ស្លឹករឹត

Khmer Dictionary

Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.

68,369 entries

គុណធម៌ នាម

[គុ-ណៈ-ធ័រ-សិប-ប៉ៈ-និម-មិត] kunothor

គុណធម៌ដែលលេចចេញមកជាលទ្ធផលនៃល្បិចដ៏ប៉ិនប្រសប់ និងការអប់រំ ដែលគេទទួលបានក្នុងអំឡុងពេលដ៏យូរ ដូចជា យុត្តិធម៌ ស្វាមីភក្ដិ សេចក្ដីស្មោះត្រង់ជាដើម :

គុណនាម

គុណនាមកំណត់ប្រើសម្រាប់សួររកសភាពលក្ខណៈ ចំនួន ... នៃមនុស្ស សត្វ វត្ថុជាដើម ហើយប្រើក្នុងល្បះសំណួរ :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម] kunakneam

ពាក្យសម្រាប់បញ្ជាក់លក្ខណៈឱ្យនាម ហើយជាធាតុនៃកន្សោមនាម :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម-ក័ម-ម៉ៈ-សិត] kunakneamkmomakset

គុណនាមកំណត់ដែលបង្ហាញឬបញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិ :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម-ចង់-អុល] kunakneamchngoaol

គុណនាមប្រើសម្រាប់ចង្អុលបង្ហាញមនុស្ស សត្វ វត្ថុឬរុក្ខជាតិ ឱ្យឃើញច្បាស់លាស់ថានៅទីជិតឬទីឆ្ងាយពីអ្នកនិយាយ :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម-ចំ-នួន] kunakneamchamnuon

(ភាសា.) គុណនាមចំនួន ឬ សំខ្យាសព្ទ ជាពាក្យដែលប្រើសម្រាប់បញ្ជាក់ចំនួនឬលំដាប់ : គុណនាមចំនួន មានគុណនាមចំនួនសម្រាប់រាប់ និង គុណនាមសម្រាប់សម្គាល់លំដាប់ :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម-ប្រក់-ក្រ-ដី] kunakneambarkkrodei

គុណនាមសម្រាប់ប្រាប់លក្ខណៈធម្មតាឬសម្ដែងគុណភាព លក្ខណៈរបស់មនុស្ស សត្វ វត្ថុ ទីកន្លែង … :

គុណនាម នាម

[គុ-ណៈ-នាម-សំ-ណួ] kunakneamsamnuo

គុណនាមកំណត់ប្រើសម្រាប់សួររកសភាពលក្ខណៈ ចំនួន ... នៃមនុស្ស សត្វ វត្ថុជាដើម ហើយប្រើក្នុងល្បះសំណួរ :

គុណបទ

មុខងារវេយ្យាករណ៍របស់គុណនាម ដែលប្រើផ្ទាល់ជាមួយនាមសព្ទ :

គុណបទ នាម

[គុ-ណៈ-បត់] kunakbta

មុខងារវេយ្យាករណ៍របស់គុណនាម ដែលប្រើផ្ទាល់ជាមួយនាមសព្ទ :

គុណប្រធាន

មុខងារវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យដែលបញ្ជាក់លក្ខណៈរបស់ប្រធាន។ ភាពខុសប្លែករវាង គុណប្រធាននិងកម្មបទផ្ទាល់ នៅត្រង់ថា គុណប្រធានឥតរងអំពើពីប្រធានដូចកម្មបទផ្ទាល់ទេ :

គុណប្រធាន នាម

[គុ-ណៈ-ប្រ-ធាន] ឬ [គុន-ប្រ-ធាន] kunakbrothean]rue[kunbrothean

មុខងារវេយ្យាករណ៍របស់ពាក្យដែលបញ្ជាក់លក្ខណៈរបស់ប្រធាន។ ភាពខុសប្លែករវាង គុណប្រធាននិងកម្មបទផ្ទាល់ នៅត្រង់ថា គុណប្រធានឥតរងអំពើពីប្រធានដូចកម្មបទផ្ទាល់ទេ :

គុណប្រយោជន៍ នាម

[គុ-ណៈ-ប្រ-យ៉ោច] ឬ [គុន-ប្រ-យ៉ោច] kunbrayouch

ប្រយោជន៍ដែលប្រកបដោយគុណតម្លៃ :

គុណផល

លទ្ធផលជារង្វាស់ឬជាពិន្ទុនៃការហាត់ហ្វឹកហ្វឺនឬក្នុងការប្រកួតរបស់កីឡាករដែលបានកត់ត្រាតាមបែបបច្ចេកទេស។

