វចនានុក្រមខ្មែរ

ចែកចាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចែក-ចាយ] chaekchay≈

ចែកឱ្យចាយ។

ចែកចាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចែក-ចាយ] chaekchay≈

បែងចែក, ផ្សព្វផ្សាយ, ផ្ដល់ឱ្យលក់បន្ត :

ចែកឋាន

ស្លាប់, ទទួលមរណភាព :

ចែកឋាន កិរិយាសព្ទ

[ចែក-ឋាន] chaekthan≈

ស្លាប់, ទទួលមរណភាព :

ចែកផ្សាយ

ចែករំលែកនូវព័ត៌មាន ចំណេះដឹង ដំណឹងជាដើម ឱ្យបានសុសសាយ :

ចែកផ្សាយ កិរិយាសព្ទ

[ចែក-ផ្សាយ] chaekphsay≈

ចែករំលែកនូវព័ត៌មាន ចំណេះដឹង ដំណឹងជាដើម ឱ្យបានសុសសាយ :

ចែង

ជ្រុង ឬញោចខាងឆ្វេងនិងខាងស្ដាំ នៃដំបូលផ្ទះ :

ចែង នាម

[ចែង] chaeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចឈ្លមស្រួចៗ ស្រដៀងនឹងស្លឹករៃទឹក :

ចែង កិរិយាសព្ទ

[ចែង] chaeng

តាក់តែង, ថ្លែង, សម្ដែង, ប្រាប់, ឱ្យដំណឹងឱ្យដឹងច្បាស់ :

ចែង នាម

[ចែង] chaeng

ជ្រុង ឬញោចខាងឆ្វេងនិងខាងស្ដាំ នៃដំបូលផ្ទះ :

ចែងចា

ថ្លាថ្លែង, សម្ដែង, ពោលពេញសំឡេងឮខ្លាំងៗ ច្បាស់លាស់ (ប្រើតែក្នុងកាព្យនិងពំនោលល្ខោន, ពំនោលរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

ចែងចា កិរិយាសព្ទ

[ចែង-ចា] chaengcha

ថ្លាថ្លែង, សម្ដែង, ពោលពេញសំឡេងឮខ្លាំងៗ ច្បាស់លាស់ (ប្រើតែក្នុងកាព្យនិងពំនោលល្ខោន, ពំនោលរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

ចែងថ្ងៃ

ឈ្មោះរោគកើតផេរនៅស្បែក នាំឱ្យស្កៀបរមាស់ (អ្នកស្រុកខ្លះថា ចេញថ្ងៃ ឬ ចាញ់ថ្ងៃ)។

ចែងថ្ងៃ នាម

[ចែង-ថ្ងៃ] chaengthngai

ឈ្មោះរោគកើតផេរនៅស្បែក នាំឱ្យស្កៀបរមាស់ (អ្នកស្រុកខ្លះថា ចេញថ្ងៃ ឬ ចាញ់ថ្ងៃ)។

ចែងម៉ែង

វៀចត្រមែង, វៀចលយត្របាំងបះ :

ចែងម៉ែង នាម

[ចែង-ម៉ែង] chaengmeaeng

ឈ្មោះស្មៅកក់មួយប្រភេទ ដើមមូលប្រើធ្វើកន្ទេលបាន :

ចែងម៉ែង គុណនាម

[ចែង-ម៉ែង] chaengmeaeng

វៀចត្រមែង, វៀចលយត្របាំងបះ :

ចែងវ៉ែង

ខ្វែងហួស, ជ្រួសខ្វាត់ខ្វែង; ដែលខ្វាត់ខ្វែង :

ចែងវ៉ែង គុ.កិ., គុ.

[ចែង-វ៉ែង] chaengveaeng

ខ្វែងហួស, ជ្រួសខ្វាត់ខ្វែង; ដែលខ្វាត់ខ្វែង :

ចែចូវ

ដែលប៉ិនខាងនិយាយដើមគេ, ដែលប៉ិនខាងពោលពាក្យញុះញង់ :

ចែចូវ កិរិយាសព្ទ

[ចែ-ចូវ] chaechouv

នាំសម្ដីទៅមក :

ចែចូវ គុណនាម

[ចែ-ចូវ] chaechouv

ដែលប៉ិនខាងនិយាយដើមគេ, ដែលប៉ិនខាងពោលពាក្យញុះញង់ :

ចែត

ឈ្មោះកាំបិតមួយប្រភេទ ផ្លែធំវែង ដងខ្លី :

ចែត នាម

[ចែត] chaet

ឈ្មោះកាំបិតមួយប្រភេទ ផ្លែធំវែង ដងខ្លី :

ចែប៉ប្រែ

ដែលច្រំដែល, ដដែលៗ :

ចែប៉ប្រែ គុណកិរិយា

[ចែ-ប៉-ប្រែ] chaepabrae

ដែលច្រំដែល, ដដែលៗ :

