វចនានុក្រមខ្មែរ

ឃ

តួព្យញ្ជនៈទី៤នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៤ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [kʰ] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ឃ នាម

[ឃ] kho≈

តួព្យញ្ជនៈទី៤នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៤ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [kʰ] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ឃរ

ផ្ទះ, លំនៅឋាន, កន្លែង។

ឃរ នាម

[ឃៈ-រៈ] kheakreak≈

ផ្ទះ, លំនៅឋាន, កន្លែង។

ឃរណី

ស្ត្រីជាម្ចាស់ផ្ទះ, មេផ្ទះ, ប្រពន្ធ (ព.កា.)។

ឃរណី នាម

[ឃៈ-រៈ-នី] khoronei

ស្ត្រីជាម្ចាស់ផ្ទះ, មេផ្ទះ, ប្រពន្ធ (ព.កា.)។

ឃរមូល

ឫសសំណង់ផ្ទះ។

ឃរមូល នាម

[ឃៈ-រៈ-មូល] khoromul

ឫសសំណង់ផ្ទះ។

ឃរាវាស

ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ" ក៏មានខ្លះ (តាមទម្លាប់ប្រើ) :

ឃរាវាស នាម ១)

[ឃៈ-រា-វាស] khoreaveas

ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ។

ឃរាវាស នាម ២)

[ឃៈ-រា-វាស] khoreaveas

ខ្មែរប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ" ក៏មានខ្លះ (តាមទម្លាប់ប្រើ) :

ឃរាវាសកិច្ច

ការងារឬកិច្ចការរបស់គ្រហស្ថ។

ឃរាវាសកិច្ច នាម

[ឃៈ-រា-វា-សៈ-កិច] kheakreaveasakkech≈

ការងារឬកិច្ចការរបស់គ្រហស្ថ។

ឃាង កិរិយាសព្ទ

[ឃាង] kheang

និយាយឆបំបាត់កាត់ប្រយោជន៍គេ (ម.ប្រ.)។

ឃាត នាម

[ឃាត] kheat

ការសម្លាប់, ការបំបាត់ជីវិត, ការបៀតបៀន, ការធ្វើឱ្យវិនាស :

ឃាតកម្ម

អំពើគឺនៃការសម្លាប់, អំពើសម្លាប់, អំពើបៀតបៀន។

ឃាតកម្ម នាម

[ឃា-តៈ-កាំ] kheatkomm

អំពើគឺនៃការសម្លាប់, អំពើសម្លាប់, អំពើបៀតបៀន។

ឃាតករ

សព្វថ្ងៃប្រើក្លាយមកពី ឃាតកៈ។

ឃាតករ នាម

[ឃា-តៈ-ក] kheatakka≈

សព្វថ្ងៃប្រើក្លាយមកពី ឃាតកៈ។

ឃាតកៈ

អ្នកធ្វើឃាត, អ្នកសម្លាប់។

ឃាតកៈ នាម

[ឃា-តៈ-កៈ] kheatokak

អ្នកធ្វើឃាត, អ្នកសម្លាប់។

ឃាត់

ទប់ចំណង់។

ឃាត់ កិរិយាសព្ទ

[ឃាត់] khort

ហាម; ទប់; រារាំង :

ឃាត់ កិរិយាសព្ទ

[ឃាត់-កំ-ហឹង] khort

ទប់កំហឹង។

ឃាត់ កិរិយាសព្ទ

[ឃាត់-ចំ-ណង់] khort

ទប់ចំណង់។

ឃាត់ឃាំង

រារាំង ទប់ស្កាត់ មិនឱ្យប្រព្រឹត្ត :

ឃាត់ឃាំង កិរិយាសព្ទ

[ឃាត់-ឃាំង] kheatkheaumng≈

រារាំង ទប់ស្កាត់ មិនឱ្យប្រព្រឹត្ត :

