Khmer Dictionary

គិរីវង់

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ :

គិរីវង់ នាម

[គិ-រី-វង់] kirivong

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ :

គិរីវង្កត

(ម.ព. វង្កត)។

គិរីវង្កត នាម

[គិ-រី-វង់-កត់] kirivngkot

(ម.ព. វង្កត)។

គិល

គន្លាក់, គល់ (ព.អា.)។

គិល នាម

[គិល] kil

គន្លាក់, គល់ (ព.អា.)។

គិលាន

(ម.ព. គិលានុបដ្ឋាក)។

គិលាន ន., គុ.

[គិ-លាន] kilean

អ្នកឈឺ, អ្នកមានជំងឺ; ដែលឈឺ។

គិលាន នាម

[គិ-លា-ណាត់-ឋាន] kilean

មន្ទីរសម្រាប់ព្យាបាលមនុស្សឈឺ, វេជ្ជមន្ទីរ សម្រាប់ថែរក្សាអ្នកជំងឺ តែមិនមានកន្លែងសម្រាប់ឱ្យមនុស្សឈឺដេកទេ។

គិលាន នាម

[គិ-លា-ណៈ-សង់-គ្រោះ] kilean

ការជួយទំនុកបម្រុងអ្នកជំងឺ។

គិលាន នាម

[គិ-លា-នុ-ប៉័ត-ឋាន] kilean

ការបម្រើ, ថែទាំ, ទំនុកបម្រុងអ្នកជំងឺ; មន្ទីរពេទ្យព្យាបាលអ្នកជំងឺ។

គិលាន នាម

[គិ-លា-នុ-ប៉័ត-ឋាន-ព្រះ-ម-ហា-ក្ស័ត-ត្រិ-យ៉ា-នី] kilean

ឈ្មោះមន្ទីរសង្ឃពេទ្យមួយក្នុងព្រះរាជធានីភ្នំពេញ។

គិលាន នាម

[គិ-លា-នុ-ប៉័ត-ឋា-យិ-កា] kilean

(ម.ព. គិលានុបដ្ឋាក)។

គិលានបច្ច័យ

ថ្នាំសង្កូវ គ្រឿងចាំបាច់សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺ។

គិលានបច្ច័យ នាម

[គិ-លា-ណៈ-ប៉័ច-ចៃ] kileanakbchachai≈

ថ្នាំសង្កូវ គ្រឿងចាំបាច់សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺ។

គិលានភត្ត

អាហារសម្រាប់អ្នកជំងឺ។

គិលានភត្ត នាម

[គិ-លា-ណៈ-ភ័ត] kileanakphta≈

អាហារសម្រាប់អ្នកជំងឺ។

គី

កំពឹសសមុទ្រ ឬ ផ្អកធ្វើដោយកំពឹសសមុទ្រ :

គី នាម

[គី] ki≈

កំពឹសសមុទ្រ ឬ ផ្អកធ្វើដោយកំពឹសសមុទ្រ :

គីង្គក់

ប្រទាលមួយយ៉ាងមានសណ្ឋានបែបគីង្គក់ ហៅថា ប្រទាលគីង្គក់។

គីង្គក់ នាម

[គីង-គក់] kingkok

ឈ្មោះសត្វពួកមួយ រាងអើតមុខស្បែកគគ្រាត សន្តាននឹងកង្កែប តែនៅលើគោក។

គីង្គក់ នាម

[គីង-គក់] kingkok

ប្រទាលមួយយ៉ាងមានសណ្ឋានបែបគីង្គក់ ហៅថា ប្រទាលគីង្គក់។

គីណេព្យាបាល

(វេជ្ជ.) ការព្យាបាលដោយចលនា, វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយហត្ថចលនាដើម្បីរំញោចសរីរាង្គដូចជា ការច្របាច់ ការចុច...ឬប្រើឧបករណ៍ផ្សេងៗ :

គីណេព្យាបាល នាម

[គី-ណេ-ព្យា-បាល] kinepyeabal≈

(វេជ្ជ.) ការព្យាបាលដោយចលនា, វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយហត្ថចលនាដើម្បីរំញោចសរីរាង្គដូចជា ការច្របាច់ ការចុច...ឬប្រើឧបករណ៍ផ្សេងៗ :

