វចនានុក្រមខ្មែរ

ឃ្ញើច កិ., គុ.កិ., គុ.

[ឃ្ញើច] khnhauch

ញាក់ញោច, ខ្ញើចដោយរសើប ឬ ដោយញញើត :

ឃ្នង

ដំណើរប្រព្រឹត្តល្មើស, ច្រឡើសគងលើច្បាប់ :

ឃ្នង នាម

[ឃ្នង] khnong

មេទទឹងគងសង្កត់ក្បាលបង្គោលក្រោល, បង្គោលរបង :

ឃ្នង គុណនាម

[ឃ្នង] khnong

ព្រហើន, ច្រឡើសខុសច្បាប់, ទ្រនង់ :

ឃ្នង នាម

[ឃ្នង] khnong

ដំណើរប្រព្រឹត្តល្មើស, ច្រឡើសគងលើច្បាប់ :

ឃ្នាង

គ្រឿងមានកាំទទឹងមួយម្ខាង សម្រាប់ដាក់កមនុស្សទោស :

ឃ្នាង នាម

[ឃ្នាង] khneang

គ្រឿងមានកាំទទឹងមួយម្ខាង សម្រាប់ដាក់កមនុស្សទោស :

ឃ្នាប

ប្រដាប់សម្រាប់គាប :

ឃ្នាប នាម

[ឃ្នាប] khneab

ប្រដាប់សម្រាប់គាប :

ឃ្នាស់

ប្រដាប់សម្រាប់គាស់។

ឃ្នាស់ នាម

[ឃ្នាស់] khneas≈

ប្រដាប់សម្រាប់គាស់។

ឃ្នូស

ប្រដាប់សម្រាប់គូស :

ឃ្នូស នាម

[ឃ្នូស] khnus

ប្រដាប់សម្រាប់គូស :

ឃ្នើស

ដែលទើស, ទាក់, ទាស់ :

ឃ្នើស គុណនាម

[ឃ្នើស] khnaus

ដែលទើស, ទាក់, ទាស់ :

ឃ្នើសឃ្នង

ច្រឡើសបើស, ឈ្នះឈ្នាន, ព្រហើន, ឈ្លានពាន, ទ្រើសឃ្នង :

ឃ្នើសឃ្នង គុណនាម

[ឃ្នើស-ឃ្នង] khnauskhnong

ច្រឡើសបើស, ឈ្នះឈ្នាន, ព្រហើន, ឈ្លានពាន, ទ្រើសឃ្នង :

ឃ្មង់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ឃ្មង់ នាម

[ឃ្មង់] khmong

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ឃ្មត់

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទសំបកក្រអូបសម្រាប់ធ្វើធូប :

ឃ្មត់ នាម

[ឃ្មត់] khmot

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទសំបកក្រអូបសម្រាប់ធ្វើធូប :

ឃ្មមៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ស៊ី, ពាក្យ ទំពា ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មមៗ គុណកិរិយា

[ឃ្មម-ឃ្មម] khmom

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ស៊ី, ពាក្យ ទំពា ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មាតខ្មី

ខំប្រឹង, សង្វាតខ្លាំង :

ឃ្មាតខ្មី កិរិយាសព្ទ

[ឃ្មាត-ខ្មី] khmeatkhmei

ខំប្រឹង, សង្វាតខ្លាំង :

ឃ្មាមៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ទំពា, ពាក្យ ស៊ី ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មាមៗ គុណកិរិយា

[ឃ្មាម-ឃ្មាម] khmeam

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ទំពា, ពាក្យ ស៊ី ឱ្យប្លែកឡើង :

ឃ្មឹក

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យក្រាស់ឱ្យវិសេសឡើង :

ឃ្មឹក បុព្វបទ

[ឃ្មឹក] khmuek

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យក្រាស់ឱ្យវិសេសឡើង :

ឃ្មឹល

ដែលឡើងសាច់ក្រាស់កន្ទឹស :

ឃ្មឹល គុណនាម

[ឃ្មឹល] khmuel

ដែលឡើងសាច់ក្រាស់កន្ទឹស :

ឃ្មុំ

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ឬ ស ក៏មាន ខ្លះបរិភោគឃ្មុំជាអាហារ :

ឃ្មុំ នាម

[ឃ្មុំ] kmum

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទក្នុងពួកភមរជាតិ មានទឹកផ្អែម សំណុសសម្រាប់ធ្វើក្រមួន; ឃ្មុំមានច្រើនយ៉ាង :

