វចនានុក្រមខ្មែរ

គរុវិទ្យា នាម

[គៈ-រុ-វិត-ទ្យា] keakruvittyea≈

(ម.ព. គរុវិជ្ជា)។

គល់ នាម ១)

[គល់] kol

ប៉ែកដើមឈើខាងក្រោមជិតនឹងដី :

គល់ នាម ២)

[គល់] kol

ប៉ែកខាងដើមបង្អស់ :

គល់ គុណនាម

[គល់-ឈើ] kol

(សំនួន.) ដែលមិនសូវមាត់មិនសូវក, ដែលមិននិយាយស្ដី, ដែលនៅស្ងៀម :

គល់ នាម

[គល់] kol

ដើមឈើងាប់អណ្ដែតទឹក ដែលមិនមានមែកជាប់ :

គល់រាំង

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មាឌធំជាងត្រីកាហោ :

គល់រាំង នាម

[គល់-រាំង] kolrang

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មាឌធំជាងត្រីកាហោ :

គហបតានី នាម

[គៈ-ហៈ-ប៉ៈ-តា-នី] keakhakbaktani≈

(ម.ព. គហបតី)។

គហបតី

បុរសជាម្ចាស់ផ្ទះ; អ្នកមានធនធានស្ដុកស្ដម្ភ; ពាណិជដែលមានភោគសម្បត្តិច្រើន; សេដ្ឋី។

គហបតី នាម

[គៈ-ហៈ-ប៉ៈ-ដី] kohabatei

បុរសជាម្ចាស់ផ្ទះ; អ្នកមានធនធានស្ដុកស្ដម្ភ; ពាណិជដែលមានភោគសម្បត្តិច្រើន; សេដ្ឋី។

គាក់ គុណនាម

[គាក់] keak

ដែលមានខ្នងផតទ្រូងពើង :

គាក់ កិរិយាសព្ទ

[គាក់] keak

គាំង, ទើស, ទើរ, អាក់ :

គាង នាម

[គាង] kang

ចំហៀងក្បាលទាំងពីរខាង; សក់ដែលនៅសងខាងក្បាល :

គាង គុណនាម

[គាង] kang

ដែលកន្ធែកលើជាងក្រោម :

គាងឃ្វាយ

ឈ្មោះគ្រឿងទព្វសម្ភារៈជាប្រដាប់ប្រាសាទពីបុរាណដែលមានសណ្ឋានដូចចង្កាក្របី :

គាងឃ្វាយ គុណនាម

[គាង-ឃ្វាយ] keangkhveay

ឈ្មោះគ្រឿងទព្វសម្ភារៈជាប្រដាប់ប្រាសាទពីបុរាណដែលមានសណ្ឋានដូចចង្កាក្របី :

គាត កិរិយាសព្ទ

[គាត] keat

ស្លៀកលាត់ព័ទ្ធចងមាំ :

គាត នាម

[គាត] keat

សូត្រដែលចងរុំជាក្បាច់ ដើម្បីនឹងធ្វើសំពត់ហូល :

គាត់ សព្វនាម

[គាត់] kot

គេ, អ្នក :

គាថា

មាស, ប្រាក់ជាដើម ដែលចារបញ្ចុះគាថាយ័ន្ត សម្រាប់ដាក់ខ្សែចង្កេះ, ខ្សែក, ខ្សែដៃ, តាមទម្លាប់មនុស្សដែលធ្លាប់រាប់អាន; ពាក្យនេះ ច្រើនហៅក្លាយមកថា កថា ឬ កាថា (គួរប្រើ គាថា វិញ)។

គាថា នាម

[គា-ថា] keatha

កម្រងវាចាដែលមានរបៀបកំណត់ ដោយខ្យល់អក្សរមាន ឆន្ទ គណៈ ឃ្លា ល្បះ (ពាក្យកាព្យបាលី)។

គាថា នាម

[គា-ថា] keatha

មាស, ប្រាក់ជាដើម ដែលចារបញ្ចុះគាថាយ័ន្ត សម្រាប់ដាក់ខ្សែចង្កេះ, ខ្សែក, ខ្សែដៃ, តាមទម្លាប់មនុស្សដែលធ្លាប់រាប់អាន; ពាក្យនេះ ច្រើនហៅក្លាយមកថា កថា ឬ កាថា (គួរប្រើ គាថា វិញ)។