គុណផល នាម ១)

[គុ-ណៈ-ផល់] kunakphlo

លទ្ធផលដ៏ប្រសើរដែលស្ដែងពីគុណវុឌ្ឍិតាមរយៈការប្រព្រឹត្ត។

គុណផល នាម ២)

[គុ-ណៈ-ផល់] kunakphlo

ទង្វើនិងរបៀបធ្វើការងាររបស់ជនណាម្នាក់ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អប្រសើរ។

គុណផល នាម ៣)

[គុ-ណៈ-ផល់] kunakphlo

លទ្ធផលជារង្វាស់ឬជាពិន្ទុនៃការហាត់ហ្វឹកហ្វឺនឬក្នុងការប្រកួតរបស់កីឡាករដែលបានកត់ត្រាតាមបែបបច្ចេកទេស។

គុណភាព

ភាពនៃគុណ, ដំណើរដែលមានគុណ; របស់ដែលមានអានុភាពស័ក្ដិសិទ្ធិ :

គុណភាព នាម

[គុ-ណៈ-ភាប] kunapheap

ភាពនៃគុណ, ដំណើរដែលមានគុណ; របស់ដែលមានអានុភាពស័ក្ដិសិទ្ធិ :

គុណវិបត្តិ

វិបត្តិនៃគុណ, ការប្រាសចាកគុណ, ការខ្វះសេចក្ដីល្អ, ការគ្មានផលប្រយោជន៍ :

គុណវិបត្តិ នាម

[គុ-ណៈ-វិ-ប័ត] ឬ [គុន-វិ-ប័ត] kunvibat

វិបត្តិនៃគុណ, ការប្រាសចាកគុណ, ការខ្វះសេចក្ដីល្អ, ការគ្មានផលប្រយោជន៍ :

គុណវិសេស

ដំណើរប្លែករបស់គុណ គឺដំណើរប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចាចិត្តឥតសៅហ្មង។ សេចក្ដីល្អផ្សេងៗ។ ឈានសមាបត្តិដែលជាធម៌មានដំណើរប្លែកគួរឱ្យស្ងើច :

គុណវិសេស នាម

[គុ-ណៈ-វិ-សេ-សៈ] ឬ [គុន-វិ-សែស] kunakvisesak]rue[kunvisaes

ដំណើរប្លែករបស់គុណ គឺដំណើរប្រព្រឹត្តល្អដោយកាយវាចាចិត្តឥតសៅហ្មង។ សេចក្ដីល្អផ្សេងៗ។ ឈានសមាបត្តិដែលជាធម៌មានដំណើរប្លែកគួរឱ្យស្ងើច :

គុណវុឌ្ឍិ

ចំណេះដឹង បទពិសោធ ជំនាញ និងគុណភាពផ្សេងៗទៀតដែលបុគ្គលមានសម្រាប់បំពេញការងារអ្វីមួយ :

គុណវុឌ្ឍិ នាម ១)

[គុ-ណៈ-វុត-ឍិ] ឬ [គុ-ណៈ-វុត] kunakvutthi]rue[kunakvut

សេចក្ដីចម្រើនដោយគុណ, ដំណើរចម្រើនដោយសេចក្ដីល្អ, ដោយសេចក្ដីរុងរឿង, ដោយសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណវុឌ្ឍិ នាម ២)

[គុ-ណៈ-វុត-ឍិ] ឬ [គុ-ណៈ-វុត] kunakvutthi]rue[kunakvut

ចំណេះដឹង បទពិសោធ ជំនាញ និងគុណភាពផ្សេងៗទៀតដែលបុគ្គលមានសម្រាប់បំពេញការងារអ្វីមួយ :

គុណសព្ទ

សម្ដីដែលប្រាប់ដំណើរនាមនាមឱ្យឃើញលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នា។

គុណសព្ទ នាម

[គុ-ណៈ-ស័ប] kunaksba

សម្ដីដែលប្រាប់ដំណើរនាមនាមឱ្យឃើញលក្ខណៈផ្សេងៗគ្នា។

គុណសម្បត្តិ

សេចក្ដីដល់ព្រមដោយគុណ គឺការបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីល្អ, ការបរិបូណ៌ដោយគុណ ដោយសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ :

គុណសម្បត្តិ នាម

[គុ-ណៈ-សំ-ប័ត] ឬ [គុន-សំ-ប័ត] kunaksambt]arue[kunsambta

សេចក្ដីដល់ព្រមដោយគុណ គឺការបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីល្អ, ការបរិបូណ៌ដោយគុណ ដោយសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ :

គុណសម្បទា

អានុភាពនៃគុណ គឺអំណាច, តេជះ, ឫទ្ធិនៃសេចក្ដីល្អ, សេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណសម្បទា នាម

[គុ-ណៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] kunaksmobaktea

ដូចគ្នានឹង គុណសម្បត្តិ ដែរ។

គុណសម្បទា នាម

[គុ-ណា-និ-សង់] kunanisngo

ដំណើរបង្ហូរផលផ្ដល់ឱ្យបានសម្រេចប្រយោជន៍ដោយសារគុណ ផលនៃសេចក្ដីល្អ, ផលដែលឱ្យតាមដំណើរសេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណសម្បទា នាម

[គុ-ណា-នុ-ភាប] kunanupheab

អានុភាពនៃគុណ គឺអំណាច, តេជះ, ឫទ្ធិនៃសេចក្ដីល្អ, សេចក្ដីបរិសុទ្ធិ។

គុណាធិបតេយ្យ

សង្គមឬប្រព័ន្ធសង្គមដែលប្រជាជនឬបុគ្គលម្នាក់មានអំណាចដោយសារតែគុណសម្បទាឬគុណូបការៈរបស់ខ្លួន មិនមែនដោយសារមាសប្រាក់ឬឋានៈសង្គមឡើយ។

គុណាធិបតេយ្យ នាម

[គុ-ណា-ធិ-ប៉ៈ-តៃ] kunathibaktai

សង្គមឬប្រព័ន្ធសង្គមដែលប្រជាជនឬបុគ្គលម្នាក់មានអំណាចដោយសារតែគុណសម្បទាឬគុណូបការៈរបស់ខ្លួន មិនមែនដោយសារមាសប្រាក់ឬឋានៈសង្គមឡើយ។

គុណា—

(ម.ព. គុណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

គុណា— នាម

[គុ-ណា—] kuna—

(ម.ព. គុណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

គុណូបការៈ

ឧត្តមភាពឬតម្លៃដែលសក្ដិសមនឹងទទួលបានការតបស្នងជារង្វាន់ឬកិត្តិយស : គុណូបការៈចែកចេញជាពីរគឺ គុណូបការៈសីលធម៌ ដូចជា គុណធម៌ ជាដើម និងគុណូបការៈមិនមែនសីលធម៌ ដូចជា ជំនាញ បំណិន ជាដើម :

គុណូបការៈ នាម ១)

[គុ-ណូ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ] kunoubakkarak

សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, អនុគ្រោះដោយគុណ គឺសេចក្ដីទំនុកបម្រុងឱ្យល្អ, ឱ្យដុះដាលចម្រើន; ហៅថា ឧបការគុណ វិញក៏បាន។

គុណូបការៈ នាម ២)

[គុ-ណូ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ] kunoubakkarak

ឧត្តមភាពឬតម្លៃដែលសក្ដិសមនឹងទទួលបានការតបស្នងជារង្វាន់ឬកិត្តិយស : គុណូបការៈចែកចេញជាពីរគឺ គុណូបការៈសីលធម៌ ដូចជា គុណធម៌ ជាដើម និងគុណូបការៈមិនមែនសីលធម៌ ដូចជា ជំនាញ បំណិន ជាដើម :

គុណោបការៈ នាម

[គុ-ណោ-ប៉ៈ-កា-រ៉ៈ] kunaobakkarak

(ម.ព. គុណូបការៈ)។

គុណ—

(ម.ព. គុណ{¥¥}៣{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

គុណ— នាម

[គុ-ណៈ—] kunak—

(ម.ព. គុណ៣) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

គុត

ការប្រហារ, ការពិឃាត, ការធ្វើឃាត, ការសម្លាប់មនុស្ស។ អ្នកខ្លះនិយាយថា គត់ ប៉ុន្តែក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណថា គុត, ដូចមានពាក្យកាព្យថា :

គុត កិរិយាសព្ទ

[គុត] kut

ប្រហារ, កាប់, ពិឃាត, ធ្វើឃាត, សម្លាប់; ច្រើននិយាយថា វាយគុត, ធ្វើគុត។

គុត នាម

[គុត] kut

ការប្រហារ, ការពិឃាត, ការធ្វើឃាត, ការសម្លាប់មនុស្ស។ អ្នកខ្លះនិយាយថា គត់ ប៉ុន្តែក្នុងពាក្យកាព្យបុរាណថា គុត, ដូចមានពាក្យកាព្យថា :