ឃាន

ច្រមុះ។

ឃាន នាម

[ឃាន] khean≈

ច្រមុះ។

ឃានប្បសាទ

អាយតនៈសម្រាប់ឱ្យដឹងក្លិន។

ឃានប្បសាទ នាម

[ឃា-ណាប់-ប៉ៈ-សាត] kheanabbaksat≈

អាយតនៈសម្រាប់ឱ្យដឹងក្លិន។

ឃានរូបារម្មណ៍

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យដឹងអំពីក្លិន :

ឃានរូបារម្មណ៍ នាម

[ឃា-នៈ-រូ-ប៉ា-រ៉ម់] kheaneakrubarmo≈

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យដឹងអំពីក្លិន :

ឃានរោគ

រោគច្រមុះ រោគក្នុងច្រមុះ។

ឃានរោគ នាម

[ឃា-នៈ-រោក] kheaneakrok≈

រោគច្រមុះ រោគក្នុងច្រមុះ។

ឃានវិញ្ញាណ

សេចក្ដីដឹងច្បាស់នូវក្លិនដោយសារច្រមុះ។

ឃានវិញ្ញាណ នាម

[ឃា-នៈ-វិញ-ញាន] kheaneakvinhnhean≈

សេចក្ដីដឹងច្បាស់នូវក្លិនដោយសារច្រមុះ។

ឃានសម្ផស្ស

ការប៉ះពាល់រវាងច្រមុះនិងក្លិន គឺការប៉ះប្រសព្វចួបគ្នា ទើបកើតសេចក្ដីដឹងឡើង។

ឃានសម្ផស្ស នាម

[ឃា-នៈ-សំ-ផស់] kheaneaksamphsa≈

ការប៉ះពាល់រវាងច្រមុះនិងក្លិន គឺការប៉ះប្រសព្វចួបគ្នា ទើបកើតសេចក្ដីដឹងឡើង។

ឃាសកូល

រុក្ខជាតិអំបូរស្រូវឬពោត។

ឃាសកូល នាម

[ឃា-សៈ-កូល] kheasakkoul≈

រុក្ខជាតិអំបូរស្រូវឬពោត។

ឃាំង

រាំងរា, ស្ទាក់ដំណើរ :

ឃាំង កិរិយាសព្ទ

[ឃាំង] kheang

រាំងរា, ស្ទាក់ដំណើរ :

ឃិនឆាយ

ឈ្មោះបន្លែចិនមួយយ៉ាង សណ្ឋានប្រហែលនឹងវ៉ាន់ស៊ុយ តែស្លឹកធំជាងវ៉ាន់ស៊ុយ ក្លិនក៏ខុសគ្នា។

ឃិនឆាយ នាម

[ឃិន-ឆាយ] khinchhay

ឈ្មោះបន្លែចិនមួយយ៉ាង សណ្ឋានប្រហែលនឹងវ៉ាន់ស៊ុយ តែស្លឹកធំជាងវ៉ាន់ស៊ុយ ក្លិនក៏ខុសគ្នា។

ឃីប៊ត

(ម.ព. ក្ដារចុច)។

ឃីប៊ត នាម

[ឃី-ប៊ត] khibta≈

(ម.ព. ក្ដារចុច)។

ឃឹកៗ

សូរដោយរលាក់អ្វីៗដែលធ្ងន់ ឬ សូរសើចដោយទប់មិនឱ្យលាន់ឮខ្លាំង។

ឃឹកៗ ឧទានសព្ទ

[ឃឹក-ឃឹក] khuek

សូរដោយរលាក់អ្វីៗដែលធ្ងន់ ឬ សូរសើចដោយទប់មិនឱ្យលាន់ឮខ្លាំង។

ឃឹម

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយយ៉ាង មានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូក។

ឃឹម នាម

[ឃឹម] khuem

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយយ៉ាង មានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូក។

ឃុន

ទីតំណែងអ្នកមានបណ្ដាស័ក្ដិបួនហ៊ូពាន់ :

ឃុន នាម

[ឃុន] khun

ទីតំណែងអ្នកមានបណ្ដាស័ក្ដិបួនហ៊ូពាន់ :

ឃុបឃិត

សមគំនិត រួមគិត :