គីតសាស្ត្រ

ក្បួនតម្រាដែលនិយាយពីចម្រៀងឬទំនុកច្រៀង, ក្បួនចម្រៀង។

គីតសាស្ត្រ នាម

[គី-តៈ-សាស] kitsas

ក្បួនតម្រាដែលនិយាយពីចម្រៀងឬទំនុកច្រៀង, ក្បួនចម្រៀង។

គីមី

ផ្នែកមួយនៃគីមីដែលសិក្សាពីទម្រង់ លក្ខណៈ និងប្រតិកម្ម នៃសមាសធាតុសរីរាង្គ។

គីមី គុណនាម

[គី-មី] kimi

ដែលទាក់ទងទៅនឹងសារធាតុគីមីនៅក្នុងផលិតផលកសិកម្ម អាហារជាដើម ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព :

គីមី នាម

[គី-មី] kimi

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីសមាសភាព ទម្រង់ លក្ខណៈ បម្រែបម្រួលនិងដំណើរប្រព្រឹត្តទៅរបស់រូបធាតុ :

គីមី នាម

[គី-មី-សៈ-រ៉ី-រាង] kimi

ផ្នែកមួយនៃគីមីដែលសិក្សាពីទម្រង់ លក្ខណៈ និងប្រតិកម្ម នៃសមាសធាតុសរីរាង្គ។

គីមីជីវៈ

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីសមាសធាតុ និងលំនាំគីមីនៅក្នុងភាវរស់។

គីមីជីវៈ នាម

[គី-មី-ជី-វៈ] kimichiveak≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីសមាសធាតុ និងលំនាំគីមីនៅក្នុងភាវរស់។

គីមីព្យាបាល

(វេជ្ជ.) វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយការប្រើសារធាតុគីមី។

គីមីព្យាបាល នាម

[គី-មី-ព្យា-បាល] kimipyeabal≈

(វេជ្ជ.) វិធីសាស្ត្រព្យាបាលជំងឺដោយការប្រើសារធាតុគីមី។

គីមីវិទ្យា

(ម.ព. គីមី)។

គីមីវិទ្យា នាម

[គី-មី-វិត-ទ្យា] kimivittyea≈

(ម.ព. គីមី)។

គីស្ត

(វេជ្ជ.) ដុំពកបេនីញ ជាសារធាតុរាវរុំព័ទ្ធជុំវិញដោយស្រោមដែលគ្មានទំនាក់ទំនងនឹងជាលិកាខាងក្រៅ :

គីស្ត នាម

[គីស] (ជើង ត)] kis](cheungt)a≈

(វេជ្ជ.) ដុំពកបេនីញ ជាសារធាតុរាវរុំព័ទ្ធជុំវិញដោយស្រោមដែលគ្មានទំនាក់ទំនងនឹងជាលិកាខាងក្រៅ :

គីឡូ

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ ១០០០ឯកតា ឬ ១០០០ដង នៅក្នុងប្រព័ន្ធរង្វាស់។ បារាំងប្រើជា ន. ជាពាក្យបំប្រួញរបស់ពាក្យថា គីឡូក្រាម គឺបើគេនិយាយថា ១គីឡូ ឬ ២គីឡូ បានន័យថា ទម្ងន់ ១គីឡូក្រាម ឬ ២គីឡូក្រាម។ ចំណែកខ្មែរយើងប្រើពាក្យ គីឡូ នេះសំដៅយកទាំងទម្ងន់ទាំងចម្ងាយដូចជា អង្ក

គីឡូ នាម

[គី-ឡូ] kilo

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ ១០០០ឯកតា ឬ ១០០០ដង នៅក្នុងប្រព័ន្ធរង្វាស់។ បារាំងប្រើជា ន. ជាពាក្យបំប្រួញរបស់ពាក្យថា គីឡូក្រាម គឺបើគេនិយាយថា ១គីឡូ ឬ ២គីឡូ បានន័យថា ទម្ងន់ ១គីឡូក្រាម ឬ ២គីឡូក្រាម។ ចំណែកខ្មែរយើងប្រើពាក្យ គីឡូ នេះសំដៅយកទាំងទម្ងន់ទាំងចម្ងាយដូចជា អង្ក

គីឡូក្រាម

ទម្ងន់ ១០០០ក្រាម គឺមួយនាឡិដប់តម្លឹងប្រាំពីរជី។

គីឡូក្រាម នាម

[គី-ឡូ-ក្រាម] kiloukram

ទម្ងន់ ១០០០ក្រាម គឺមួយនាឡិដប់តម្លឹងប្រាំពីរជី។

គីឡូតោន

១០០០តោន, ជាខ្នាតសម្រាប់ប្រមាណកម្លាំងនៃការផ្ទុះបរមាណូ។

គីឡូតោន នាម

[គី-ឡូ-តោន] kilotaon

១០០០តោន, ជាខ្នាតសម្រាប់ប្រមាណកម្លាំងនៃការផ្ទុះបរមាណូ។

គីឡូបៃ

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១០២៤បៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយគេកំណត់យក ១គីឡូបៃ ស្មើនឹង ១០០០បៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Kb។

