ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ឆិទ្រ

ទ្វារទាំង៩នៃរាងកាយមនុស្ស។

ឆិទ្រ នាម

[ឆិត] ឬ [ឆិត-ទ្រៈ] chhet]rue[chhettreak

ទ្វារទាំង៩នៃរាងកាយមនុស្ស។

ឆិនឆៃ

មិនសាំញ៉ាំ, មិនស្មុគសាញ, មិនរារែក, កាត់សាញ :

ឆិនឆៃ គុ.កិ., កិ.

[ឆិន-ឆៃ] chhenchhai

មិនសាំញ៉ាំ, មិនស្មុគសាញ, មិនរារែក, កាត់សាញ :

ឆិន្ទព័ទ្ធ គុណនាម

[ឆិន-ទៈ-ពាត់] chhenteakpeat

ដែលដាច់ពីគ្នា (តន្ត្រី)។

ឆិល

ដែលក្រហមស្រស់ :

ឆិល គុណកិរិយា

[ឆិល] chhel

ដែលអស់រលីង :

ឆិល គុណកិរិយា

[ឆិល] chhel

ដែលក្រហមស្រស់ :

ឆី

(ព.បុ.) ស៊ី :

ឆី កិរិយាសព្ទ

[ឆី] chhei

(ព.បុ.) ស៊ី :

ឆឹកៗ

សូរឮដោយវត្ថុរឹងតូចស្រួយ ដដុសគ្នា ឬទង្គិចគ្នា។

ឆឹកៗ ឧទានសព្ទ

[ឆឹក-ឆឹក] chhoek

សូរឮដោយវត្ថុរឹងតូចស្រួយ ដដុសគ្នា ឬទង្គិចគ្នា។

ឆឹង

រំងាស់សម្រាំងជាមួយនឹងស្កររាវឱ្យស្ងួតស្រឹង។

ឆឹង កិរិយាសព្ទ

[ឆឹង] chhoeng

រំងាស់សម្រាំងជាមួយនឹងស្កររាវឱ្យស្ងួតស្រឹង។

ឆឺង

សូរឮដោយលោហជាតិស្ដើងរឹងស្រួយ ធ្លាក់ទង្គុកទង្គិច ឬដោយផ្ទាត់, គោះ ឱ្យប៉ះនឹងវត្ថុរឹងផងគ្នា។

ឆឺង ឧទានសព្ទ

[ឆឺង] chheung

សូរឮដោយលោហជាតិស្ដើងរឹងស្រួយ ធ្លាក់ទង្គុកទង្គិច ឬដោយផ្ទាត់, គោះ ឱ្យប៉ះនឹងវត្ថុរឹងផងគ្នា។

ឆុក កិរិយាសព្ទ

[ឆុក] chhok

លង់, ស៊ុន :

ឆុង

បញ្ចុះអដ្ឋិធាតុមាតាឬបិតា ត្រូវត្រង់ថ្ងៃ ឬ ខែឆ្នាំកំណើតនៃបុត្រឬធីតាបង្កើត ក៏ហៅថា ឆុង ដែរ :

ឆុង កិរិយាសព្ទ

[ឆុង] chhong

ចាក់ទឹកក្ដៅ សំយុងចុះទៅលើតែ ឬទៅលើថ្នាំផង់សម្រាប់កែរោគ ឬក៏បង់ស្លឹកតែ, បង់ថ្នាំផង់ ចាក់ទឹកក្ដៅ ឱ្យចេញរសជាតិ :

ឆុង កិរិយាសព្ទ ១)

[ឆុង] chhong

ចុះរាសី, អាប់សិរីសួស្ដី, ថយអានុភាព ក៏ហៅថា ឆុង ដែរ។

ឆុង កិរិយាសព្ទ ២)

[ឆុង] chhong

បញ្ចុះអដ្ឋិធាតុមាតាឬបិតា ត្រូវត្រង់ថ្ងៃ ឬ ខែឆ្នាំកំណើតនៃបុត្រឬធីតាបង្កើត ក៏ហៅថា ឆុង ដែរ :

ឆុងឆាំង

ដែលរម៉ាំងរម៉ោក ទ្រគោះបោះបោក :

ឆុងឆាំង គុ., គុ.កិ.

