វចនានុក្រមខ្មែរ

ទីកំណត់ចំណាំ, របស់ដែលគេឆ្លោងជាការចំណាំ ឬសម្គាល់ទុក, គ្រឿងសម្គាល់ដែលគេដាក់តាំងសម្រាប់តម្រង់បាញ់ ឬគ្រឿងសម្គាល់សម្រាប់បាញ់, សព្វថ្ងៃហៅផ្ទាំងស៊ីប។ រូបសំណាកតំណាងមនុស្សដែលគេធ្វើដោយធាងដូង ឬស្មៅ ឬក៏ចំបើងមានពាក់អាវស្លៀកខោចាស់ៗ ឱ្យមានរាងដូចទីងមោង ហើយយកទៅដោតឆ្លោងក្នុងស្រ

ចន្លោង នាម

[ចន់-ឡោង] chnolaong≈

ទីកំណត់ចំណាំ, របស់ដែលគេឆ្លោងជាការចំណាំ ឬសម្គាល់ទុក, គ្រឿងសម្គាល់ដែលគេដាក់តាំងសម្រាប់តម្រង់បាញ់ ឬគ្រឿងសម្គាល់សម្រាប់បាញ់, សព្វថ្ងៃហៅផ្ទាំងស៊ីប។ រូបសំណាកតំណាងមនុស្សដែលគេធ្វើដោយធាងដូង ឬស្មៅ ឬក៏ចំបើងមានពាក់អាវស្លៀកខោចាស់ៗ ឱ្យមានរាងដូចទីងមោង ហើយយកទៅដោតឆ្លោងក្នុងស្រ

ចន្លោះ

ទំនេរ :

ចន្លោះ នាម ១)

[ចន់-ឡោះ] junlos

ទីឆ្លង, ទីជាកណ្ដាលនៃប៉ែកទាំងពីរ, រវាង :

ចន្លោះ គុណនាម ២)

[ចន់-ឡោះ] junlos

ទំនេរ :

ចន្លោះកម្ពស់

ចម្ងាយឈរស្មើៗគ្នាគិតពីខ្សែកម្ពស់មួយទៅខ្សែកម្ពស់មួយទៀត។

ចន្លោះកម្ពស់ នាម

[ចន់-ឡោះ-កំ-ពស់] chnolaoahkampsa≈

ចម្ងាយឈរស្មើៗគ្នាគិតពីខ្សែកម្ពស់មួយទៅខ្សែកម្ពស់មួយទៀត។

ចប នាម

[ចប] chob

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកសម្រាប់កាប់, ចូក, ជីក, ជម្រះដី; ចបមានច្រើនយ៉ាង :

ចប នាម

[ចប-កាប់] chob

ចបដែលមានផ្លែធំវែងរាងឈរត្រង់បន្តិច ដងវែង សម្រាប់ប្រើការខាងកាប់គាស់ដី។

ចប នាម

[ចប-ចក់] chob

ចបដែលមានផ្លែមានទំហំប្រហែល ១០សង់ទីម៉ែត្រ ប្រវែងប្រហែល ៣០សង់ទីម៉ែត្រ, ដងខ្លីមានចម្ពាម សម្រាប់ចូកស្មៅតាមរងជួរដំណាំផ្សេងៗ។

ចប នាម

[ចប-ចូក] chob

ចបដែលមានសណ្ឋានដូចចបចក់ដែរ។

ចប នាម

[ចប-ជំ-រះ] chob

ចបដែលមានផ្លែដូចចបកាប់ តែរាងតូចស្ដើងជាង, ជំហរផ្លែរាងខុបទ្រេតមករកដងបន្តិច សម្រាប់ជម្រះស្មៅ។

ចប នាម

[ចប-ជីក] chob

ចបដែលមានផ្លែតូចរាងវែងបន្តិច ដងវែងសម្រាប់ជីកដី ជីករណ្ដៅជាដើម។

ចប នាម

[ចប-ប៉ែល] chob

ចបរាងក្រឡូមខ្លះ រាងសំប៉ាតខ្លះ សម្រាប់ចូកខ្សាច់ ចូកបាយអជាដើម មានបែបចេញមកពីបរទេស, ច្រើនហៅ ប៉ែល តាមឈ្មោះដើម។

ចប់

ចំនួនពីដើមដល់ចុង ដែលផុតអស់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះ :

ចប់ កិរិយាសព្ទ

[ចប់] job

ផុត, អស់, មិនមានតទៅទៀត :

ចប់ នាម

[ចប់] job

ចំនួនពីដើមដល់ចុង ដែលផុតអស់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះ :

ចម

កំពូល; ដែលជាធំផ្ដាច់, ដែលជាចម្បងលើសលែង។ ពាក្យនេះខ្មែរច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ; ចមចក្រ, ចមចក្រពង្ស, ព្រះចមពង្ស, ចមក្សត្រ, ព្រះចមចៅ (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ចម គុ., ន.