គីឡូបៃ នាម

[គី-ឡូ-បៃ] kiloubai≈

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១០២៤បៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយគេកំណត់យក ១គីឡូបៃ ស្មើនឹង ១០០០បៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Kb។

គីឡូប៊ីត

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១០២៤ប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយគេកំណត់យក ១គីឡូប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Kb ឬ Kbit។

គីឡូប៊ីត នាម

[គី-ឡូ-ប៊ីត] kiloubit≈

(ប.ព.) ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១០២៤ប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយគេកំណត់យក ១គីឡូប៊ីត ស្មើនឹង ១០០០ប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Kb ឬ Kbit។

គីឡូម៉ែត្រ

រង្វាស់ចម្ងាយមានប្រមាណមួយពាន់ម៉ែត្រ គឺប្រមាណ ៥០០ព្យាម (អក្សរកាត់ គ.ម.)។

គីឡូម៉ែត្រ នាម

[គី-ឡូ-ម៉ែត] kiloumete

រង្វាស់ចម្ងាយមានប្រមាណមួយពាន់ម៉ែត្រ គឺប្រមាណ ៥០០ព្យាម (អក្សរកាត់ គ.ម.)។

គីឡូម៉ែត្រការ៉េ

ខ្នាតរង្វាស់ផ្ទៃស្មើនឹងទំហំការ៉េដែលមានជ្រុងប្រវែង១គីឡូម៉ែត្រ គឺ១គីឡូម៉ែត្របួនជ្រុង :

គីឡូម៉ែត្រការ៉េ នាម

[គី-ឡូ-ម៉ែត-កា-រ៉េ] kiloumaetkare≈

ខ្នាតរង្វាស់ផ្ទៃស្មើនឹងទំហំការ៉េដែលមានជ្រុងប្រវែង១គីឡូម៉ែត្រ គឺ១គីឡូម៉ែត្របួនជ្រុង :

គីឡូម៉ែត្រក្រឡា

(ម.ព. គីឡូម៉ែត្រការ៉េ)។

គីឡូម៉ែត្រក្រឡា នាម

[គី-ឡូ-ម៉ែត-ក្រ-ឡា] kiloumaetkrola≈

(ម.ព. គីឡូម៉ែត្រការ៉េ)។

គីឡូវ៉ាត់

ខ្នាតនៃកម្លាំងចរន្តអគ្គិសនី ស្មើនឹង ១០០០វ៉ាត់។

គីឡូវ៉ាត់ នាម

[គី-ឡូ-វ៉ាត់] kilovat

ខ្នាតនៃកម្លាំងចរន្តអគ្គិសនី ស្មើនឹង ១០០០វ៉ាត់។

គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង

ខ្នាតនៃថាមពលចំនួន ១០០០វ៉ាត់ក្នុងមួយម៉ោង។ គេច្រើនប្រើខ្នាតនេះដើម្បីវាស់បរិមាណអគ្គិសនីដែលបានប្រើប្រាស់។ ពាក្យសាមញ្ញគេច្រើនហៅត្រឹមគីឡូប៉ុណ្ណោះ :

គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង នាម

[គី-ឡូ-វ៉ាត់-ម៉ោង] kilouvatmaong≈

ខ្នាតនៃថាមពលចំនួន ១០០០វ៉ាត់ក្នុងមួយម៉ោង។ គេច្រើនប្រើខ្នាតនេះដើម្បីវាស់បរិមាណអគ្គិសនីដែលបានប្រើប្រាស់។ ពាក្យសាមញ្ញគេច្រើនហៅត្រឹមគីឡូប៉ុណ្ណោះ :

