Khmer Dictionary

ខ្មូត នាម

[ខ្មូត] khmout

ឈ្មោះសត្វល្អិតមានស្លាប ស៊ីឈើ ឬ ឫស្សី ជាដើម :

ខ្មូរ

(ព.ប្រ.) គឺមនុស្សដែលអៀនខ្មាសច្រើន ប្រើឱ្យទៅប្រស្រ័យទាក់ទងជាមួយអ្នកដទៃ មិនបានការ។

ខ្មូរ កិ., គុ.

[ខ្មូ] khmour

រួញក្រញង់ដូចគេមូរ :

ខ្មូរ នាម

[មៈ-នុស-មុក-ខ្មូ] khmour

(ព.ប្រ.) គឺមនុស្សដែលអៀនខ្មាសច្រើន ប្រើឱ្យទៅប្រស្រ័យទាក់ទងជាមួយអ្នកដទៃ មិនបានការ។

ខ្មួយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ចោរ :

ខ្មួយ បុព្វបទ

[ខ្មួយ] khmuoy

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ចោរ :

ខ្មួរ

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ មានក្លិននិងរសជាតិខារ។

ខ្មួរ គុណនាម

[ខ្មួ] khmuor

ខារដោយអាប់អួ :

ខ្មួរ នាម

[ខ្មួ] khmuor

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ មានក្លិននិងរសជាតិខារ។

ខ្មួល បុព្វបទ

[ខ្មួល] khmuol

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ខ្មៅ :

ខ្មួល គុណនាម

[ខ្មួល] khmuol

ដែលឈឺចាប់ចុកអួលៗ, ក្ដៅក្ដួល :

ខ្មួលខ្មាញ់ គុណកិរិយា

[ខ្មួល-ខ្មាញ់] khmuolkhmeanh≈

ដោយត្របាញ់ចូលគ្នា :

ខ្មេះ

ទឹកជូរធ្វើដោយបាយស្រា ឬ ស្រាជាដើម សម្រាប់ជ្រលក់ត្រីសាច់បរិភោគ :

ខ្មេះ នាម

[ខ្មេះ] khmeh

ទឹកជូរធ្វើដោយបាយស្រា ឬ ស្រាជាដើម សម្រាប់ជ្រលក់ត្រីសាច់បរិភោគ :

ខ្មែរ ន., គុ. ១)

[ខ្មែ] khmer

មនុស្សដែលកើត ឬ នៅក្នុងដែនកម្ពុជា ហើយលុះនៅក្នុងអំណាចច្បាប់ខ្មែរ, ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្មែរ :

ខ្មែរ នាម ២)

[ខ្មែ] khmer

ជនជាតិខ្មែរ, មនុស្សដែលមានជាតិពន្ធុខ្មែរ :

ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម នាម

[ខ្មែ-ក័ម-ពុ-ជា-ក្រោម] khmekmopucheakrom≈

(ម.ព. ខ្មែរក្រោម)។

ខ្មែរក្រហម

ក្រុមខ្មែរឆ្វេងនិយម (អ្នកមាននិន្នាការកុម្មុយនីស្ត) ដែលសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ បានហៅនៅចុងទសវត្សរ៍ទី៦នៃសតវត្សរ៍ទី២០:

ខ្មែរក្រហម នាម

[ខ្មែ-ក្រ-ហម] khmekrohmo≈

ក្រុមខ្មែរឆ្វេងនិយម (អ្នកមាននិន្នាការកុម្មុយនីស្ត) ដែលសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ បានហៅនៅចុងទសវត្សរ៍ទី៦នៃសតវត្សរ៍ទី២០:

ខ្មែរក្រោម

ជនជាតិខ្មែររស់នៅខេត្តមួយចំនួនភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលពីដើមជាទឹកដីរបស់ខ្មែរ :

ខ្មែរក្រោម នាម

[ខ្មែ-ក្រោម] khmekrom≈

ជនជាតិខ្មែររស់នៅខេត្តមួយចំនួនភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលពីដើមជាទឹកដីរបស់ខ្មែរ :

ខ្មែរវៀតមិញ

ចលនាតស៊ូខ្មែរមាននិន្នាការកុម្មុយនីស្តនិងចលនាខ្មែរឥស្សរៈនានា ដែលមានសម្ព័ន្ធភាពជាមួយចលនាតស៊ូវៀតមិញ ក្នុងការទាមទារឯករាជ្យពីបារាំង។