គាថាពន្ធ

សេចក្ដី ឬ ប្រយោគដែលតែងជាគាថាប្រកបដោយឆន្ទ និង បាទ។

គាថាពន្ធ នាម

[គា-ថា-ពន់] keathaponth

សេចក្ដី ឬ ប្រយោគដែលតែងជាគាថាប្រកបដោយឆន្ទ និង បាទ។

គាថាបាលីចំនួនមួយពាន់ ក្នុងមហាវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) ដែលលោកអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរបានដកស្រង់ពីក្នុងគម្ពីរសុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ចារជាគម្ពីរស្លឹករឹត (គាថាបាលីសុទ្ធ) សម្រាប់ទេសនាអានបាលីសុទ្ធប្រើការអានជាបទសរភញ្ញខ្លីៗ តាមសង្កាត់បាទនៃគាថា ត្រាតែចប់ទាំង ១៣កណ្ឌ :

គាថាពាន់ នាម

[គា-ថា-ពាន់] keathapean

គាថាបាលីចំនួនមួយពាន់ ក្នុងមហាវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) ដែលលោកអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរបានដកស្រង់ពីក្នុងគម្ពីរសុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ចារជាគម្ពីរស្លឹករឹត (គាថាបាលីសុទ្ធ) សម្រាប់ទេសនាអានបាលីសុទ្ធប្រើការអានជាបទសរភញ្ញខ្លីៗ តាមសង្កាត់បាទនៃគាថា ត្រាតែចប់ទាំង ១៣កណ្ឌ :

គាធ

(ម.ព. គាត)។

គាធ កិ., ន.

[គាត] keat≈

(ម.ព. គាត)។

គាប កិរិយាសព្ទ ១)

[គាប] keab

ចាប់រឹតដោយគំនាប ឬ ឃ្លាប :

គាប កិរិយាសព្ទ ២)

[គាប] keab

(ព.ប្រ.) ប្រើវិធីឬល្បិចបង្ខំ ដើម្បីសម្រេចគោលបំណងអ្វីមួយ :

គាបសង្កត់

ដាក់គំនាប ឬដាក់សម្ពាធទៅលើបុគ្គលណាម្នាក់ ដោយកម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្ត ឬសម្ភារៈ :

គាបសង្កត់ កិរិយាសព្ទ

[គាប-សង់-កត់] keabsngokta≈

ដាក់គំនាប ឬដាក់សម្ពាធទៅលើបុគ្គលណាម្នាក់ ដោយកម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្ត ឬសម្ភារៈ :

គាប់

ពាក្យផ្ទុយនឹង ខុស, ទាស់; មិនត្រូវចិត្ត។

គាប់ គុណនាម ១)

[គាប់] keab

ត្រូវ, ឥតខុស, ឥតទាស់ :

គាប់ គុណនាម ២)

[គាប់] keab

ពាក្យផ្ទុយនឹង ខុស, ទាស់; មិនត្រូវចិត្ត។

គាប់ជួន

ជួប ប្រទះ ឬកើតឡើងដោយឥតព្រាងទុក :

គាប់ជួន កិរិយាសព្ទ

[គាប់-ជួន] keabchuon≈

ជួប ប្រទះ ឬកើតឡើងដោយឥតព្រាងទុក :