ឃុបឃិត កិរិយាសព្ទ

[ឃុប-ឃិត] khubkhit≈

សមគំនិត រួមគិត :

ឃុយឆាយ

(ម.ព. ឃិនឆាយ)។

ឃុយឆាយ នាម

[ឃុយ-ឆាយ] khuyochhay

(ម.ព. ឃិនឆាយ)។

ឃុំ

ដំណើរដែលឃុំ :

ឃុំ នាម

[ឃុំ] khum

នាទីក្នុងអំណាចមេឃុំមួយ គឺប្រជុំភូមិច្រើន ឬ តិចតាមបញ្ញត្តិរាជការរដ្ឋបាល :

ឃុំ គុណនាម

[ឃុំ] khum

ដែលនៅក្ដៅឧណ្ហៗ :

ឃុំ កិរិយាសព្ទ a

[ឃុំ] khum

ខាំងរក្សាមិនឱ្យទៅណាតាមអំពើចិត្ត :

ឃុំ នាម b

[ឃុំ] khum

ដំណើរដែលឃុំ :

ឃុំឃាំង

បង្ខាំង ឃាត់ទុក រក្សាមិនឱ្យទៅណាបាន :

ឃុំឃាំង កិរិយាសព្ទ

[ឃុំ-ឃាំង] khuumkheaumng≈

បង្ខាំង ឃាត់ទុក រក្សាមិនឱ្យទៅណាបាន :

ឃុំរោង

(ម.ព. ហោមរោង)។

ឃុំរោង នាម

[ឃុំ-រោង] khuumrong≈

(ម.ព. ហោមរោង)។

ឃូរៗ

សូរខ្យល់កើតដោយផ្លុំ, ដោយសប់, ដោយបក់, :

ឃូរៗ ឧទានសព្ទ

[ឃូ-ឃូ] khur

សូរខ្យល់កើតដោយផ្លុំ, ដោយសប់, ដោយបក់, :

ឃូសៗ

សូរឮដោយគោះ, ដោយក្អកស្ងួត។

ឃូសៗ ឧទានសព្ទ

[ឃូស-ឃូស] khus

សូរឮដោយគោះ, ដោយក្អកស្ងួត។

ឃើញ

(សំនួន.) (ម.ព. ឱ្យដឹងសខ្មៅ) :

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

[ឃើញ] khernh

ឆ្លុះយល់រូបប្រាកដដោយភ្នែក :

ឃើញ កិរិយាសព្ទ

[អោយ-ឃើញ-ស-ខ្មៅ] khernh

(សំនួន.) (ម.ព. ឱ្យដឹងសខ្មៅ) :

ឃែត

គ្រស៊ែត, ទទេ :

ឃែត គុ.កិ., គុ.

[ឃែត] kheaet

គ្រស៊ែត, ទទេ :

ឃោរ

បុរាណមានប្រើជា ន. ខ្លះដូចពាក្យថា :

ឃោរ គុណកិរិយា a

[ឃោ] khour

ខ្លាំង, ពន្លឹក, គួរខ្លាច, គួរស្បើម :

ឃោរ នាម b

[ឃោ] khour

បុរាណមានប្រើជា ន. ខ្លះដូចពាក្យថា :

ឃោរឃៅ

ខ្លាំងក្រៃ, ពន្លឹកគួរខ្លាច, ហៅហាន, មោះមុត, កាចខ្លាំងឥតមានមេត្តាប្រណី :

ឃោរឃៅ គុណនាម

[ឃោ-ឃៅ] khoukhov

ខ្លាំងក្រៃ, ពន្លឹកគួរខ្លាច, ហៅហាន, មោះមុត, កាចខ្លាំងឥតមានមេត្តាប្រណី :

ឃោស នាម

[ឃោ-សៈ] khous

តាមវេយ្យាករណ៍ប្រពៃណីសំដៅដល់ឈ្មោះព្យញ្ជនៈ ដែលមានសំឡេងគឹកកងមាន ២១តួ គឺ គឃង, ជឈញ, ឌឍណ, ទធន, ពភម, យរលវហឡ និងស្រៈពេញតួទាំងអស់ ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុងពួកអក្សរ ឃោសៈ ដែរ។