ខ្មែរវៀតមិញ នាម

[ខ្មែ-វៀត-មិញ] khmevietminh≈

ចលនាតស៊ូខ្មែរមាននិន្នាការកុម្មុយនីស្តនិងចលនាខ្មែរឥស្សរៈនានា ដែលមានសម្ព័ន្ធភាពជាមួយចលនាតស៊ូវៀតមិញ ក្នុងការទាមទារឯករាជ្យពីបារាំង។

ខ្មែរសេរី

ចលនាតស៊ូមួយដែលលេចឡើងតាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥២ដោយគេមានឈ្មោះថា ចលនាប្រជាជនសេរី ហើយបានដូរឈ្មោះថា ខ្មែរសេរី នៅក្រោយឆ្នាំ១៩៥៥។

ខ្មែរសេរី នាម

[ខ្មែ-សេ-រ៉ី] khmeserei≈

ចលនាតស៊ូមួយដែលលេចឡើងតាំងពីខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥២ដោយគេមានឈ្មោះថា ចលនាប្រជាជនសេរី ហើយបានដូរឈ្មោះថា ខ្មែរសេរី នៅក្រោយឆ្នាំ១៩៥៥។

ខ្មែរឥស្សរៈ

បុគ្គលឬក្រុមដែលបានកាន់អាវុធប្រឆាំងនឹងបារាំង ក្នុងការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យពីឆ្នាំ១៩៤៥ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ហើយក្រុមទាំងនោះមាននិន្នាការនយោបាយនិងមនោគមវិជ្ជាផ្សេងៗពីគ្នា។

ខ្មែរឥស្សរៈ នាម

[ខ្មែ-អ៊ិ-សៈ-រ៉ៈ] khmeaisakrak≈

បុគ្គលឬក្រុមដែលបានកាន់អាវុធប្រឆាំងនឹងបារាំង ក្នុងការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យពីឆ្នាំ១៩៤៥ដល់ឆ្នាំ១៩៥៣ហើយក្រុមទាំងនោះមាននិន្នាការនយោបាយនិងមនោគមវិជ្ជាផ្សេងៗពីគ្នា។

ខ្មោច

មនុស្ស សត្វដែលស្លាប់ខុសពីធម្មតា ដូចជាឧបទ្ទវហេតុ អត្តឃាត ឃាតកម្ម ជាដើម។

ខ្មោច នាម

[ខ្មោច] kmouch

អមនុស្ស ឬ រូបមនុស្ស រូបសត្វដែលអស់ជីវិត :

ខ្មោច នាម

[ខ្មោច-ឆៅ] kmouch

សាកសពមនុស្សដែលងើបមកយាយីមនុស្ស (តាមជំនឿអរូបី)។

ខ្មោច នាម

[ខ្មោច-តាយ-ហោង] kmouch

មនុស្ស សត្វដែលស្លាប់ខុសពីធម្មតា ដូចជាឧបទ្ទវហេតុ អត្តឃាត ឃាតកម្ម ជាដើម។

ខ្មោះ

ដែលមានក្លិនស្អុយលាយប្រៃផង នាំបណ្ដាលឱ្យតឹងច្រមុះ, ឱ្យខារកន្លើត :

ខ្មោះ គុណនាម

[ខ្មោះ] khmaoh

ដែលមានក្លិនស្អុយលាយប្រៃផង នាំបណ្ដាលឱ្យតឹងច្រមុះ, ឱ្យខារកន្លើត :

ខ្មោះខ្មួរ គុណនាម

[ខ្មោះ-ខ្មួ] khmakhmuor

ដែលមានក្លិនខ្មោះនិងខ្មួរលាយគ្នា :

ខ្មោះខ្មួរ គុណនាម

[ខ្មោះ-ខ្មួ] khmakhmuor

ដែលមានអាការៈច្រឡោះបោះ :

ខ្មៅ គុណនាម

[ខ្មៅ] kmav

ដែលមានពណ៌ងងឹតឬពណ៌ដូចធ្យូង។

ខ្មៅដៃ

ឧបករណ៍សម្រាប់សរសេរដែលផ្សំពីឈើមានបណ្ដូលជាថ្មម្សៅព័ណ៌, ថ្មម្សៅព័ណ៌សម្រាប់សរសេរលើក្រដាស, សម្រាប់ដឹក, គូស, វាស, គូរ...។

ខ្មៅដៃ នាម

[ខ្មៅ-ដៃ] khmovdai≈

ឧបករណ៍សម្រាប់សរសេរដែលផ្សំពីឈើមានបណ្ដូលជាថ្មម្សៅព័ណ៌, ថ្មម្សៅព័ណ៌សម្រាប់សរសេរលើក្រដាស, សម្រាប់ដឹក, គូស, វាស, គូរ...។