ឃ្មុំ នាម

[ឃ្មុំ] kmum

ឈ្មោះខ្លាមួយប្រភេទ សម្បុរខ្មៅ ឬ ស ក៏មាន ខ្លះបរិភោគឃ្មុំជាអាហារ :

ឃ្មោះ

គ្រឿងវាយដំប្រគំធ្វើដោយសំរឹទ្ធិ, ដោយស្ពាន់ មានសណ្ឋានដូចគងធំ តែគ្មានដោះ :

ឃ្មោះ នាម

[ឃ្មោះ] khmuoh

គ្រឿងវាយដំប្រគំធ្វើដោយសំរឹទ្ធិ, ដោយស្ពាន់ មានសណ្ឋានដូចគងធំ តែគ្មានដោះ :

ឃ្លង់

មានន័យថា បើឪពុកកើតឃ្លង់ដែក ដល់មកកូនឬចៅ គង់មានកូនឬចៅណាមួយកើតឃ្លង់ដែកដូចឪពុកឬជីតាដែរ។ ធ្លាប់បានសង្កេតហើយ ឃើញពិតខ្លះមិនពិតខ្លះ។

ឃ្លង់ នាម

[ឃ្លង់] khlong

ឈ្មោះរោគកើតអំពីឈាមបណ្ដាលចេញមកដល់សាច់ស្បែកខាងក្រៅឱ្យមានសម្បុរក្រហមជាំដាំដុំៗ ពកផ្លែហើយប្រែទៅជាដំបៅ, បើថែរក្សាដាក់ថ្នាំមិនត្រូវ ក៏នឹងបណ្ដាលឱ្យកាន់តែខ្លាំងឡើង រហូតដល់កាច់ដៃជើងឱ្យក្រញឹងក្រញង់, ឃ្លង់នេះហៅថា ឃ្លង់ភ្លើង។ មានឃ្លង់មួយយ៉ាង ហៅថា ឃ្លង់ផេះ កើតបណ្ដាលឱ្យសាច់

ឃ្លង់ នាម

[ឃ្លង់] khlong

មានន័យថា បើឪពុកកើតឃ្លង់ដែក ដល់មកកូនឬចៅ គង់មានកូនឬចៅណាមួយកើតឃ្លង់ដែកដូចឪពុកឬជីតាដែរ។ ធ្លាប់បានសង្កេតហើយ ឃើញពិតខ្លះមិនពិតខ្លះ។

ឃ្លា នាម ១)

[ឃ្លា] khlea

ល្បះពាក្យ, ល្បះសេចក្ដី ដែលមានទំនងត្រូវដកឱ្យដាច់ ឱ្យឃ្លាត :

ឃ្លា នាម ២)

[ឃ្លា] khlea

(ម.ព. អនុប្រយោគ)។

ឃ្លា នាម ៣)

[ឃ្លា] khlea

ធាតុក្នុងល្បះកាព្យ ដែលកើតឡើងដោយចំនួនព្យាង្គក្នុងកម្រិតជាក់លាក់តាមរង្វាស់កាព្យ :

ឃ្លាត

ងាកចេញផុតពីគ្នា ឬបែកពីគ្នាទៅឆ្ងាយ :

ឃ្លាត កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាត] khleat

ងាកចេញផុតពីគ្នា ឬបែកពីគ្នាទៅឆ្ងាយ :

ឃ្លាតឃ្លា

ឃ្លាតដាច់ស្រឡះ, ឃ្លាតឆ្ងាយដាច់សង្វែង។

ឃ្លាតឃ្លា កិ., គុ.

[ឃ្លាត-ឃ្លា] khleatkhlea

ឃ្លាតដាច់ស្រឡះ, ឃ្លាតឆ្ងាយដាច់សង្វែង។

ឃ្លាតឃ្លៃ

បែកឃ្លាតចេញដាច់សង្វែងឥតមានសង្ឃឹមថានឹងបានជួប ឬ បានត្រឡប់មកឃើញវិញ (ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ឃ្លាតឃ្លៃ កិ., គុ.