គុន

ឈ្មោះសិល្បខាងគ្រឿងអាវុធ សម្រាប់ចូលប្រឡូកលោតហក់តយុទ្ធផ្ទាល់ខ្លួន, ជាចំណេះវិសេសម្យ៉ាងរបស់អ្នកចម្បាំង ពីក្នុងសម័យបុព្វបុរសរាល់ប្រទេស :

គុន នាម

[គុន] kun

ឈ្មោះសិល្បខាងគ្រឿងអាវុធ សម្រាប់ចូលប្រឡូកលោតហក់តយុទ្ធផ្ទាល់ខ្លួន, ជាចំណេះវិសេសម្យ៉ាងរបស់អ្នកចម្បាំង ពីក្នុងសម័យបុព្វបុរសរាល់ប្រទេស :

គុម្ព

ដុះចេញកូនថ្មីៗបង្កើតបានជាគុម្ព :

គុម្ព នាម

[គុំ] kumpor

ពួក, ប្រជុំដើមឈើ ឬ ដំណាំផ្សេងៗ :

គុម្ព កិរិយាសព្ទ

[បែក-គំ] kumpor

ដុះចេញកូនថ្មីៗបង្កើតបានជាគុម្ព :

គុម្ពព្រឹក្ស

រុក្ខជាតិមានសណ្ឋានជាគុម្ព មានកម្ពស់ទាបៗ គេច្រើនដាំលម្អតាមរបងឬសួនច្បារ :

គុម្ពព្រឹក្ស នាម

[គុំ-ពៈ-ព្រឹក] kuumpeakproek

រុក្ខជាតិមានសណ្ឋានជាគុម្ព មានកម្ពស់ទាបៗ គេច្រើនដាំលម្អតាមរបងឬសួនច្បារ :

គុម្ពោត

(ព.ប្រ.) ល្បិច កន្លៀត, អាថ៌កំបាំង :

គុម្ពោត នាម ១)

[គុំ-ពោត] kumpout

គុម្ពឈើតូចៗ ដែលដុះជុំគ្នាមួយដុំៗ :

គុម្ពោត នាម ២)

[គុំ-ពោត] kumpout

(ព.ប្រ.) ល្បិច កន្លៀត, អាថ៌កំបាំង :

គុយ

ឈ្មោះឈើតូចមានដើមជាវល្លិ ផ្លែមានរសផ្អែមលាយជូរ ប្រើជា អាហារ។

គុយ នាម

[គុយ] kuy

ឈ្មោះឈើតូចមានដើមជាវល្លិ ផ្លែមានរសផ្អែមលាយជូរ ប្រើជា អាហារ។

គុយទាវ

ឈ្មោះម្ហូបចិនម្យ៉ាង ធ្វើដោយសរសៃម្សៅខ្សាយដែលហាន់ ស្រុះលាយនឹងសាច់ចិញ្ច្រាំ ផ្សំនឹងគ្រឿងផ្សេងៗ។ សរសៃម្សៅហាន់នោះ ក៏ហៅ គុយទាវ ដែរ។

គុយទាវ នាម

[គុយ-ទាវ] kuyteav

ឈ្មោះម្ហូបចិនម្យ៉ាង ធ្វើដោយសរសៃម្សៅខ្សាយដែលហាន់ ស្រុះលាយនឹងសាច់ចិញ្ច្រាំ ផ្សំនឹងគ្រឿងផ្សេងៗ។ សរសៃម្សៅហាន់នោះ ក៏ហៅ គុយទាវ ដែរ។

គុយ្ហៈ

អវយវៈដែលត្រូវតែបិទបាំង, ត្រូវតែលាក់; លិង្គ (ខ្មាសរបស់បុរសស្ត្រី) ច្រើនប្រើចំពោះតែបុរស។

គុយ្ហៈ នាម

[គុយ-ហៈ] kuyheak

អវយវៈដែលត្រូវតែបិទបាំង, ត្រូវតែលាក់; លិង្គ (ខ្មាសរបស់បុរសស្ត្រី) ច្រើនប្រើចំពោះតែបុរស។

គុល គុណនាម

[គុល] kul

ស្រគាលរលុងសំបក; និយាយចំពោះតែផ្លែអម្ពិលម្យ៉ាង :