គាប្បី

(ម.ព. គប្បី)។

គាប្បី កិរិយាសព្ទ

[គាប់-បី] keabbei≈

(ម.ព. គប្បី)។

គាមកថា

ការនិយាយពីស្រុកទេសថាចម្រើន ឬវិនាស, ល្អ ឬអាក្រក់ជាដើម។

គាមកថា នាម

[គា-មៈ-កៈ-ថា] keamokotha

ការនិយាយពីស្រុកទេសថាចម្រើន ឬវិនាស, ល្អ ឬអាក្រក់ជាដើម។

គាមភាសា

ភាសារបស់អ្នកស្រុកនិយាយតាមធ្លាប់, សម្ដីអ្នកស្រុកធម្មតា។

គាមភាសា នាម

[គា-មៈ-ភា-សា] keampheasa

ភាសារបស់អ្នកស្រុកនិយាយតាមធ្លាប់, សម្ដីអ្នកស្រុកធម្មតា។

គាមភោជក

មហាគាមភោជក "ចៅហ្វាយស្រុក"។

គាមភោជក នាម

[គា-មៈ-ភោ-ជក់] keamphouchok

មហាគាមភោជក "ចៅហ្វាយស្រុក"។

គាមវាសី

អ្នកនៅក្នុងស្រុកជាប្រក្រតី, ឬអ្នកមានលំនៅប្រក្រតី នៅក្នុងស្រុក, គឺនៅក្នុងស្រុកជានិច្ច។

គាមវាសី នាម

[គា-មៈ-វា-សី] keameakveasei≈

អ្នកនៅក្នុងស្រុកជាប្រក្រតី, ឬអ្នកមានលំនៅប្រក្រតី នៅក្នុងស្រុក, គឺនៅក្នុងស្រុកជានិច្ច។

គាមូបចារៈ

ទីជិតស្រុក, ទីជិតព្រំដែននៃស្រុក។

គាមូបចារៈ នាម

[គា-ម៉ូ-ប៉ៈ-ចា-រ៉ៈ] keamoubakcharak≈

ទីជិតស្រុក, ទីជិតព្រំដែននៃស្រុក។

គាយ

ចែវទូកមិនលើកចែវឱ្យផុតពីទឹក ដើម្បីនឹងប្រើចែវជួសចង្កូត; ទប់ទូកកុំឱ្យឃ្លោង ឬ កុំឱ្យទើស, កុំឱ្យទង្គិចនឹងអ្វីៗ; អុំទូកដោយដៃម្ខាង យកដងច្រវាទប់នឹងស្មា ហើយមិនលើកស្លាបច្រវាឱ្យផុតពីទឹកក៏ហៅថា គាយ ដែរ។

គាយ គុណនាម

[គាយ] keay

ដែលកន្ធែកក្រោមជាងលើ :

គាយ កិរិយាសព្ទ

[គាយ] keay

ចែវទូកមិនលើកចែវឱ្យផុតពីទឹក ដើម្បីនឹងប្រើចែវជួសចង្កូត; ទប់ទូកកុំឱ្យឃ្លោង ឬ កុំឱ្យទើស, កុំឱ្យទង្គិចនឹងអ្វីៗ; អុំទូកដោយដៃម្ខាង យកដងច្រវាទប់នឹងស្មា ហើយមិនលើកស្លាបច្រវាឱ្យផុតពីទឹកក៏ហៅថា គាយ ដែរ។

គារវកិច្ច

ការសម្ដែងនូវសេចក្ដីគោរព ឱនលំទោន, ដំណើរប្រតិបត្តិតាម :

គារវកិច្ច នាម

[គា-រៈ-វៈ-កិច] keareakveakkech≈

ការសម្ដែងនូវសេចក្ដីគោរព ឱនលំទោន, ដំណើរប្រតិបត្តិតាម :

គារវៈ

សេចក្ដីគោរព និងសេចក្ដីស្រឡាញ់; សេចក្ដីរាប់អានដោយគោរព។

គារវៈ នាម

[គា-រៈ-វៈ] kearoveak

សេចក្ដីគោរព, កិរិយាលំអុតលំឱន, ឱនលំទោន; ដំណើរប្រតិបត្តិតាម។

គារវៈ នាម

[គា-រៈ-វៈ-កៈ-ថា] kearoveak

សម្ដីសម្ដែងនូវសេចក្ដីគោរព។

គារវៈ នាម

[គា-រៈ-វៈ-តា] kearoveak

ភាពនៃការគោរព, សេចក្ដីគោរព។

គារវៈ នាម

[គា-រៈ-វៈ-ភ័ក-ក្ដី] kearoveak

សេចក្ដីគោរព និងសេចក្ដីស្រឡាញ់; សេចក្ដីរាប់អានដោយគោរព។

គាល់

អង្គុយក្នុងសំណាក់ស្ដេច, ទៅកាន់សំណាក់ស្ដេច (រ.ស.) ; (ស.ស.) :