[ឆុង-ឆាំង] chhongchhaamng

ដែលរម៉ាំងរម៉ោក ទ្រគោះបោះបោក :

ឆុត

(ភូមិ.) បឹងទឹកប្រៃមិនដែលរីង ស្ថិតក្នុងតំបន់ស្ទើរហួតហែង ហើយត្រើយរបស់វាប្រែប្រួលទៅតាមរបបទឹកភ្លៀង :

ឆុត គុ.កិ., គុ.

[ឆុត] chhot

ដែលត្រូវ, ពិត, ប្រាកដ, ដែលប្រកប, ពូកែ, ស័ក្ដិសិទ្ធិ :

ឆុត នាម

[ឆុត] chhot

(ភូមិ.) បឹងទឹកប្រៃមិនដែលរីង ស្ថិតក្នុងតំបន់ស្ទើរហួតហែង ហើយត្រើយរបស់វាប្រែប្រួលទៅតាមរបបទឹកភ្លៀង :

ឆុប

ចាប់, កាន់, ប៉ះពាល់ :

ឆុប កិរិយាសព្ទ

[ឆុប] chhob

ចាប់, កាន់, ប៉ះពាល់ :

ឆុរ

សូរឮដោយប្រេងឬខ្លាញ់ ដែលពុះព្រោះត្រូវចំហាយក្ដៅ។

ឆុរ កិរិយាសព្ទ

[ឆុល] chhor

ខ្សុរឡើង, ឆេវឡើង។

ឆុរ កិរិយាសព្ទ

[ឆុល-ឆេវ] chhor

ខឹងខ្លាំងដូចជាចាប់ពើតឆេវៗ។

ឆុរ កិរិយាសព្ទ

[ឆុល-ឆេះ] chhor

ក្រោធក្ដៅខ្លាំងទប់មិនឈ្នះ។

ឆុរ ឧទានសព្ទ

[ឆុល] chhor

សូរឮដោយប្រេងឬខ្លាញ់ ដែលពុះព្រោះត្រូវចំហាយក្ដៅ។

ឆូត

ធ្វើឱ្យមុតមានស្នាមជាឆ្នូត, កាត់ផ្ដាច់រហូតតាមផ្នក់ តាមស្នាម :

ឆូត កិរិយាសព្ទ

[ឆូត] chhout

ធ្វើឱ្យមុតមានស្នាមជាឆ្នូត, កាត់ផ្ដាច់រហូតតាមផ្នក់ តាមស្នាម :

ឆូវ

ចំហូវដោយឧបាយបញ្ឆោត, ឈ្លេចសួរដោយឧបាយកល ដើម្បីឱ្យដឹងការជាក់។

ឆូវ កិរិយាសព្ទ

[ឆូវ] chhouv

ចំហូវដោយឧបាយបញ្ឆោត, ឈ្លេចសួរដោយឧបាយកល ដើម្បីឱ្យដឹងការជាក់។

ឆួង

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យឆែប :

ឆួង បុព្វបទ

[ឆួង] chhuong

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យឆែប :

ឆួល

ដែលចាស់ភ្លើងរកកលខ្លោច :

ឆួល កិរិយាសព្ទ

[ឆួល] chhuol

បណ្ដាលឡើងដោយកម្ដៅឬដោយក្លិនអ្វីដែលផ្សាយជះឡើងដល់ច្រមុះ នាំឱ្យឈ្លក់, ឱ្យកណ្ដាស់ឬនាំឱ្យចង្អោរ ដូចក្លិនផង់ម្រេចជាដើម។

ឆួល កិរិយាសព្ទ

[ឆួល] chhuol

អុជផ្ទាលបញ្ឆាប, រោលបញ្ឆាបដោយអណ្ដាតភ្លើង :

ឆួល កិ., គុ.កិ.