ឃោសនា

បន្លឺសម្ដីគឹកកង, បន្លឺសំឡេងកងរំពង; ដែលអឺងអាប់, ដែលកងរំពង :

ឃោសនា នាម a

[ឃោ-ស្នា] khousona

សម្ដីគឹកកង, សំឡេងកងរំពង, អឺងអាប់; ការប្រកាស, ការស្រែកប្រកាសឮខ្លាំងៗ ផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនដឹង, ការផ្សាយដំណឹងឱ្យឮសាយសុសសព្វគ្នា។ ប្រើតាមទម្លាប់ចំពោះតែការប្រកាសអង្គាសវត្ថុផ្សេងៗ ធ្វើបុណ្យឱ្យទាន។

ឃោសនា កិ., គុ. b

[ឃោ-ស្នា] khousona

បន្លឺសម្ដីគឹកកង, បន្លឺសំឡេងកងរំពង; ដែលអឺងអាប់, ដែលកងរំពង :

ឃោសនាការ

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយផ្នែក ខាងការផ្សាយដំណឹងផ្សេងៗ :

ឃោសនាការ នាម

[ឃោ-ស្នា-កា] khousnakar

ឈ្មោះក្រសួងរដ្ឋមន្ត្រីមួយផ្នែក ខាងការផ្សាយដំណឹងផ្សេងៗ :

ឃោសនិក

អ្នកឃោសនា អ្នកស្រែកប្រកាសឬផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនបានដឹង។ បើស្ត្រីជាឃោសនិកា :

ឃោសនិក នាម

[ឃោ-សៈ-និក] khosaknik≈

អ្នកឃោសនា អ្នកស្រែកប្រកាសឬផ្សាយដំណឹងឱ្យសាធារណជនបានដឹង។ បើស្ត្រីជាឃោសនិកា :

ឃោសនិកា

(ម.ព. ឃោសនិក)។

ឃោសនិកា នាម

[ឃោ-សៈ-និ-កា] khosaknika≈

(ម.ព. ឃោសនិក)។

ឃោសាឃោសវិមុត្ត

អក្ខរៈដែលរួចផុតស្រឡះពីឃោសៈ និងអឃោសៈ គឺមិនមែនជាឃោសៈ ឬ អឃោសៈ បានដល់និគ្គហិត (º)។

ឃោសាឃោសវិមុត្ត នាម

[ឃោ-សា-ឃោ-សៈ-វិ-មុត] khousakhousvimutt

អក្ខរៈដែលរួចផុតស្រឡះពីឃោសៈ និងអឃោសៈ គឺមិនមែនជាឃោសៈ ឬ អឃោសៈ បានដល់និគ្គហិត (º)។

ឃោសិត្រ

បំពង់កផ្នែកខាងលើ។

ឃោសិត្រ នាម

[ឃោ-សិត] khoset≈

បំពង់កផ្នែកខាងលើ។

ឃោសៈ

(ភាសា.) ព្យញ្ជនៈដែលនៅពេលបន្លឺ មានលំញ័រខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈ / l /, / d /, / b /,... ជាព្យញ្ជនៈឃោសៈ។

ឃោសៈ នាម

[ឃោ-សៈ] khosak≈

(ម.ព. ឃោស)។

ឃោសៈ នាម

[ឃោ-សៈ] khosak≈

(ភាសា.) ព្យញ្ជនៈដែលនៅពេលបន្លឺ មានលំញ័រខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈ / l /, / d /, / b /,... ជាព្យញ្ជនៈឃោសៈ។

ឃោស្នា

(ម.ព. ឃោសនា)។

ឃោស្នា នាម

[ឃោ-សៈ-ណា] khousna

(ម.ព. ឃោសនា)។

ឃ្ញើច

ញាក់ញោច, ខ្ញើចដោយរសើប ឬ ដោយញញើត :