ឈ្មោះសត្វសន្តាននឹងស័ង្ខ សម្បកសន្តានខ្ចៅតែរូបធំជាងខ្ចៅជាងគ្រែង ខ្លះមានពុកមាត់, ខ្លះគូទស្រួច, ខ្លះទាល; គូទស្រួចហៅ ខ្យងគូទស្រួច, គូទទាលហៅថា ខ្យងគូទទាល, មានទឹកជាលំនៅខ្លះ, នៅលើគោកខ្លះ។ ស្រុកខ្លះហៅ ខ្ចង ព្រោះគេយល់ថាគូនឹងខ្ចៅ, គេនិយាយថា ខ្ចងខ្ចៅ, ប៉ុន្តែតាមពិត ខ្យងនេ

ខ្យង នាម

[ខ្យង] khyang

ឈ្មោះសត្វសន្តាននឹងស័ង្ខ សម្បកសន្តានខ្ចៅតែរូបធំជាងខ្ចៅជាងគ្រែង ខ្លះមានពុកមាត់, ខ្លះគូទស្រួច, ខ្លះទាល; គូទស្រួចហៅ ខ្យងគូទស្រួច, គូទទាលហៅថា ខ្យងគូទទាល, មានទឹកជាលំនៅខ្លះ, នៅលើគោកខ្លះ។ ស្រុកខ្លះហៅ ខ្ចង ព្រោះគេយល់ថាគូនឹងខ្ចៅ, គេនិយាយថា ខ្ចងខ្ចៅ, ប៉ុន្តែតាមពិត ខ្យងនេ

ខ្យល់

ពាក្យសាមញ្ញសំដៅលើឧស្ម័នផ្សេងៗ :

ខ្យល់ នាម

[ខ្យល់] kjol

សភាវៈដែលបក់, ដែលផាត់ទៅមកតាមធម្មតាលោក គឺរំជួលអាកាស។ ពាក្យនេះស្រុកខ្លះហៅ ខ្ចរ (អ.ថ. ខ្ចល់)។ បើហៅដូច្នេះ ដូចជាមានន័យសមដែរ ព្រោះមកពីភាសា សំ.បា. "ខចរ ប្រែថា សភាវៈ ឬដំណើរទៅតាមអាកាស " ប៉ុន្តែយើងកែឱ្យហៅ ខ្ចរ វិញពុំកើតទេ ព្រោះយើងប្រើជា ខ្យល់ មកយូរហើយ។

ខ្យល់ នាម

[ខ្យល់-កួច] kjol

ខ្យល់បក់វិលខ្លាំងនៅមួយកន្លែងឬចល័តមានរាងដូចសសរឈរឬសាជីផ្ងារដែលកើតមាននៅលើផ្ទៃដីឬផ្ទៃទឹក :

ខ្យល់ នាម

[ខ្យល់-មូ-សុង] kjol

(ភូមិ.) ឈ្មោះខ្យល់រដូវនៅអាស៊ីខាងត្បូងនិងអាស៊ីភាគអាគ្នេយ៍។ ចន្លោះខែឧសភានិងកញ្ញា ខ្យល់បក់ពីទិសនិរតី (រដូវភ្លៀង) ហើយចាប់ពីខែតុលាដល់មេសា ខ្យល់បក់ពីទិសឦសាន (រដូវប្រាំង)។

ខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

[ជក់-ខ្យល់] kjol

(សំនួន.) វក់, ងប់ងល់នឹងអ្វីមួយ :

ខ្យល់ នាម

[ខ្យល់] kjol

ពាក្យសាមញ្ញសំដៅលើឧស្ម័នផ្សេងៗ :

ខ្យល់កន្ត្រាក់

(ភូមិ.) សម្ទុះខ្យល់ដែលមានកម្លាំងខ្លាំងនិងមានល្បឿនលឿនបក់កញ្ឆក់ភ្លាមៗតែក្នុងរយៈពេលខ្លី :

ខ្យល់កន្ត្រាក់ នាម

[ខ្យល់-កន់-ត្រាក់] khaylknotreak≈

(ភូមិ.) សម្ទុះខ្យល់ដែលមានកម្លាំងខ្លាំងនិងមានល្បឿនលឿនបក់កញ្ឆក់ភ្លាមៗតែក្នុងរយៈពេលខ្លី :