គាល់ កិរិយាសព្ទ

[គាល់] keal

អង្គុយក្នុងសំណាក់ស្ដេច, ទៅកាន់សំណាក់ស្ដេច (រ.ស.) ; (ស.ស.) :

គាវ

ឈ្មោះអាហារមានសាច់ស្រោបដោយម្សៅម្យ៉ាង ពួកគុយទាវ។

គាវ នាម

[គាវ] keav

ឫស្សី ឬឈើ ២កំណាត់ រួមគល់កន្ធែកចុងសម្រាប់បង្អូសនង្គ័ល, រនាស់ ឬដាក់អ្វីៗ បង្អូសក៏បាន។ រទេះជើង ២គ្មានកង់ :

គាវ នាម

[គាវ] keav

ស្រទបត្នោត, ដូង :

គាវ នាម

[គាវ] keav

ឈ្មោះអាហារមានសាច់ស្រោបដោយម្សៅម្យ៉ាង ពួកគុយទាវ។

គាវុត

មាត្រាវាស់ ឬរង្វាស់ ចំនួនពីរពាន់ព្យាម គឺមួយរយសិន (ប្រើតែពីក្នុងសម័យបុរាណ)។

គាវុត នាម

[គា-វុត] keavut

មាត្រាវាស់ ឬរង្វាស់ ចំនួនពីរពាន់ព្យាម គឺមួយរយសិន (ប្រើតែពីក្នុងសម័យបុរាណ)។

គាស់

ជីករំលើង, ធ្វើឱ្យរបើក, ឱ្យកក្រើក, ឱ្យហើប :

គាស់ កិរិយាសព្ទ

[គាស់] keas

ជីករំលើង, ធ្វើឱ្យរបើក, ឱ្យកក្រើក, ឱ្យហើប :

គាំ

ទល់ទ្រ, ទប់ទល់ :

គាំ កិរិយាសព្ទ

[គាំ] koam

ទល់ទ្រ, ទប់ទល់ :

គាំង

ដែលអាក់ ដែលងាស់ :

គាំង កិរិយាសព្ទ

[គាំង] keang

គាក់, អាក់, ងាស់ប្រព្រឹត្តទៅពុំបាន :

គាំង គុ., គុ.កិ.

[គាំង] keang

ដែលអាក់ ដែលងាស់ :

គាំងបេះដូង

ឈ្មោះជំងឺមួយប្រភេទដែលបណ្ដាលមកពីការកកស្ទះខ្លាញ់ក្នុងសរសៃឈាមបេះដូងឬមកពីករណីផ្សេងទៀត ធ្វើឱ្យបេះដូងមានដំណើរការមិនប្រក្រតី ពេលខ្លះអាចបណ្ដាលឱ្យជនរងគ្រោះស្លាប់បាន :

គាំងបេះដូង នាម

[គាំង-បេះ-ដូង] keaumngbeahdoung≈

ឈ្មោះជំងឺមួយប្រភេទដែលបណ្ដាលមកពីការកកស្ទះខ្លាញ់ក្នុងសរសៃឈាមបេះដូងឬមកពីករណីផ្សេងទៀត ធ្វើឱ្យបេះដូងមានដំណើរការមិនប្រក្រតី ពេលខ្លះអាចបណ្ដាលឱ្យជនរងគ្រោះស្លាប់បាន :

គាំទ្រ

ជួយទល់ទ្រ, ទំនុកបម្រុង, ជួយឧបត្ថម្ភ, ជួយគាំពារ, ទទួលស្គាល់។

គាំទ្រ កិរិយាសព្ទ

[គាំ-ទ្រ] kormtror

ជួយទល់ទ្រ, ទំនុកបម្រុង, ជួយឧបត្ថម្ភ, ជួយគាំពារ, ទទួលស្គាល់។

គាំពារ

សកម្មភាព ឬ គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិក្នុងគោលបំណងជួយជ្រោមជ្រែងផលិតផល ឬ សេវាក្នុងស្រុក មានជាឤទិ៍ ការកម្រិតឬការរឹតត្បឹតការនាំចូល ការដាក់ពន្ធទៅលើផលិតផលនាំចូល ការកំណត់កូតា វិធានការរដ្ឋបាល ការឧបត្ថម្ភធន៘ :