ចែវ

គ្រឿងទូកសម្រាប់ឱ្យទូកលឿន ដោយពាក់ត្របែងនឹងខ្សែភ្ជាប់នឹងបង្គោល ហើយកាន់យោកចូកគាស់ទឹក :

ចែវ កិរិយាសព្ទ

[ចែវ] chaev

ចូកគាស់ទឹកដោយចែវឱ្យលឿនទូក :

ចែវ នាម

[ចែវ] chaev

គ្រឿងទូកសម្រាប់ឱ្យទូកលឿន ដោយពាក់ត្របែងនឹងខ្សែភ្ជាប់នឹងបង្គោល ហើយកាន់យោកចូកគាស់ទឹក :

ចែស

ជាក់ច្បាស់, ជាក់ស្បាន់, ក្រឡៅ :

ចែស គុណកិរិយា ១)

[ចែស] chaes

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យក្ដៅ, ពាក្យរឹងឱ្យវិសេសឡើង :

ចែស គុណកិរិយា ២)

[ចែស] chaes

ជាក់ច្បាស់, ជាក់ស្បាន់, ក្រឡៅ :

ចែៗ

ដែលស៊ាំស៊ន, ជញ្ជាន់ស្លាញ, ដដែលៗ, ច្រំដែល :

ចែៗ គុណកិរិយា

[ចែ-ចែ] chae

ដែលស៊ាំស៊ន, ជញ្ជាន់ស្លាញ, ដដែលៗ, ច្រំដែល :

ចៃ

ចិត្ត :

ចៃ នាម

[ចៃ] chai

សត្វល្អិតអាស្រ័យនៅនឹងកាយមនុស្ស ឬសត្វតិរច្ឆាន បរិភោគឈាមជាអាហារ។

ចៃ នាម

[ចៃ] chai

ចិត្ត :

ចៃដន់

(ម.ព. ចៃដន់)។

ចៃដន់ កិ., ន.

[ចៃ-ដន់] chaidan

(ម.ព. ចៃដន់)។

ចៃដន្យ

ដែលមិនរំពឹង, ដែលមិនព្រាង, ដែលព្រាវ, ដែលស្មាន :

ចៃដន្យ នាម ១)

[ចៃ-ដន់] chaidno≈

(ទស្សនៈ.) លក្ខណៈមួយដែលអាចឬមិនអាចជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្វីមួយ ដោយវាមិនជះឥទ្ធិពលលើសារជាតិរបស់វត្ថុនោះទេ :

ចៃដន្យ គុ., គុ.កិ. ២)

[ចៃ-ដន់] chaidno≈

ដែលមិនរំពឹង, ដែលមិនព្រាង, ដែលព្រាវ, ដែលស្មាន :

ចៃដន្យនិយម

(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីដែលយល់ថា លំហូរព្រឹត្តិការណ៍មានលក្ខណៈមិនអាចទាយទុកបាន :

ចៃដន្យនិយម នាម

[ចៃ-ដន់-និ-យំ] chaidnoniyum≈

(ទស្សនៈ.) ទ្រឹស្ដីដែលយល់ថា លំហូរព្រឹត្តិការណ៍មានលក្ខណៈមិនអាចទាយទុកបាន :

ចៃដី

(ម.ព. ចេតិយ, ចៃត្យ)។

ចៃដី នាម

[ចៃ-ដី] chaidei

(ម.ព. ចេតិយ, ចៃត្យ)។

ចៃត្យ

ចេតិយ។

ចៃត្យ នាម

[ចៃ-តៈ-យៈ] chaityor

ចេតិយ។

ចៃរ៉ា

ប្រដាប់នេសាទមច្ឆជាតិមួយប្រភេទ ប្រើការបែបយ៉ាងថ្នង តែធំជាងថ្នង។

ចៃរ៉ា នាម

[ចៃ-រ៉ា] chaira

ប្រដាប់នេសាទមច្ឆជាតិមួយប្រភេទ ប្រើការបែបយ៉ាងថ្នង តែធំជាងថ្នង។

ចៃលោត

សត្វល្អិតសម្បុរត្នោត រាងសំប៉ែត ចេះរត់ឬលោតបាន : វាជាបរាសិតរស់នៅលើមនុស្ស និង ថនិកសត្វមួយចំនួន : សត្វល្អិតនេះរស់នៅលើស្បែក ហើយពូកែជញ្ជក់ឈាម :

ចៃលោត នាម

[ចៃ-លោត] chailot≈

សត្វល្អិតសម្បុរត្នោត រាងសំប៉ែត ចេះរត់ឬលោតបាន : វាជាបរាសិតរស់នៅលើមនុស្ស និង ថនិកសត្វមួយចំនួន : សត្វល្អិតនេះរស់នៅលើស្បែក ហើយពូកែជញ្ជក់ឈាម :

ចោងហោង

ព្រហើន (ម.ប្រ., ប្រើខ្លះតែ ព.កា.)។

ចោងហោង កិ., គុ.កិ.