គុល ឧទានសព្ទ

[គុល] kul

(ម.ព. គឹល)។

គុលាពកូល នាម

[គុ-លា-ពៈ-កូល] kuleapeakkoul

ពពួករុក្ខជាតិអម្បូរកុលាប។

គុលិកា

ដុំមូលតូចៗ; ដុំថ្នាំរំងាប់រោគ ដែលគេលញ់គ្រាប់មូលតូចៗ សម្រាប់លេប :

គុលិកា នាម

[គុ-លិ-កា] kulika

ដុំមូលតូចៗ; ដុំថ្នាំរំងាប់រោគ ដែលគេលញ់គ្រាប់មូលតូចៗ សម្រាប់លេប :

គុលី

គ្លី ឬ ឃ្លី។ពាក្យនេះមានកំណើតជាមួយនឹង គុលិកា ដែរ។

គុលី នាម ១)

[គុ-លី] kuli

ដុំមានសណ្ឋានមូល, ដុំមូលតូចៗ ដែលសម្រាប់បោះ, សម្រាប់ប្រមៀលលេង, ដុំកៅស៊ូដែលហៅថា ប័ល ក្នុងសម័យនេះក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងពាក្យនេះដែរ :

គុលី នាម ២)

[គុ-លី] kuli

គ្លី ឬ ឃ្លី។ពាក្យនេះមានកំណើតជាមួយនឹង គុលិកា ដែរ។

គុហា

រូងធំដែលកើតឯងក្នុងភ្នំ :

គុហា នាម

[គុ-ហ៊ា] kuha

រូងធំដែលកើតឯងក្នុងភ្នំ :

គុហាសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីរូងធំៗដែលកើតឯងក្នុងភ្នំ :

គុហាសាស្ត្រ នាម

[គុ-ហ៊ា-សាស] kuheasas

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីរូងធំៗដែលកើតឯងក្នុងភ្នំ :

គុឡិកា នាម

[គុ-ឡិ-កា] kuleka

(ម.ព. គុលិកា)។

គុឡី នាម

[គុ-ឡី] kulei

(ម.ព. គុលី)។

គុំ

គុំយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនមិនបណ្ដាលឱ្យភ្លេច :

គុំ កិរិយាសព្ទ

[គុំ] kuum

ប៉ងដោយអាក្រក់, ប៉ងធ្វើការបៀតបៀនគេ, ចងចិត្តព្យាបាទគេ, ចងគំនុំ :

គុំ កិរិយាសព្ទ

[គុំ-កួន] kuum

គុំយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនមិនបណ្ដាលឱ្យភ្លេច :

គូ

មាជាប្អូនរបស់ម្ដាយ, ឬអ៊ំជាបងរបស់ម្ដាយ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

គូ នាម

[គូ] ku

ស្នាមភ្លោះព័ទ្ធជុំវិញបន្ទាយ ឬ វាំង; ពាក្យបុរាណហៅ កសិណ ដូចយ៉ាងកសិណព័ទ្ធជុំវិញនគរវត្តជាដើម ជាប់ហៅរៀងមករហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

គូ នាម

[គូ] ku

ចំនួនពីរផ្ទឹមគ្នា :

គូ សព្វនាម

[គូ] ku

មាជាប្អូនរបស់ម្ដាយ, ឬអ៊ំជាបងរបស់ម្ដាយ, ពាក្យសម្រាប់ហៅសាច់ថ្លៃឋានៈស្មើគ្នាសន្មតដូចកូនត្រូវហៅ។

គូក

សូរឮដោយឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយ ឬ បង្កូកហៅគ្នាពីចម្ងាយ (ប្រើតាមទម្លាប់ថា)។

គូក នាម

[គូក] kuk

ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ សន្តានទីទុយ, មៀម, ចេញរកស៊ីតែក្នុងវេលាយប់ រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកសត្វ រត្តិចរ។

គូក ឧទានសព្ទ

[គូក] kuk

សូរឮដោយឆ្លើយគ្នាពីចម្ងាយ ឬ បង្កូកហៅគ្នាពីចម្ងាយ (ប្រើតាមទម្លាប់ថា)។

គូកន

កនដែលជាគូនឹងគ្នា, មនុស្សដែលជាមិត្រនឹងគ្នា, មិត្រសម្លាញ់, ដៃគូ។

គូកន នាម

[គូ-កន] kukon

កនដែលជាគូនឹងគ្នា, មនុស្សដែលជាមិត្រនឹងគ្នា, មិត្រសម្លាញ់, ដៃគូ។

គូកម្ម

បុរសនិងស្ត្រីបានគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ ហើយព្រាត់គ្នាទៅវិញក្នុងកាលរហ័សឆាប់។