[ឆួល] chhuol

ខ្មួលឡើង, ឆេវឡើង :

ឆួល គុណនាម

[ឆួល] chhuol

ដែលចាស់ភ្លើងរកកលខ្លោច :

ឆើត

ដែលមានរូបរាងប្រសើរកន្លង (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ឆើត គុណកិរិយា

[ឆើត] chhaeut

ឧត្តម, ថ្លៃថ្លា, ប្រសើរកន្លង :

ឆើត គុណនាម

[ឆើត-ឆាយ] chhaeut

ស្រស់បំព្រងថ្លៃថ្លា។

ឆើត គុណនាម

[ឆើត-ឆោម] chhaeut

ដែលមានរូបរាងប្រសើរកន្លង (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

ឆើយ

ប៉ើយ, តោះតើយ, សោះអង្គើយ, យ៉ាងស្បើយ :

ឆើយ គុ.កិ., គុ.

[ឆើយ] chhaeuy

ប៉ើយ, តោះតើយ, សោះអង្គើយ, យ៉ាងស្បើយ :

ឆៀក

ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើល, ឱ្យដឹងថារបស់នោះត្រឹមត្រូវតាមបញ្ញត្តិឬទេ :

ឆៀក កិរិយាសព្ទ

[ឆៀក] chhiek

ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើល, ឱ្យដឹងថារបស់នោះត្រឹមត្រូវតាមបញ្ញត្តិឬទេ :

ឆៀង

ល្អៀងបន្តិចៗពីគ្នា :

ឆៀង គុណកិរិយា

[ឆៀង] chhieng

ល្អៀងបន្តិចៗពីគ្នា :

ឆៀប

ដែលឈឺចាក់ដោតយ៉ាងស្រាលៗ ម្ដងៗ ឬចាប់ពើត ឬក៏ផ្សាបន្តិចៗ ម្ដងៗ :

ឆៀប គុណកិរិយា

[ឆៀប] chhieb

ដែលឈឺចាក់ដោតយ៉ាងស្រាលៗ ម្ដងៗ ឬចាប់ពើត ឬក៏ផ្សាបន្តិចៗ ម្ដងៗ :

ឆៀបៗ គុណកិរិយា

[ឆៀប-ឆៀប] chhiebchhieb

(ម.ព. ឆៀប)។

ឆៀវ គុណកិរិយា

[ឆៀវ] chhiev

(ម.ព. ឆេវ)។

ឆេងម៉េង

ពិធីសែនផ្នូរនិងគោរពចំពោះបុព្វការីដែលបានចែកឋានទៅ តាមប្រពៃណីចិន។

ឆេងម៉េង នាម

[ឆេង-ម៉េង] chhengmeng

ពិធីសែនផ្នូរនិងគោរពចំពោះបុព្វការីដែលបានចែកឋានទៅ តាមប្រពៃណីចិន។

ឆេញ គុ.កិ., គុ.

[ឆេញ] chhenh

(ម.ព. ឆិញ)។

ឆេទនភាព នាម

[ឆេ-ទៈ-ណៈ-ភាប] chheteaknakpheab

ភាពស៊ីឬកាត់ :

ឆេរ កិរិយាសព្ទ

[ឆេ] chher

(ម.ព. ឆែកឆេរ)។

ឆេវ

ដែលខ្សុរឡើង, ឆុរឡើង :

ឆេវ គុណកិរិយា ១)

[ឆេវ] chhev

ដែលមានអាការៈពើតចាប់ស្រាលៗ :

ឆេវ គុណកិរិយា ២)

[ឆេវ] chhev

ដែលខ្សុរឡើង, ឆុរឡើង :

ឆេវឆាវ

ដែលឆាប់ខឹង ឆាប់ប្រកាន់ ដែលខ្វះភាពអត់ធ្មត់ :

ឆេវឆាវ គុណនាម

[ឆេវ-ឆាវ] chhevchhav

ដែលឆាប់ខឹង ឆាប់ប្រកាន់ ដែលខ្វះភាពអត់ធ្មត់ :