គាំពារ កិរិយាសព្ទ

[គាំ-ពា] koamr

អបអង, ជួយ, ទំនុកបម្រុង :

គាំពារ នាម

[គាំ-ពា-និ-យំ] koamr

សកម្មភាព ឬ គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិក្នុងគោលបំណងជួយជ្រោមជ្រែងផលិតផល ឬ សេវាក្នុងស្រុក មានជាឤទិ៍ ការកម្រិតឬការរឹតត្បឹតការនាំចូល ការដាក់ពន្ធទៅលើផលិតផលនាំចូល ការកំណត់កូតា វិធានការរដ្ឋបាល ការឧបត្ថម្ភធន៘ :

គិញ

(ម.ព. លិញគិញ)។

គិញ នាម

[គិញ] kinh≈

(ម.ព. លិញគិញ)។

គិត

ទូទាត់ប្រាក់ក្នុងការទិញលក់ឬការបម្រើសេវាកម្ម : ប្រើ គិតថ្លៃ ក៏បាន :

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត] kit

ត្រិះរិះ, ពិចារណា, នឹក, នឹកដល់, រឭក :

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-ខ្លី] kit

(សំនួន.) គិតងាយ មិនគិតគូរវែងឆ្ងាយ :

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-គូ] kit

ពិចារណាសាចុះសាឡើង, យកចិត្តទុកដាក់ អើពើ ចាប់អារម្មណ៍ :

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-គូ-វែង-ឆ្ងាយ] kit

(សំនួន.) (ម.ព. គិតមុខគិតក្រោយ)។

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-ថ្លៃ] kit

(ម.ព. គិតលុយ)។

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-មុក-គិត-ក្រោយ] kit

(សំនួន.) ពិចារណាឬគិតថ្លឹងថ្លែងជាមុន, គិតគូរវែងឆ្ងាយ :

គិត កិរិយាសព្ទ

[គិត-លុយ] kit

ទូទាត់ប្រាក់ក្នុងការទិញលក់ឬការបម្រើសេវាកម្ម : ប្រើ គិតថ្លៃ ក៏បាន :

គិរី

ភ្នំ។

គិរី នាម

[គិ-រី] kiri

ភ្នំ។

គរុវិទ្យា នាម

គល់ នាម ១)

គល់ នាម ២)

គល់ គុណនាម

គល់ នាម

គល់កែ នាម

គល់រាំង នាម

គហបតានី នាម

គហបតី នាម

គាក់ គុណនាម

គាក់ កិរិយាសព្ទ

គាង នាម

គាង គុណនាម

គាងឃ្វាយ គុណនាម

គាត កិរិយាសព្ទ

គាត នាម

គាត់ សព្វនាម

គាថា នាម

គាថា នាម

គាថាពន្ធ នាម

គាថាពាន់ នាម

គាធ កិ., ន.

គាប កិរិយាសព្ទ ១)

គាប កិរិយាសព្ទ ២)

គាបសង្កត់ កិរិយាសព្ទ

គាប់ គុណនាម ១)

គាប់ គុណនាម ២)

គាប់ជួន កិរិយាសព្ទ

គាប្បី កិរិយាសព្ទ

គាមកថា នាម

គាមភាសា នាម

គាមភោជក នាម

គាមវាសី នាម

គាមូបចារៈ នាម

គាយ គុណនាម

គាយ កិរិយាសព្ទ

គារវកិច្ច នាម

គារវៈ នាម

គារវៈ នាម

គារវៈ នាម

គារវៈ នាម

គាល់ កិរិយាសព្ទ

គាវ នាម

គាវ នាម

គាវ នាម

គាវុត នាម

គាស់ កិរិយាសព្ទ

គាំ កិរិយាសព្ទ

គាំង កិរិយាសព្ទ

គាំង គុ., គុ.កិ.

គាំងបេះដូង នាម

គាំទ្រ កិរិយាសព្ទ

គាំពារ កិរិយាសព្ទ

គាំពារ នាម

គិញ នាម

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិត កិរិយាសព្ទ

គិរី នាម