[ចម] chom

កំពូល; ដែលជាធំផ្ដាច់, ដែលជាចម្បងលើសលែង។ ពាក្យនេះខ្មែរច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ; ចមចក្រ, ចមចក្រពង្ស, ព្រះចមពង្ស, ចមក្សត្រ, ព្រះចមចៅ (ក្សត្រទ្រង់រាជ្យ)។

ចម្កយ

លយឆ្កយ, ជំទយឆ្កយ :

ចម្កយ កិរិយាសព្ទ

[ចំ-កយ] chomkoy

លយឆ្កយ, ជំទយឆ្កយ :

ចម្ការ

ទីដែលគេឆ្ការ សម្រាប់ដាំសរពើដំណាំ :

ចម្ការ នាម

[ចំ-កា] chomka

ទីដែលគេឆ្ការ សម្រាប់ដាំសរពើដំណាំ :

ចម្ការលើ

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅទល់នឹងព្រំដែនខេត្តកំពង់ធំ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម :

ចម្ការលើ នាម

[ចំ-កា-លើ] chamkaler

ឈ្មោះស្រុកមួយឋិតនៅទល់នឹងព្រំដែនខេត្តកំពង់ធំ រួមចូលក្នុងខេត្តកំពង់ចាម :

ចម្កួត

ដែលឆ្កួត, ដែលដូចមនុស្សឆ្កួត (ព.ទ្រ.)។

ចម្កួត គុណនាម

[ចំ-កួត] chomkuot

ដែលឆ្កួត, ដែលដូចមនុស្សឆ្កួត (ព.ទ្រ.)។

ចម្ងល់

ការឆ្ងល់, សេចក្ដីឆ្ងល់, ការពិភាល់, ការសង្ស័យ, សេចក្ដីសង្ស័យ :

ចម្ងល់ នាម

[ចំ-ង៉ល់] chamnglo≈

ការឆ្ងល់, សេចក្ដីឆ្ងល់, ការពិភាល់, ការសង្ស័យ, សេចក្ដីសង្ស័យ :

ចម្ងាញ់

រសឆ្ងាញ់, ឱជា :

ចម្ងាញ់ នាម

[ចំ-ង៉ាញ់] chomngeanh

រសឆ្ងាញ់, ឱជា :

ចម្ងាយ

ទីដែលឆ្ងាយ, គម្លាតឬប្រវែងពីទីមួយទៅមួយ :

ចម្ងាយ នាម

[ចំ-ង៉ាយ] chamngeay

ទីដែលឆ្ងាយ, គម្លាតឬប្រវែងពីទីមួយទៅមួយ :

ចម្បង

ដែលលើសគេ, ដែលជាច្បងគេទាំងពួង; ប៉ុន្តែលើសគេបានតែក្នុងបែប ១ឬ ក្នុងពួក ១:

ចម្បង គុណនាម

[ចំ-បង] jomborng

ដែលលើសគេ, ដែលជាច្បងគេទាំងពួង; ប៉ុន្តែលើសគេបានតែក្នុងបែប ១ឬ ក្នុងពួក ១:

ចម្បាំង

សង្គ្រាម, ការច្បាំង, សឹក, ការតយុទ្ធ, ការចូលប្រឡូកគ្នា។

ចម្បាំង នាម

[ចំ-បាំង] chambang

សង្គ្រាម, ការច្បាំង, សឹក, ការតយុទ្ធ, ការចូលប្រឡូកគ្នា។

ចម្ប៉ា

ឈ្មោះដែនមួយនៅខាងទិសបូព៌ានៃកម្ពុជរដ្ឋ, មានឈ្មោះប្រាកដតែពីក្នុងសម័យមហានគរ (នគរធំ), ជាដែនរបស់ពួកមនុស្សជាតិ ចាម្ប៍ ឬ ចាម។ល។ លុះចំណេរកាលតមកពួកមនុស្សជាតិ ត័ងកៀ មានអំណាចគ្របសង្កត់លើ ក៏ដេញកម្ចាត់ពួកចាមចេញអស់។ល។ ពួកខ្លះរត់មកនៅអាស្រ័យក្នុងកម្ពុជរដ្ឋជាប់ហៅថា ចាមៗ រៀងមកដល

ចម្ប៉ា នាម

[ចំ-ប៉ា] chompa

ឈ្មោះឈើពួកមួយមានផ្កាក្រអូបឈ្ងប់; មានពីរយ៉ាងគឺ ចម៉្បាស, ចម៉្បាក្រហម។

ចម្ប៉ា នាម

[ចំ-ប៉ា] chompa

ឈ្មោះរាជធានីមួយរបស់ដែនអង្គៈ ក្នុងមជ្ឈិមប្រទេស (ឥណ្ឌា) ពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ។

ចម្ប៉ា នាម

[ចំ-ប៉ា] chompa

ឈ្មោះដែនមួយនៅខាងទិសបូព៌ានៃកម្ពុជរដ្ឋ, មានឈ្មោះប្រាកដតែពីក្នុងសម័យមហានគរ (នគរធំ), ជាដែនរបស់ពួកមនុស្សជាតិ ចាម្ប៍ ឬ ចាម។ល។ លុះចំណេរកាលតមកពួកមនុស្សជាតិ ត័ងកៀ មានអំណាចគ្របសង្កត់លើ ក៏ដេញកម្ចាត់ពួកចាមចេញអស់។ល។ ពួកខ្លះរត់មកនៅអាស្រ័យក្នុងកម្ពុជរដ្ឋជាប់ហៅថា ចាមៗ រៀងមកដល