[ចោង-ហោង] chaonghaong

អង្គុយបញ្ឈរជង្គង់មិនឱ្យគូទដល់ដី :

ចោងហោង គុណនាម

[ចោង-ហោង] chaonghaong

ព្រហើន (ម.ប្រ., ប្រើខ្លះតែ ព.កា.)។

ចោត

ឈ្មោះក្ដាមសមុទ្រមួយពួក :

ចោត គុណនាម

[ចោត] chaot

ទីទៃពីទេរ គឺចំហុង :

ចោត គុណនាម

[ចោត] chaot

ឈ្មោះក្ដាមសមុទ្រមួយពួក :

ចោទ

ចាប់ទោស, ប្ដឹងចោទជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តខុស :

ចោទ កិរិយាសព្ទ

[ចោត] chort

តឿន, ដាស់តឿន; សួរដណ្ដឹង; ដាក់ចំណោទ, ដាក់ប្រស្នាឱ្យរក; ប្ដឹង, ប្ដឹងប្រកាន់។

ចោទ កិរិយាសព្ទ

[ចោត-ប្រ-កាន់] chort

ចាប់ទោស, ប្ដឹងចោទជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តខុស :

ចោទកៈ នាម

[ចោ-ទៈ-កៈ] chaotokak

អ្នកចោទ។

ចោទក៍

(ម.ព. ចោទកៈ)។

ចោទក៍ នាម

[ចោត] chaot≈

(ម.ព. ចោទកៈ)។

ចោទនា

ការចោទ, ដំណើរចោទ, សេចក្ដីចោទ; ការដាស់តឿន; ការរំអុកឱ្យដោយទទូច។

ចោទនា នាម

[ចោ-ទៈ-នា] chaotnea

ការចោទ, ដំណើរចោទ, សេចក្ដីចោទ; ការដាស់តឿន; ការរំអុកឱ្យដោយទទូច។

ចោម

ចោមជុំ, ហែហម។

ចោម កិរិយាសព្ទ

[ចោម] chaom

ព័ទ្ធ :

ចោម កិរិយាសព្ទ

[ចោម-ពាត់] chaom

(ម.ព. ចោមរោម) :

ចោម កិរិយាសព្ទ

[ចោម-រោម] chaom

ចោមជុំ, ហែហម។

ចោមពុង

ដណ្ដប់សំពត់ព័ទ្ធក្រោមក្លៀកប្រសព្វជាយទាំងពីរខាងមុខបិទដោះ ហើយសៀតភ្ជាប់ចុកត្រសុកត្រង់ដើមទ្រូង :

ចោមពុង កិរិយាសព្ទ

[ចោម-ពុង] chaompung

ដណ្ដប់សំពត់ព័ទ្ធក្រោមក្លៀកប្រសព្វជាយទាំងពីរខាងមុខបិទដោះ ហើយសៀតភ្ជាប់ចុកត្រសុកត្រង់ដើមទ្រូង :

ចោរ

ស្ត្រីដែលខូចលួចក្បត់ចិត្តប្ដីឬជាចោរលួចទ្រព្យគេ ហៅថា ចោរី។

ចោរ នាម

[ចោ] jor

ជនអ្នកលួចគេ, ល្មួច :

ចោរ នាម

[ចោ-ប្លន់] jor

ចោរអ្នកប្លន់គេ។

ចោរ នាម

[ចោ-ព្រៃ] jor

ចោរដែលក្នុងវេលាថ្ងៃពួននៅតែក្នុងព្រៃ វេលាយប់ចេញលួច ឬប្លន់គេ (ច្រើនតែចោរប្លន់) :

ចោរ គុណនាម

[ចោ-រ៉ី] jor

ស្ត្រីដែលខូចលួចក្បត់ចិត្តប្ដីឬជាចោរលួចទ្រព្យគេ ហៅថា ចោរី។

ចោរកណ្ដកា

(ម.ព. ចោរកណ្ដកៈ)។

ចោរកណ្ដកា នាម

[ចោ-រ៉ៈ-ក័ន-ដៈ-កា] chaorakknodakka≈

(ម.ព. ចោរកណ្ដកៈ)។

ចោរកណ្ដកៈ នាម

[ចោ-រ៉ៈ-ក័ន-ដៈ-កៈ] chaorkandakak

បន្លា, ចម្រូង គឺ ចោរ ឬចោរដែលទុកស្មើបន្លា ទុកស្មើចម្រូង (ចោរសាហាវដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្រុកភិតភ័យស្ញប់ស្ញែងខ្លាំង បណ្ដាលឱ្យស្រុកភូមិលំនៅទុកស្មើព្រៃដែលសុទ្ធតែបន្លា ឬចម្រូង)។