ខ្យល់គរ

ខ្យល់ចាប់ធ្ងន់បាត់ស្មារតីដូចមនុស្សស្លាប់។

ខ្យល់គរ នាម

[ខ្យល់-គ] khaylko≈

ខ្យល់ចាប់ធ្ងន់បាត់ស្មារតីដូចមនុស្សស្លាប់។

ខ្យល់ចាប់

ធាតុក្នុងខ្លួនមិនស្រួលស្លាក់ខ្យល់រត់មិនសព្វនាំឱ្យវិលមុខបែកញើស ត្រជាក់ខ្លួន។

ខ្យល់ចាប់ នាម

[ខ្យល់-ចាប់] khaylchab≈

ធាតុក្នុងខ្លួនមិនស្រួលស្លាក់ខ្យល់រត់មិនសព្វនាំឱ្យវិលមុខបែកញើស ត្រជាក់ខ្លួន។

ខ្យាដំរី

ឈ្មោះសត្វមានពិសមួយប្រភេទ សន្តានខ្ទួយ តែធំជាងខ្ទួយ សម្បុរខ្មៅ មានតង្កៀប កន្ទុយវែងមានទ្រនិច។

ខ្យាដំរី នាម

[ខ្យា-ដំ-រ៉ី] khyadomrey

ឈ្មោះសត្វមានពិសមួយប្រភេទ សន្តានខ្ទួយ តែធំជាងខ្ទួយ សម្បុរខ្មៅ មានតង្កៀប កន្ទុយវែងមានទ្រនិច។

ខ្យូស

តូបសម្រាប់លក់ឬសម្រាកលម្ហែកាយនិងបរិភោគអាហារជាដើម :

ខ្យូស នាម

[ខ្យូស] khyus≈

តូបសម្រាប់លក់ឬសម្រាកលម្ហែកាយនិងបរិភោគអាហារជាដើម :

ខ្លប

ខ្លាចរាបឥតកម្រើកតតប, ខ្លាចលែងហ៊ានតតាំង។

ខ្លប គុណនាម

[ខ្លប] khlab

ដែលស្របទន់បណ្ដោយ :

ខ្លប កិរិយាសព្ទ

[ខ្លប-ខ្លាច] khlab

ខ្លាចរាបឥតកម្រើកតតប, ខ្លាចលែងហ៊ានតតាំង។

ខ្លា

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែត ផ្ទៃខ្លួនមានពណ៌លឿងនិងក្រឡាឆ្នូតៗពណ៌ខ្មៅ :

ខ្លា នាម

[ខ្លា] khla

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទសាហាវ រូបរាងដូចឆ្មា តែធំជាង តែងនៅក្នុងព្រៃ បរិភោគសាច់។ ខ្លាមានច្រើនប្រភេទគឺ ខ្លាធំ, ខ្លារខិន, ខ្លាត្រី។ ខ្លាមួយប្រភេទទៀតខ្មៅ បរិភោគឃ្មុំជាអាហារហៅថា ខ្លាឃ្មុំ។

ខ្លា នាម

[ខ្លា] khla

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែត ផ្ទៃខ្លួនមានពណ៌លឿងនិងក្រឡាឆ្នូតៗពណ៌ខ្មៅ :

ខ្លាឃ្មុំ

(ម.ព. ឃ្មុំ{¥¥}២{££})។

ខ្លាឃ្មុំ នាម

[ខ្លា-ឃ្មុំ] khleakhmuum≈

(ម.ព. ឃ្មុំ២)។

ខ្លាឃ្លោក

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទដែលមានគ្រាប់សម្រាប់ក្រឡុករាងជាគូបចំនួន៣ដោយមានបិទរូបគ្រប់ជ្រុង មានរូបសត្វខ្លា រូបឃ្លោក ក្ដាម មាន់ ជាដើម :

ខ្លាឃ្លោក នាម

[ខ្លា-ឃ្លោក] khleakhlok≈

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទដែលមានគ្រាប់សម្រាប់ក្រឡុករាងជាគូបចំនួន៣ដោយមានបិទរូបគ្រប់ជ្រុង មានរូបសត្វខ្លា រូបឃ្លោក ក្ដាម មាន់ ជាដើម :

ខ្លាច

ក្រែងតែ ក្រែងលោ សង្ស័យតែ តិចលោ :

ខ្លាច កិរិយាសព្ទ

[ខ្លាច] klach

ដែលមិនហ៊ាន, មិនអាច :

ខ្លាច កិរិយាសព្ទ

[ខ្លាច-ចិត] klach

ក្រែងចិត្ត រង្កៀសចិត្ត រអែងចិត្ត :

ខ្លាច គុណកិរិយា

[ខ្លាច-តែ] klach

ក្រែងតែ ក្រែងលោ សង្ស័យតែ តិចលោ :

ខ្លាញ់

អាការៈខាប់ទន់កើតពីសាច់មានដោយអន្លើ ក្នុងរូបកាយមនុស្ស ឬ សត្វ :

