្ខាង ទាបម្ខាង :

ខ្ចោត

ដោយមានជើងចោតម្ខាង ឬទាំងពីរខាង ហើយដើរជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :

ខ្ចោត គុណកិរិយា

[ខ្ចោត] khchaot≈

ដោយមានជើងចោតម្ខាង ឬទាំងពីរខាង ហើយដើរជាន់ដីដោយចុងជើង កែងជើងផុតពីដី :

ខ្ចោប

វេច, ក្ដោប, ធ្វើឱ្យជាកញ្ចោប :

ខ្ចោប កិរិយាសព្ទ

[ខ្ចោប] khchaob

វេច, ក្ដោប, ធ្វើឱ្យជាកញ្ចោប :

ខ្ចោះ

អាក់អួល, មិនជារបៀបរៀបរយ :

ខ្ចោះ គុណនាម

[ខ្ចោះ] kjos

អាក់អួល, មិនជារបៀបរៀបរយ :

ខ្ចៅ

ស្នាមដែលវិលវង់ដូចគូទខ្ចៅនៅម្រាមដៃ ម្រាមជើងក៏ហៅថា ខ្ចៅ ដែរ :

ខ្ចៅ នាម

[ខ្ចៅ] khchau

ឈ្មោះសត្វតូចសន្ដាននឹងខ្យង។

ខ្ចៅ នាម

[ខ្ចៅ] khchau

ដែកមានទងសណ្ឋានដូចគូទខ្ចៅ :

ខ្ចៅ នាម

[ខ្ចៅ] khchau

ស្នាមដែលវិលវង់ដូចគូទខ្ចៅនៅម្រាមដៃ ម្រាមជើងក៏ហៅថា ខ្ចៅ ដែរ :

ខ្ជាក ឧទានសព្ទ ១)

[ខ្ជាក] khchak

សូរឮដោយធ្លាក់, ដោយគ្រវាត់, ដោយបោក :

ខ្ជាក គុណកិរិយា ២)

[ខ្ជាក] khchak

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យធ្លាក់; ពាក្យគ្រវាត់, ពាក្យបោកឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជាក់

ទម្លាក់បញ្ចេញអ្វីៗពីមាត់ :

ខ្ជាក់ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ជាក់] khchak

ទម្លាក់បញ្ចេញអ្វីៗពីមាត់ :

ខ្ជាង

ឈើឬឫស្សីដែលចងជាទោងអបទូកមិនឱ្យឃ្លោង :

ខ្ជាង នាម

[ខ្ជាង] khchang

ឈើឬឫស្សីដែលចងជាទោងអបទូកមិនឱ្យឃ្លោង :

ខ្ជាន់ៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជាន់ៗ គុណកិរិយា

[ខ្ជាន់-ខ្ជាន់] khchan

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជាប់

ឋិតថេរ, មាំមួន, ជាប់លាប់។ ប្រើជា គុណកិរិយា ក៏បាន :

ខ្ជាប់ គុ., គុ.កិ.

[ខ្ជាប់] khchab

ឋិតថេរ, មាំមួន, ជាប់លាប់។ ប្រើជា គុណកិរិយា ក៏បាន :

ខ្ជាប់ខ្ជួន

ខ្ជាប់ណាស់, មាំមួនណាស់, ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន មិនធ្វេសប្រហែស :

ខ្ជាប់ខ្ជួន គុ.កិ., គុ.

[ខ្ជាប់-ខ្ជួន] khjabkjoun

ខ្ជាប់ណាស់, មាំមួនណាស់, ដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន មិនធ្វេសប្រហែស :

ខ្ជាយ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សន្តាននឹងរមៀតសម្រាប់ផ្សំធ្វើគ្រឿងសម្ល។

ខ្ជាយ នាម

[ខ្ជាយ] khchay

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ សន្តាននឹងរមៀតសម្រាប់ផ្សំធ្វើគ្រឿងសម្ល។

ខ្ជាំ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ជ្រុះ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ជាំ គុណនាម