ឆេះ

ដើរ មានដំណើរការ មានសកម្មភាព (គ្រឿងម៉ាស៊ីន) :

ឆេះ កិរិយាសព្ទ

[ឆេះ] chhes

ត្រូវភ្លើងចាប់, វិនាសដោយភ្លើង, កើតមានភ្លើង :

ឆេះ គុណនាម

[ឆេះ] chhes

ដែលងាយដុត, ដែលឆាប់ទទួលភ្លើង :

ឆេះ កិរិយាសព្ទ a

[ឆេះ] chhes

(ព.ប្រ.) ក្ដៅក្រហាយ, រោលរាល ក្នុងសន្តាន :

ឆេះ កិរិយាសព្ទ b

[ឆេះ] chhes

ខឹងក្ដៅខ្លាំង, ក្ដៅចិត្តខ្លាំង :

ឆេះ កិរិយាសព្ទ

[ឆេះ] chhes

ខូច លែងដំណើរការដោយឆ្លងចរន្តអគ្គិសនី (ចំពោះគ្រឿងម៉ាស៊ីនឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក) :

ឆេះ កិរិយាសព្ទ

[ឆេះ] chhes

ដើរ មានដំណើរការ មានសកម្មភាព (គ្រឿងម៉ាស៊ីន) :

ឆែ នាម

[ឆែ] chhae

រទេះ :

ឆែក

សួររក, ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើលឱ្យដឹង ជាពាក្យប្រើកាត់ពី ឆែកឆេរ :

ឆែក កិ., គុ.កិ.

[ឆែក] chhaek

ធ្វើឱ្យមានឆែក, ច្រៀកបំបែក :

ឆែក គុណនាម

[ឆែក] chhaek

ដែលមានរបត់ញោចចេញលូកចូលគន្លាក់គន្លើន :

ឆែក កិរិយាសព្ទ

[ឆែក] chhaek

សួររក, ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើលឱ្យដឹង ជាពាក្យប្រើកាត់ពី ឆែកឆេរ :

ឆែកឆេរ

សួររក, ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើលឱ្យដឹង; ច្រើនប្រើកាត់ពាក់កណ្ដាលពាក្យថា ឆែក ឬ ឆេរ; ប្រើពាក្យ ឆៀក ជាជំនួសក៏មាន :

ឆែកឆេរ កិរិយាសព្ទ

[ឆែក-ឆេ] chhaekchhe

សួររក, ពិនិត្យមើល, ត្រួតត្រាមើលឱ្យដឹង; ច្រើនប្រើកាត់ពាក់កណ្ដាលពាក្យថា ឆែក ឬ ឆេរ; ប្រើពាក្យ ឆៀក ជាជំនួសក៏មាន :

ឆែកែវ

រទេះអូស គឺរទេះស្រាលដែលលឿនទៅដោយសារកម្លាំងនៃមនុស្សម្នាក់អូសរត់ :

ឆែកែវ នាម

[ឆែ-កែវ] chhaekaev

រទេះអូស គឺរទេះស្រាលដែលលឿនទៅដោយសារកម្លាំងនៃមនុស្សម្នាក់អូសរត់ :

ឆែង

គន្លាក់ ... (ព.អា.)។ គន្លាក់ជារបាំងនៅត្រង់គល់ដាវ :

ឆែង នាម

[ឆែង] chhaeng

គន្លាក់ ... (ព.អា.)។ គន្លាក់ជារបាំងនៅត្រង់គល់ដាវ :

ឆែត

សូរឮដោយកណ្ដាស់ឬដោយព្រួសទឹកជាដើម។

ឆែត ឧទានសព្ទ

[ឆែត] chhaet

សូរឮដោយកណ្ដាស់ឬដោយព្រួសទឹកជាដើម។

ឆែតៗ ឧទានសព្ទ

[ឆែត-ឆែត] chhaetchhaet

(ម.ព. ឆែត)។

ឆែប

(ម.ព. ឆែបមាត់)។

ឆែប កិរិយាសព្ទ

[ឆែប] chhaeb

របេះមុខ, របេះហាម។