ខ្លាញ់ នាម

[ខ្លាញ់] khlanh

អាការៈខាប់ទន់កើតពីសាច់មានដោយអន្លើ ក្នុងរូបកាយមនុស្ស ឬ សត្វ :

ខ្លាំង

ដែលមានកម្លាំងច្រើន។

ខ្លាំង គុណនាម

[ខ្លាំង] klang

ដែលមានកម្លាំងច្រើន។

ខ្លី

ដែលតិចប្រវែង :

ខ្លី គុណនាម

[ខ្លី] khlei

ដែលតិចប្រវែង :

ខ្លឹម

អ្វីៗដែលជាទីគាប់ចិត្តណាស់ក៏ហៅ ខ្លឹម ដែរ :

ខ្លឹម នាម ១)

[ខ្លឹម] khloem

សាច់ឈើដែលរឹងនៅខាងក្នុងស្រាយ :

ខ្លឹម នាម ២)

[ខ្លឹម] khloem

ទ្រព្យអ្វីៗដែលជាទ្រព្យឧត្តមមានតម្លៃក៏ហៅថា ខ្លឹម ដែរ :

ខ្លឹម នាម ៣)

[ខ្លឹម] khloem

អ្វីៗដែលជាទីគាប់ចិត្តណាស់ក៏ហៅ ខ្លឹម ដែរ :

ខ្លឺត

ដែលលឿន, ដែលតឹងខ្លាំង :

ខ្លឺត គុណកិរិយា

[ខ្លឺត] khleut

ដែលលឿន, ដែលតឹងខ្លាំង :

ខ្លុក

អំបោះមង្គល :

ខ្លុក នាម

[ខ្លុក] khlok

អំបោះមង្គល :

ខ្លុង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានក្រមរនៅសំបក មានមមីសនៅស្លឹកៗធំក្រាស់ ស្លឹកប្រើជាថ្នាំក្វាតជ្រាំង មានជ័រប្រើការបានហៅថា ជ័រទឹក។

ខ្លុង នាម

[ខ្លុង] khlong

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានក្រមរនៅសំបក មានមមីសនៅស្លឹកៗធំក្រាស់ ស្លឹកប្រើជាថ្នាំក្វាតជ្រាំង មានជ័រប្រើការបានហៅថា ជ័រទឹក។

ខ្មូត នាម

ខ្មូរ កិ., គុ.

ខ្មូរ នាម

ខ្មូវ នាម

ខ្មួញ នាម

ខ្មួយ បុព្វបទ

ខ្មួរ គុណនាម

ខ្មួរ នាម

ខ្មួល បុព្វបទ

ខ្មួល គុណនាម

ខ្មួលខ្មាញ់ គុណកិរិយា

ខ្មេរ នាម

ខ្មេះ នាម

ខ្មែរ ន., គុ. ១)

ខ្មែរ នាម ២)

ខ្មែរ នាម

ខ្មែរកម្ពុជាក្រោម នាម

ខ្មែរក្រហម នាម

ខ្មែរក្រោម នាម

ខ្មែរវៀតមិញ នាម

ខ្មែរសេរី នាម

ខ្មែរឥស្សរៈ នាម

ខ្មោច នាម

ខ្មោច នាម

ខ្មោច នាម

ខ្មោះ គុណនាម

ខ្មោះខ្មួរ គុណនាម

ខ្មោះខ្មួរ គុណនាម

ខ្មោះខ្មួរ គុណកិរិយា

ខ្មៅ គុណនាម

ខ្មៅដៃ នាម

ខ្យង នាម

ខ្យល់ នាម

ខ្យល់ នាម

ខ្យល់ នាម

ខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

ខ្យល់ នាម

ខ្យល់កន្ត្រាក់ នាម

ខ្យល់គរ នាម

ខ្យល់ចាប់ នាម

ខ្យាដំរី នាម

ខ្យូស នាម

ខ្លប គុណនាម

ខ្លប កិរិយាសព្ទ

ខ្លា នាម

ខ្លា នាម

ខ្លាឃ្មុំ នាម

ខ្លាឃ្លោក នាម

ខ្លាច កិរិយាសព្ទ

ខ្លាច កិរិយាសព្ទ

ខ្លាច គុណកិរិយា

ខ្លាញ់ នាម

ខ្លាំង គុណនាម

ខ្លី គុណនាម

ខ្លឹម នាម ១)

ខ្លឹម នាម ២)

ខ្លឹម នាម ៣)

ខ្លឺត គុណកិរិយា

ខ្លុក នាម

ខ្លុង នាម