[ខ្ជាំ] khcham

មិនស្អាតដោយមានសំរាមឬអ្វីៗស្មោកគ្រោក រាយឥតសណ្ដាប់។

ខ្ជាំ គុណកិរិយា

[ខ្ជាំ] khcham

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ជ្រុះ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ជាំងៗ

ពោល, ស្ដី, និយាយបោកបោះខ្លាំងៗ ឥតកោតញញើត, ឥតគួរសម។

ខ្ជាំងៗ គុណកិរិយា

[ខ្ជាំង-ខ្ជាំង] khchang

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យពោល, ពាក្យស្ដី, ពាក្យនិយាយ ឱ្យប្លែកឡើង :

ខ្ជាំងៗ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ខ្ជាំង-ខ្ជាំង] khchang

ពោល, ស្ដី, និយាយបោកបោះខ្លាំងៗ ឥតកោតញញើត, ឥតគួរសម។

ខ្ជិល

ដែលមិនចូលចិត្តធ្វើការឬធុញទ្រាន់ស្អប់ការងារ។

ខ្ជិល គុណនាម

[ខ្ជិល] khchel

ដែលមិនចូលចិត្តធ្វើការឬធុញទ្រាន់ស្អប់ការងារ។

ខ្ជីខ្ជា

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ធ្វើ, ពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជីខ្ជា គុណនាម

[ខ្ជី-ខ្ជា] khcheikhcha

ជួនកាលមានប្រើជា គុណសព្ទ ដែរ ដូចពាក្យថា :

ខ្ជីខ្ជា គុណកិរិយា

[ខ្ជី-ខ្ជា] khcheikhcha

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ធ្វើ, ពាក្យ និយាយ ឱ្យវិសេសឡើង :

ខ្ជឹង

ក្រឡាដែលបែកនៅស្បែកមនុស្សមានសណ្ឋានដូចត្រីខ្ជឹងក៏ហៅថា ខ្ជឹង ដែរ :

ខ្ជឹង នាម

[ខ្ជឹង] khchoeng

ឈ្មោះត្រីមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានដូចត្រីឆ្លូញ តែធំជាង, មានសម្បុរក្រឡេក្រឡា :

ខ្ជឹង នាម

[ខ្ជឹង] khchoeng

ក្រឡាដែលបែកនៅស្បែកមនុស្សមានសណ្ឋានដូចត្រីខ្ជឹងក៏ហៅថា ខ្ជឹង ដែរ :

ខ្ជឹប

ក្របួចបបូរមាត់ឱ្យរួបជិត :

ខ្ជឹប កិរិយាសព្ទ ១)

[ខ្ជឹប] khchoeb

ដេរក្របួច :

ខ្ជឹប កិរិយាសព្ទ ២)

[ខ្ជឹប] khchoeb

ក្របួចបបូរមាត់ឱ្យរួបជិត :

ខ្ជួន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខ្ជាប់ :

ខ្ជួន បុព្វបទ

[ខ្ជួន] khchuon

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខ្ជាប់ :

ខ្ជើច

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាបស្មើ :

ខ្ជើច គុណនាម

[ខ្ជើច] khchaeuch

ដែលមានដំណើរខ្ញើចៗ មិនរាបស្មើ :

ខ្ជេញ

ដែលនាំឱ្យជ្រេញចិត្ត, ដែលសាំដដែលៗនាំឱ្យធុញទ្រាន់។

ខ្ជេញ កិរិយាសព្ទ

[ខ្ជេញ] khchenh

ជ្រេញ, ធុញ, ទ្រាន់។

ខ្ជេញ គុណនាម

[ខ្ជេញ] khchenh

ដែលនាំឱ្យជ្រេញចិត្ត, ដែលសាំដដែលៗនាំឱ្យធុញទ្រាន់។

ខ្ជេញខ្ជិល

ខ្ជិលកម្ជេញ គឺខ្ជិលរងៀករងៀម, ខ្ជិលច្រអូសស្ទើរក្រោកពុំរួច :

ខ្ជេញខ្ជិល គុណនាម

[ខ្ជេញ-ខ្ជិល] khchenhkhchel

ខ្ជិលកម្ជេញ គឺខ្ជិលរងៀករងៀម, ខ្ជិលច្រអូសស្ទើរក្រោកពុំរួច :