[ឃ្លាត-ឃ្លៃ] khleatkhley

បែកឃ្លាតចេញដាច់សង្វែងឥតមានសង្ឃឹមថានឹងបានជួប ឬ បានត្រឡប់មកឃើញវិញ (ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ឃ្លាតចាក

ដាច់ចេញ, ឆ្ងាយដាច់ចេញពីគ្នា។

ឃ្លាតចាក កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាត-ចាក] khleatjak

ដាច់ចេញ, ឆ្ងាយដាច់ចេញពីគ្នា។

ឃ្លាន

ចង់បរិភោគអាហារ :

ឃ្លាន កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាន] khlean

ចង់បរិភោគអាហារ :

ឃ្លាយបាត

ឈ្មោះវល្លិតូចមួយប្រភេទសម្រាប់វេញខ្សែ :

ឃ្លាយបាត នាម

[ឃ្លាយ-បាត] khleaybat

ឈ្មោះវល្លិតូចមួយប្រភេទសម្រាប់វេញខ្សែ :

ឃ្លាំ

គយគន់រវាំងមើលម្ដងៗ :

ឃ្លាំ កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាំ] khloam

គយគន់រវាំងមើលម្ដងៗ :

ឃ្លាំង

កន្លែងដែលតម្កល់គម្ពីរក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ឬ សាលាសម្រាប់រៀនចំណេះផ្សេងៗ។ មនុស្សដែលមានចំណេះបរិបូណ៌ ក៏ហៅថា ឃ្លាំងចំណេះ ដែរ។

ឃ្លាំង នាម

[ឃ្លាំង] khleang

ផ្ទះសម្រាប់ទុកដាក់ទ្រព្យរបស់ :

ឃ្លាំង នាម

[ឃ្លាំង-ចំ-ណេះ] khleang

កន្លែងដែលតម្កល់គម្ពីរក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ឬ សាលាសម្រាប់រៀនចំណេះផ្សេងៗ។ មនុស្សដែលមានចំណេះបរិបូណ៌ ក៏ហៅថា ឃ្លាំងចំណេះ ដែរ។

ឃ្លាំមើល

តាមមើល តាមដាន គយគន់ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន, មើលឬសង្កេតដោយយកចិត្តទុកដាក់ :

ឃ្លាំមើល កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លាំ-មើល] khleaummeul≈

តាមមើល តាមដាន គយគន់ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន, មើលឬសង្កេតដោយយកចិត្តទុកដាក់ :

ឃ្លិប

ដេរចំជាយ, ដេរចំ; រុំព័ទ្ធបន្ថែម។

ឃ្លិប កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លិប] khlib

ដេរចំជាយ, ដេរចំ; រុំព័ទ្ធបន្ថែម។

ឃ្លុកៗ

សូរឮដោយបុកគ្រលុកវត្ថុជ្រាយ :

ឃ្លុកៗ ឧទានសព្ទ

[ឃ្លុក-ឃ្លុក] khluk

សូរឮដោយបុកគ្រលុកវត្ថុជ្រាយ :

ឃ្លុប

ថ្ងៃឥតឫក្ស គឺថ្ងៃដែលពួកហោរ កំណត់ឱ្យឈ្មោះតាមហោរាសាស្ត្រថា ថ្ងៃឥតជោគជ័យ, ឥតមង្គលសួស្ដី :

ឃ្លុប នាម

[ឃ្លុប] khlub

សន្ទះសម្រាប់បិទមិនឱ្យទឹកចូល :

ឃ្លុប គុណនាម

[ឃ្លុប] khlub

ថ្ងៃឥតឫក្ស គឺថ្ងៃដែលពួកហោរ កំណត់ឱ្យឈ្មោះតាមហោរាសាស្ត្រថា ថ្ងៃឥតជោគជ័យ, ឥតមង្គលសួស្ដី :

ឃ្លុំ

ប្រដាប់សម្រាប់រុំព័ទ្ធមាត់សត្វជើង ៤:

ឃ្លុំ កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លុំ] khluum

ដណ្ដប់រុំព័ទ្ធបិទបាំងកាយដោយចីវរ តាមវិនយប្បញ្ញត្តិ :

ឃ្លុំ កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លុំ] khluum

ចងបិទមាត់សត្វ :

ឃ្លុំ នាម

[ឃ្លុំ] khluum

ប្រដាប់សម្រាប់រុំព័ទ្ធមាត់សត្វជើង ៤:

ឃ្លួប

ទំពាអាហារប៉ោងផតប៉ោងផត ព្រោះឥតធ្មេញ (មនុស្សចាស់ដែលឥតធ្មេញ)។

ឃ្លួប គុ.កិ., គុ.