គីឡូវ៉ុល

ខ្នាតនៃកម្លាំងធាតុក្នុងអគ្គិសនី ស្មើនឹង ១០០០វ៉ុល។

គីឡូវ៉ុល នាម

[គី-ឡូ-វ៉ុល] kilovol

ខ្នាតនៃកម្លាំងធាតុក្នុងអគ្គិសនី ស្មើនឹង ១០០០វ៉ុល។

គីឡូស៊ីក

ខ្នាតដំណើរផ្ទួនចំពោះបាតុភូតនៃការកម្រើកញ័ររន្ថាន់ ស្មើនឹង ១០០០ស៊ីកក្នុងមួយវិនាទី។

គីឡូស៊ីក នាម

[គី-ឡូ-ស៊ីក] kilosik

ខ្នាតដំណើរផ្ទួនចំពោះបាតុភូតនៃការកម្រើកញ័ររន្ថាន់ ស្មើនឹង ១០០០ស៊ីកក្នុងមួយវិនាទី។

គឹកៗ

សូរសន្ធឹកខ្យល់ខ្លាំង, សូរសន្ធឹកកប៉ាល់បើក :

គឹកៗ ឧទានសព្ទ

[គឹក-គឹក] kuek

សូរសន្ធឹកខ្យល់ខ្លាំង, សូរសន្ធឹកកប៉ាល់បើក :

គឹម

មីងឬអ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់គូ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

គឹម សព្វនាម

[គឹម] koem≈

មីងឬអ៊ំសាច់ថ្លៃ, ប្រពន្ធរបស់គូ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

គឹល

សូរសន្ធឹកឮដោយផ្អើល :

គឹល ឧទានសព្ទ

[គឹល] kuel

សូរសន្ធឹកឮដោយផ្អើល :

គឺ

ភ័ស្ដុតាងដែលមែន, ប្រាកដ, ជាក់ :

គឺ កិរិយាសព្ទ ១)

[គឺ] kue

ពាក្យសម្រាប់និយាយខៃពាក្យ ខៃសេចក្ដីដែលមានន័យមានទំនងស្មើគ្នា ដើម្បីឱ្យច្បាស់ :

គឺ កិរិយាសព្ទ ២)

[គឺ] kue

ពាក្យប្រាប់ដំណើរសម្រេចអំពើរបស់អ្នកធ្វើ មានសេចក្ដីថា ដែល :

គឺ កិរិយាសព្ទ ៣)

[គឺ] kue

ពាក្យសម្រាប់និយាយសរុប, ប្រមូលអ្វីៗដែលរួបរួម រាយឈ្មោះឱ្យឃើញតាមចំនួន :

គឺ នាម

[គឺ-ថា] kue

(សំនួន.) ពោលគឺ, និយាយឱ្យចំ (ពាក្យសម្រាប់និយាយបញ្ជាក់បន្ថែមន័យនៃប្រយោគមុន) :

គឺ នាម

[គឺ] kue

រង្វាស់សម្រាប់វាស់អុស បណ្ដោយ ១៦ម៉ែត្រ ទទឹង ១ម៉ែត្រ កម្ពស់ ១ម៉ែត្រ :

គឺ នាម

[គឺ] kue

ភ័ស្ដុតាងដែលមែន, ប្រាកដ, ជាក់ :

គុក

គុកសម្រាប់ដាក់អ្នកទោសនយោបាយ :

គុក នាម

[គុក] kuk

រណ្ដៅដែលគេជីកលុងដីធ្វើជាជើងក្រានសម្រាប់ដាំខ្ទះ ឬថ្លាងធំៗ ស្ងោរ, រំងាស់, ដាំស្ល :

គុក នាម

[គុក] kuk

(ព.បុ.) បន្ទប់។ ជួនសរសេរក្លាយជា គុហ៍ក៍មាន។

គុក នាម

[គុក] kuk

កន្លែងសម្រាប់ដាក់ឃុំខាំងមនុស្សទោស។

គុក នាម

[គុក-ង-ងឹត] kuk

គុកដែលមិនមានពន្លឺចូលដល់ :

គុក នាម

[គុក-ន-យោ-បាយ] kuk

គុកសម្រាប់ដាក់អ្នកទោសនយោបាយ :

គុកៗ

សូរសន្ធឹកខ្យល់ព្យុះជាដើម។

គុកៗ ឧទានសព្ទ

[គុក-គុក] kuk

សូរសន្ធឹកខ្យល់ព្យុះជាដើម។

គុណ

អណ្ដូង, កំណប់នៃសេចក្ដីល្អ, នៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ; ប្រជុំនៃសេចក្ដីល្អ, សេចក្ដីបរិសុទ្ធិគ្រប់យ៉ាង; បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណ នាម

[គុន] kun

សេចក្ដីចម្រើន; ថ្នាក់; ជាន់; លក្ខណៈ; ចំណែក; សេចក្ដីល្អ; សភាព; បែបបទ ...។

គុណ ន., គុ.

[គុន] kun

ដំណើរធ្វើឱ្យចម្រើនកើនឡើង :

គុណ នាម

[គុន] kun

សភាវធម៌ដែលចម្រើនឡើងដោយលក្ខណៈរបស់ខ្លួនគួរគោរពតបស្នងនឹងខានពុំបាន :

គុណ នាម

[គុន] kun

ធម៌ដែលគួរនឹក គួររំពឹងដល់ :

គុណ នាម

[គុ-ណៈ-កៈ-ថា] kun

ការថ្លែង, និយាយ, ចរចាអំពីគុណ, ការថ្លែងឬសេចក្ដីរៀបរាប់សរសើរអំពីគុណនិងស្នាដៃរបស់បុគ្គលណាម្នាក់ :

គុណ នាម

[គុ-ណៈ-កាំ] kun

អំពើគឺគុណ, អំពើជាគុណប្រយោជន៍។

គុណ នាម

[គុ-ណៈ-ជាត] kun

(ម.ព. គុណជាតិ)។

គុណ នាម

[គុ-ណៈ-ជាត] kun

គុណគ្រប់យ៉ាង :

គុណ នាម

[គុ-ណា-កៈ-រ៉ៈ] ឬ [គុ-ណា-ក] kun

អណ្ដូង, កំណប់នៃសេចក្ដីល្អ, នៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ; ប្រជុំនៃសេចក្ដីល្អ, សេចក្ដីបរិសុទ្ធិគ្រប់យ៉ាង; បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណកិរិយា

កិរិយាវិសេសន៍, ពាក្យប្រើសម្រាប់សម្ដែងលក្ខណៈឱ្យកិរិយាសព្ទ គុណនាម ឬ គុណកិរិយាគ្នាឯងឱ្យមានសេចក្ដីប្លែកជាងប្រក្រតី :

គុណកិរិយា នាម

[គុ-ណៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] kunakkereya≈

កិរិយាវិសេសន៍, ពាក្យប្រើសម្រាប់សម្ដែងលក្ខណៈឱ្យកិរិយាសព្ទ គុណនាម ឬ គុណកិរិយាគ្នាឯងឱ្យមានសេចក្ដីប្លែកជាងប្រក្រតី :

គុណតម្លៃ

គុណភាពនៃអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ឬសំខាន់, សារៈសំខាន់ឬតម្លៃនៃអ្វីមួយ (សម្រាប់អ្នកណាម្នាក់), ភាពបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីល្អនិងប្រយោជន៍ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន :

គុណតម្លៃ នាម

[គុន-តំ-ឡៃ] kuntamlai≈

គុណភាពនៃអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ឬសំខាន់, សារៈសំខាន់ឬតម្លៃនៃអ្វីមួយ (សម្រាប់អ្នកណាម្នាក់), ភាពបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីល្អនិងប្រយោជន៍ដែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន :

គុណធម៌

គុណធម៌ដែលលេចចេញមកជាលទ្ធផលនៃល្បិចដ៏ប៉ិនប្រសប់ និងការអប់រំ ដែលគេទទួលបានក្នុងអំឡុងពេលដ៏យូរ ដូចជា យុត្តិធម៌ ស្វាមីភក្ដិ សេចក្ដីស្មោះត្រង់ជាដើម :

គុណធម៌ នាម

[គុ-ណៈ-ធ័រ] kunothor

ធម៌ដែលមានដំណើរចម្រើនសេចក្ដីសុខទុក្ខតាមជាន់តាមថ្នាក់ បានខាងអំពើល្អ អាក្រក់ គឺបុណ្យបាបដែលបុគ្គលធ្វើ។ សេចក្ដីល្អ, សេចក្ដី បរិសុទ្ធិ, សេចក្ដីអាណិត, ប្រណី ...។

គុណធម៌ នាម

[គុ-ណៈ-ធ័រ-ធ័ម-មៈ-ជាត] kunothor

ទំនោរនិងលក្ខណៈគុណធម៌ដែលកើតឡើងពីឧបនិស្ស័យមូលដ្ឋាននៃធម្មជាតិពិតរបស់មនុស្ស ដូចជា សេចក្ដីករុណា ចិត្តសប្បុរស ចិត្តប្រណី ចិត្តទូលាយជាដើម ហើយវាមិនជាអ្វីដែលត្រូវបានគេបណ្ដុះដោយចេតនាទេ :