[ឃ្លួប] khluob

ទន់រួបចូលគ្នា :

ឃ្លួប កិរិយាសព្ទ

[ទំ-ពា-ឃ្លួប-ឃ្លួប] khluob

ទំពាអាហារប៉ោងផតប៉ោងផត ព្រោះឥតធ្មេញ (មនុស្សចាស់ដែលឥតធ្មេញ)។

ឃ្លៀង

ល្អៀងមិនចំគន្លង :

ឃ្លៀង កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លៀង] khlieng

ល្អៀងមិនចំគន្លង :

ឃ្លៀងឃ្លាត

ល្អៀងឃ្លាតចេញ, ងាកបែរចេញ, លាកចេញពីគ្នា :

ឃ្លៀងឃ្លាត កិ., គុ.

[ឃ្លៀង-ឃ្លាត] khliengkhleat

ល្អៀងឃ្លាតចេញ, ងាកបែរចេញ, លាកចេញពីគ្នា :

ឃ្លៀច

ដំរីដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងឆ្នាំងដីថ្មី ខ្មែរបុរាណហៅ ដំរីឃ្លៀចដែរ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅ ដំរីស។

ឃ្លៀច គុណនាម

[ឃ្លៀច] khliech

ដែលមានសម្បុរសស្រគាំដូចឆ្នាំងដីថ្មី :

ឃ្លៀច នាម

[ឃ្លៀច] khliech

ដំរីដែលមានសម្បុរស្រដៀងនឹងឆ្នាំងដីថ្មី ខ្មែរបុរាណហៅ ដំរីឃ្លៀចដែរ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅ ដំរីស។

ឃ្លេ

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទមានបន្លា សម្រាប់យកខ្លឹមស្ងោរជ្រលក់សូត្រ។

ឃ្លេ នាម

[ឃ្លេ] khle

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទមានបន្លា សម្រាប់យកខ្លឹមស្ងោរជ្រលក់សូត្រ។

ឃ្លេងឃ្លោង

ដែលអណ្ដែតអណ្ដូង, ដែលងាកបែរមិននឹងមិនប្រាកដ :

ឃ្លេងឃ្លោង កិ., គុ.កិ.

[ឃ្លេង-ឃ្លោង] khlengkhloung

ផ្អៀងចុះផ្អៀងឡើងច្រើនដង :

ឃ្លេងឃ្លោង គុណនាម

[ឃ្លេង-ឃ្លោង] khlengkhloung

ដែលអណ្ដែតអណ្ដូង, ដែលងាកបែរមិននឹងមិនប្រាកដ :

ឃ្លៃ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ឃ្លាត :

ឃ្លៃ នាម

[ឃ្លៃ] khley

ឈ្មោះឫស្សីមួយពួកឥតបន្លា ដើមធំៗ ដូចឫស្សីស្រុក :

ឃ្លៃ បុព្វបទ

[ឃ្លៃ] khley

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ឃ្លាត :

ឃ្លោក

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងជាដំណាំស្រុកមានផ្លែជាបន្លែ; មាន ២យ៉ាងគឺ មួយយ៉ាងមានផ្លែបែបថូទឹក ហៅថា ឃ្លោកសាយដៀវ; មួយយ៉ាងទៀតមានផ្លែវែងៗ ហៅថា ឃ្លោកវែង ឬ ហៅត្រឹមតែឃ្លោក ប៉ុណ្ណោះ។

ឃ្លោក នាម

[ឃ្លោក] khlouk

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងជាដំណាំស្រុកមានផ្លែជាបន្លែ; មាន ២យ៉ាងគឺ មួយយ៉ាងមានផ្លែបែបថូទឹក ហៅថា ឃ្លោកសាយដៀវ; មួយយ៉ាងទៀតមានផ្លែវែងៗ ហៅថា ឃ្លោកវែង ឬ ហៅត្រឹមតែឃ្លោក ប៉ុណ្ណោះ។

ឃ្លោង

ពាក្យសំនួនចួនសម្ដី :

ឃ្លោង កិរិយាសព្ទ

[ឃ្លោង] khloung

ផ្អៀងចុះផ្អៀងឡើង :

ឃ្លោង នាម

[ឃ្លោង] khloung

ពាក្យសំនួនចួនសម្ដី :

ឃ្វាង

ដើរជ្រួស, ដើរជ្រួសគ្នា :

ឃ្វាង កិ., គុ.កិ.

[ឃ្វាង] khveang

ដើរជ្រួស, ដើរជ្រួសគ្នា :

ឃ្វាងចាក

ខុស, មិនត្រូវ, មិនចំ។

ឃ្វាងចាក កិរិយាសព្ទ

[ឃ្វាង-ចាក] khveangchak≈

ខុស, មិនត្រូវ, មិនចំ។

ឃ្វាចៗ

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ ដើរ ឱ្យប្លែកឡើង :